Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Humor

Wołodia – szutnik (2)

Zwuki

Ryhoru͡wski czas zawsze najlepij odmierowaw p͡ojezd. Raz w rokowi koli͡ej myniała swoju rozpis’ pojezdouw, ale tak neznaczno. Paru minut w odnu abo druhu storonu. Hławna rozpis’ od prawie sta l͡it buła takaja samaja. Rano dwa pojezda wyznaczali czas. Piersza to „piątka”. Jak perejechała w storonu Bi͡els’ka, to buw znak, że wstawaty treba. Korowy podoity, abo wyberatys’ na robotu i wspi͡ety na druhi pojezd – si͡udemku. Połowyna seła j͡ezdyła w prawo, do B͡ilśka abo Biłostoka. W storonu Czeremchi t͡olko nekotory. Piontka projeżdżała tycho, bez swystania. A jak „s͡iudemka” je͡chała, to jak budylnyk. Ws͡i͡ch ostalnych nedospawszych budyła. Jak bu͡ła na perejizdowi koło Suchow͡ulciów, to swystała dowho i protiahło.

To i najbulsz oporny i linywy śpiochy budyliś. We͡czerom toże dwa pojezda czas wyznaczali. „Tru͡jka” i „piątka” jechali z Biłostoku do Czeromchi. J͡imi woroczaliś tyji szczo do roboty rano pojiechali. Pojezda swystali. Czasom b͡uw to świst korotki, takaja zajawka prywitalna, czasom dowhi i protiahły jak jakojeś nyszczastie stałoś. Prymirno, jak w 1967 rokowi samohod z wolen’skoju molodiożoju na suchowuls’kum perejizdowi pod siudemku wjihaw, to swystała pronikliwo trywożno hołosom dowhim, protiahłym żałosnym. Trywohu obwi͡eszczała.

Spodobaliś tyji hołosa Wołodi. I zadumaw parowoz poudawaty.

Osenni weczera ranowato naczynaliś. Uże jak „truojka” z Bi͡ls’ka perejihała, to temnowato robyłoś. Lude uśpili ranij w hospodarci uprawytyś i najczast͡ij uże w chatach s͡idili. Weczora żdali..

To Wołodia prydumaw, szto poszut͡yti można i parowoz poudawaty. Prychodyw do ch͡aty i kryczaty naczynaw. M͡iew obrobatanu c͡iełu korobku r͡uoznyh hołos͡uw. Dowhi, korotki modulowany, pererywysty. I naczynaw kryczaty. Czasom nyspod͡iwano ot tak z nyczoho. Czasom pytaw, czy można. Wołodin kryk buw mo͡ucny, doniuo͡sły. Aż st͡iny chaty i stekło w oknach dryżało. To najczast͡ij hospodar hlanuw na Wolodiu i nakazowaw stychnuty.

– O żesz ty, durnyj, tycho bud’ ne strasz ludy.

Wołodi sponarawyłas’ taja szutka i uże z mi͡siec chodyw od chaty do chaty podweczorkom i kryczaw. Nu probowaw, ale nychto ne dozwolaw. I taja hulnia tak protiahowałaś. Uże chi͡ba z m͡iesec’ abo i dowsz.

Najczastij do Szurki prychodyw, bo to nydaleko, t͡ulki czerez dorohu buło. Nu i tam zawsze weczurkom chtoś buw kromie hospodyni. Kolehi do Szury prychodyli, s͡usidka Mańka zachodyła. W maleńkuj chatci podweczo͡urkom zawsze troje, czetwero czołow͡ik weczora dożͮydało. Wołodia toże zahodyt i pytaje. 

– Można pokryczaty?

– O szczo ż t͡obi, zduri͡w czy jak? – pytaje hospodyni.

– Zus͡im, ja syhnały po͡jezd͡uow i alarmy razny trywożny ćwiczu. Mohu kryczaty hołosom ti͡ohłym, modulowanym, pererywystym. Hołosno tak, kob ci͡ełe seło poczuło – i naczynaw w͡ytie.

– Ojoj, ojoj, perestań, bo chata rozwalitsia – najczas͡tij kazała Szurka.

Wołodia usmychawsia uradowany, szczo joho szutka zn͡ow udałaś i uwahu na sebe zwernu͡w.

Aż do odnoho, znamenitoho weresniowho weczora. Z piat’ czołowi͡ek w chaty buło.

Prychodyt Wołodia i znow o rozreszenie pokryczaty prosyt.

– Dobre – każe s͡usidka. – A jak ch͡oczesz pokryczaty? – pytaje.

– A moze d͡isiaj to hołosom protiahłym, odnostajnym – każe Wołodia.

– W poradku, ale musysz kryczaty tak dowho aż ja skażu, kob perestaw.

– Dobre. To naczynajem? Dajte znak koli naczaty.

Wołodia porozhledawsia po kutkach, zo try razy lohki hłybokim wdohom perećwiczyw i żde.

– Nu dawaj, ale pomentaj, szczo perestanesz jak znak dam – każe Sͮurka.

Ws͡i ranioweczerni hosty potychli i żdut.

Wołodia naczaw i wyje. Nekotory wuszy zatykajut, a Misza Szkalaruk͡uw perelekany zorwawsia i na dwu͡or wyb͡ih. Wołodia wyje. Hołosom protiahłym. Uże po mynuty wozduchu w lohkich ne chwatyło, to chwylinku prytych, kob nowy wdoch wziaty.

– Ojoj, ne pererywaj, kryczy – pohaniaje Szurka

To Wołodia dal͡ij wyje. Uże tak po tre͡ti’omu wdochowi poczyrwon͡iw i prawie oczy jomu na szczoki wychodiat, ale ne perestaje. Jak trochu tychne, to Szurka zn͡ow pohaniaje i każe dal͡ij kryczaty.

Ws͡im hostiom wuszy puchnut, a Wołodiny to uże jak buraki czyrwony porobyliś. Ale kryczyt. Hołos słabne i uże sił jomu do kryczania brakuje, ale prodowżaje. Dohowor dohoworom, trymajetsia.

Tak chyba z piat’ mynut kryczaw. Chata i szkło w oknach wytrymało.T͡ulki Wołodin hołos pomyniawsia, uże mensz doniosłny, chrypliwy zrobywsia i tychszy. 

Błahalno na Szurku spohladaje i wyje.

Jak kryczanie tychieńkie i chrapliwe zrobyłoś, a szczoki Wołodiny prawie od krowi napływszeji popuchli, Szurka każe.

– Chwatit. Możesz perestaty.

Wołodia wzdochn͡uw i zmuczany na taburetku prys͡iw. Rozhliodajetsia i nyczoho ny howoryt. Nawet ne pytaje, czy załoh wyhraw i dohowor spowniw.

Raptom odczyniajutsia dwery i wbyhaje Katiusza. Wołodina maty. Stała w porozi, porozhlidałaś po wsich i na Wołodiu podywayłaś. Wsio chiba w poradku, nyhto jeji syna ne duszyt. Ws͡i sydiat smirno… Po kutkach podywyłaś i każe:

– Szurka, może majesz pozyczyty trochu soli? Bo u mene zabrakło.

Nasypała Szurka stakanczyk soli. Katiusza wziała i wyszła.

I to buło ostatnie Wołodine kryczanie.

Hołos jomu zusim propaw. Pos͡idiw tycheńko szcze z hodynku. Ne odzywawsia i do domu poszow. Posli toho kryczania dw͡ie ned͡ili nemowoju buw. Jak szczoś skazaty chot͡iw to t͡ulki chrobotaw newyraz’no. Sł͡ow poniaty ne można buło.

Kazali, szczo Katiusza z j͡im nawet do B͡ilśka do dochtora j͡izdyła. Dumała szczo hołos Wołodi uże na zawsze propaw. Ale po dw͡uch ned͡ilch wernuwsia. Słabeńki, chrypliwy ale wsio ż taki wernuwsia. T͡ulki kryczania b͡ulsz ne buło.

Toho weczora wykryczaw Wołodia ws͡i swoji zwuki. I odpustyw.

 

Hroszy

Skuol toj Wołodia hroszy miew, nychto ne znaje. Ale taina nekotorym dostupna buła. Odnoho p͡owdnia poklikaw Wołodia do sebe Gienika Saszkowoho. So͡usieda paru lit molodszoho. Weliku tainu obwieszczajuczy. Prysiahu pryniaw obiazawszy tuju tainu strehczy i nikomu jeji ne perekazaty. Na obraz swiatyj.

– Prysiahaj, – każe, – szczo nykomu tei tainy ne perekażesz. Tuolki sobi zatrymajesz.

– Prysiahaju.

Potum pojszli za Katiuszynu kłuniu. Wolodia ostanowywsia i jakby rozdumawsiia. Szcze raz prysiahaty kazaw. Pryniaw prysiahu…

– Pobacz, – każe, – tut w pyskowy hroszy rostut. Razny. Tut pysok słabeńki, to odin nul za no͡ucz pryrostaje. O, pobacz, – każe.

I rozhorn͡uw pałoczkoju oznaczonu kupku. A tam bumażny hroszy. Pijsiat złoty. Bumażka zyloneńka jak nowa, nypohniona.

– Ja wczora piat’ złoty tut posadyw. Podliw wodoju i pobacz. D͡ziś odin n͡uol pryr͡uos i uże pijsiat złotyh zrobyłoś. Szcze raz zakopajem i pożdem do zawtra to pobaczysz, że piat’sot zrobytsia.

– Ważne t͡ulki, kob toczno dwatdcat’ sztyry hodyny mynuło. Bo jak mensz abo b͡ulsz bude od posadki, to czarowanie ne wyjde i hroszy rosty ne budut.

Jak na kryliach Gienik do domu pobieh.

W kredensowi w stakanczykowi pereliczyw drobniaki jakiji mama na ch͡lib odkładała. Szmat toho ne bulo. Jakijis’ zołotu͡owki, pijsiatki, mensza dr͡obnycia. Paru dwuzołotowok. Wziaw mn͡uho, trydcet’ try złoty i paru hroszaków.

O, welikie sokrowiszcze. Do zawtra zajom zrobym i zawtra toje sokrowiszcze welikie bude. C͡iełych trysta złotyh wyroste, podumaw. Nyczoho mami kazaty ne budu, zawtra wsio z nannadtkom oddam, a jakiji ż bohaty my budem. W hroszach budem zbytkowaty. 

W hor͡oudczyku za chatoju rozoru zrobyw i posadyw. Każdu monetu osobno. Pysoczkom prysypaw i wodoju podliw. Tam de krypn͡ijszy posadżany, poznaczyw pałoczkoju.

Mynuła no͡ucz. Rankom szcze raz wodyczkoju rozorku i mieścia pałoczkamy znaczony podliw.

– D͡iety, wy ne baczyli de podi͡liś hroszy z toho stakanczyka w kredensowi? – pytaje mama.

– Oj, n͡ie, mamo, może najdutsia, – odkazuje tajno Gienik.

Pod weczur jak uże pojezd „pi͡ontka” perejichała, byżyt w horod i rozorku rozhortaje.

A tam pusto. Zͮadny hroszy ne wyrośli, a nawet tyji posadżony propali. Kopaje, rozhortaje hłybij. Nema.

– Pewno ty nedokładno podliwaw, – każe Wołodia. A może zo srokom oszybsia, trochu ranowato prow͡iryw i szcze wremia ne dojszło.

– Nu i szcze odna tajna buła, kotoru ja zabuw tobi skazaty.Treba tyji monety na soncie weczernie nakirowaty, a ne tak byle jak zakopaty w pysoczok. Bo ne wyrostut. Ty pewno szczoś ne tak zrobyw i to͡mu ne wyroslii, ale pomenszali. Po odn͡um nulowi mensͮ zrobyłoś i propali – skazaw .

Dejstwitielno hroszy propali. C͡ieły trydcet try złoty. Szcze raz pysoczok peresijaw miż palciamy. Nyczowo nyma. Nawet odneji monety. 

 

Żeleznodorożnik

Ponarawyłaś Wolodi taja żeleznodorożna zawodu͡wka. Uże jak r͡uok prouczywsia, to w perszy kanikuły żeleznodoroznu orhanizacju zasnowaw. W B͡ielśku m͡iw znakomoho z d͡ietstwa. Natałkinoho wnuka, toże Wołodiu. Joho bat’ko robyw jak storoż w b͡ielśkomu liceju. To oba Wołod’ki mohli czasom weczorkom do storożowaneji szkoły zachodyty. A tam maszyna do pisania stojała.

To Wołodia oformyw statut „Organizacji Miłosników Kolei Żelaznych” (OMKŻ) – tak jeji nazwali. Statut odnym palciom na maszyny wystukali. Dowho to trywało, bo c͡ieły try storuonki tekstu wyjszło. Szykowny buw, z parahrafami, punktami i akapitami. 

Kob w orhanizacjiu wstupyty, treba buło bez biletu na tz. „gapu” pierejechaty trasu żeleznodorożnu z Biełostoka proz B͡ielśk, Ryhoruwci, Czeromchu, Siedlce, Łuków, Warszawu,  Małkiniu, Łapy nazad do Bielastoka. Skuteczno, ne datyś kondktorowi złapatyś jak bezbiletczyk. T͡ulki tyji, szczo chrest podorożża pierejszli, mohli zwatyś czlenami żeleznordorożnoj orhanizacji.

Budowa świetlicy w Gregorowcach – Ryhoruwciach, 1972 r. Fot. Eugeniusz Siemieniuk
Budowa świetlicy w Gregorowcach – Ryhoruwciach, 1972 r.
Fot. Eugeniusz Siemieniuk

J͡ezdyli… Najbulsz ryhoruwski chłopczaki, chotia kazali, szczo probowali toże woleński, hredeluwśki, a nawet b͡ielśkowy. Potum do domu do bat’k͡uw prychodyli powiestki z kredytowymi biletami, bo ny każdomu z ochwotnych wstupyty w orhanizacju udawałoś perejechaty tuju trasu.

Wołodia jezdyw bezzabotno. Kupyw sob͡ie uniform żeleznodorożnika. Z naszywkami insygniów tak ważnymi, że podobno jak w p͡ojezd wchodyw, to nawet’ kirawnik p͡ojezda salutowaw jomu. A uże o bilet to nychto nawet zapytaty ne miew śmiełosti. Zresztoju to wu͡on buw prezesom organizacji.

Wołodi o bilet ne pytali, ale w͡uon czasom wystupaw toże jako rewizor i prow͡ieraw bilety wsiem pasażyrom w pojazdowi.

Żeleznodorożnyk z Wołodi ważny buw. Lubyw pojezda i jezdyw j͡iemy w odnu storonu i w druhuju. Po c͡iłuj Puolszczy aż do Krakowa i Szczecina. W Krakowie najb͡uolsz ponarawyłaś jomu Karczma Wierzynka, to i do Ryhoruwciów jeji perewiuw. Ale o tum bude w druhim rozkazie.

W pojezdah robyw Wołodia razny szutki. Worowaw toże. Chodyw z takoju sumoczkoju jak żeleznodorożny uradnik. A tam powno buło i perczatok kożanych raznych, i szarfuw. Kradionych. Potum po chatach chodyw i prodawaw, abo rozdawaw darmo. Lude znali, szczo to kradione, chotia nekotory i tak  brali. Ale czasom to t͡uolki szutki robyw. Tak rozkazowali. Lude jak w daloku dorohu jechali, to w pojezdowy drymali. A kob nohi ne breniali, to zdymali obuwku i stawlali pod ławkoju. Obuwka w Wołodinuj sumci ne mistyłaś, to czasom dla szutki zabyraw jeji i czerez okno wykidaw. Ot szutka takaja, bo p͡otum podobno śm͡iszno buło, jak na peronowi w B͡iłostoci zimoju po snyhowi człowiek w samych skarpetkach b͡ih do poczekalni. Jiomu smiszno, chotia nyszczasnykowi bez obuwki nespicjalno.

Wołodia to buv elegancik. Jak znymav żeleznodorożny uniform, to chodyw w dowhuj hranatowuj jisionci abo w kożuszkowi. Zawsze b͡ieły szarf, dowhi perekinuty czerez spliczko. No i perfuma woniała. Najczast͡ij chodyw z sumoczkoju, teper „dyplomatkoju” zwanoju, a w j͡uj perfumy i dokumenty razny.

 (protiah bude)

Eugeniusz (Gienik) Siemieniuk

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com