Jak co roku okres letni na Białostocczyźnie obfitował w mnóstwo wydarzeń związanych z kulturą białoruską. W miastach i miasteczkach, a nawet we wsiach w sobotę lub niedzielę, nieraz także w środku tygodnia (przy okazji cerkiewnych świąt parafialnych) odbywały się liczne festyny i festiwale o takim charakterze. Gromadziły przed sceną zarówno miejscowych, jak i szerszą publiczność, również turystów.
Takie imprezy – przeważnie cykliczne – są organizowane przez Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Białoruskie, także inne nasze stowarzyszenia i fundacje, choć najczęściej przez gminne ośrodki kultury, bądź przy ich współudziale, a ostatnio również licznie działające w regionie koła gospodyń wiejskich. Te festyny i festiwale coraz luźniej wpisują się jednak w działania służące tożsamości kulturowej mniejszości białoruskiej. Mają głównie cechy zwykłej rozrywki w plenerze ze swojską muzyką i tańcami. Poza sceną słowo białoruskie usłyszeć można coraz rzadziej. To przejaw postępującej od lat asymilacji i polonizacji naszej mniejszości.
Poziom artystyczny białoruskich festynów, a nawet festiwali, zazwyczaj nie jest wysoki i to nie tylko ze względu na skromne najczęściej budżety organizatorów. Rzadko kto z wykonawców występuje z muzyką na żywo, czyli z akompaniamentem instrumentów. Zwykle to tylko akordeon, a najczęściej podkłady elektroniczne puszczane z laptopa. Cieszyć może jedynie, że oprócz dobrze znanych i lubianych tradycyjnych „wschodnich” piosenek, można usłyszeć też nowe, w tym autorskie w czystym języku białoruskim.
Organizatorzy tych imprez stają też w obliczu nowych wyzwań. Dużą atrakcją podczas letnich festynów BTSK dawniej był udział profesjonalnych zespołów z Białorusi. Ze względu na uwarunkowania polityczne od sześciu lat takiej możliwości nie ma. Ostatnio lukę tę wypełniają niejako zapraszane zespoły białoruskie z Litwy i Łotwy.

Fot. Aleksander Wasyluk
Przed sztandarową letnią imprezą BTSK, czyli Kupallem w Białowieży, doszło w tym roku do niewielkiego skandalu. Lokalną społeczność podzielił zaplanowany w programie kilkuminutowy pokaz fajerwerków, do czego dotąd nikt nie miał pretensji. Teraz przeciwko głośnemu widowisku nad puszczą zaprotestowali przyrodnicy wraz z dyrekcją Białowieskiego Parku Narodowego. Pokazy pirotechniczne były też przedtem nieodłącznym punktem Siabrouskiej Biasiedy w Gródku i Prymackiej Biasiedy w Michałowie. Od kilku lat jednak z tego tam zrezygnowano.
Jak się okazuje nie wszystkim też odpowiada w nadmiar białoruskiego i ukraińskiego repertuaru na gminnych imprezach. Tak było w połowie lipca podczas Dni Kleszczel. Organizatorom zarzucił ktoś, że w programie za mało było wykonawców śpiewających po polsku. Tyle że charakter takiej imprezy polega na prezentacji przede wszystkim lokalnych zespołów, a te śpiewają głównie „na wschodnią nutę”.
Nasi wykonawcy brali też udział w letnich festiwalach poza regionem. Pod koniec czerwca zespół Osoczniki z Bielska Podlaskiego, wykonujący tradycyjne pieśni męskie podlaskich Białorusinów, zdobył pierwszą nagrodę w swojej kategorii na 60. Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym.
Na początku lipca białoruski dziewczęcy zespół Kałaski z Białegostoku wziął natomiast udział w 5. edycji festiwalu Brzeg Folklorem Malowany. Z niezrozumiałych względów wystąpił tam jednak po polsku. Sympatyczne dziewczęta w białoruskich strojach ludowych zaśpiewały znaną piosenkę „Pad aknom czaromucha kałyszecca” w tłumaczeniu na język polski. Zabrzmiało to zupełnie nieautentycznie. Nic dziwnego, że nie przyznano za to żadnej nagrody ani wyróżnienia.
Na działalność naszych zespołów oraz organizację festynów i festiwali białoruskich przyznawane są co roku ministerialne dotacje. Biorąc pod uwagę rezultaty, otwarte pozostaje pytanie, w jakim stopniu służy to zachowaniu i rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości białoruskiej (co stanowi kluczowy wymóg umowy o finansowaniu). Z pewnością służy, ale czy nie mogłoby bardziej?











