Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (1)

    Vielkija Aziarania, szto ŭ hminie Krynki, za Niemcami vielmi ciarpieli ad partyzantaŭ, usiakaj maści bandytaŭ i zładziejaŭ. Dajszło da taho, sztu ludzi zarhanizawali tut samaabaronu...ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    7. Moja klasa

    Časom lepi vtečy z lekciji v školi i poveselitisie z kolegami, bo teper, koli ja ohladajusie nazad, moju vsmiêsku vyklikajut ne škôlny ociênki, a vspominki. P. J. Abdul Kalam) U 1970-ch liêtach u Liceji nr 9 u Hajnuvci byli štyry rumnobiêžny klasy po pryblizno 30…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Дзённік рэдактара

11 сакавіка 2023 г.

Ян Сычэўскі (1937-2023) з намеснікам Васілём Сегенем падчас „Бандароўскай гасцёўні” летам 2018 г. у Бандарах  Фота Юркі Хмялеўскага
Ян Сычэўскі (1937-2023) з намеснікам Васілём Сегенем падчас „Бандароўскай гасцёўні” летам 2018 г. у Бандарах
Фота Юркі Хмялеўскага

Сёння на праваслаўных могілках у Беластоку-Дайлідах пахавалі шматгадовага старшыню БГКТ Яна Сычэўскага. У беларускім асяроддзі аб’явіўся ён даволі позна, бо ў 1991 г., калі было яму ўжо звыш 50-ці гадоў. Пачаў тады прыходзіць з братам Мікалаем на Варшаўскую 11 на сустрэчы Клуба беларускай інтэлігенцыі, пакліканага здаецца па ініцыятыве „адраджэнца-рэфарматара” Віктара Стахвюка, тадышняга сакратара БГКТ. Старшынёй арганізацыі быў Аляксандр Баршчэўскі, які жывучы і працуючы ў Варшаве, таварыствам кіраваў папраўдзе толькі фармальна. Гэта выклікала незадавальненне старых дзеячоў. У канцы 1991 г. прынялі яны Яна Сычэўскага ў склад Галоўнага праўлення і зрабілі яго намеснікам старшыні і неўзабаве старшынёй. Пазбыліся таксама Стахвюка, а новым сакратаром стала Валянціна Ласкевіч.

Ян Сычэўскі кіраваў БГКТ да 27 сакавіка 2022 г., калі на з’ездзе ўступіў месца свайму намесніку Васілю Сегеню. Тады было яму ўжо 85 гадоў.

З усіх старшынёў таварыства ён быў ім найдаўжэй. Па аб’ектыўных прычынах на працягу тых трыццаці гадоў БГКТ аднак з масавай некалі памянялася ў сціплую ўжо арганізацыю. Сычэўскаму прыйшлося кіраваць ёю пасля палітычных перамен у Польшчы як асобе прасякнутай ідэалогіяй мінулай эпохі. Нягледзячы на гэта ўвесь час быў актыўным і аддадзеным беларускай справе дзеячам. Пры тым доўга жыў у ілюзіі, працягваючы міф БГКТ як галоўнай і самай масавай беларускай арганізацыі ў Польшчы, хаця ў яе будынак на Варшаўскай 11 мала ўжо нават хто і заходзіў.

Запамяталася мне, як у 1995 г. зрабіў з ім у „Часопіс” доўгае інтэрв’ю. У такі спосаб хацеў я змякчыць напружаныя адносіны паміж БГКТ і ўсімі астатнімі арганізацыямі, пакліканымі новым маладым пакаленнем беларусаў у Польшчы. Крыху гэта ўдалося, бо пасля падзелы ў нашым асяроддзі не былі ўжо такімі варожымі і з часам сталі нават канструктыўнымі, бо кожны стаў рабіць сваё на карысць усяго асяроддзя. Калі браў я тое інтэрв’ю, мой суразмоўца чамусьці не хацеў расказаць пра сябе, безвынікова дапытваўся я таксама пра яго ранейшыя сувязі наогул з беларускасцю.

Ян Сычэўскі тады сказаў толькі, што нарадзіўся ён 26 сакавіка 1937 г. у вёсцы Стрыкі на Бельшчыне. Як выпускнік Бельскага педагагічнага ліцэя сем гадоў працаваў настаўнікам у пачатковых школах на Гайнаўшчыне. У 1967 г. скончыў гуманітарны факультэт Гданьскага ўніверсітэта з педагагічнай спецыяльнасцю. Затым працаваў інструктарам а пасля кіраўніком Дому культуры прафсаюзаў у Беластоку. З 1970 г. да выхаду на пенсію быў выкладчыкам у Беластоцкай палітэхніцы, дзе ўзначальваў кафедру новых метадаў навучання, хаця меў толькі званне магістра. Вёў заняткі для студэнтаў па псіхалогіі і сацыялогіі працы.

Аказваецца, што да беларускага руху туліўся ён яшчэ юнаком. Добра авалодаўшы беларускай літаратурнай мовай у ліцэі, дзе па-беларуску вялася яшчэ і матэматыка, і гісторыя, і мастацтва, захацеў стаць журналістам на працу ў „Ніве”, якую якраз арганізаваў Георгій Валкавыцкі. Будучы шматгадовы рэдактар тыднёвіка яго прозвішча запісаў нават у сваёй ручной нататцы, шукаючы кадраў для рэдакцыі, якая стартавала з першым нумарам у лютым 1956 г. Па нейкіх прычынах калектыў сфармаваўся без Яна.

Паўстагоддзя пазней Сычэўскі як старшыня БГКТ зрабіў грамадскую і палітычную кар’еру як дзеяч Саюза левых дэмакратаў (SLD). У 1997-2001 г.г. быў дэпутатам польскага Сейма, з 2002 па 2014 год – дэпутатам Падляшскага сейміка (да 2006 г. віцэ-маршалкам ваяводства).

На працягу тых жа 30-ці гадоў вакол старшыні БГКТ і самой арганізацым успыхалі таксама скандалы і недаразуменні. Так было ў 2001 г., калі Сычэўскі як дэпутат Сейма ў Мінску крытыкаваў перамены ў Польшчы і хваліў сітуацыю ў Рэспубліцы Беларусь. У 2006 г. у медыях загудзела, калі Міністэрства ўнутраных спраў і адміністрацыі стрымала для БГКТ фінансаванне з-за невялікай неправідловасці ў выдаткаванні субсідыі.

З Янам Сычэўскім прыйшлося мне крыху супрацоўнічаць як дырэктару Дому культуры ў Гарадку і пасля падчас працы ў магістраце ў Міхалове. Асабліва прыемна ўспамінаю арганізацыйныя сустрэчы перад фэстамі „Бандароўская гасцёўня”.

Спадар Янка ўсіх здзіўляў сваім фізічным станам, знешнім выглядам. Добра трымаўся, нягледзячы на свой пажылы ўжо ўзрост. 26 сакавіка споўнілася б яму 86 гадоў.

Вечная памяць!

Юрка Хмялеўскі

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лютым

    185 – 12 (24).02.1839 г. быў скліканы сабор вуніяцкай царквы, які прыняў рашэньне пра яе далучэньне да праваслаўнай царквы. Каля 1,5 мільёна вернікаў (на беларускіх землях) было далучана да праваслаўя, частка з вуніятаў стала рыма-католікамі. Вунія на землях Каралеўства Польскага …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (131) – 26.02.1893 г. у Драздах Дзісенскага пав. нар. кс. Язэп Гайлевіч, дзеяч беларускага руху ў Латвіі (навучаў закону божага ў беларускіх школах). Звязаны з парафіяй (1921-1934, 1943-1949, 1959-1971) у Бальбінаве, дзе памёр 18.10.1971 г. З 1949 па 1956 г. знаходзіўся ў лагеры ў Мардовіі.
  • (116) – 26.02.1908 г. у Пецярбурзе нарадзіўся Аўген Бартуль, беларускі паэт і дзеяч Беларускага студэнцкага саюзу, закончыў права на Віленскім унівэрсытэце. Пасьля ІІ сусьветнай вайны жыў і працаваў судзьдзёй і натарусам у Лембарку на Памор'і. Памёр там 22.06.1992 г.
  • (113) – 26.02.1911 г. в. Трашчычы Наваградзкага павету нар. а. Леў Гарошка (пам. 28.07.1977 г. у Парыжы), беларускі сьвятар, рэлігійны і грамадзкі дзеяч, дасьледчык гісторыі рэлігіі ў Беларусі, літаратар, аўтар многіх артыкулаў, кніжак, між іншым склаў  грэка-лацінска-царкоўнаславянска-беларускі слоўнік (20 тыс. слоў). Пахаваны на могілках сьв. Панкрата ў Лондане.
  • (92) – 26.02.1932 г. у Менску выйшаў І нумар тыднёвіка „Літаратура і Мастацтва”.
  • (81) – 26.02.1943 г. у Самаркандзе памёр Канстанцін Алексютовіч, балетмайстар (нар. 20.05.1884 г. у Бахаравічах каля Пухавіч), у 20-ыя і 30-ыя гады быў аўтарам пастановак балету, м. ін. „Капэлія” Л. Дэліба, „Зачараваны лес” Р. Грыга. Пахаваны на Усходніх могілках у Менску.
  • (68) – 26.02.1956 г. у Беластоку адбыўся І арганізацыйны Зьезд Беларускага Грамадзка-Культурнага Таварыства. Адначасна быў надрукованы сыгнальны нумар беларускага тыднёвіка ў Польшчы „Ніва”.

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Copyright © 2024 Czasopis