Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (1)

    Vielkija Aziarania, szto ŭ hminie Krynki, za Niemcami vielmi ciarpieli ad partyzantaŭ, usiakaj maści bandytaŭ i zładziejaŭ. Dajszło da taho, sztu ludzi zarhanizawali tut samaabaronu...ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    7. Moja klasa

    Časom lepi vtečy z lekciji v školi i poveselitisie z kolegami, bo teper, koli ja ohladajusie nazad, moju vsmiêsku vyklikajut ne škôlny ociênki, a vspominki. P. J. Abdul Kalam) U 1970-ch liêtach u Liceji nr 9 u Hajnuvci byli štyry rumnobiêžny klasy po pryblizno 30…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Pačućcio palohki

Ja vielmi rady, što Czasopis uznaŭlaje vychad paśla paŭhadovaha pierapynku. U hetaj radaści, viadoma ž, jość i asabistaja (skažu navat bolš – ehaistyčnaja) pryčyna. I jość niekalki nieasabistych pryčyn.

Pa-pieršaje, pačynajučy ad vieraśnia 2016, ja štomiesiac pisaŭ z Prahi ŭ Czasopis svaje feljetony, upieramiežku pa-biełarusku i pa-padlasku, i redakcyja lajalna ich publikavała. Heta davała mnie – čałavieku, jaki ŭžo 20 hadoŭ žyvie zdalok ad Padlašša – patrebnaje pačućcio łučnaści sa svajoj bačkaŭščynaj dy z samym blizkim mnie śvietam i jaho spravami. Tamu šaścimiesiačny pierapynak u hetaj feljetonnaj kamunikacyi mocna mianie apanuryŭ.

Pa-druhoje, Czasopis staŭ pieršym i pakul adzinym biełaruskim peryjodykam, u jaki možna rehularna pisać teksty nia tolki na narmatyŭnaj biełaruskaj litaraturnaj movie, ale i na mienš narmatyŭnych moŭnych varyjantach padlaskich biełarusaŭ – pa-padlasku (po-svojomu ŭ sensie „bielska-hajnaŭskich” havorak), i pa-prostu (to bok na „sakolskich” havorkach biełaruskaj litaraturnaj movy). U hetym kirunku Czasopis zrabiŭ histaryčny krok (dakładna tak!), sprabujučy źviazać žurnalisckuju pracu z žyvymi rehijanalnymi vytokami našaj kultury i admietnaści.

Pa-treciaje, u Czasopisie razumiejuć istotnuju rolu łacinskaha alfabetu u pašyreńni koła čytačoŭ biełaruskich tekstaŭ. Tamu nichto tut nia krucić nosam, kali aŭtar dasyłaje ŭ redakcyju teksty pa-biełarusku abo pa-padlasku ŭ łacinskaj hraficy.

I pa-čaćviertaje – mahčyma, najbolš važnaje z usich tut pieraličanych pryčyn majoj radaści i palohki – Czasopis staŭ miescam abmienu mierkavańniami i refleksijami nakont budyčyni biełaruskaj prysutnaści na Padlaššy. U minułych hadach na staronkach Czasopisa pastaŭleny byli pytańni pra toje, čamu hetaja prysutnaść marnieje i drabnieje, i pra toje, što treba było b pamianiać u pracy abaroncaŭ biełaruskaj tojesnaści ŭ Polščy, kab spynić naša saślizhvańnie ŭ niebyćcio. Hetkija pytańni publična nie abmiarkoŭvalisia ŭ našym asiarodźdźi ad „źmieny pakaleńiaŭ” u im u pačatku 1990-ch, to bok užo 25 hadoŭ.

Prablema ź biełaruskimi vydańniami na Padlaššy (peryjadyčnymi i nie) u tym, što ŭsie jany vydajucca za dziaržaŭnyja granty, a tamu nichto surjozna nie zadumoŭvajecca, chto hetyja vydańni čytaje, jak čytaje i ci naohuł čytaje. Niva budzie vychodzić niezaležna ad taho, jaki ŭ jaje nakład – 1300 asobnikaŭ ci 300. Tamu što dziaržavie treba finansavać choć adno vydańnie biełaruskaj mienšaści, niezaležna ad taho, ci chtości čytaje pa-biełarusku ci nie. Z Czasopisam sytuacyja nie zusim peŭnaja, ale pakul vyhladaje, što ŭ dziaržavy jość hrošy i na taki biełaruski miesiačnik. Ale jak doŭha heta budzie tryvać – nichto nia viedaje. Paharšeńnie ekanamičnaj sytuacyi ŭ krainie moža pakłaści kaniec hetkaj biazdumnaj i biezuvažnaj da spažyŭca žurnalisckaj pradukcyi ŭ našaj mienšaści. Što tady?

Majo pačućcio palohki ŭ suviazi z dalejšym losam Czasopisa pabolšaje, kali ja pabaču, što redakcyja robić vyraznyja kroki nasustrač maładym pakaleńniam patencyjalnych čytačou, jakija nia toje što biełaruskich, ale i polskich papiarovych peryjodykaŭ nie trymali ŭ rukach ad naradžeńnia, tamu što ŭžo ŭ dziciačych sadkach jich pryvučyli karystacca internetam i ajfonami. Papiarovaje vydańnie biełaruskaha peryjodyka dla takich ajfonnych pakaleńniaŭ – heta jak žnivo siarpami dla majho pakaleńnia: niešta archaičnaje, niešta z muzeja abo z histaryčnaha filmu. Niešta z zapaviednika, kažučy inakš…

Paŭtaru ŭhołas katory ŭžo raz, znoŭ naryvajučysia na abvinavačańni ŭ pesymistyčnym bačańni našaj papiarovaj žurnalisckaj budučyni: idzicie ŭ internet, kali sapraŭdy chočacie lepšaj biełaruskaj doli. Na dvare – 21-šaje stahodździe.

Jan Maksimiuk

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лютым

    185 – 12 (24).02.1839 г. быў скліканы сабор вуніяцкай царквы, які прыняў рашэньне пра яе далучэньне да праваслаўнай царквы. Каля 1,5 мільёна вернікаў (на беларускіх землях) было далучана да праваслаўя, частка з вуніятаў стала рыма-католікамі. Вунія на землях Каралеўства Польскага …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (137) – 27.02.1887 г. у в. Новы Двор, Менскага павету нар. Алесь Гарун (сапр. прозьвішча Аляксандр Прушынскі), дзеяч беларускага нацыянальнага руху, пісьменьнік, журналіст. Адзін са стваральнікаў Беларускай Народнай Рэспублікі, беларускага войска. Памёр 28.07.1920 г. у Кракаве, пахаваны на Ракавіцкіх могілках.

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Copyright © 2024 Czasopis