Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Sprzeciw

Stop kurnikom!

W naszym wyludnionym przygranicznym regionie, choć niemal pozbawionym już swego historycznego kolorytu – z wymierającą niestety tutejszą mową białoruską i zanikającą tradycyjną architekturą – mamy jeszcze niczym niezagrożone zdawałoby się bogactwo przyrodnicze i malownicze krajobrazy. Ale i ono w wielu miejscach może nie przetrwać, bo od kilkunastu lat naciera tu wzbierająca fala inwazji przemysłowej hodowli drobiu, gigaferm trzody chlewnej fabryk metanolu (biogazowni) i farm wiatrowych. Takie inwestycje realizowane są na terenach rolniczych, choć z zielonym rolnictwem nie mają wiele wspólnego. 

Szczególnie zauważalne jest zwłaszcza parcie inwestorów na wielkoprzemysłowe kurniki z kilkusettysięczną przeważnie obsadą sztuk drobiu. Do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku rocznie wpływa średnio dwadzieścia wniosków, dotyczących uzgodnienia warunków realizacji takich inwestycji i rzadko kiedy opiniowane są negatywnie.

W tej dekadzie przedsiębiorcy zainicjowali procedurę, chcąc wybudować przemysłowe kurniki między innymi w Parcewie i Miękiszach w gminie Bielsk Podlaski, w pobliżu wsi Rogacze niedaleko Świętej Góry Grabarki, w Czeremsze-Wsi, Waliłach w gminie Gródek, niedaleko wsi Leonowicze w pobliżu zalewu Siemianówka w gminie Michałowo oraz koło Kruszynian, Nowego Dworu i Sidry w powiecie sokólskim. 

Wszędzie takie plany napotkały zdecydowany sprzeciw mieszkańców. Przede wszystkim z powodu zagrożenia smrodem, hałasem transportu, zanieczyszczenia wód i gleby. Zawsze pojawiał się też bezsprzeczny argument, iż taka inwestycja wystraszy potencjalnych nabywców pobliskich działek i siedlisk, spowoduje spadek ich wartości i cen nieruchomości w okolicy.

W niektórych przypadkach udało się takie plany zablokować. Szerokim echem medialnym odbił się zwłaszcza spór w Kruszynianach. Na działkach nad rzeką Nietupą z widokiem na meczet, cerkiew i lasy, kilkaset metrów od wsi, inwestor zamierzał wybudować przemysłowy obiekt na sto tysięcy kurczaków. Mieszkańcy, przede wszystkim Tatarzy, podnieśli bunt. Konflikt trwał kilka lat. W tym czasie burmistrz Krynek Jolanta Gudalewska, nie znajdując prawnych przeciwwskazań, trzykrotnie podpisywała decyzję na korzyść inwestora. W sprawie na koniec interweniował Rzecznik Praw Obywatelskich, którym był wówczas Adam Bodnar. Jako jedną z przesłanek przeciwko budowie kurników podniósł ich niekorzystne oddziaływanie na zachowanie historycznie ukształtowanej wielokulturowości tych terenów. Taka inwestycja wizerunkowo zaszkodziłaby bowiem dziedzictwu tutejszych różnorodnych wyznaniowo i narodowo mieszkańców. Uderzyłoby to też w turystykę. Protestujący wskazywali, że do maleńkich Kruszynian ściągają ludzie z Polski i ze świata. „Jeśli pojawią się kurniki, kto będzie chciał przyjeżdżać do cuchnącego miejsca?” – retorycznie pytał ich przedstawiciel Bronisław Talkowski. 

Ferma drobiu w Góranach w gminie Krynki. Właściciel zamierza ją znacznie powiększyć Fot. Jerzy Chmielewski
Ferma drobiu w Góranach w gminie Krynki. Właściciel zamierza ją znacznie powiększyć
Fot. Jerzy Chmielewski

Ostatecznie w czerwcu ubiegłego roku budowę kurników w Kruszynianach zablokował Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił skargę kasacyjną inwestora.

To jednak nie koniec takiego problemu w tej gminie. Kilka miesięcy temu kazało się, że inwestor – już inny – zamierza wybudować kurniki na kilkadziesiąt tysięcy sztuk drobiu na zastodolu wsi Górany, kilometr od legendarnej cerkwi w Starej Grzybowszczyźnie. To lokalny inwestor, który na ten cel zakupił działkę obok swej fermy, produkującej jaja wylęgowe. 

Mieszkańcy na czele z sołtysem, jednocześnie gminnym radnym, zdecydowanie zaprotestowali. Nieraz już doświadczyli nieprzyjemnych zapachów pojawiających się okresowo z istniejących budynków. Tymczasem produkcja ma być zwielokrotniona, a nowe kurniki właściciel chce postawić jeszcze bliżej wsi. Jak ktoś zechce sprzedać siedlisko lub działkę, będzie mieć z tym duży problem. Wartość nieruchomości na tym terenie znacząco spadnie, a i tak może okazać się, że w ogóle nie znajdą się nabywcy.

Obecnie toczy się postępowanie administracyjne. Mieszkańcy liczą, że inwestor nie spełni wszystkich wymogów przede wszystkim ze względu na zbyt bliską odległość przedsięwzięcia od zabudowań we wsi. Ten jednak ich uspokaja, że jest w stanie postawić ekrany akustyczne i zalesić część działki, by zasłonić teren fermy. Ale zanim wyrośnie las, trzeba wielu lat – słusznie zauważają mieszkańcy. 

Nadzieję na to, że taka inwestycja w Góranach nie dojdzie do skutku, daje wydana pod koniec lutego odmowna decyzja Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku w sprawie budowy kurników w Waliłach. Wprawdzie skala planowanej tam inwestycji była dużo większa, wręcz gigantyczna (27 kurników o łącznej obsadzie ponad dwa miliony sztuk drobiu), ale w uzasadnieniu odmowy wskazano wspólny aspekt. Napisano bowiem, że taka instalacja ingeruje w zasoby przyrodnicze, hydrologiczne i glebowe Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej, z którym Górany przecież bezpośrednio graniczą.

Urzędnicy, którzy wydają zgodę na tego typu przedsięwzięcia, nie są jednak świadomi, jak mocno takie obiekty przemysłowe zaburzają odwieczne piękno tutejszych cennych przyrodniczo terenów i krajobrazu kulturowego, niszczą historyczny charakter tych obszarów. 

Ekspansja gigakurników na Podlasiu bowiem zburzy ostatecznie harmonię zabudowy i otoczenia, ukształtowana tutaj w wyniku historycznej reformy agrarnej, przeprowadzonej jeszcze w XVI w. przez królową Bonę.

W konsekwencji takie miejsca w promieniu wielu kilometrów staną się nieatrakcyjne dla coraz częściej przybywających tu turystów. Szczególnie wiosną i latem. Podziwiają wtedy nasze piękne krajobrazy – zielone łąki, pola i lasy, tak rzadko przecież spotykane gdzie indziej. Napawają się ciszą, spokojem i czystym zdrowym powietrzem. Przynoszą dochód właścicielom gospodarstw agroturystycznych, pensjonatów, a także zwiększają obrót sklepów i gastronomii. Bez tych klientów wiele z tych interesów trudno byłoby wręcz utrzymać. 

Lokowanie wielkoprzemysłowych hodowli drobiu na tak unikatowych terenach niszczy niepowtarzalny wielokulturowy i niezwykle urokliwy klimat w regionie, który i tak z roku na rok coraz mocniej zanika wskutek nowych trendów w wiejskiej i miasteczkowej architekturze. Przede wszystkim zaś z powodu odnawiania istniejących domów lub budowy nowych w oderwaniu od historycznie ukształtowanych wzorców, a do tego często po prostu bez gustu. Rażącym przykładem są zwłaszcza nowe okna. Niemal w każdym dawnym wiejskim domu zostały już wymienione w miejsce skrzynkowych, wszędzie prawie jednakowych, gustownie ręcznie wykonanych niegdyś przez miejscowych stolarzy. Zastąpiły je współczesne, wprawdzie o wiele bardziej funkcjonalne i zatrzymujące więcej ciepła wewnątrz pomieszczeń, ale jakże często z niewłaściwie dobranymi wymiarami i kształtem niepasującym do charakteru budynku. Do tego co dom, to inne okna. Nieraz po prostu szpecą one wygląd budynków, a przez to i całej miejscowości. Nie doszłoby do tego, gdyby tak jak w Niemczech lub krajach skandynawskich czuwały nad tym odpowiednie instytucje. U nas jak na razie dotyczy to, niestety, tylko zarejestrowanych zabytków.

Jerzy Chmielewski

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com