Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    10. Abława na kamunistaŭ

    Nidaŭno minuło 70 let ad baluczaj tragedii, jakaja zdaryłasa ŭ Harkawiczach. Za Niemca, 8 marca 1942 r., hitleraŭcy razstralali tam dziewiacioch życialej. Pry darożcy za wioskaj, dzie adbyłasa egzekucja, da dzisia staić niewialiki kamienny pomniczak...ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Trava zabytia

    13. Druha i tretia stryń

    Dobrych deseť liêt tomu, koli ja robiv zakupy v „ Biedronci” v Biêlśku, pudyjšła do mene neznakoma starša kobiêta, pryvitałasie i skazała: A viête znajete, što my z vami svojaki?..ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Môj čeśki film (8). Polklub

My zadumali, kob spotykatisie kažny miêseć...
My zadumali, kob spotykatisie kažny miêseć…

Učora dobre popadav sniêh, diś moroz, sonečko, i vsiudy ležat sniêžny zmity. Filipek, naš menšy kôt, šaliêje na dvorê. Za stinoju v susiêda brešut i jenčat sobaki, što až hołova tryščyt. Paveł pojiêchav do praci samochodom, i ja naveť ne mohu pojiêchati do susiêdnioji vjoski do koležanok na kavu. Nema jak dobratisie tudy bez samochoda. Autobus chodit ono raz na hodinu, a potum treba było b dovho iti, po takôm snihovi ne dam rady. Liêtom to naveť piškom mohła b pujti. Kijki v ruki i hajda! U nastupnum tyžniovi bude naš Polklub, siêtym razom u Horoměřícach, u restauraciji. Maju nadiêju, što zima trochu popustit i jakoś tudy doberusie…

Kob pogandoryti pry kavi i ciastkach

Naš Polklub u Prazi – neformalna grupa žunok z Pôlščy, jakim vypała dola tiohatisie zo svojimi mužami po sviêti – povstav dovoli davno, diakujučy Evi V. i Kasi F., kotory potum vyjichali  do Angliji, i Agniešci R., kotora teper žyve v Brukseli. Poznakomilisie my v amerykańskuj školi, do kotoroji chodili našy diêti, pry okaziji storôčnych kirmašôv jiêdła (food fair), pro kotory ja pisała vperuč. A potum my zadumali, kob spotykatisie kažny miêseć po koliêjci u kotorojiś z nas. I tak začałosie. Šykujemo snedanie: kava, herbata, jakojeś tiêsto, trochu vendliny, časom vareniki, nekotory pekut tarty, robimo sałatki itp. Časom spotykajemsie v jakôjś restauraciji čy kavjarni, bo akurat nema ochôtnych, kob šykovati snedanie. Hovorymo na siejich spotkaniach obo vsiôm: počynajučy od diti, čerez kulturu, filmy, sklepy, i kunčajučy kuchnioju…

Mojiê teperyšni koležanki v Polklubi mołodšy od mene, nekotory mohli b byti i mojimi dočkami, ale ja dohovorujuś z jimi nekiepśko. Pokôlko ja žyvu v Prazi vže 20 liêt, najdovš z usiêch klubovičok, to vony mene vvažajut za svojoho rodu ekspertku od čeśkoho sviêtu. Bo my z Vaniom tut uže môcno vrosli, pryvykli i do čechuv, i do čeśkich varunkuv. Ja znaju, što tut funkcijonuje dobre, što mohło b funkcijonovati lepi, a što naohuł švankuje. Často pomohaju novym koležankam zorjentovatisie v sytuaciji, časom jiêzdžu z jimi do dochtorôv, kob perekładati, rozkazuju pro pastki v čeśkuj movi, daju adresy do fryzierok, kosmetyčok i raznych inšych salonuv.

Movy, rôdny i čužyje

Para liêt tomu prychodiła na spotkani Polklubu Milena, kotora miêła muža madiara. Sama hovoryła i po-angielśki, i po-madiarśki, ale po-pôlśki diti hovoryti ne naučyła. Hovoryła zo svojimi chłopcima po-angielśki, bo nibyto v školi od siêtoho jim miêło byti lokš.

– A jak vony hovorat z tvojimi baťkami? – odnoho razu ne vyderžała ja.

No, umieją ładnie się przywitać, powiedzieć dziękuję i do widzenia, – odkazała vona. – A resztę to ja tłumaczę.

Mniê podumałosie, što vona žartuje. Ale niê, to była istinna pravda. Bože, jak ja tohdy dociniła toje, što mojiê diêti umiêjut z baboju i diêdom hovoryti na našuj pudlaśkuj movi, mohut z jimi žartovati bez žadnoho perekładčyka. Nu bo jak to tak?! Čom ne naučyti ditiata rôdnoji movy, jakoju b vona ne była?

A muž Agnieški R., niêmeć, sam navčyvsie dobre hovoryti po-pôlśki, z ditima hovoryt po-nimećki, vona po-pôlśki, u školi diêti hovorat po-angiêlśki, i diêło jde. Možna? Možna, okazujetsie.

U takich miêšanych siêmjach diêti naohuł je dvochmovny, a v školi učatsie po-angielśki. Potum u školi vybirajut šče odnu movu i takim sposobom znajut štyry. Nu i dochodit šče čeśka. Naš Igor po-čeśki jakoś ne naučyvsie, ale Paveł i Marylka – tak. Dočka maje mnôho čeśkich koležanok i koleguv i velmi hože, bez akcentu, hovoryt po-čeśki. Ja hovoru zo strašnym akcentom, môj Maks tože.

Ja podružyła šče z Beatoju, kotora praciuje v biblijoteci v Pôlśkum Instytuti v Prazi. Ja tudy chodžu čuť ne od samoho počatku našoho žycia v Čechiji, nu bo jak vyderžati bez knižok? Beata vyjšła zamuž za čecha, vony majut odnu dočku, kotora teper studyjuje v Franciji. Doma vony hovorat raz po-pôlśki, raz po-čeśki. Ale koli vrodiłasie dočka, to vony pryniali proste praviło: vona hovoryt do dočki po-pôlśki, a jeji muž po-čeśki. Ja dumaju, što tak najlepi i zovsiêm bezproblemovo.

Brygida i high life

Odnoho roku do našoho klubu dołučyła Brygida, kotora odrazu na peršum spotkani rozkazała, jak to vona vyjšła zamuž za biznesmana z RPA. Sidiêła vona odnoho večera z koležankoju v drink-barovi u Vrocłavi, koli tudy vujšło kilkoch mužčyn, kotory hovoryli po-angielśki. Vona podiviłasie v jich storonu i stratiła zainteresovanie – eleganćko odiahnuty facety, ale starovaty. Vony z koležankoju sidiêli daliêj i popivali svojiê drinki. Raptom pudyjšov do jich odin z tych staršych facetuv i stav z jimi hovoryti, a po troch hodinach poprosiv Brygidinoji ruki. Neviď-skôl uziav bukiêt kviêtok, i to veliziarny, buchnuv pered joju na kolina i zaproponovav, kob vona vyjšła za joho zamuž. Ne skažu, Brygida to choroša kobiêta, vysoka, zhrabna, znała dobre, čoho jôj treba v žyci, i siête dostała. A ja dumała, što takije rečy to ono v filmach zdarajutsie, a tut okazałosie, što i v normalnum sviêti tože.

Teper Brygida od svojoho muža dostaje kieszonkowe, koło troch tysiač euro na miêseć, kotory odkładaje sobiê na vypadok, jakby stałosie štoś nadzvyčajnoho (rozvôd, naprymiêr).

– A skôl ja mohu znati, što zavtra v drink-barovi vôn ne pobačyt inšu diêvčynu, kotora jomu spodobajetsie bôlš za mene? – kazała Brygida.

Vony z mužom majut ułasny dôm u Prazi, dviê słužanki, kirovciu, dôm na Kreti i jacht.

Jich dočka rôk mołodša od našoji Marylki i učytsie v tôj samuj amerykanśkuj školi. Brygida pryjšła na našy spotkani zo dva razy, u sebe tože zorganizovała snedanie, potum jakojeś party, a potum našy kontakty oburvalisie. Ja dumaju, što jijiê ne interesuje takoje žycie, jakoje vedemo my, vona pryvykła oboročuvatisie v inšum sviêti i v inšuj kumpaniji.

Inšym divčatam ne zovsiêm sołodko

Ale ne vsiê mojê znakomy majut takoje sołodkie žytie jak Brygida. Zdarajutsie rozvody, chvoroby i inšy neščastia. Odna z našych koležanok vyjichała do Hišpaniji, a tam okazałosie, što muž maje kochanku, diêti pokinuv z jeju, sam jiêzdit po sviêti i ne choče płatiti alimentuv. A svojôj novuj kobiêti kupuje koni, i vony letajut na romantyčny večorynki do Viêdnia abo Rymu…

A Marta… Perežyła vypadok, v kotorum zhinuv jeji čołoviêk i ditiatko… Musit z pjať liêt tryvało, poka zmohła naładiti žycie nanovo. Tiohałasie biêdna po špitalach i po sudach, bo ubezpečalnia ne chotiêła jôj vypłatiti odškodovania. Nu, teper, na ščastie, vyjšła znov zamuž i maje vže dvoje diti.

Para liêt tomu žyła tut Basia zo svoim mužom i ditima. Paveł praciovav jak chemik u jakôjś mižynarodnôj firmi, a Basia zajmałasie domom i dititima (četvero jich było). My z jimi mucniêj podružyli, bo Basia pochodit od nas, z Pudlaša, i to byli całkom fajny lude. Jich najmołodša dočka zachvorêła na leukemiju i velmi dovho tryvało jeji lečenie. Na ščastie, vsio dobre skônčyłosie. Vony vyjichali do Švajcaryji, potum vernulisie do Pôlščy. Voročajučysie, zajiêchali do nas koło Prahi.

Ania, Eva i fotografovanie

Musit, zo dva roki tomu pryjiêchała do Prahi Ania S. – profesijonalna fotografka. Velmi fajna koležanka: ne tôlko robit chorošy zdymki, ale šče zorganizovała nam kursy fotografiji. Ja, ščasliva posiadačka aparatu z tulkoma funcijami, što i poniatija pro jich ne miêła, postanoviła tože pudučytisie. Zobrałosie nas siêm divčat, i my počali nauku. Perevažno zbiralisie v Moniki abo v domi našoji pani včytelki. Ania doma maje svoje studyjo z raznymi lampami, tłami, statyvami, krêsłami, stôlčykami i inšymi čudiesami. My včylisie robiti portrety, zdymati krajovidy, fotografovati ludi, kotory vorušatsie, zbliźka, zdaleka, robiti zdymki vody itp. Usio dla mene było cikave i takoje nove. My chodili do parku, stosovali razny techniki, užyvali raznoho sviêtła. Nu i narešti ja doznałasie, do čoho słužat razny knopki v mojôm aparati.

Ania S. obfotografovała našu Marylku...
Ania S. obfotografovała našu Marylku…

Odnoho razu Ania zapytała, čy ne znajemo jakojiś fotogeničnoji diêvčynki, bo vona potrebovała modelki do fotok, kotory akurat zadumała robiti. Nu i ja zaproponovała našu Marylku. Odnoji suboty my pojiêchali do Ani. Tam vona Marylku umalovała, perediahnuła, i davaj jôj robiti fotki z kažnoji storony. A potum vony šče zrobili fotografiji čerez spicijalny žele, i na jich Marylka vyhladaje zjaviskovo! Ja tam ticho stojała v kutkovi i ono pryhladałasie. I v odnôj chvilini poniała, jakaja to cikava i nesamovita pracia! Jakuju fantaziju treba miêti! Siête jak malarstvo! Och, jak ja lublu znakomitisie z takimi luďmi! Jak ja lubujusie jimi i zazdrošču (ale bez zavisti) jim takich talentuv! Ania robit portrety, simiêjny fotki i fotografičny sesiji na zakaz. Kaže, što bez takoji praci ne mohła b žyti. To jeji žyciova pasija.

Fotografkoju je šče inša z mojich koležanok z Polklubu, Eva. Vona jiêzdit fotografovati pryrodu, naohuł ptaški ranioju vesnoju. Robit cikavy zdymki, musit zo dva razy była na Islandyji, odviêdała Tybet, fotografovała nad Biebrzoju… Zaprosiła nas do sebe na kavu i pokazuvała svojiê fotografiji. Čudny! U odnôm pokoji maje tapety, zroblany na pudstavi svojich zdymkuv – z žuravlami. Kob mniê v žyciu vyjšov choť odin taki zdymok, to ja była b neviď-jak ščasliva.

Odnoho razu Eva zabrała mene i Marylku na fotografičnu sesiju z dočkoju Agnieški R. – Zuzioju. Zuzia – nesamovito pilna učenicia, poza naukoju sviêtu ne bačyt. Vybirajetsie studyjovati medycynu v Oxfordi. „Ja to chotiêła b, kob mojiê diêti choť v deseti procentach učylisie tak, jak tvoja Zuzia”, – skazała raz do Agnieški R. odna klubovička. „Ne viêdaju, čy ty była b zadovolana, kob tvoje ditia miêło pretensiju do tebe, što ne daješ jomu učytisie, ono chočeš, kob jiêchało z toboju na zakupy”, – odkazała jôj Agnieška.

Poranok na huličci v Prazi...
Poranok na huličci v Prazi…

My počali fotografovanie rano-raniutko, na Karlovum mosti. Zuzia sidiêła na stôlčyku i hrała na vijolončeli. Soncie ono počynało pokazuvatisie nad Prahoju, była čudna sceneryja, i zdymki vyjšli nadzvyčaj choroše. Potum my pujšli na Nerudovku, na schody, kotory vedut na Pražský Hrad, i tam zrobili zdymki tože Marylci. Ale moja dočka była złôsna na mene za toje, što ja jijiê tak rano zbudiła, i na zdymkach vyšła naduta. Nu što ž…

A Evi teper urodivsie vnuk i vona často jiêzdit do Pôlščy, kob joho fotografovati. Maje menš času, kob spotykatisie z nami.

(protiah bude)

Halina Maksimjuk

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў ліпені-жніўні

    955 – 10.07.1067 г. на Дняпры каля Воршы адбылася сустрэча князёў Яраславічаў з полацкім князем Усяславам Брачыславічам. Кіеўскі князь Ізяслаў пад прысягай цалаваў крыж ды прысягаў, што не прычыніць зла Усяславу і яго сынам. Аднак яны былі спайманы, закаваны ў кайданы, адвезены ў Кіеў …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Copyright © 2022 Czasopis