Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Płacz zvanoŭ

31. Chto zabiŭ Reniu z biełaruskaho choru? (2)

Pierszaja pra Mariana Z. – szto z nim Hutnik Regina jakiś czas obcowała – skazała milicjantam bibliatekarka, jakaja razam z joju śpiawała ŭ chory. Pra toje, szto Renia mieła kantakt z hetym kawaleram, painfarmawaŭ toża jaje brat Czesław. Marian Z. kalegawaŭso z druhim bratam Janam i byŭ drużbantam na jaho wiasieli, a Renia drużkaj, a patom aboje byli kumami na chryścinach. Jany z saboju trochi spatykalisa, ale pierastali. Pa jakomś czasie Renia mieła skazać bratu, szto z Marianam paswaryłasa. Pośle pahaworwali, szto toj chciał na niej dokonać gwałtu.

Milicjanty dapytwalisa toża, jak ludzi stawilisa da taho, szto kataliczka Renia śpiawała ŭ biełaruskim chory. Brat Czesław skazaŭ, szto da jaje nichto ŭ Haradku nie mieŭ żadnych pretensji. Uspomniŭ jaszcze, szto siastra spatykałasa toża z jakimści Staśkam, jaki służyŭ u wojsku i letam prabywaŭ u Haradku ŭ kamandziroŭcy. 

Bolsz szczacielno pra toje raskazała milicjantam kalażanka Reni Wanda Sz., jakaja nazwała nawat familju taho sałdata. Skazała, szto ŭ kamandziroŭcy byŭ jon tut ad czerwca da września. Na paligonie ŭ Waliłach służyŭ szafioram. Kali paznaŭ Reniu, paczali jany prawia sztodzień spatykacca. Wanda paznajomiłasa z druhim sałdatam i toj toża staŭ jaje kawaleram. 

Stasiek u Reni zastawaŭso czasam nawat nanacz. Dawała jamu rozpiś, kali maje dziażurstwy ŭ szpitali i kali waroczajecca z Biełastoka. Jak kanczałasa kamandziroŭka, abiacaŭ, szto budzie joj pisać piśmy. Renia czakała i nie daczakałasa. Tedy pażaliłasa kalażancyWandzie. Jaje kawaler służyŭ u Warszawie ŭ adnoj wajskowaj czaści z Staśkam. Mieła adras i dała jaho Reni. Tedy pasłała jana swajmu kawaleru piśmo, u jakim pawiedamlała, szto ad jaho zaciażaryła.

Pamiatka z V Festywalu Maładzioży ŭ Warszawie (leta 1955 r.). U składzie haradockaho choru była tedy jaszcze i Renia Hutnik. Jana pawinna być toża na hetaj fatagrafji. Fatagrafija z alboma: „Legenda haradockaj kultury Razśpiewany Haradok 1954-2014”, Haradok 2014
Pamiatka z V Festywalu Maładzioży ŭ Warszawie (leta 1955 r.). U składzie haradockaho choru była tedy jaszcze i Renia Hutnik. Jana pawinna być toża na hetaj fatagrafji.
Fatagrafija z alboma: „Legenda haradockaj kultury Razśpiewany Haradok 1954-2014”, Haradok 2014

Było heto ŭże wosieniu – u wrześniu albo ŭ październiku. Raniej – na paczatku sierpnia – biełaruski chor z Haradka wystupaŭ na V Festywali Maładzioży i Studentaŭ u Warszawie. Jaho kiraŭniczka Nina Muszynskaja padczas śledztwa ŭspaminała, szto tedy Renia painfarmawała, szto ŭ chory budzia tolko da listapada, bo wychodzić za muż i wyjedzia z Haradka. Pachwaliłasa, szto maje kawalera, jaki służyć u wojsku i jak wyjdzie, to adrazu woźmuć szlub.

Stasiek, kali Renia napisała jamu, szto zaciażaryła, pasłaŭ joj piśmo praz kalażanku Wandu. Pryznaŭso ŭ im, szto jon żanaty. Reniu pierapraszaŭ, szto jaje abmanwaŭ. Ale jak narodzić dzicia – pisaŭ, niachaj nawat nie dumaje, szto budzia płacić joj alimenty.

Renia wielmi mocno heto pierażywała. Bajałasa prablemaŭ u chaci i szto ludzi buduć jaje paroć palcam. Pasmutnieła i dumala nawat pakonczyć z saboju. Baćku dziciaci, jakoje nasila ŭ żywacie, na dziażurstwi ŭ szpitali napisała piśmo swajoj kroŭju, papiaredżwajuczy, szto pakul jaho praczytaje, jaje ŭże nie budzia ŭ żywych. Pryznałasa da hetoho swajoj kalażancy Wandzie. I jaszcze, szto wypiła atrutu – jakiści kwas. Patom mocno baleŭ joj żywot.

Kalażanka pra ŭsio heto raskazała ŭ śledztwi milicjantam. Pawiadomiła ich pra jaszcze adno piśmo Staśka, u jakim zabaraniaŭ Reni hawaryć ludziam, szto ad jaho zaciażaryła. Bo kali nie pierastanie, to przyjedzie któregoś dnia i się z nią rozprawi.

Nie wiadomo ci taho Staśka milicja padazrawała, szto moh jon być zwiazany z zabojstwam Reni. U dakumantach śledztwa niczoho pra heto nie zhadwajecca. 

Mariana Z. wypuścili z-pad arysztu, bo byŭ niewinawaty. U toj listapadaŭski straszny wieczar jon ni razu nie byŭ adzin. Pa rabocie waroczaŭsa pojezdam z Biełastoka razam z dwoma bratami i ad razu sa Stancji Waliły pajszli jany dachaty da Zareczan. Paćwierdzili heto maci i druhija świedki.

Ludzi paniaśli jaszcze, szto Reniu zarezaŭ Kolo N. sa Staroj Łuplanki. Wiera B. skazała milicjantam, szto taki czaławiek ukrywa się za spalenie zabudowań własnych i usiłowanie zarżnięcia swej żony, obecnie chodzi z nożem, prawdopodobnie miał dokonać na jakiejś kobiecie gwałtu.

Ale i hety śled akazaŭso nipraŭdaj.

Kabiety z biełaruskaho choru ŭ Haradku strasznuju śmierć swajoj kalażanki mocno pierażyli, stała heto dla ich wielkaj traŭmaj. Samyja pastawili dla jaje pomnik na mahile z fatagrafijaj Reni, jakuju charystka Nina Cywaniuk specjalna zakazała ŭ Warszwie, bo tedy bliżej takich firmaŭ jaszcze nie było. Taja fatagrafija adnak doŭho nie pawisieła, chtości jaje pabiŭ. Zakazali nowuju, ale znoŭ była zniszczana. Treci raz uże nie mianiali, pomnik zastaŭso biez fatagrafii.

Heto pryczyniłaso da taho, szto mnohija pawieryli ŭ straszennuju pomstu kahości z polskich szawiniakaŭ, za toje, szto Polka – kataliczka z Haradka aśmieliłasa dałuczycca da biełaruskaho choru. Tamu szmat chto wypisaŭso z jaho i zastałosa ŭ im wielmi mała asob.

Ale heto byŭ tolko spantanny psichoz. Bo Renia napeŭno nie zhinuła z pryczyny jakojści nacjanalnaj warożaści. Wierahodnaj wersijaj mahło być zabojstwo na zakaz tamtoho Staśka. Pa dziesiaci letach syszczyk u ciurmie ŭ Biełastoku raskazaŭ kamandantu, szto wiaźni raspawiadali pra zabojstwo, jakoho akalicznaści byli padobnyja da taho pry darożcy z Haradka da Stancji Waliły 10 listapada 1955 r. Mieŭ „pachwalicca” hetym adzin z wiaźniaŭ.

Uznowili tedy nawat śledztwo pa sprawie Reginy Hutnik, ale z pryczyny niedastatkowych dokazaŭ znoŭ jaho spynili.

Na asnowi sprawy sygn. IPN Bi 030/80/2

(dalej budzia)

Jurak Chmialeŭski

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com