Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Na zawsze powrócił do krainy dzieciństwa

27 sierpnia na cmentarzu prawosławnym w Gródku został pochowany Ignacy Karpowicz, jeden z najważniejszych współczesnych polskich pisarzy. Zmarł przedwcześnie, nagle, w Warszawie, gdzie mieszkał i tworzył. W lipcu ukończył 50 lat. Choć w życiu i pisarstwie posługiwał się językiem polskim, miał białoruską tożsamość, wyniesioną z domu dziadków w Słuczance koło Gródka. 

Tam spędził wczesne dzieciństwo zanim z rodzicami wyprowadził się do Białegostoku. Ukończył III LO, a następnie Międzywydziałowe Indywidualne Studia Humanistyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Potem zaczął podróżować. Na studiach nauczył się hiszpańskiego, rozwijał zainteresowania z zakresu iberystyki i afrykanistyki. Najpierw zafascynował się Etiopią, gdzie nauczył się języka i został tłumaczem z amharskiego. W latach 2002-2006 podróżował po Ameryce Środkowej, rok mieszkał w Kostaryce i tam pracował jako tłumacz. W końcu na stałe osiadł w Warszawie i poświęcił się pisarstwu. 

W 2006 roku ukazała się jego debiutancka powieść „Niehalo”, napisana w konwencji groteski i humoru, za którą był nominowany do Paszportu „Polityki”. Był to początek jego wielkiej kariery literackiej. W ciągu dwudziestu lat napisał kilkanaście książek, w tym głośne powieści „Gesty” oraz „Balladyny i romanse”. Był pięciokrotnym finalistą ogólnopolskiej Nagrody Literackiej „Nike” i przyznawanej w Białymstoku Nagrody Literackiej im. Wiesława Kazaneckiego.

Oryginalność jego przewrotnego nieraz i wymykającego się schematom stylu pisarskiego wiązano z podlaskim pochodzeniem, tutejszym bogatym polsko-białoruskim zapleczem kulturowym. W swej twórczości często po nie sięgał. Najwyraziściej widać to w jego siódmej powieści „Sońka”. Powrócił w niej do świata dzieciństwa. Wydana w 2014 roku powieść opowiada o tragicznym romansie w okresie okupacji hitlerowskiej niepiśmiennej białoruskiej chłopki z oficerem SS. Fabuła służy tu pokazaniu destrukcyjnej roli wojny i skłania do przedefiniowania dominujących narracji, sprowadzających się do działań militarnych, terroru i zbrodni na okupowanych terenach. A przecież w Słuczance podczas wojny toczyło się też zwykłe życie, młodzi się pobierali, przychodziły na świat dzieci. Rodziły się też uczucia, czasem niespełnione, a nawet tragiczne.

„Sońka” to literacka fikcja, ale napisana pod wpływem autentycznej historii o romansie służącego w Gródku hitlerowca z miejscową dziewczyną. Krążącą po wojnie wersję opowiedział Ignacemu Leon Tarasewicz, jego daleki kuzyn, z którym się przyjaźnił. Ślad prawdziwej tej historii zachował się w archiwum IPN. W dokumentach w jednej z teczek jest wzmianka, że w romans z hitlerowcem wdała się Marysia U. z Walił-Stacji. Jej kochankiem był folksdojcz z Górnego Śląska Paweł Sojko, tłumacz z posterunku żandarmerii w Gródku.

Ignacy Karpowicz (1976–2026) na Trialogu Białoruskim w 2012 r. Obok prowadzący spotkanie Tomasz Sulima Fot. Jerzy Chmielewski
Ignacy Karpowicz (1976–2026) na Trialogu Białoruskim w 2012 r. Obok prowadzący spotkanie Tomasz Sulima
Fot. Jerzy Chmielewski

Dwa lata przed ukazaniem się „Sońki” Ignacy Karpowicz miał spotkanie autorskie podczas Trialogu Białoruskiego w Łapiczach. Wtedy sprzeciwiał się szufladkowaniu jego twórczości w realiach Podlasia, akcentując uniwersalność swojego pisarstwa.

Niektórych zaskoczyło, że jego pogrzeb miał religijny charakter, a nie świecki. Choć ochrzczony w cerkwi, był przecież niewierzący. Pewnie zdecydowała tradycja przodków, do których dołączył wśród ikon przy blasku woskowych świec, zapachu kadzidła i cerkiewno-słowiańskich śpiewach.

W ostatniej drodze Ignacemu Karpowiczowi towarzyszyli oprócz rodziny przyjaciele i czytelnicy. Obecni też byli przedstawiciele władz, w tym wojewoda podlaski Jacek Brzozowski i zastępca prezydenta Białegostoku Marek Masalski. Zgodnie z wolą bliskich ani w cerkwi, ani na cmentarzu nie było oficjalnych przemówień. 

Leon Tarasewicz dla „Gazety Wyborczej” powiedział:

Za szybko, za szybko nas zostawiłeś, Ignacy. Przecież zostało tyle do napisania! Żyłeś zachłannie, żyłeś za szybko. Dzień mylił ci się z nocą, a noc z dniem, byle nie przestać pisać. Może wiedziałeś, że mało czasu ci zostało? Białostocczyzna żegna ciebie w ostatniej drodze z modlitwą z cerkwi gródeckiej na cmentarz. Ale zostają słowa, to one sprawiają, że będziesz zawsze żył między nami…

Dziennikarzom mówił też:

Teraz długo będziemy czekać na jakiegoś pisarza. Odszedł Sokrat Janowicz (zmarły w 2013 roku), odszedł Ignacy i na razie zostaje pustynia…

 

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com