Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    23. Zabytaja tragedia kala Krynak (1)

    U viosaczcy Trejgli niedaloka Krynak za sanacji żyli bahatyja haspadare Jurczeni, jakija mieli 23 ha ziamli. „Bahatyroŭ” u czerwcu 1941 r. enkavudzisty vyvieźli na Sibir (viarnulisa ŭ 1946 r.). Z hetaj pryczyny pośle pajszła ŭ vioscy i vakolicy nizhoda. Syn „kułakoŭ” Edzik za sanacji byŭ…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    11. Jabłyka i pomarančy

    Knižki i filmy podôbny do jabłyk i pomarančuv. Odny i druhi naležat do ovocuv, ale smakujut preč po-raznomu. (Steven King) To było tohdy, jak ja brontavsie hołodny po Krystijaniji, siêtum divovidnum miêsti, kotoroho čołoviêk ne pokine, poka vono ne nakłade na joho svojoji pôznaki… Siêty… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Czy w naszych gminach zabytkami pozostaną tylko cerkwie i kościoły?

Zabytkowa cerkiew cmentarna św. Jerzego w Supraślu. Na prace renowacyjne w tej świątyni wojewódzki konserwator zabytków przyznał dotację w wysokości 42 tys. zł (Fot. Jerzy Chmielewski)
Zabytkowa cerkiew cmentarna św. Jerzego w Supraślu. Na prace renowacyjne w tej świątyni wojewódzki konserwator zabytków przyznał dotację w wysokości 42 tys. zł
(Fot. Jerzy Chmielewski)

Wykaz tegorocznych dotacji, przyznanych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na renowacje obiektów zabytkowych, oddaje też obraz spuścizny historycznej naszego regionu. Pokazuje tym samym jego rzeczywiste oblicze wielokulturowości, którą lokalne władze zwykły tak bardzo się afiszować.

Dotacje zostały przyznane głównie dla obiektów sakralnych. Rzeczywiście innych zabytków na Podlasiu nie jest zbyt wiele. Śladów białoruskiej kultury materialnej praktycznie już nie uświadczysz. Polskiej zresztą też. W regionie prawie nie ma dawnych zamków, dworów, pałaców czy kamienic, będących gdzie indziej w kraju i na świecie skarbami historii i niezwykłymi atrakcjami turystycznymi. Takim bogactwem mogłoby być z pewnością tradycyjne drewniane budownictwo, niepowtarzalny układ architektoniczny i krajobraz naszych wsi i miasteczek. Szkopuł w tym, że wciąż nie dostrzegają tego ani miejscowe władze, ani sami mieszkańcy. Natomiast turyści, którzy coraz liczniej odwiedzają nasz zakątek Podlasia, są wręcz zachwyceni historycznymi wsiami-ulicówkami z oryginalnym stylem zabudowy, tudzież dawnymi uliczkami w miasteczkach. Tych perełek z roku na rok jest jednak coraz mniej. Urokliwe ulice, pieczołowicie przez brukarzy wyłożone przed wiekami polnym kamieniem, znikają pod czarnym bezdusznym asfaltem. Drewniane domy, pięknie zdobione szalówką z tutejszymi ornamentami, wypierane są przez pustaki, syntetyczne tynki, plastikowe okna i obcą kolorystykę…

Z tego gwałtownie znikającego zabytkowego bogactwa naszego regionu udaje się jednak cokolwiek zachować. Przykładem są choćby nieliczne prywatne skanseny. Na pewno przydałoby się ich więcej. Białoruskie muzeum w Hajnówce na takie zabytki również przeznaczyło zbyt mało miejsca i uwagi. Może teraz warto pokusić się choćby o makiety tamtej zabudowy, wiejskiej zagrody z ławeczką przed domem, ale też na przykład dawnych drewnianych przydrożnych krzyży i kapliczek.

Na Podlasiu w ostatnich latach powstało też – dzięki unijnym dotacjom – kilka historycznych parków kulturowych, jak w Milewszczyźnie pod Korycinem na bazie średniowiecznego grodziska. Żaden samorząd dotąd nie wpadł jednak na pomysł, by napisać podobny projekt w celu odtworzenia i zachowania zabytków kultury materialnej podlaskich Białorusinów. Takie inicjatywy być może skłoniłyby też prywatnych właścicieli wiejskich posesji, aby remontując lub wznosząc nowe budynki, nawiązywali do tradycyjnych wzorców, a nie stwarzali tu chaos architektoniczny.

Jerzy Chmielewski

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў чэрвені

    530 – 1494 г. – атрыманьне горадам Высокае самакіраваньня паводле магдэбургскага права. 220 – 1.06.1804 г. у Наваспаскім на Смаленшчыне нар. Міхал Глінка, кампазітар, заснавальнік рускай клясычнай музыкі. Найбольш вядомыя яго творы: оперы „Жыцьцё за цара” (1836), „Руслан і Людміла” …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (231) – 17.06.1793 г. у Гародні пачаўся Сойм, які зацьвердзіў другі разьдзел Рэчы Паспалітай ды прыняў другую, супрацьлеглую канстытуцыі ад 1791 г., кансэрватыўную канстытуцыю.
  • (86) – 17.06.1938 г. расстраляны Аркадзь Смоліч (нар. 29.09.1891 г. у Бацэвічах Клічаўскага раёна), географ і грамадзка-палітычны дзеяч. Закончыў Нова-Александрыйскі Інстытут Сельскай Гаспадаркі і Лесаводзтва ў Пулавах. У 1918 г. прымаў удзел у стварэньні Беларускай Народнай Рэспублікі, у яе ўрадзе быў народным сакратаром асьветы. Быў адным з заснавальнікаў Таварыства Беларускай Школы, працаваў настаўнікам у Віленскай Беларускай Гімназіі, напісаў падручнік „Геаграфія Беларусі” (1919); з 1923 г. у БССР – працаваў у Інбелкульце, Беларускім Дзяржаўным Унівэрсытэце, быў старшынём Цэнтральнага Краязнаўчага Бюро Беларусі. З 1925 г. намесьнік старшыні Інбелкульта, з 1929 член Прэзыдыюма Акадэміі Навук Беларусі. У 1930 і 1937 гг. рэпрэсаваны.

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis