Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Kaliś pisali

„Lesozagotowki”

Z cyklu "Sołowki – wyspa tortur i śmierci" (Wspomnienia z katorgi sowieckiej, cz. 25)

Klasztor Sołowiecki
Klasztor Sołowiecki

Nie mniejsze niż w Siekirce katusze przeżywali więźniowie na robotach leśnych, przy t. zw. „lesozagotowkach”. Centrum prac leśnych znajdowało się w półn.-zach. części wyspy Sołowieckiej, w miejscowości Isakowo. Więzień, który trafił do Isakowa, dostawał umundurowanie i był odsyłany na poszczególne działki leśne. Najintensywniejsze prace prowadzono w uroczyskach Sosnowoj Toni, Owsiance, Biełuzje, Korsino, Wałdaj i Krasnoje. W każdej z tych miejscowości stały baraki, często po kilka, bardzo przeludnione z dwupiętrowymi narami i dużą ilością dozorców, których zadaniem było poganianie więźniów przy pracy.

Czwarta rano. Z trzaskiem otwierają się drzwi baraku i wśród ordynarnych słów rosyjskich połajanek dozorca budzi pogrążonych w głębokim śnie więźniów. Słysząc znaną „komendę”, każdy zrywa się gwałtownie na nogi i wśród narzekań i cichych przekleństw szykuje się do wyruszenia w las. Biada, kto nie usłyszał hałasu i wraz z innymi nie wstał. Wściekły dozorca, niejednokrotnie podniecony całonocną hulanką, prał takiego pięścią w mordę lub walił kolbą bez względu na to gdzie trafi. W ten sposób karana też była każda skarga na brak sił lub liche ubranie.

Wmiętosiwszy w siebie kawałek chleba, popity zimną wodą, oddział szykował się do drogi. O piątej w ciemną noc polarną długim łańcuchem ciągnęły szeregi więźniów po zawianych ścieżynach do ponurych lasów północy. Co chwila ktoś się potyka i pada lub zszedłszy w ciemność z wąskiej ścieżyny zapada się w głębokim śniegu. Nikt go nie czeka – „robota się pali”. Kilka uderzeń kijem podnosi go z śniegu i każe doganiać swój oddział. Sił brak? – kij ci ich doda!

Robota w pełni. Grzmią topory, świszczą piły, z trzaskiem padają podcięte drzewa. Naraz przenikliwy jęk przeszywa powietrze, zwiastując jakieś nieszczęście. Jeden z więźniów nie zdążył w porę uskoczyć i ciężkim konarem padającego drzewa został przygwożdżony do ziemi. Grupa ludzi rzuca się mu na ratunek, lecz głos dozorcy: „ostawtie, czort jego pobieri” – każe powrócić do przerwanej roboty i nieszczęśnika pozostawić własnemu losowi. Przeraźliwy jęk ofiary zlewa się z gwizdem północnego wiatru, a im dalej czas płynie, coraz bardziej słabnie, wreszcie przechodzi w ciche konanie…

Głodni, zziębnięci padają więźniowie ze zmęczenia, nie mając sił do dalszej pracy. Błagają dozorców o kawałek chleba, o chwilę spoczynku. Ciężkie „dryny” i kolby spadają jednak na karki, zmuszając do dalszej dla „państwa robotników i chłopów” pracy. Coraz częściej rozlegają się krzyki i zlewają się z szumem rozchybotanych od wiatru jodeł. 

Pod rozłożystym drzewem stoi obdarty do naga i przywiązany do niego zmarznięty trup człowieka. To „sabotażysta”. Nie wykonał wczoraj wyznaczonego akordu, a gdy czas pracy się skończył i chciano go pozostawić na noc, by „zaległości” dopełnił w nocy, porwał siekierę i z całego rozmachu odciął po kiść lewą dłoń. A gdy odpadła, pochwycił ją ze śniegu i rzucił dozorcy w twarz: „Masz, zeżryj to mój ak…”. Nie dokończył… olbrzymi strumień gorącej krwi zalał śnieg i stracił przytomność. Rozwścieczony dozorca podniecony widokiem kałuży krwi, sprał leżącego drynem i kolbą, puszczając na głowie nowe strumienie krwi, wkopał w śnieg, wreszcie przy pomocy innych dozorców przywiązał „buntowszczyka” do drzewa i kazał tak pozostawić.

Już nie ucieknie, nie rzuci ani jednego przekleństwa na państwo Sowietów, czynem buntowniczym nie zamanifestuje swego protestu przeciwko uciskowi i terrorowi. Usta ucichły na zawsze… gorąca krew zamarzła i pokryła się bielą śnieżnego pokrowca… Dłoń poszła na budowę podwalin socjalizmu, a obcięty kikut głodem wielkim woła o pomstę do Nieba.

(D. c. n.)

Franciszek Pietkiewicz

 „Kurjer Wileński”, nr 39 (2281), 18 lutego 1932 r.

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com