Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (2)

    Savieckaje vojsko i pahraniczniki spaczatku ŭsich ludziej z hetych troch viosak vyvieźli za Śvisłacz na zborny punkt u Nieparożnicach. Zahadali im usio z saboju zabrać, szto tolko mahli ŭziać na furmanku. Pośle saviety mieli ich parassyłać dalej u Biełaruś. Raptam pryjszoŭ zahad, szto kali chto…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    8. Kuneć sielanki

    Nocami z pod ramion krzyżów na rozdrogach sypie się gwiazd błękitne próchno chmurki siedzą przed progiem w murawie to kule białego puchu dmuchawiec Księżyc idzie srebrne chusty prać świerszczyki świergocą w stogach czegóż się bać (Józef Czechowicz, „Na wsi”, 1927) Jak mniê diś dumajetsie, dekada… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Ulica „Łupaszki” zostaje?

25 listopada wojewoda podlaski Bohdan Paszkowski w wyniku postępowania nadzorczego anulował uchwałę białostockich radnych o zmianie kontrowersyjnej nazwy ulicy mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” na ulicę Podlaską. Nie było to zaskoczeniem. Wkrótce po podjęciu uchwały, kiedy trwała jeszcze burza medialna, wywołana przez tę decyzję, wojewoda nakazał wstrzymanie jej wykonania. Prawnicy z urzędu wojewódzkiego natychmiast bowiem wskazali na uchybienia formalne. Po dogłębnej analizie stwierdzili, iż została podjęta z istotnym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego wskazano, iż w podjętej uchwale w sposób nieuprawniony stwierdzono nieważność poprzedniej, kasując z niej równocześnie zapis merytoryczny o pozbawieniu nazwy części dotychczasowego przebiegu ulicy Warmińskiej i Wołyńskiej. Czyli zgodnie z nową uchwałą ten odcinek de facto posiadałby dwie nazwy, co jest prawnie niedopuszczalne.

Podważono również uzasadnienie, odnoszące się do dotychczasowego patrona, mjr. Szendzielarza „Łupaszki”, które brzmiało:

Mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka” – dowódca V Brygady Wileńskiej – to postać niejednoznaczna. W swoim życiorysie, oprócz czynów chwalebnych, ma także czarne karty związane z ofiarami wśród ludności cywilnej. Z dokumentów historycznych wynika, iż w 1944 roku na jego rozkaz dokonano pacyfikacji litewskiej wsi Dubinka, gdzie zginęło 27 osób, w tym kobiety i dzieci. Do podobnej sytuacji doszło w roku 1945 na terenie Polski we wsi Potoka (obecna gmina Michałowo), gdzie oddział Zygmunta Błażewicza ps. „Zygmunt” zamordował – zastrzelił 16 maja czterech dorosłych mieszkańców tej wsi, a następnie 22 maja całkowicie spalił tę wieś. Pożar spowodował śmierć trójki małych dzieci i jednej osoby dorosłej. Ten sam oddział spalił wieś Zanie w powiecie hajnowskim. Oddział ten podlegał majorowi Zygmuntowi Szendzielarzowi ps. „Łupaszka”. Do dziś wśród historyków trwa dyskusja co do jednoznacznej pozytywnej oceny mjr. Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka”, pod którego komendą działał wspomniany wyżej oddział Zygmunta Błażewicza.

Wskazano, iż takie uzasadnienie zawiera „poważne błędy merytoryczne”, powołując się na pismo w tej sprawie prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Jarosława Szarka. Zgodnie z tą opinią śmierć 27 osób cywilnych w litewskiej wsi Dubinki nie była wynikiem rozkazów wydanych przez majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”. Natomiast powodem spalenia wsi Potoka, gdzie w ogniu zginęły małe dzieci, rzekomo miało być to, że „w tej miejscowości istniała zorganizowana, uzbrojona bojówka komunistyczna”. Wieś Zanie spalili zaś nie ludzie „Łupaszki”, lecz oddział Narodowego Zjednoczenia Wojskowego pod dowództwem Romualda Rajsa ps. „Bury”.

W dwóch pierwszych kwestiach opinia prezesa IPN nie może być przekonywująca, gdyż dopuszcza przyzwolenie na odpowiedzialność zbiorową. Zdanie świadków tamtych tragedii jak i części historyków jest zgoła odmienne. Natomiast przypisanie Szyndzielerzowi winy za spalenie wsi Zanie w 1946 r. rzeczywiście „jest całkowitym nieporozumieniem” i świadczy o niekompetencji osób, opracowujących projekt uchwały. W tym przypadku wina leży po stronie prawosławnych radnych z Forum Mniejszości Podlasia, którzy nie zadbali o weryfikację merytoryczną uzasadnienia, o którą mogli przecież poprosić chociażby naukowców z Białoruskiego Towarzystwa Historycznego.

Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody Rada Miasta Białegostoku może w ciągu miesiąca jeszcze zaskarżyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie wiadomo jednak, czy radnym z Forum Mniejszości Podlasia taki wniosek uda się przeforsować, gdyż październikowa uchwała przeszła zaledwie jednym głosem. Jeszcze trudniej pewnie będzie go obronić w sądzie. Dlatego należałoby raczej podjąć uchwałodawczą próbę na nowo i przygotować projekt bardziej profesjonalnie, zasięgając opinii kompetentnych osób i organizacji. Po to, aby prawnicy wojewody faktów obciążających dobre imię mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” nie mogli już uznać za „niewyjaśnione i nie mające potwierdzenia w dokumentach historycznych”.

Jerzy Chmielewski

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў красавіку

    980 – у 1044 г. пачаў княжаньне ў Полацку Усяслаў Брачыслававіч, званы Чарадзеем. Яго славутая дзейнасьць была апісана ў паэме „Слова аб паходзе Ігаравым”. 920 – у 1104 г. адбыўся вялікі паход кааліцыі князёў Кіеўскай Русі, арганізаваны Уладзімірам Манамахам на …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (230) – 23.04.1794 г. утварылася Найвышэйшая Літоўская Рада – рэвалюцыяйны ўрад Літвы і Беларусі падчас Касьцюшкоўскага паўстаньня.
  • (138) – 23.04.1886 г. у мястэчку Пасадзец Вілейскага павету нар. Зьмітрок Бядуля (сапр. прозьвішча Самуіл Плаўнік, пам. 3.11.1941 г. у эвакуацыі каля Уральска ў Казахстане), пісьменьнік. Друкаваўся з 1910 г., пачаткова ў „Нашай Ніве”. У лютым 2020 г. адбылася эксгумацыя яго ў Уральску, а 3.11.2020 г. адбылося перапахаваньне на Усходніх могілках у Менску.
  • (120) – 23.04.1904 г. у вёсцы Нізок, Ігуменскага павету, нар. паэт Паўлюк Трус. Маючы 25 год памёр у Менску на тыф, пахаваны на Вайсковых могілках.
  • (80) – 23.04.1944 г. ва Уснаршчыне на Беласточчыне нар. Мікола Давідзюк – мастак, прафесар Акадэміі Мастацтваў у Лодзі, якую закончыў у 1969 г. і з якой звязаны працай з 1971 г., з 1989 г. вядзе ў ёй майстэрню жывапісу. З нагоды юбілею жадаем спадару Міколу творчага натхненьня, новых прац і выставак!

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis