Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    23. Zabytaja tragedia kala Krynak (1)

    U viosaczcy Trejgli niedaloka Krynak za sanacji żyli bahatyja haspadare Jurczeni, jakija mieli 23 ha ziamli. „Bahatyroŭ” u czerwcu 1941 r. enkavudzisty vyvieźli na Sibir (viarnulisa ŭ 1946 r.). Z hetaj pryczyny pośle pajszła ŭ vioscy i vakolicy nizhoda. Syn „kułakoŭ” Edzik za sanacji byŭ…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    11. Jabłyka i pomarančy

    Knižki i filmy podôbny do jabłyk i pomarančuv. Odny i druhi naležat do ovocuv, ale smakujut preč po-raznomu. (Steven King) To było tohdy, jak ja brontavsie hołodny po Krystijaniji, siêtum divovidnum miêsti, kotoroho čołoviêk ne pokine, poka vono ne nakłade na joho svojoji pôznaki… Siêty… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Suprać łomu niama pryjomu

11 sakavika 2019 na sajcie Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) źjaviłasia paviedamleńnie, što w świetle obowiązującego prawa Romuald Rajs i Kazimierz Chmielowski są (…) niewinni.

Chto taki Romuald Rajs „Bury” – tłumačyć, dumaju, nia treba. Nahadaju tolki, što Kazimierz Chmielowski „Rekin” – heta namieśnik „Buraha”, jaki razam ź im paliŭ vjoski Zalešany, Volka, Špaki, Zani i Kancavizna dy rasstrelvaŭ cyvilnych biełarusaŭ (79 čałaviek) u studzieni-lutym 1946.

U 2005 hodzie IPN zakončyŭ śledztva pad kiraŭnictvam prakurora Dariusza Olszewskiego ŭ spravie dziejnašci addziełu „Buraha” i pryjšoŭ da vysnovy, što hetaja dziejnaść nosiła znamiona ludobójstwa.

A voś ciapier IPN paviedamlaje, što w świetle najnowszych badań naukowych informacje z ustaleń końcowych śledztwa w sprawie „Burego” w wielu obszarach są wadliwe. I robić vysnovu, što za „Burym” i jaho namieśnikam, u śviatle ciapierašnich zakonaŭ, niama nijakaj viny.

Pakolki ja nie juryst, to pakinu pa-za kadram pytańnie, jakim čynam artykuły ŭ piśmie społeczno-historycznym, na jakija paklikajecca kamunikat IPN, upłyvajuć na polskaje zakanadaŭstva i farmalnyja rašeńni ŭ prakurorskich i sudovych raśśledavańniach. Odznaču tolki, što ŭ kamunikacie, jaki apraŭdvaje „Buraha”, ni słovam nia zhadvajecca ab niejkim novym śledztvie ŭ jaho spravie ci ab tym, chto sa śledčych IPN persanalna padpisaŭsia pad ciapierašnim „apraŭdańniem”. Vyhladaje na toje, što jurydyčnuju prablemu vyrašyli historyki i publicysty, a nie prakurory z sudździami.

Z Kazimierzem Krajewskim, adnym z nazvanych u kamunikacie historykaŭ, jakija paličyli śledztva IPN z 2005 hodu wadliwym, pahavaryła Radyjo Svaboda. Akazvajecca, jon pravioŭ „pryvatnaje śledztva” ŭ spravie „Buraha”. „My razmaŭlali z žycharami niekatorych viosak u vakolicy, jakija pryhadvajuć adnosiny z žaŭnierami „Buraha”, z veteranami hetych farmavańniaŭ, – cytuje Krajewskiego Radyjo Svaboda. – Absalutnuju bolšaść pravasłaŭnych biełarusaŭ, ź jakimi mieŭ dačynieńnie „Bury”, nie zabivali, a prosta adpuskali”. I jašče, pavodle hetaha historyka, na karyść „Buraha” śviedčyć taki niemałavažny fakt: „U „Buraha” była mahčymaść spalić nia piać viosak, a značna bolš, ale jon hetaha nie zrabiŭ”. Tamu, robić vysnovu doktar Krajewski, heta nie było ludobójstwo.

Kali kamu cikava, całkam hetuju razmovu možna pračytać na sajcie Radyjo Svaboda. A ja chaču tut paŭtaryć, štó pra „pakłońnikau Buraha” ja napisaŭ u hetym miescy ŭ lutym: „Nijakija polska-biełaruskija dyjalohi piered televizijnymi kamerami ci pa-za imi nikoli nie pierakanajuć ich, što jany ŭzniali na svaje štandary zabojcu i vajennaha złačyncu. Dyj stolki siłaŭ u nas niama, kab vieści takija sprečki i dyskusii z palakami, nia kažučy ŭžo ab tym, kab u takich sprečkach i dyskusijach dakazać svaju racyju”.

Nam treba padbać pra značna važniejšaje: jak pieradać abjektyŭnuju infarmacyju pra toje, što adbyvałasia na Biełastoččynie paśla vajny, najmałodšym pakaleńniam biełarusaŭ, jakija abjektyŭnych histaryčnych pracaŭ nie čytajuć, a na historuju hladziać tak, jak jaje padajuć u medyjach historyki nakštałt pana Krajewskiego. Dziela hetaha patrebny supolny vysiłak i biełaruskich historykaŭ, i biełaruskich žurnalistaŭ, i nastaunikaŭ biełaruskaj movy ŭ škołach, i pravasłaŭnych śviataroŭ.

Kali kazać kankretna, my pavinny padrychtavać vydańnie pra „čas Buraha” na polskaj movie, na staronak 40-50, u jakim faktahrafičny materyjał, dakładna vyvierany našymi historykami, pavinien być padadzieny ŭ formie dastupnaj razumieńniu padletkaŭ.

Takuju knižačku treba vydać masavym nakładam (masavym, kali mieć na ŭvazie pamiery našaj mienšaści) i raspaŭsiudzić jaje praz usie dastupnyja padlaskim biełarusam kanały, u tym liku carkoŭnyja. I takuju knižačku treba vydać na hramadzkija hrošy, sabranyja siarod ludziej na Padlaššy, a nie na dziaržaŭnuju datacyju.

Jan Maksimjuk

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў ліпені-жніўні

    710 – перамога дружын Давыда Гарадзенскага у 1314 г. над войскамі крыжакоў пад Наваградкам. 625 – 12 жніўня 1399 г. паражэньне войск Вялікага Княства Літоўскага на чале з князем Вітаўтам у бітве супраць войскаў Залатой Арды на рацэ Ворскла. 510 …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (764) – 13 ліпеня 1260 г. войскі старабеларускай дзяржавы – Вялікага Княства Літоўскага разьбілі крыжакоў каля возера Дурбе.
  • (392) – 13(23).07.1632 г. памёр Памва Бярында, дзеяч усходнеславянскай культуры, лексікограф, друкар, аўтар сылябічных вершаў і „Лексікона славенароскага...” (1627), самага вялікага на Беларусі слоўніка ХVII ст. (каля 7000 слоў).
  • (196) – 13.07.1828 г. у Нягневічах пад Наваградкам нар. Іван Малышэўскі, гісторык царквы. Закончыў Жыровіцкае Духоўнае Вучылішча, Мінскую Духоўную Сэмінарыю і Кіеўскую Духоўную Акадэмію (1853). У 1962-1897 г.г. быў прафэсарам Кіеўскай Духоўнай Акадэміі, дасьледаваў творы і жыцьцё Кірылы Тураўскага („Творы Св. Кірыла Тураўскага з апісаньнем яго жыцьця” (1878). Памёр 11.01.1897 г. у Кіеве, дзе і пахаваны.
  • (34) – 13-15 ліпеня 1990 г. у Гарадку адбыўся І Фэстываль Музыкі Маладой Беларусі сарганізаваны Беларускім Аб’яднаньнем Студэнтаў ды Гмінным Асяродкам Культуры ў Гарадку. Выступалі між іншым Сяржук Сокалаў-Воюш, гурты „Уліс”, „Мроя”.
  • (34) – у начы  з 12 на 13 ліпеня 1990 г. была падпалена ды згарэла царква Праабражэньня Гасподняга на Сьв. Гары Грабарцы.

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis