Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Opowieści białowieskie

Ludzie Hitlera na Łowach w Białowieży (cz. 5)

Warto jeszcze przytoczyć opowieść Rozalii Łaźnej, którą zapamiętał jej syn Tadeusz, mieszkający do 1942 roku w Białowieży, a następnie w Bielsku Podlaskim. Pani Rozalia w czasie pobytu Himmlera w Białowieży pracowała w pałacu. Przechodząc korytarzem, napotkała wysokiego Niemca, który zachowywał się dość swobodnie, trzymał ręce w kieszeni i cicho pogwizdywał. Towarzyszył mu Polak. W pewnym momencie Niemiec zwrócił się do p. Rozalii po niemiecku: – Dlaczego wy pozwoliliście Niemcom w czasie wojny [I światowej – dop. P.B.] wybić żubry? Kobieta, długo się nie zastanawiając, odpowiedziała, również po niemiecku: – To nie Niemcy wybili żubry, a kłusownicy. Niemiec odrzekł: – Ach, to tak było! Mocno się denerwujący w czasie tej rozmowy Polak, po odejściu Niemca, zbliżył się do p. Rozalii i powiedział: – Bardzo dobrze pani mu odpowiedziała, nie obraziła go, bo to jest nasz dostojny gość Himmler.

W Białowieży po wizycie Heinricha Himmlera nie pozostał żaden ślad. Nie ma nawet wpisu w księdze pamiątkowej, gdyż leśniczy Jasiński, zdegustowany atmosferą wytworzoną przez oprowadzanych gości, po prostu im jej nie podał. Nie zachowały się także zdjęcia dokumentujące tę wizytę w Puszczy.

Pod koniec wojny Himmler próbował ukrywać się, ale został schwytany i aresztowany. Przebywając w areszcie brytyjskim popełnił samobójstwo poprzez zażycie cyjanku potasu.

Arthur Greiser

Arthur Greiser, prezydent Senatu Wolnego Miasta Gdańska, później namiestnik Rzeszy w Kraju Warty, polował w Puszczy Białowieskiej czterokrotnie, podobnie jak Göring. 

Po raz pierwszy został zaproszony przez prezydenta RP w 1934 roku. Był wówczas wiceprezydentem gdańskiego Senatu. Polowanie odbyło się 11 i 12 stycznia. Jego przebieg fotografował Witold Pikiel. Zdjęcia z łowów zostały opublikowane m.in. w niedzielnym dodatku ilustrowanym do „Kuriera Warszawskiego” (nr 20/1934). Oczywiście, nie mogło zabraknąć na nich Greisera. Na jednym ze zdjęć prezydent gdańskiego Senatu pozuje obok ustrzelonego przez siebie lisa. Z kolei „Łowiec Polski” (nr 4/1934) opublikował zdjęcie z Greiserem na stanowisku łowieckim.

Ówczesna prasa codzienna z reguły nie komentowała uczestnictwa Greisera w białowieskim polowaniu, ograniczając się jedynie do wymienienia jego nazwiska. Chyba tylko łódzki „Głos Poranny” (nr 10/1934) wyszedł poza zdawkowość, pisząc: „Wśród zaproszonych gości znajduje się m.in. wiceprezes senatu wolnego miasta Gdańska, znany hitlerowiec, Greiser. Fakt ten jest żywo komentowany w kołach politycznych”.

Kolejne spotkanie Greisera z prezydentem Ignacym Mościckim nastąpiło 8 stycznia 1935 roku, ale nie w Białowieży. Prezydent przyjął go w Spale na specjalnej audiencji – już jako prezydenta gdańskiego Senatu – i ponownie zaprosił na polowanie. Dzień wcześniej Greiser gościł oficjalnie w Warszawie, gdzie był przyjmowany przez premiera Leona Kozłowskiego, ministra spraw zagranicznych Józefa Becka oraz marszałka Józefa Piłsudskiego.

Prezydent Senatu Gdańskiego Arthur Greiser na stanowisku łowieckim
Prezydent Senatu Gdańskiego Arthur Greiser na stanowisku łowieckim

Nim prezydent Greiser ponownie wybrał się do Białowieży, urządził łowy u siebie, w lasach sobowickich. W rewanżu za zeszłoroczny udział w polowaniu reprezentacyjnym w Puszczy Białowieskiej, zaprosił na nie komisarza generalnego RP w Gdańsku Kazimierza Papée i radcę legacyjnego Dłuskiego. 

Polowanie w Puszczy Białowieskiej w 1935 roku zostało podzielone na dwie tury. Świeżo upieczony prezydent gdańskiego Senatu uczestniczył w pierwszej turze, która odbyła się 25 i 26 stycznia. 

Z relacji Włodzimierza Korsaka, opublikowanej w „Łowcu Polskim” (nr 7/1935) dowiadujemy się, że prezydentowi Greiserowi towarzyszył jego adiutant – major policji gdańskiej Böthke, któremu udało się ustrzelić jednego rysia. Autor z uznaniem wyrażał się też o talencie łowieckim Greisera: „Ostatni miot, już po ciemku, wykazał niepospolitą bystrość wzroku p. Greisera, który postrzelił w pełnym biegu dzika, a po skończonym miocie doszedł go w kniei i dobił z rewolweru”.

W 1936 roku polowanie reprezentacyjne podzielono na trzy tury. Wśród jego uczestników nie zabrakło też prezydenta gdańskiego Senatu. Uczestniczył on w pierwszej turze, która odbyła się dniach 14 i 15 stycznia.

„Goniec Białostocki” (nr 45/1936) odnotował, że z pociągu z gośćmi, który przybył do Białowieży: „Pierwszy wysiadł p. prezydent Gresiser ze swym adiutantem (mjr Böthke), później pp. komisarz generalny R.P. w Gdańsku – min. dr. Papée”. A „Głos Poranny” (nr 50/1936) uzupełnił: „Prezydent W. M. Gdańska Greiser, uzbrojony w dwie flinty, zatrzymuje się przez dłuższy czas przed bramą podjazdu, rozmawiając po polsku”.

Fakt zakwaterowania przedstawicieli Gdańska w pałacu prezydenckim prasa uznała za specjalny zaszczyt.

Tym razem sukces łowiecki Greisera był bardzo udany – ustrzelił pięć dzików i lisa. Z kolei jego adiutant położył rysia i dzika. W rozmowie z dziennikarzami oświadczył, że polowanie, obfitujące we wspaniałe wrażenia, pozostanie mu na zawsze w pamięci. 

Prasa gdańska podała, że prezydent Mościcki kilkakrotnie rozmawiał z Greiserem. Pisano, że przypuszczalnie poruszane były „interesujące sprawy polityczne”, wyrażając też nadzieję, że pobyt przedstawicieli Gdańska w Białowieży przyczyni się do poprawy stosunków między Polską a Gdańskiem.

Po raz ostatni Arthur Greiser wziął udział w polowaniu w Puszczy Białowieskiej w 1937 roku. Polował w drugiej turze (26 i 27 lutego). Podobnie jak i w poprzednich latach nie miał okazji spotkać się z Göringiem. Uczestniczyli oni w różnych turach polowania.  Jednakże, na tle krążących w tym czasie plotek, jakoby Polska miała dobrowolnie zrzec się Gdańska na rzecz Niemiec, w niektórych kręgach zaczęto się obawiać, że wizyta Greisera i Göringa w Białowieży, zbieżna w czasie, może zakończyć się dokonaniem takiej właśnie transakcji. Wydawany w Cieszynie tygodnik „Głos Stanu Średniego” (nr 8/1937) obwinił o rozsiewanie owej plotki Niemców. Gdańsk był zbyt ważny dla Polski, by miała ona z niego zrezygnować.

W drodze do Białowieży prezydent gdańskiego Senatu zatrzymał się w Warszawie. Natomiast towarzyszący mu radca Fuchs i senator Blumer udali się do Białowieży od razu. Greiser przywiózł dla prezydenta RP prezent – artystycznie wykonaną kasetkę z jednego kawałka bursztynu, znalezionego w pobliżu Gdańska. Mościcki zrewanżował mu się pamiątkowym medalem myśliwskim wykonanym w złocie.

Greiser dotarł do Białowieży rano 26 lutego razem z innymi uczestnikami łowów. Towarzyszył mu jak zwykle adiutant mjr Böthke. Prasa odnotowała, że Greiser odjechał ze stacji do pałacu samochodem prezydenta RP. 

Tym razem prezydentowi gdańskiego Senatu udało się ustrzelić dwa dziki, a jego adiutantowi – jednego. Z Białowieży gdańscy goście wyjechali 27 lutego w nocy. 

Cd. w nast. numerze

Piotr Bajko

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com