Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    23. Zabytaja tragedia kala Krynak (1)

    U viosaczcy Trejgli niedaloka Krynak za sanacji żyli bahatyja haspadare Jurczeni, jakija mieli 23 ha ziamli. „Bahatyroŭ” u czerwcu 1941 r. enkavudzisty vyvieźli na Sibir (viarnulisa ŭ 1946 r.). Z hetaj pryczyny pośle pajszła ŭ vioscy i vakolicy nizhoda. Syn „kułakoŭ” Edzik za sanacji byŭ…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    11. Jabłyka i pomarančy

    Knižki i filmy podôbny do jabłyk i pomarančuv. Odny i druhi naležat do ovocuv, ale smakujut preč po-raznomu. (Steven King) To było tohdy, jak ja brontavsie hołodny po Krystijaniji, siêtum divovidnum miêsti, kotoroho čołoviêk ne pokine, poka vono ne nakłade na joho svojoji pôznaki… Siêty… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Spotkanie i pożegnanie

(notatki z września 2020 r.)

50 minut i 23 sekundy. Czy to dużo jak na rozmowę telefoniczną? Tyle że to nie było zwykłe gadanie przez telefon, a rozmowa z Nadzią Artymowicz. Ona ma taki łagodny głos. Zaproponowałem jej, że zrobię coś na obiad i przyjadę w któreś niedzielne popołudnie. Może około piętnastej?

– Dobrze? – zapytałem, a ona po chwili odpowiedziała.

– Dobrze.

Zawisło gdzieś to spotkanie w czasie i wyobrażonej teraz przestrzeni jej mieszkania w Bielsku. Zostało, zapaliło jakiś płomyk, otworzyło szufladę mojej pamięci. Jedną z wielu. Powiedziałem jej wtedy, że niedawno zmarł znany aktor Marian Kociniak. 

– Wiesz, Nadziu – zacząłem pośpiesznie, by nie zgubić wątku (musiałem jej przerwać, bo lubiła przeciągać swoje monologi) –  przypomniałaś mi się, gdy mówił on o recytacji poezji. Wesoło i dowcipnie dywagując w studiu Programu Trzeciego Polskiego Radia podczas swego benefisu rzekł tak mniej więcej: „To Wojciech Siemion uczył mnie recytować wiersze…”. I to wtedy właśnie przemknęłaś we wspomnieniu jednej rozmowy sprzed lat, gdy mówiłaś o Siemionie; zmarł wówczas. I zapamiętałem twoje słowa, gdy cytowałaś tego świetnego aktora. Czy aby nie powiedziałaś wtedy, że on „od Nadzi”, czyli od ciebie, uczył się, czym jest poezja? 

I tak rozsypały się słowa, potoczyły bezładnie, lecz jakże przyjemnie. Uwolniły nas od uciążliwości myślenia ciężkiego, za którym stało następstwo czasu i konieczność działania. 

***

To miał być początek drugiego mojego tekstu o Nadzi. Pierwszy zatytułowałem „Spotkanie” i napisałem wiele lat temu. To było bardzo spontaniczne spotkanie. Umawianie się z Nią na rozmowę, która ma posłużyć do napisania tekstu, nie było prostą sprawą. Robiła uniki, wchodziła w boczne ścieżki, mówiła rzeczy nieistotne. Często zawieszała swój łagodny, lekko chropawy „przepalony” głos. Aż w końcu powiedziała: dobrze, przyjedź, zobaczymy. Miała to być swobodna rozmowa, bez jakiegoś ustalonego porządku, spotkanie po prostu. Zobaczymy…

Надзея Артымовіч Фота Паўла Грэся
Надзея Артымовіч
Фота Паўла Грэся

I tak powstał tamten tekst, bez intencji. Chaotyczny, jak całe to spotkanie. Cudownie zwyczajne, powolne. Siedzieliśmy i rozmawialiśmy w jej małym mieszkaniu, potem poszliśmy na spacer. Przechodziliśmy obok zamkniętego kina, przez centrum, ku ulicy Kazimierzowskiej. Ustaliliśmy, że nie będziemy w ogóle rozmawiać o poezji, o jej pisaniu. I choć nie zadałem ani jednego pytania o wiersze, to myślę że wiele mi o nich powiedziała. Wtedy gdy siedzieliśmy w jej chaotycznym mieszkaniu i gdy szliśmy ulicami Bielska.  

Była moją jedyną przewodniczką po Bielsku. Jednego jedynego spaceru. Zaprowadziła mnie tam, gdzie sama też chciała się znaleźć, na ulicę Kazimierzowską. Swoją ulicę. Szliśmy powoli, bez planu i chyba… bez celu. Ona szła tak, jakby nieobecna tu i teraz. Jakby szła wtedy. Mała dziewczynka do przedszkola. Ze swego rodzinnego domu. W którymś momencie retrospekcji, tamtego spaceru, ojciec Nadzi pomachał jej z balkonu jakiegoś nieokreślonego (dla mnie) bielskiego domu. A może on trzymał ją na rękach na tym balkonie i do kogoś razem pomachali? Nie pamiętam, to nie moje wspomnienie.

Przechodniem ledwie jestem na tym świecie,

Wesoło machnij ręką do mnie, proszę… *

3 października – w dzień śmierci Nadziei Artymowicz – przyszła do mnie ta genialna fraza Sergiusza Jesienina. Znowu otworzyła jakąś szufladę pamięci.  I pomyśleć tylko, zwykłe machnięcie ręką na powitanie…  I pożegnanie.

Jerzy Sulżyk

* Tłumaczenie fragmentu wiersza S. Jesienina „W etom mirie…” z języka rosyjskiego – autor.

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў ліпені-жніўні

    710 – перамога дружын Давыда Гарадзенскага у 1314 г. над войскамі крыжакоў пад Наваградкам. 625 – 12 жніўня 1399 г. паражэньне войск Вялікага Княства Літоўскага на чале з князем Вітаўтам у бітве супраць войскаў Залатой Арды на рацэ Ворскла. 510 …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (111) – 14.07.1913 г. у Вільні было заснавана Беларускае Выдавецкае Таварыства, яго ўзначальвалі Б. Даніловіч, І. Луцкевіч, К. Шпакоўскі. Надрукавала 15 кніг агульным тыражом 50 тысяч асобнікаў – зборнікі вершаў, падручнікі па беларускай мове, п’есы для самадзейнікаў.

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis