Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Protest

Zamach na spokój ludzi, naturę i dziedzictwo kulturowe

W malowniczej gminie Krynki obok leśnych zagajników, pośród pól uprawnych i plantacji krzewów owocowych może wkrótce powstać ogromny zakład przemysłowy. W pobliżu cichej i spokojnej wsi Ostrów Południowy ktoś zwietrzył interes, by móc zwozić tu z całego powiatu gnojowicę, obornik, także odpadki spożywcze i z tego produkować biometan. Taki gaz ma być następnie wywożony stąd w cysternach. 

Pomysłodawca – bo to jeszcze nie inwestor – wymyślił, że transport ciężkich pojazdów będzie przebiegać którąś z nieutwardzonych dróg przez pola z szosy wojewódzkiej do powiatowej żwirówki. W sumie nawet osiemdziesiąt kursów dziennie beczkowozów i cystern. 

Czym jest biometanownia

To coś nowego, nieco inny sposób produkcji energii odnawialnej niż w przypadku powszechnie znanych biogazowni, gdzie finalnym produktem nie jest gaz, lecz prąd elektryczny wprowadzany do sieci oraz ciepło do ogrzewania osiedli. 

Takie przedsięwzięcie to odpowiedź na potrzebę zmniejszenia uzależnienia naszego kraju od importu gazu ziemnego. W Polsce na razie powstała tylko jedna biometanownia, zlokalizowana na terenie byłej cukrowni w Strzelinie na Dolnym Śląsku. Specjaliści uważają, że w kraju mamy duży niewykorzystany potencjał dla rozwoju takiej działalności. Dlatego Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomił program wsparcia dla inwestorów z całkowitym budżetem wynoszącym 300 mln zł. Trwa właśnie nabór wniosków, w którym można uzyskać dotację w wysokości do 45 proc. kosztów kwalifikowanych. Są też inne programy finansowania takich inwestycji, także z funduszy unijnych.

Pomysł biometanowni pod Ostrowiem Południowym na pozyskanie takich środków z pewnością jest ukierunkowany. Skala przedsięwzięcia jest olbrzymia. Projekt zakłada wybudowanie na wielohektarowej powierzchni ogromnych zbiorników fermentacyjnych, hal i silosów niekiedy o wysokości 5-6 pięter. Beczkowozy mają tam przywozić gnojowicę i obornik z gospodarstw w promieniu 25-30 km, nawet spod Kuźnicy i Dąbrowy Białostockiej. Instalacja ma wytwarzać średnio 800 metrów sześciennych gazu w ciągu godziny.

Na jakim etapie jest inwestycja

Na razie są to przymiarki. Od kilku miesięcy procedowane jest postępowanie administracyjne w sprawie wydania przez Burmistrza Krynek decyzji umożliwiającej powstanie takiej inwestycji. Złożone przez wnioskodawcę dokumenty zostały wysłane do zaopiniowania do czterech instytucji i organów administracyjnych. Trzy spośród nich wydały zgodę, choć z pewnymi uwarunkowaniami, zaś Starostwo Powiatowe w Sokółce wniosek zaopiniowało negatywnie.

Burmistrz Krynek Jolanta Gudalewska zarządziła przeprowadzenie konsultacji społecznych. W ich ramach odbyło się kilka spotkań z udziałem wnioskodawcy i projektanta koncepcji biometanowni pod Ostrowiem Płd. Ostatnie z takich zebrań zostało zorganizowane 9 lipca w urzędzie miejskim w Krynkach. Przybyli na nie głównie stali i czasowi mieszkańcy Ostrowia Płd., a także radny z ich okręgu Mirosław Subieta-Nowik oraz Waldemar Sieradzki – radny z Kruszynian. Obecni byli burmistrz Jolanta Gudalewska wraz z pracownikami urzędu. Wnioskodawca wraz z projektantem kolejny już raz pokazali prezentację planowanej inwestycji, przekonując do korzyści, jakie z tytułu biometanowni, może czerpać gmina. Podkreślali wagę takiego przedsięwzięcia w skali polityki energetycznej kraju.

Mieszkańcy, właściciele domów letniskowych i działek w okolicy oraz wielbiciele tych terenów i turyści od początku są zdecydowanie przeciwni tej inwestycji. Dla nich jest to kolejne już w ostatnim okresie zagrożenie zburzenia ukształtowanej w ciągu wieków harmonii przyrodniczej, historycznej i wielokulturowej tych terenów, drastycznego obniżenia wartości nieruchomości oraz komfortu życia. Idzie to bowiem w parze z kurnikami przemysłowymi, które niedaleko – w Góranach i koło wsi Ozierskie – zamierzają zbudować miejscowi inwestorzy. 

Kim jest wnioskodawca

To zarejestrowana specjalnie w tym celu firma pod nazwą Zakład Wytwarzania Biometanu Krynki Sp. z o.o. Mieści się w Białymstoku, ale ma tam jedynie wirtualne biuro, udostępniające adres do rejestracji firmy i zapewniające minimalną obsługę kancelaryjną przede wszystkim w celu przekazywania korespondencji. Można je wynająć już za 47 zł netto za miesiąc.

Jest to spółka-córka firmy Green-En z Warszawy, zajmującej się wyszukiwaniem lokalizacji, projektowaniem i uzyskiwaniem niezbędnych zezwoleń na budowę biogazowni i biometanowni. Po kątem potencjalnych inwestorów bądź na ich zlecenie. Jak wynika z informacji z KRS jest to mały, zarządzany jednoosobowo podmiot, dysponujący niewielkim majątkiem. Spółka niemalże nie zatrudnia pracowników, opierając się na zlecaniu przygotowania dokumentacji specjalistom z branży inżynieryjnej i energetycznej. Udziały w niej ma jeden z członków zarządu ORLEN S.A.

Wyszukiwania w Internecie nie potwierdzają, by chociaż jeden projekt spółki Green-En dotyczący biogazowni został dotąd sfinalizowany. Tym bardziej świeżej wersji, jaką jest biometanownia. Natomiast według danych z publicznych rejestrów firma ta zawiązała co najmniej kilkanaście spółek celowych dla produkcji biometanu na terenie kraju i tak jak w Krynkach proceduje obecnie dla nich lokalizacje. Niemal wszędzie wywołuje to silny opór lokalnych społeczności. Wynika to głównie z obaw o uciążliwości zapachowe (odór), wzmożony ruch samochodów ciężarowych dowożących substraty i spadek wartości nieruchomości w okolicy.

Argumenty na nie

Na spotkaniu w Krynkach jako właściciel odziedziczonej po rodzicach posesji w Ostrowiu Płd. zdecydowanie sprzeciwiłem się lokalizacji po sąsiedzku takiej inwestycji. Oprócz argumentów dobrze znanych wnioskodawcy, z którymi zetknął się on już w innych miejscach, wskazałem jeszcze, że jego przedsięwzięcie, gdy dojdzie do skutku, naruszy ład przestrzenny w gminie. Nawet swoją architekturą zburzy harmonię przyrodniczo-kulturowego krajobrazu, unikatowego na skalę europejską. 

Możliwości produkcji energii w postaci biogazu na terenie gminy Krynki sam analizowałem i to już blisko czterdzieści lat temu. Wówczas jako student Politechniki Białostockiej wybrałem temat pracy magisterskiej, poświęcony analizie gospodarki energetycznej ówczesnego PGR-u w Krynkach z ukazaniem przyszłościowego wykorzystania niekonwencjonalnych źródeł energii. Na podstawie fachowej literatury z Niemiec wskazałem na takie możliwości, również odnośnie biogazu. Były to jednak rozwiązania lokalizowane tak jak na Zachodzie bezpośrednio przy fermach hodowlanych i jako inwestycje rolnicze. Zatem nie jestem przeciwko takim obecnym innowacjom, ale uważam, że biometanownie powinny być lokalizowane na terenach przemysłowych, a nie rolniczych.

Teraz okazuje się mamy przymiarki nie do działalności rolniczej, lecz przemysłu na dużą skalę. Zwróciłem uwagę zwłaszcza na nieprzystosowaną infrastrukturę drogową dla terenu, na którym miałaby powstać biometanownia. Obecny układ komunikacyjny nie posiada ku temu odpowiednich parametrów. W pobliżu bezpośrednio przy tych drogach znajdują się cmentarze – prawosławny, katolicki, a tuż obok przyszłej fabryki średniowieczne wiejskie mogiłki. Nie można dopuścić, by transport ciężkich pojazdów z gnojowicą zakłócał spokój miejsca spoczynku przodków okolicznych mieszkańców. 

Teren przyszłej inwestycji wprawdzie nie znajduje się bezpośrednio na chronionych przyrodniczo terenach, gdyż wnioskodawca „wcisnął się” ze swym projektem na taki teren, by móc spełnić formalne wymogi w tym zakresie. Jednak obowiązujące prawo nie wyklucza ograniczeń także wtedy, gdy takie obszary są w pobliżu. A są. Zaledwie kilkaset metrów dalej zaczyna się otulina Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej. Za horyzontem widać też Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórza Sokólskie. Przez te cenne przyrodniczo tereny miałby prowadzić już nie szlak turystyczny, ale trakt dla beczkowozów z gnojowicą i cystern z gazem. Taki intensywny hałaśliwy transport na odcinku kilkunastu a może i kilkudziesięciu kilometrów przecinałby korytarze migracyjne dzikich zwierząt i ptaków. Spłoszyłby chociażby pojawiające się tu okresowo stada żubrów, które od jesieni do wiosny są tu wielką atrakcją. Nie mówiąc już o cerkwiach, kościołach, również meczecie w Kruszynianach. Zabytkowe świątynie zdominuje czteropiętrowa biometanownia, zlokalizowana na wzgórzu o historycznej nazwie Sojczyna Horka, którą przed wiekami przecinał Szlak Jagielloński i podróżował tędy ze swym orszakiem sam król Władysław Jagiełło oraz wielcy książęta litewscy.

W innych gminach też na nie

Podobne postępowanie jak w Krynkach w ubiegłym roku było procedowane dla lokalizacji biometanowni w gminie Piątnica w powiecie łomżyńskim. Tam Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku odmówiła uzgodnienia warunków budowy i eksploatacji takiego przedsięwzięcia. Wśród przeszkód przemawiających przeciwko tej inwestycji wskazano m.in. to, że lokalizacja znajduje się w pobliżu korytarzy migracyjnych dzikich zwierząt i ptaków. „Zachowanie tych tras ma kluczowe znaczenie dla ochrony bioróżnorodności i ciągłości ekosystemów” – napisano w uzasadnieniu.

Niedawno, na początku lipca br. wizję powstania biometanowni zastopowano także w gminie Woźniki na Śląsku. Tamtejszy samorząd w oficjalnym stanowisku zaznaczył, że „funkcjonowanie tego rodzaju zakładu wiąże się ze stałym transportem dużych ilości substratów, takich jak gnojowica, obornik czy osady. To z kolei mogłoby oznaczać większe natężenie ruchu ciężkich pojazdów na lokalnych drogach, a tym samym dodatkowe obciążenie dla mieszkańców i infrastruktury”.

Wniosek w tej sprawie został odrzucony również ze względu na niezgodność planowanego przedsięwzięcia z przyjętą polityką przestrzenną oraz kierunkami rozwoju funkcjonalno-przestrzennego gminy. – Priorytetem naszego rozwoju jest zachowanie charakteru gminy Woźniki, jako miejsca zielonego i spokojnego, a nie budowanie inwestycji za wszelką cenę. Staję po stronie mieszkańców, którzy czują uzasadniony sceptycyzm wobec planów inwestora – stanowczo deklaruje burmistrz. Są to cytaty z miejscowej „Gazety Lublinieckiej” z 9 lipca 2026 r. 

Należy podkreślić, że wybudowanie biometanowni koło Ostrowia Południowego byłoby też w sprzeczności ze strategią gminy. Otóż w tej kadencji samorządu ostały podjęte pierwsze kroki, by Krynki podobnie jak Supraśl miały status uzdrowiska. Sanatorium mogłoby zostać zbudowane w okolicy zabytkowego Starego Parku, czyli cztery kilometry w prostej linii od procedowanej obecnie lokalizacji biometanowni.

Jerzy Chmielewski

Przedruk z Vostravo.pl

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com