Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    Za rasstreł kaniec kancoŭ nikoho nie abwinawacili

    Potym Jurczeniu na UB dapytwali jaszcze czatery razy. Na kaniec pry prysustwi prakuratara. Jurczenia szczacielno raskazwaŭ, jak zaŭdawaŭ Niemcam ludziej, jakich pośle rasstralali. Nadto nie piareczyŭ toża, kali pytali jaho, ci heto praŭda, szto świedczyli ludzi. Na kaniec 15 stycznia 1953 r. pryznaŭso da winy,…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    14. Chto vpravo, chto vliêvo, chto v błudy

    Posłuchavšy v radivi 13 hrudnia 1981 promovu generała Jaruzelśkoho razy dva-try, my z Gienikom R. i Janom G. vyryšyli, što nam u Varšavi nema sensu zmahatisie ni za socijalizm, ni proti socijalizmu, i postanovili evakuovatisie na Biłostôčynu. Zreštoju, šče pered południom toho samoho dnia administracija domów studenta ohołosiła zarządzenie, što studenty povinny pokinuti akademiki i jiêchati dochaty. ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Так было ў Новым Ляўкове

Новае Ляўкова – даволі вялікая вёска (яна ў часы майго дзяцінства налічвала 300 жыхароў) над рачулкай Баброўкай і над ракою Нараўкай (Баброўка прыток Нараўкі, які перасякае гэтае сяло). Рэчкі злучаюцца ў канцы Новага Ляўкова. За ракой Нараўкай Белавежская пушча. Усе дамы і сельскагаспадарчыя будынкі былі драўляныя. Стадолы і хлявы пераважна мелі саламяныя стрэхі. Дамы крылі чырвонай або шэрай чарапіцай. На стадолах і хлявах да г. зв. латаў прывязвалі кулікі саломы або крылі “пад шапку”. Дамы былі з двухскатнымі дахамі з акенцам у шчыце. Шчытамі стаялі яны пераважна да вуліцы. Варта адзначыць, што ў Новым Ляўкове ёсць тры скрыжаванні дарог. Зараз на адным крыжуюцца ваяводская дарога з павятовай.

Драўляныя дамы найбольш спрыяльныя для чалавека, для яго здароўя. У Новым Ляўкове ёсць 43 драўляныя дамы ды некаторыя з іх з прыгожымі ганачкамі. Ад 1965 года разабралі іх 19. Некаторыя сем’і пераносілі свае будынкі з густа населеных месцаў далей ад іх. Здаралася і так, што рабілі гэтак, бо ўцякалі ад дакучлівага ды зладзеяватага суседа. Адна сядзіба знаходзілася на г. зв. выдмухове на голым месцы пасярод лугоў. Адтуль сям’я перавезла будынкі ў зацішак пад лесам і жыве там да гэтай пары. Былі выпадкі, калі ўцякалі з калёніі ў вёску, бо там у глухамані жыць збрыдла. Зімой дарогі завалены снегам, ні праехаць, ні прайсці.

Час няўмольна бяжыць. Зараз у вёсцы няма драўляных студняў з жураўлямі. Не захаваліся да нашых часоў драўляныя лавачкі на вуліцы. Ужо нават рэдка дзе сустрэнем драўляныя платы. Няма драўлянай г. зв. пляцоўкі да танцаў з падлогай на брусах і лавачкамі са спінкай.

Жыхары Ляўкова займаліся земляробствам, дровы загатаўлялі ў навакольных лясах. Галоўная вуліца ў вёсцы была на невялікім адрэзку брукаваная, а іншыя дарогі пясчаныя. На Нараўцы і Баброўцы да 1960 года былі драўляныя масты.

Паабапал вуліцы раслі высокія дрэвы вязы, ліпы, ясені, бярозы і вербы ды вольхі. У агародзе маіх бацькоў раслі дзве вярбы, ліпа ды вялікая бяроза. Відаць яе было здалёк. У маі ў агародчыках цвілі і прыемна пахлі бэз, чаромха і язмін. У кветкавых агародчыках раслі перш-наперш чырвоныя півоні, жоўтыя вяргіні і касачы.

У пачатку шасцідзесятых гадоў мінулага стагоддзя ў вёску падключылі электраэнергію. Вечарам бліснулі электралямпачкі вулічнага асвятлення. Жыццё ляўкоўцаў на шмат змянілася. Жыхары вёскі пачалі купляць тэлевізары, халадзільнікі, пральныя машыны і г. д. У дамах зайгралі радыёпрыёмнікі. Раней у суботнія і нядзельныя вечары моладзь хадзіла глядзець тэлевізар у святліцу на чыгуначным вакзале ў суседняй вёсцы Плянта.

У 1966 годзе арганізавалі сельскагаспадарчы гурток. Найперш купілі малацілку і рухавік “эс” на нафту. Раней хто малаціў цэпам, а яшчэ хто коннай малацілкай, спалучанай з рузвэркам. Да шырокамалоткі надаваўся толькі рухавік. А веялі збожжа ручной веялкай.

Новаляўковец Міхал Баканач зрабіў падпіску на часопісы „Gromada – Rolnik Polski” i „Plon”. А пасля, калі я пачаў пісаць у “Ніву” ды і пра яго напісаў (ён быў майстар на ўсе рукі) і пра ягонага сыноў марака Толіка і разбяра Міхала, падпісаўся ён і на беластоцкі беларускі штотыднёвік.

Лепшыя гаспадары пачалі купляць трактары і падвесныя сельскагаспадарчыя машыны. Меліяравалі сенажаці над рэчкай Баброўкай і не трэба было насіць травы на дручках-насілках на грудочкі, каб там яе сушыць. Дагэтуль былі тут заліўныя лугі паміж рэкамі Нараўкай і Баброўкай.

Падзеяй ва ўсім наваколлі было адкрыццё клуба прэсы і кніжкі “Рух” у суседняй вёсцы Старое Ляўкова. Маладыя юнакі і дзяўчаты арганізавалі гурток Саюза вясковай моладзі ды драмгурток. Моладзь пачала ставіць сцэнічныя творы – беларускія п’есы. Тады ў пачатковай школе ў Старым Ляўкове вучылася 150 дзяцей. Заняткі адбываліся ў трох вялікіх драўляных будынках, якія стаялі паабапал вуліцы.

Я яшчэ вярнуся да колішніх хат. Зараз у Новым Ляўкове іх 17, не больш. Да некаторых з іх у мяне асаблівы сентымент. Яны дагэтуль ў нічым не памяняліся. Тут, так мне здаецца, час затрымаўся. Як некалі тыя самыя дах, сцены, вокны, дзверы і ў іх нязменна тыя самыя клямкі, сходкі. Мне здаецца, што калі ўвайду ў хату, у ёй будуць за сталом пры акне сядзець тыя самыя аднавяскоўцы, якія жылі 50-60 гадоў таму. Я з імі прывітаюся і яны мяне пазнаюць і ведаюць, чый я сын. А мне ўсе прадметы знаёмыя ў хаце. У адну хату я, брат і бацька заходзілі падстрыгчыся. У іншую хату я заходзіў па яблыкі. Бывала, за дзень пасёнкі вясковага статка кароў мы з братам зараблялі ў суседзяў поўны кошык яблык і частку з іх мама сушыла на зіму. Пабываў я і ў хатах маіх калег-аднагодкаў.

Цяпер заходжу да старэйшых жыхароў даволі старых драўляных хат і ўспамінаю колішняе. Адкрываю для сябе нешта новае, дагэтуль невядомае. Часам падумаю, што можа ў гэтай хаце і з гэтым жыхарам Новага Ляўкова мы размаўляем апошні раз. А мне так ужо здарылася пару разоў у жыцці. Я чакаю сустрэч з пажылымі ранейшымі жыхарамі маёй роднай вёскі, якія жывуць, між іншым, у Варшаве, тэлефаную да іх, яны пакінулі свае дамы і – як кажуць – ужо не ў змозе прыехаць, сілы ім не хапае. Апусцелыя хаты пападаюць у руіну. Мне шкада іх. Я буду жыць, то і яны будуць жыць у маёй памяці. Веру, што за колькі гадоў нехта прачытае мае запісаныя ў “Часопісе» ўспаміны і параўнае з сучасным жыццём.

Янка Целушэцкі

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • У сакавіку

    – забойства язычнікамі ў 1250 г. ігумена Лаўрышаўскага манастыра, прападобнага Елісія, кананізаванага як сьвяты Беларусі. – 31.03.1785 г. у Варшаве памёр Антоні Тызэнгаўз (нар. у 1733 г. у Новаельні на Гродзеншчыне), палітычны і грамадзкі дзеяч ВКЛ, асьветнік, з 1765 г. …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (160) – 23.03.1865 г. у Валожыне, Ашмянскага павету нарадзіўся Стары Улас (Уладыслаў Сівы-Сівіцкі), паэт, празаік, зьбіральнік беларускага фальклёру. З 1907 г. друкаваўся ў „Нашай Ніве”, потым у заходнябеларускіх выданьнях. Памёр 30.09.1939 г. у Шашэльгішках на Віленшчыне. Пахаваны на могілках у Сужанах.
  • (130) – 23.03.1895 г. у Лугавой каля Капыля нар. Васіль Сташэўскі, драматург і празаік. Закончыў Несьвіжскую настаўніцкую сэмінарыю (1914) і Менскі настаўніцкі інстытут (1924). Працаваў настаўнікам у Оршы, з 1927 г. – адказным сакратаром літаратурнага аб'яднаньня "Маладняк", з 1929 г. –  аб'яднаньня „Полымя”. У гг. 1928-1929 працаваў у газэце „Савецкая Беларусь”. У 1937 г. рэпрэсіраваны і прыгавораны да вышэйшай меры
  • (100) – 23.03.1925 г. у в. Мора на Беласточчыне нарадзіўся Віктар Швед, паэт, актыўны дзеяч беларускага руху на Беласточчыне. Друкуецца з 1957 г. Дэбютаваў у „Ніве” вершам „Я беларус”. Аўтар многіх зборнікаў вершаў, сааўтар падручнікаў на беларускай мове. Жыве ў Беластоку. Віншуем Вас, спадар Віктар!
  • (47) – 23.03.1978 г. у Менску памёр Рыгор Шырма (нар. 8(20).01.1892 г. у в. Шакуны, Пружанскага  павету), харавы дырыжор, фальклярыст, грамадзкі дзеяч. Актыўна ўключыўся ў беларускі рух у 1922 г., дзейнічаў у Беларускім Выбарчым Камітэце. Пасьля стаў настаўнікам сьпеву ў Віленскай Беларускай Гімназіі, выхавацелем у інтэрнаце гімназіі. Грамадзка працаваў у Таварыстве Беларускай Школы. Выдаваў зборнікі беларускіх песьняў.

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2025 Czasopis