Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (2)

    Savieckaje vojsko i pahraniczniki spaczatku ŭsich ludziej z hetych troch viosak vyvieźli za Śvisłacz na zborny punkt u Nieparożnicach. Zahadali im usio z saboju zabrać, szto tolko mahli ŭziać na furmanku. Pośle saviety mieli ich parassyłać dalej u Biełaruś. Raptam pryjszoŭ zahad, szto kali chto…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    8. Kuneć sielanki

    Nocami z pod ramion krzyżów na rozdrogach sypie się gwiazd błękitne próchno chmurki siedzą przed progiem w murawie to kule białego puchu dmuchawiec Księżyc idzie srebrne chusty prać świerszczyki świergocą w stogach czegóż się bać (Józef Czechowicz, „Na wsi”, 1927) Jak mniê diś dumajetsie, dekada… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Miasteczko G. Panie i Panowie! Przed wami Wiktor Szałkiewicz

Zapala się światło i charakterystyczna postać wysokiego, lekko przygarbionego, łysego mężczyzny z gitarą w ręku wkracza na scenę. Garbaty nos, szeroko otwarte oczy, kontakt z publicznością – świetny. Koncert Wiktora Szałkiewicza to show. Pieśni, piosenki, dużo komentarza, anegdoty sypią się jak z rękawa. Każda kompozycja wymaga wstępu, opowieści, aury. Zanim pierwsze akordy wybrzmią, już czujemy atmosferę nadchodzącej narracji. Pieśni Wiktora Szałkiewicza to jakby opowieści, choć z pozoru banalne – często humorystyczne albo lekko liryczne – to zapadają w pamięć. Podobają się, wpadają w ucho.

Wiktor Szałkiewicz to aktor. Widać, że scena to jego miejsce przeznaczenia. Zgiełk, szum, brawa, śmiech (często szyderczy) zdają się być jego żywiołem. Aż tu nagle Wiktor Szałkiewicz staje się pisarzem. A pisarz, wiadomo, pracuje w spokoju i samotności, a i potem dzieło, które stworzy, potrzebuje tego samego do odczytania. Nie sceny, a spokojnego kąta, wygodnego fotela, i tak dalej. Czy więc temperamentny bard Wiktor Szałkiewicz ustępuje miejsca spokojnemu literatowi Szałkiewiczowi? Nic bardziej mylnego.

Viktar šałkievič prezentuje svaju knihu na kirmašy ŭ Biełastoku (Fota Miry Łukšy)
Viktar šałkievič prezentuje svaju knihu na kirmašy ŭ Biełastoku
(Fota Miry Łukšy)

„Masteczko G… i okolice…” to zbiór opowieści, które idealnie nadają się do czytania ze sceny. Najlepiej byłoby dla nich, gdyby sam Szałkiewicz je odczytywał. Te 22 historie, pomieszczone  na 130 stronach, idealnie wręcz nadają się na sceniczne odtwarzanie. Mają swoją dynamikę, charakterystyczny humor, pełno w nich nieskomplikowanych aluzji i anegdot, a ich język jest nadto kwiecisty i zapewne celowo stylizowany na gawędziarski ton. Ot choćby taki mały wyjątek o rzece: (…) A w lecie, gdy wysychała, to wszelaka odważna wrona, gdyby chciała, mogła przez nią przejść na piechotę… Ta rzeka to zapewne Niemen, a maleńkie, brudne i biedne miasteczko G. to oczywiście Grodno. I choć Szałkiewicz w swoich opowieściach drwi niemiłosiernie z grodu na Niemnie, to przecież czuje się, że jest mu on bardzo bliski. A żartowanie sobie nawet ze śmierci Jaśnie Wielmożnego Króla Najjaśniejszej Rzeczypospolitej, samego Stefana Batorego (Ściapana Ściapanowicza Batury, jak go tu nazywa wielokrotnie), to tylko zwykła zabawa konwencją, a tak naprawdę próba przypisania miastu wielkich zdarzeń historycznych z wielkimi postaciami w tle. Nie ma co biadolić nad historią, lepiej ją trochę podkoloryzować, aktorów z rozmachem ucharakteryzować i… na scenę! Grać! Raz król wychodzi, raz Lenin i Stalin… Albo „Edward – ofiara leninizmu”. Ten ostatni (z miasteczka O.) pijany wlazł pewnego razu i usiadł na wyciągniętej ręce Lenina. (…) wątła, gipsowa ręka nie wytrzymała i połamała się, robotnik walnął na ziemię i mocno się potłukł, oprócz sińców na dupie (…) otrzymał od swoich przyjaciół ksywę (patrz wyżej jaką).

„Miasteczko G…” nie jest klasycznym reportażem z miejsca, czasu, wydarzenia. Topografia zapewne się tu zgadza, ale nie ma co sobie nią zawracać głowy. Za to warto zanurzyć się w nostalgię i pospacerować w realistyczno-magicznej krainie o nazwie „Tam”. Jest na świecie taka kraina, która istnieje tylko w wyobraźni ludzkiej, choć niektórzy  stwierdzają, że ona istnieje realnie. (…) Tam chodzą tylko na piechotę i boso… Tam domki dla szpaków budują na starych gruszach… Tam ślepawy Żydek Abramko przypadkowo rozbija o kamień ciężką butelkę z naftą…

(…) Tam twoje wszystko!

Jerzy Sulżyk

Wiktor Szałkiewicz, Miasteczko G… i okolice…, wyd. Fundacja Sąsiedzi, 2019.

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў красавіку

    980 – у 1044 г. пачаў княжаньне ў Полацку Усяслаў Брачыслававіч, званы Чарадзеем. Яго славутая дзейнасьць была апісана ў паэме „Слова аб паходзе Ігаравым”. 920 – у 1104 г. адбыўся вялікі паход кааліцыі князёў Кіеўскай Русі, арганізаваны Уладзімірам Манамахам на …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (249) – 24.04.1775 г. у Будлеве Бельскага пав. Гродзенскай губ. (зараз гміна Вышкі, Бельскага пав. Падляшскага ваяв.) нар. кс. Якуб Забядэвуш Фалькоўскі, адзін з пачынальнікаў навучаньня глуханямых мове жэстаў, быў рэктарам піярскай школы ў Шчучыне, у 1817 г. адкрыў у Варшаве першую польскую школу для глуханямых. У 1826-1837 гг. быў першым пробашчам касьцёла сьв. Аляксандра ў Варшаве на Пляцы Трох Крыжоў, у якога падзямельлях пахаваны пасля сьмерці. Памёр у Варшаве 2.09.1848 г.
  • (139) – 24.04.1885 г. у Гродзенскай губ. (у Гродне або ў Кузьніцы) нар. Анна Саланка, настаўніца, якая ў 1909 г. разам з сястрой Марыяй і кс. Францішкам Грынкевічам заснавалі Гродзенскі гурток беларускай моладзі, першую беларускую арганізацыю на Гарадзеншчыне. У 1906 г. закончыла Гродзенскую жаночую гімназію і выехала на навуку ў Інсбрук, дзе з кс. кс. Ф. Грынкевічам і Адамам Лісоўскім заснавала беларускі гурток. У 1911 г. выйшла замуж за гімназіяльнага настаўніка Алексея Селівачова. Памерла ў Вільні 2.02.1915 г. Пахавана на могілках Росы.
  • (135) – 24.04.1889 г. у Стоўпцах нар. Юры Сабалеўскі, беларускі палітычны і нацыянальны дзеяч, пасол у польскі сойм у 1926-1928 гг. Арыштаваны НКВД пасьля 1939 г., уцёк з савецкай турмы ў канцы чэрвеня 1941 г. Актыўна ўдзельнічаў
  • (80) – 24.04.1944 г. у Суботніках каля Іўя нар. Зянон Пазьняк, археоляг і палітычны беларускі дзеяч. Зараз у эміграцыі. Жадаем шмат сілаў і нягаснучай надзеі на сапраўдную Беларусь!

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis