Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (2)

    Savieckaje vojsko i pahraniczniki spaczatku ŭsich ludziej z hetych troch viosak vyvieźli za Śvisłacz na zborny punkt u Nieparożnicach. Zahadali im usio z saboju zabrać, szto tolko mahli ŭziać na furmanku. Pośle saviety mieli ich parassyłać dalej u Biełaruś. Raptam pryjszoŭ zahad, szto kali chto…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    8. Kuneć sielanki

    Nocami z pod ramion krzyżów na rozdrogach sypie się gwiazd błękitne próchno chmurki siedzą przed progiem w murawie to kule białego puchu dmuchawiec Księżyc idzie srebrne chusty prać świerszczyki świergocą w stogach czegóż się bać (Józef Czechowicz, „Na wsi”, 1927) Jak mniê diś dumajetsie, dekada… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Сум па радзіме

Камяні і людзі

Як гэта балюча – развітвацца з родным краем! Тады, у канцы лета, падчас апошняга падарожжа па ваколіцах сваёй вёскі, аб гэтым не думалася зусім. Здавалася, што паездкі і далей будуць працягвацца. А зараз, ужо ў Польшчы, засталіся толькі ўспаміны, якімі хочацца падзяліцца.

Хачу расказаць вам пра сваю Дзятлаўшчыну. Гэта незвычайнае месца, край нашмат больш старажытны, чым здаецца з першага погляду.

Першае, на што тут можа звярнуць увагу падарожнік, гэта вялікая колькасць валуноў – спадчына ледавіка, які калісьці пакрываў тэрыторыю Беларусі. Часам трапляюцца камяні велізарных памераў. Пра некаторыя з іх апавядаюць цікавыя легенды, у якіх хрысціянскія традыцыя перапляліся з паганскімі.

Тыповы дзятлаўскі краявід Фота аўтара
Тыповы дзятлаўскі краявід
Фота аўтара

Першая з іх звязана з камянём у вёсцы Студзіроўшчына, што знаходзіцца на памежжы Дзятлаўскага і Слонімскага раёнаў. Згодна з легендай у Студзіроўшчыне нават ужо ў хрысціянскія часы жыхары працягвалі шанаваць сваіх старых багоў. Яны вялі адасобленае жыццё, не любілі чужынцаў, а падчас голаду ці засухі прыносілі ахвяры багам каля вялізнага валуна, вакол якога потым узніклі вясковыя могілкі. Вельмі рэдка, але здараліся і чалавечыя ахвяры. Звычайна забівалі таго, хто нейкім чынам зганьбіў сябе. А найвялікшай ганьбай лічылася ажаніцца ці выйсці замуж за чужынца. Аднойчы ў ахвяру вырашылі прынесці дзяўчыну, якая пакахала хлопца з іншай вёскі. Яе схапілі і прывялі на капішча. Але як толькі мужчыны хацелі забіць яе, неба пацямнела, выбухнуў гром. Дзяўчына знікла, а невядомая сіла адкінула валун з капішча на некалькі кіламетраў. Зараз ён ляжыць у полі, паміж Студзіроўшчынай і суседняй вёскай Парэчча. Мясцовая жанчына-краязнаўца, якая расказала гэту гісторыю, кажа, што часам валун пакрываецца чырвоным імхом і не раіла каля яго фатаграфавацца, бо камень мае дрэнную для чалавека энергетыку.

Другога валуна „з легендай”, на жаль, не атрымалася ўбачыць на свае вочы. Знаходзіўся ён каля дарогі, паміж вёскамі Дварэц і Боркі. Не ведаю чаму, але валун нейкім чынам замінаў працаўнікам калгасу, якія напэўна скінулі яго ў яму і закапалі. Мясцовыя называлі яго „Анёлаў камень”. У ХІХ стагоддзі ў Борках і Дварцы знаходзіліся маёнткі роду Пратасевічаў. Згодна з легендай, боркаўскія Пратасевічы ўзялі на выхаванне дзяўчыну з сям’і збяднелых сваякоў. Яна зацяжарыла ад кагосьці з парабкаў і нарадзіла дзіця. Калі пан аб гэтым даведаўся, то быў раз’юшаны. Баючыся расправы, дзяўчына вырашыла збегчы ў суседні маёнткак у Дварцы. Але аб уцёках даведаліся, пан выслаў сваіх слугаў на конях у пагоню. Разумеючы, што не дасць рады ўцячы, дзяўчына пачала ў дарозе маліцца да Дзевы Марыі і раптам яны з дзіцём ператварыліся ў камень. Пры гэтым адна палова была вышэйшая за другую. Праследавацелі праскакалі міма. Легенда расказвае, што людзі з чыстай душой, звычайна дзеці, могуць убачыць на гэтым камяні анёла…

Людзі едуць да горкаўскага валуна, упрыгожваюць яго ручнікамі і кветкамі... Фота аўтара
Людзі едуць да горкаўскага валуна, упрыгожваюць яго ручнікамі і кветкамі…
Фота аўтара

Ну а трэцяя легенда звязана з валуном, што знаходзіцца ў кіламетры ад вёскі Горка. Валун мае незвычайную форму брамы. Кажуць, што ў мінулым праз гэтую браму мог праехаць вершнік на кані і быццам бы так зрабіў расійскі цар Пётр І, калі быў у гэтых мясцінах падчас Паўночнай вайны. З цягам часу валун настолькі абсеў у зямлі, што прапаўзці праз адтуліну можна толькі на каленях. Рабіць гэта дастаткова небяспечна, бо ад абвальвання яго ўтрымлівае толькі старое высахлае дрэва. Але людзі едуць да горкаўскага валуна, упрыгожваюць яго ручнікамі і кветкамі, бо вераць, што калі пралезуць пад ім, то змогуць вылечацца ад хваробаў. Пры гэтым існуе меркаванне, што калі чалавек мае вялікія грахі, валун зваліцца на яго!

Віктар Пачук

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў красавіку

    980 – у 1044 г. пачаў княжаньне ў Полацку Усяслаў Брачыслававіч, званы Чарадзеем. Яго славутая дзейнасьць была апісана ў паэме „Слова аб паходзе Ігаравым”. 920 – у 1104 г. адбыўся вялікі паход кааліцыі князёў Кіеўскай Русі, арганізаваны Уладзімірам Манамахам на …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (230) – 23.04.1794 г. утварылася Найвышэйшая Літоўская Рада – рэвалюцыяйны ўрад Літвы і Беларусі падчас Касьцюшкоўскага паўстаньня.
  • (138) – 23.04.1886 г. у мястэчку Пасадзец Вілейскага павету нар. Зьмітрок Бядуля (сапр. прозьвішча Самуіл Плаўнік, пам. 3.11.1941 г. у эвакуацыі каля Уральска ў Казахстане), пісьменьнік. Друкаваўся з 1910 г., пачаткова ў „Нашай Ніве”. У лютым 2020 г. адбылася эксгумацыя яго ў Уральску, а 3.11.2020 г. адбылося перапахаваньне на Усходніх могілках у Менску.
  • (120) – 23.04.1904 г. у вёсцы Нізок, Ігуменскага павету, нар. паэт Паўлюк Трус. Маючы 25 год памёр у Менску на тыф, пахаваны на Вайсковых могілках.
  • (80) – 23.04.1944 г. ва Уснаршчыне на Беласточчыне нар. Мікола Давідзюк – мастак, прафесар Акадэміі Мастацтваў у Лодзі, якую закончыў у 1969 г. і з якой звязаны працай з 1971 г., з 1989 г. вядзе ў ёй майстэрню жывапісу. З нагоды юбілею жадаем спадару Міколу творчага натхненьня, новых прац і выставак!

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis