Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (1)

    Vielkija Aziarania, szto ŭ hminie Krynki, za Niemcami vielmi ciarpieli ad partyzantaŭ, usiakaj maści bandytaŭ i zładziejaŭ. Dajszło da taho, sztu ludzi zarhanizawali tut samaabaronu...ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    7. Moja klasa

    Časom lepi vtečy z lekciji v školi i poveselitisie z kolegami, bo teper, koli ja ohladajusie nazad, moju vsmiêsku vyklikajut ne škôlny ociênki, a vspominki. P. J. Abdul Kalam) U 1970-ch liêtach u Liceji nr 9 u Hajnuvci byli štyry rumnobiêžny klasy po pryblizno 30…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Czy w naszych gminach zabytkami pozostaną tylko cerkwie i kościoły?

Zabytkowa cerkiew cmentarna św. Jerzego w Supraślu. Na prace renowacyjne w tej świątyni wojewódzki konserwator zabytków przyznał dotację w wysokości 42 tys. zł (Fot. Jerzy Chmielewski)
Zabytkowa cerkiew cmentarna św. Jerzego w Supraślu. Na prace renowacyjne w tej świątyni wojewódzki konserwator zabytków przyznał dotację w wysokości 42 tys. zł
(Fot. Jerzy Chmielewski)

Wykaz tegorocznych dotacji, przyznanych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na renowacje obiektów zabytkowych, oddaje też obraz spuścizny historycznej naszego regionu. Pokazuje tym samym jego rzeczywiste oblicze wielokulturowości, którą lokalne władze zwykły tak bardzo się afiszować.

Dotacje zostały przyznane głównie dla obiektów sakralnych. Rzeczywiście innych zabytków na Podlasiu nie jest zbyt wiele. Śladów białoruskiej kultury materialnej praktycznie już nie uświadczysz. Polskiej zresztą też. W regionie prawie nie ma dawnych zamków, dworów, pałaców czy kamienic, będących gdzie indziej w kraju i na świecie skarbami historii i niezwykłymi atrakcjami turystycznymi. Takim bogactwem mogłoby być z pewnością tradycyjne drewniane budownictwo, niepowtarzalny układ architektoniczny i krajobraz naszych wsi i miasteczek. Szkopuł w tym, że wciąż nie dostrzegają tego ani miejscowe władze, ani sami mieszkańcy. Natomiast turyści, którzy coraz liczniej odwiedzają nasz zakątek Podlasia, są wręcz zachwyceni historycznymi wsiami-ulicówkami z oryginalnym stylem zabudowy, tudzież dawnymi uliczkami w miasteczkach. Tych perełek z roku na rok jest jednak coraz mniej. Urokliwe ulice, pieczołowicie przez brukarzy wyłożone przed wiekami polnym kamieniem, znikają pod czarnym bezdusznym asfaltem. Drewniane domy, pięknie zdobione szalówką z tutejszymi ornamentami, wypierane są przez pustaki, syntetyczne tynki, plastikowe okna i obcą kolorystykę…

Z tego gwałtownie znikającego zabytkowego bogactwa naszego regionu udaje się jednak cokolwiek zachować. Przykładem są choćby nieliczne prywatne skanseny. Na pewno przydałoby się ich więcej. Białoruskie muzeum w Hajnówce na takie zabytki również przeznaczyło zbyt mało miejsca i uwagi. Może teraz warto pokusić się choćby o makiety tamtej zabudowy, wiejskiej zagrody z ławeczką przed domem, ale też na przykład dawnych drewnianych przydrożnych krzyży i kapliczek.

Na Podlasiu w ostatnich latach powstało też – dzięki unijnym dotacjom – kilka historycznych parków kulturowych, jak w Milewszczyźnie pod Korycinem na bazie średniowiecznego grodziska. Żaden samorząd dotąd nie wpadł jednak na pomysł, by napisać podobny projekt w celu odtworzenia i zachowania zabytków kultury materialnej podlaskich Białorusinów. Takie inicjatywy być może skłoniłyby też prywatnych właścicieli wiejskich posesji, aby remontując lub wznosząc nowe budynki, nawiązywali do tradycyjnych wzorców, a nie stwarzali tu chaos architektoniczny.

Jerzy Chmielewski

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лютым

    185 – 12 (24).02.1839 г. быў скліканы сабор вуніяцкай царквы, які прыняў рашэньне пра яе далучэньне да праваслаўнай царквы. Каля 1,5 мільёна вернікаў (на беларускіх землях) было далучана да праваслаўя, частка з вуніятаў стала рыма-католікамі. Вунія на землях Каралеўства Польскага …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (556) – 29.02.1468 выданьне „Судзебніка” Казіміра IV – першага збору законаў Вялікага Княства Літоўскага.
  • (152) – 29.02.1872 г. у Крынках Аршанскага пав. нар. Вітольд Бялыніцкі-Біруля, вядомы мастак пэйзажыст. З 1947 г. жыў пад Менскам. Памёр 18.06.1957 г. у Твэры, пахаваны на Новадзявічых могілках у Маскве.
  • (116) – 29.02.1908 г. у Улан-Удзэ (Бур’яцыя) нар. Ядвіга Бяганская, пісьменніца і перакладчыца. У 1922 г. вярнулася з бацькамі ў Беларусь. Закончыла літаратурна-лінгвістычнае аддзяленьне пэдагагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэта ў Менску (1930). У 1936 г. дэбютавала вершамі ў часопісе „Малады араты”. Працавала выкладчыцай рускай і беларускай мовы ў менскіх школах. У 1937 г. была арыштаваная і сасланая на Калыму, адкуль вярнулася на Гомельшчыну ў 1947 г. Пасяліцца ў Менску змагла толькі ў 1954 г. У гг. 1956-1964 працавала старшым рэдактарам перадач для дзяцей і юнацтва на Беларускім радыё. Памерла 3.04.1992 г.у Менску, пахаваная на Паўночных могілках.

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Copyright © 2024 Czasopis