Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Humor

Wołodia – szutnik (3)

Lucyferuw bunkier

Wiktor buw staryjszy od Wołodi paru l͡it. Try dokładno. Ale do szkoły w Malinnikach razom chodyli. Bo Wiktor syrota, b͡ulsz bat’kowoju hospodarkoju zajmawsia czym nawukoju. I Wołodia prawie dohonyw joho w edukacji. Kolegowaliś i czasom do szkoły w l͡isok na c͡ieły deń iszli pohulaty. To znaczyt Wolodia iszow pohulaty, a Wiktor najczast͡ij jakojeś ważne hospodarśkie zaniatie m͡iew.

Oseniu, jak szkolny r͡uk zaczawsia, Wiktor prydumaw, szczo w l͡iskowy koło Klin͡uw naprotiw Pundałoweji kolonii kołodeć wykopaje. Prydaścia wesnoju korowy poity.

No to czasom razom iszli w tyji korczyki zamiast do szkoły. Wiktor braw łopatu pod korczom schowanu i kopaw, a Władiu nudy zjidali.

No to prydumaw… 

– Wiktor, a naszczo ż tobi toj kołodieć? Może my bunkier wykopajmo. I tam Lucyfera chowaty budem. 

– Ha, ha, a szto ż ty prydumaw? A de my joho woźmemo.

– Oj tam, zobaczysz jak wykopajem i ustroim, to wo͡un sam pryde zobaczyty, a my tohdy joho tut nawet siłoju zatrymajem.

– Durnyj ty, ale myśl dobru majesz. Ale kob dobre zrobyty, to dużo roboty treba i tiażkieji.

– Ne perejmajsia, ja wsio zaplanuju, a tobi za robotu płatyty budu po deset’ złoty w deń, dobre bude?

Wołodia Tkaczuk, lata 80. XX w. Fot. Eugeniusz Siemieniuk
Wołodia Tkaczuk, lata 80. XX w.
Fot. Eugeniusz Siemieniuk

Hroszy to jak l͡iep medowy. Wiktor tuju myśl podłapaw i do Władziowych planów dołuczywsia. Smyjatyś perestaw, z wylikoju powahoju planów i fantazji Wołodi słuchaw i kopaw. Sytuacja dobra buła, bo swuoj, w swojum liskowy i dla swoich korow kołodieć kopaw, a m͡iw szcze zapłatu za robotu. I fantazjuw raznych słuchaw tak, że posmyjatyś można buło i czas weselij i chuczij prochodyw.

Nu to kopali. Razom kopali.

Władzio fakt, kirownikom buw pry tum kopaniowy i inżynirom od planowania. Żyw toju budowoju. Wże c͡iełe seło znało, jaki to bunkier bude, jakiji tam komnaty postrojat i jakiji cuda budut. A Lucyfera w odnuj z komnat do styny prywiażut, kob ne utiuok. A potum ekskursji budut i pokazy razny Lucyferowoho korolestwa.

I budowali. Cieły wierasień i kastrycznik perejszow, szkołu zaniedbali, ale kołodieć wykopali. Wiktor zadowolony, bo robotu zrobyw i szcze hroszy zarobyw, to Władziowy i joho fantazjam prytakowaw.

Zima nabliżałaś i treba buło robotu zachoronyti, kob sama ne zniszczyłaś i zrub ne zasypawsia.

Korczi Wiktorowy pry samuj maszyny buli, a tam w kuczach zaszczyty pryhotowlieny stojali, kob można buło zimoju ich rozstawyty i dorohu dla pojezdów pered sniehom ochoronyty. No to wziali dwa priesła zbyty z dosok i prynesli ich do Lucyferowoho bunkra. Ukrali. Ale Władziowi toje spodobałoś, bo teper jak po chatach chodyw, to nawet’ rysowaw i pokazowaw jakiji cuda tam budut i jak s͡tiny i połap doskami obudujut. 

Lude smyjalis’ i najczastij w łob pukalis’, z Władzioweji durnoty nasmychaliś.

Zima projszła spok͡uojno bez budowy, t͡uolki na planach i pohoworkach.

Po wujni wże chyba z dwatcet’ lit projszło, ale pamiet’ szcze swieża. Dietwara najczast͡ij w wujnu bawyłas. Z dosok wintowki wystruhany, pistolety. Honyliś po wiosci i „strylali” i  wojowali. N͡iemci z Ruskimi jak zawsze. Ale każdy i odny, i druhi „wintowki” mieli, a nekotory to nawet pepeszy wystruhany, a ne t͡ulki derewianny ostruhany pałki.

W kotoryś lutowy poranok, jakraz w szkoli ferii buli, odliha i tepłowato, to chyba z desetero chłopci po zastodoli biehało. 

A Władzio jak zawsze szczoś prydumaty musyw.

– Chod͡ite zo mnoju do l͡iesa. Lucyferowy bunkier wam pokażu.

Dwa razy powtoraty ne treba. Cikawość horu wziała i poszli. 

Zajszli. Władzio fantazjuje, pro razny cuda jakiji tam je rozkazuje, a szczo druhie słowo to „bunkier’ i „bunkier” czuty. Wsie kruhom stojat i żdut, a dwoch wybranych doski odsowujut.

Maszynoju zawsze dwa razy w deń dorożnik perechodyw, rejsy proweraw kob od morozu ne popukali. Mołotoczkom pukaw i zwuku słuchaw.

Jakraz toho dnia Iwan Gabrysiuow tam prochodyw. Baczyt czerez korczi, szto jakajaś tołpa stoit z wintowkami i o bunkrowi howoryt. Strach oczy weliki maje, to Iwanowy taja ditwara na „bandytów” wyhladała. Zdawałoś, szczo ich i buolsz i buolszy i jakijiś bunkry planujut.

Perelekawsia, mołotoczok kinuw i w nohi. Ditwara jak joho zobaczyła, to toże dawaj perelekana utykaty. Do wioski. A Iwan prawie try kilometry do stancji w Ryhoruwciach dobieh i do telefona.

Do B͡ilśka dzwonyt: 

– Niedaleko Gregorowiec w lesie bandę widziałem. Duża, uzbrojona i bunkier tam ma.

1973 r. Pierwsza drużyna strażacka w Gregorowcach po oddaniu do użytkowania świetlicy wiejskiej z remizą. Od lewej stoją: -Włodzimierz Sacharczuk ("Wołodia Kowaluw"), Mikołaj Szkoda ("Kola Ontonasuw"), -Mikołaj Tkaczuk ("Kolka Wawrenuw", występuje w rozkazie "Światyj"), Wiktor Tkaczuk ("Onysin", bohater rozkazu "Lucyferuw bunkier", Jan Dmitruk ("Wania Tychoniuw"), Jerzy Siemieniuk ("Żorzyk Waniuszkin", występuje w rozkazie "Światyj"), -Sergiusz Wasiluk ("Sieroża Gryszuchin"). Fot. Eugeniusz Siemieniuk
1973 r. Pierwsza drużyna strażacka w Gregorowcach po oddaniu do użytkowania świetlicy wiejskiej z remizą. Od lewej stoją: -Włodzimierz Sacharczuk (“Wołodia Kowaluw”), Mikołaj Szkoda (“Kola Ontonasuw”), -Mikołaj Tkaczuk (“Kolka Wawrenuw”, występuje w rozkazie “Światyj”), Wiktor Tkaczuk (“Onysin”, bohater rozkazu “Lucyferuw bunkier”, Jan Dmitruk (“Wania Tychoniuw”), Jerzy Siemieniuk (“Żorzyk Waniuszkin”, występuje w rozkazie “Światyj”), -Sergiusz Wasiluk (“Sieroża Gryszuchin”).
Fot. Eugeniusz Siemieniuk

Hodyna, może dwie projszli i dwa hruzowiki powny wuojśka pryjichali. Pewno z pijsiat sołdat z prawdziwymi wintowkami. Tyralieroju l͡isok okrużyli do boja hotowy. Rozwiedka do l͡isa wchodyt, a tam nykoho nyma, tulki slidy i kolodeć doskami prykryty.

Wermulis do wioski, w maszyny powsiadali i pojechali.

Ale na druhi deń milicjanty po wiosci chodyli. Perepytowali szczo ż to takoje buło, chto i czom takuju nasmieszku z wuojśka puolśkoho zrobyw. 

Na Wiktora jak hospodara i Wolodiu Tychoniowoho prypało. No to im powiestki na posterunok w Wurloi ostawyli.

Na druhi deń Wiktor kobyłku w sanki zaprehaje. Władzio jak zawsze dni͡owku płatyt i razom do Wuorli jedut.

Paru razuw po dorozi Wiktor Władziowi łapnia robyt, bo toj instrukcji ne słuchaje.

– Jak budut pytaty, to ty howory, szczo to żadion bunkier, ale studzienka do pojenia korow, – instruuje.

– Hmm, jak to? Toż to bunkier dla Lucyfera, a ne studzienka.

No to Wiktor Władziowi łupnia, i tak paru razuow po dorozi. Uże jak do Wuorli dojiżdżali, to profilaktyczno nawet bez instrukcji łupnia sprawyw i na posterunok zachodiat.

A tam Władzio swoje. Znow o bunkrowi Luceferowi rozkazuje.

Milicjanty uznali, szczo to jakajaś durnowata fantazja, a ne bunkier i sprawu odpustyli. Ale Wiktor na wsiaki słuczaj do domu sam sankami wernuwsia, a Wołodia pyszkom pryjszow.

I wże budowanie okonczyłoś. Wesnoju roboty ne zaczynali.

Tulki c͡iła wioska i ne tulki, ale w okolicznych, z Iwana Gabrysiowoho nasmychaliś. Z jaho perestrachu. Bo toż to buwszy sałdat, frontowik, kotory w wujnu prawie do Berlina z armijoju dojszow, a tut doma diety i ich ihruszok tak bardzo perelikawsia.

 

Uczta Wierzynka i fryzjerski salon

Wołodia pojezdami po c͡iłuj P͡ulszczy j͡ezdyw. I z każdeji pojezdki jakijiś nowiny prywozyw. Najfajnijszy buw Kraków. Jak woroczawsia, to c͡iłymi weczorami m͡uh rozkazowaty. Ne tulki, bo czasom robyw Ucztu Wierzynka…

Prychodyw weczorkom z torboju, a tam dobra raznoho powno. 

Ale zaczynaw prosto:

– Postawte st͡uoł na seredyny komnaty i b͡iełym połotnom nakryjte.

– A czom ?

– Bo to ważne. Ucztu Wierzynka zrobym, to pobaczyte.

Uże jak st͡oł buw pryhotowleny, kruhom obchodyw, obrusok i kriesła proweraw i naczynaw.

Persze wystawlaw na st͡oł flaszku. Ny byle jakuju, ale takuju jakuju tulki w ławci w B͡ilśku zobaczyty można. Koniak, likier, abo insze z nazwoju, szczo nawet zapomnetaty ne dawałoś. Potum frykasy razny wykładaw, kazaw, szto to ostrygi, krewetki, szynka, baleron i jakijiś tam druhi. Konfietki szekoladny i czasom inszy delikatesy.

Najczastij pry stołowi siadaw Szura z Wiktorom, a Wołodia kelnerom buw. Rucznyk na ruci peredplecznicioju nyże łoktia wi͡eszaw, druhu ruku za pleczy zakładaw i chodyw z butyłkoju kruhom stoła. Stakanczyki naliwaw. Jak chłopci wypyli i zakusyli, to nowy rumki. Usmychawsia radosno i spownieno. Kruhom chodyw. Tak z hodinu hulnia protiahałaś, aż chłopci powpywaliś. 

Potum czasto kazaw, sztob pokaczaliś. Kotory b͡uolsz siły maje i kotory kotoroho na łopatki położyt. Chłopci chot’ pianowaty, chitrostiu rozohrywali spobornictwo. Raz kław odin druhoho, a potum na zm͡ienu. Pobediwszyj dostawaw 5 złoty. Ale taja hulnia chutko konczyłaś, bo Wołodia poniaw, szto wony dohoworyliś i tak ne naprawdu, a na szutki kaczajutsia. 

Czasom Wołodia kazaw toże ustrioity fryzjerski salon, takij jak w Krakowie. Siadaw na skamiejcy, dawaw hrebeń najmołodszomu – Gienikowi i zakazowaw fryz, jaki jomu treba zrobyty. Wołosy miew słabyji, ale udawałoś zrobyty prostu pryczosku, z peredi͡elkom na lewu abo prawu storonu. Toże płatyw…

Potum po l͡itach wyjawiw, szczo to tom, kob Gienikowi toże weczur zrobyty radosnym, a wuon jak uczniak wuodki szcze ne pyw, to prydumaw nychaj chotia paru złoty na konfietki dostane. 

Fryzjerski salon bez stryżenia nypryczum. Gienikowym rukam i nożniczkam chiba bojawsia dowieraty. To na prawdziwu podstryżku zachodyw do Jaśkowoho Ściopy. Na stolikowy kław 5 złoty i siadaw na skamiejku. Podstryżony chutko wstawaw, diakowaw i pospieszno wychodyw. Potum okazowałoś że tyji piat’ złoty orłom do werchu położony to dwuzłotówka buła.

 

Żeleznodorożna ligitymacja

Na weczurkach u Szurki zawsze paru czołowiek buwało. Pos͡iediety, pohoworyty wi͡esti perekazaty. Czasto toże Waniuszka prychodyw. Żeleznodrożnik, jako torowy w B͡ielśku robyw. Chodyw w żeleznodorożnym uniformie.

Odnoho weczora Władzio joho pryczepywsia.

– Waniuszka, ty prodaj mnie swoju żeleznodorożnuju ligitymacju, – każe.

– Oj, czy ż ty znow zduriew, szczoż ty prydumaw. Wona moja i mni potr͡ibna, – boronytsia Waniuszka.

A Władzio swoje. Prodaj i prodaj.

– Ty w uniformie j͡ezdysz. I tebe wsi znajut, to nikomu do hołowy ne pryde, kob ligitymacju prowiraty, – judit. – Ja tobie 50 złoty zapłaczu. A jakby szczo, to skażesz, że zhubyw i nowu wydadut, a 50 złoty to pyszkom ne chodyt, – tumanyt Wołodia.

Waniuszka dalej sumniajetcia ale uże i druhi wecz͡urnyki toże joho perekonujut kob prodaw.

Waniuszka puddawsia i prodaje. Władzio hroszy zapłatyw, ligitymacju bere, ale każe, kob zapysaw nomer, bo to ważne, a wuon po͡ujde i wernetcia za hodynu.

Numer zapysali i Władzio poszow. Woroczajetsia po hodyny i ligitymacju pokazuje. A tam joho fotografia, prozwiszcze i imie joho, tuolki numer toj sam, jaki buw w Waniuszkinuj ligitymacji. I ligitymacja ważna, srok postemplowany i nawet na rohowi fotografii piczatka żeleznodorożnoj uprawy odbita. Wsie ohledajut, dywujutsia i nychto szachrajstwa ne baczyt. Prawdziwa jak nyc.

Z tymi dokumentami u Wołodi razno buwało. Prynosyw, pokazowaw świadectwa szkolny, ligitymacji szkuoł raznych, zaświadczenia wsielaki. I wsi joho familijoju opisany. Podobno to tak dla szutok buło i wuon jimi ne korystawsia. Ale toże podobno w połowiny 70 lit poszow na Ślonsku na robotu w szahtach jako inżynier – sztygar. I nawet robyw paru misiecuw.

Ale prydumaw zrobyty odpis dyplomu z odpisu i notarus joho wydaw. Bo poznaw, szczo toj odpis fałszywy. Dwa l͡it tiurmy jomu za fałszerstwo prysudyli, druhie dwa za toje, szto pered tiurmoju ukrywawsia. To razom sztyry, dwa wyroki, dwa razy po dwa roki. Ale zaraz buw ruok 1979 i amnestia zniała wsi wyroki do dwoch l͡iet. Wesnoju joho pryłapali i posadyli, a uże w lipeniowi na swobodu wypustyli. 

Tak kazali, ne znaju prawda to, czy plotka. Fakt, że potum zdareniowi z Ryhoruwciow na dobre propaw. A może jomu tyji dwa l͡it chowania pered tiurmoju ponarawyłoś? I stul taja bezdomnośc wywełaś?

Grób Wołodi Tkaczuka na cmentarzu w Będzinie na Śląsku. Jest pochowany w kwaterze dla bezdomnych – Kwatera: 9A/7 rząd: 6 Miejsce:2. Na szczęście w grobie oznaczonym, a nie jako NN. Fot. Aleksander Krot
Grób Wołodi Tkaczuka na cmentarzu w Będzinie na Śląsku. Jest pochowany w kwaterze dla bezdomnych – Kwatera: 9A/7 rząd: 6 Miejsce:2. Na szczęście w grobie oznaczonym, a nie jako NN.
Fot. Aleksander Krot

Bo kazali toże, szto w k͡unci 70 liet z jakiejuś baboju po wioskach chodyw. Kazaw, szto to joho maty, inszym razom – żuonka. Worożyli i buduszcze propowiedowali, czasom jako pohorielci poberaliś.

Potum na 30 lit z horyzonta propaw. Łoni najszowsia… ale o tum buło uże na poczatku sioho roskazu…. 

Kuneć

Eugeniusz (Gienik) Siemieniuk

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com