Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (2)

    Savieckaje vojsko i pahraniczniki spaczatku ŭsich ludziej z hetych troch viosak vyvieźli za Śvisłacz na zborny punkt u Nieparożnicach. Zahadali im usio z saboju zabrać, szto tolko mahli ŭziać na furmanku. Pośle saviety mieli ich parassyłać dalej u Biełaruś. Raptam pryjszoŭ zahad, szto kali chto…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    8. Kuneć sielanki

    Nocami z pod ramion krzyżów na rozdrogach sypie się gwiazd błękitne próchno chmurki siedzą przed progiem w murawie to kule białego puchu dmuchawiec Księżyc idzie srebrne chusty prać świerszczyki świergocą w stogach czegóż się bać (Józef Czechowicz, „Na wsi”, 1927) Jak mniê diś dumajetsie, dekada… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Opowieści białowieskie

Łupy księcia Leopolda

Wojna niesie poważne zagrożenie nie tylko dla życia ludzkiego, ale także dla zwierząt żyjących w lasach, które znalazły się w obszarze działań wojennych. Przykładów daleko szukać nie trzeba. Ot, choćby Puszcza Białowieska. Podczas I wojny światowej żubry zostały tak przetrzebione, że już na wiosnę 1919 roku nie został z nich ani jeden. Rozpoczęte przez Niemców dzieło dokończyli kłusownicy. Oczywiście, ucierpiały nie tylko żubry, ale także inna zwierzyna.

Gdy w 1914 roku wybuchła wojna światowa, stado żubrów w Puszczy Białowieskiej składało się jeszcze z 737 sztuk. Niemcy dotarli na ten teren trochę później. W Białowieży pojawili się 30 sierpnia 1915 roku, a wyszli z niej 28 grudnia 1918 roku. Żołnierze od pierwszego dnia pobytu strzelali do puszczańskiej zwierzyny. Dla nich była ona łupem wojennym. Żubry, pieczołowicie chronione oraz nawykłe do widoku ludzi, były łatwą zdobyczą. Strzelali nie tylko zwykli żołnierze, tej przyjemności nie odmawiali sobie także ich dowódcy. Duży wpływ na taki stan rzeczy miała też konieczność wyżywienia żołnierzy zwycięskiej armii.

Książę Leopold z upolowanym żubrem
Książę Leopold z upolowanym żubrem

W końcu jednak przyszło opamiętanie. Aby żubrów nie wybić doszczętnie, 25 września 1915 roku, czyli po upływie mniej więcej miesiąca od wkroczenia do lasów białowieskich, Niemcy wydali zarządzenie zakazujące strzelania do tych zwierząt. Był to na pewno ostatni dzwonek alarmowy, bowiem w styczniu 1916 roku żubrów w Puszczy naliczono zaledwie 178 sztuk. Natomiast w momencie opuszczania tego obszaru przez okupantów w Puszczy bytowało kilkanaście sztuk owych zwierząt.

Do grona wyższych dowódców armii niemieckiej w czasie I wojny światowej należał książę Bawarii Leopold, zwany też Leopoldem Bawarskim. W połowie kwietnia 1915 roku objął on dowództwo nad 9 Armią, a od sierpnia tegoż roku dowodził już Grupą Armii „Leopold”. Pod koniec sierpnia jego wojska zdobyły twierdzę Brześć Litewski. Rok później księciu Leopoldowi powierzono naczelne dowództwo frontu wschodniego. Przebywając na terenach wschodnich, książę Leopold nie mógł odmówić sobie organizowania polowań na grubszą zwierzynę. Polował m.in. w Czerwonym Dworze i w Puszczy Białowieskiej. W białowieskim mateczniku ustrzelił piękny okaz żubra. A stało się to już następnego dnia po wkroczeniu do Białowieży niemieckiej armii. Drugą sztukę zabił w styczniu 1916 roku. Polował także na jelenie.

Książę Leopold przy jeleniu ustrzelonym w Puszczy Białowieskiej
Książę Leopold przy jeleniu ustrzelonym w Puszczy Białowieskiej

Ciekawe, że według niektórych źródeł nikt inny, a właśnie feldmarszałek Leopold miał wydać zarządzenie o zakazie urządzania polowań na żubry w Puszczy Białowieskiej. Są też źródła, które mówią, że zarządzenie wyszło od cesarza Wilhelma II. Natomiast faktem pozostaje, że z Bawarii została sprowadzona do Puszczy Białowieskiej straż leśna, mająca za zadanie chronienie zwierzyny przed kłusownictwem. Niestety, trzeba ze smutkiem powiedzieć, że bawarscy strażnicy zdecydowanie temu nie podołali.

W Puszczy Białowieskiej polowali także inni dygnitarze niemieccy. Sam cesarz Wilhelm II ustrzelił jednego żubra. Stało się to 12 listopada 1915 roku w okolicy osady Czerlonka. Również w 1915 roku żubra odstrzelił hrabia Friedrich von Strachwitz. Rogi tego okazu zostały wystawione na Międzynarodowej Wystawie Łowieckiej w Berlinie w 1937 roku, gdzie otrzymały najwyższą ocenę i „Tarczę specjalną”. Nie odmówili sobie przyjemności urządzania łowów także feldmarszałek Paul von Hindenburg oraz stojący na czele wojskowego zarządu lasów Białowieży mjr dr Georg Escherich.

Straty w zwierzostanie puszczańskim, poczynione w okresie I wojny światowej, przez długie lata były odbudowywane przez puszczańską służbę łowiecką oraz leśników. Wiele też trudu kosztowało odrodzenie żubra, który jako gatunek stał już na granicy wyginięcia. Ale się udało, prowadzona od 1929 roku jego restytucja zakończyła się sukcesem.

Piotr Bajko

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў красавіку

    980 – у 1044 г. пачаў княжаньне ў Полацку Усяслаў Брачыслававіч, званы Чарадзеем. Яго славутая дзейнасьць была апісана ў паэме „Слова аб паходзе Ігаравым”. 920 – у 1104 г. адбыўся вялікі паход кааліцыі князёў Кіеўскай Русі, арганізаваны Уладзімірам Манамахам на …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (249) – 24.04.1775 г. у Будлеве Бельскага пав. Гродзенскай губ. (зараз гміна Вышкі, Бельскага пав. Падляшскага ваяв.) нар. кс. Якуб Забядэвуш Фалькоўскі, адзін з пачынальнікаў навучаньня глуханямых мове жэстаў, быў рэктарам піярскай школы ў Шчучыне, у 1817 г. адкрыў у Варшаве першую польскую школу для глуханямых. У 1826-1837 гг. быў першым пробашчам касьцёла сьв. Аляксандра ў Варшаве на Пляцы Трох Крыжоў, у якога падзямельлях пахаваны пасля сьмерці. Памёр у Варшаве 2.09.1848 г.
  • (139) – 24.04.1885 г. у Гродзенскай губ. (у Гродне або ў Кузьніцы) нар. Анна Саланка, настаўніца, якая ў 1909 г. разам з сястрой Марыяй і кс. Францішкам Грынкевічам заснавалі Гродзенскі гурток беларускай моладзі, першую беларускую арганізацыю на Гарадзеншчыне. У 1906 г. закончыла Гродзенскую жаночую гімназію і выехала на навуку ў Інсбрук, дзе з кс. кс. Ф. Грынкевічам і Адамам Лісоўскім заснавала беларускі гурток. У 1911 г. выйшла замуж за гімназіяльнага настаўніка Алексея Селівачова. Памерла ў Вільні 2.02.1915 г. Пахавана на могілках Росы.
  • (135) – 24.04.1889 г. у Стоўпцах нар. Юры Сабалеўскі, беларускі палітычны і нацыянальны дзеяч, пасол у польскі сойм у 1926-1928 гг. Арыштаваны НКВД пасьля 1939 г., уцёк з савецкай турмы ў канцы чэрвеня 1941 г. Актыўна ўдзельнічаў
  • (80) – 24.04.1944 г. у Суботніках каля Іўя нар. Зянон Пазьняк, археоляг і палітычны беларускі дзеяч. Зараз у эміграцыі. Жадаем шмат сілаў і нягаснучай надзеі на сапраўдную Беларусь!

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis