Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Сонца, грай на ўвесь край!

12–13 чэрвеня адбыўся V Фестываль беларускай традыцыі СОНЦАГРАЙ – падзея, якая ўжо пяты год запар збірае жыхароў Беласточчыны вакол жывой беларускай культуры, яе спеўнай, музычнай і танцавальнай спадчыны. Сёлета фестываль прайшоў у дзвюх адметных лакацыях: невыпадкова чарговы раз у самім сэрцы Беластока, на Рынку Касцюшкі, а таксама ў вёсцы Вілюкі ў гміне Дубічы-Царкоўныя. Такое спалучэнне гарадской прасторы і памежнай вёскі яшчэ раз падкрэсліла галоўную ідэю СОНЦАГРАЯ – сапраўдная культура жыве там, дзе ёсць людзі, незалежна ад памеру населенага пункта і ліку гледачоў.

Арганізатарам фестывалю традыцыйна выступіла фундацыя Tutaka пры падтрымцы партнёраў і мясцовых самакіраванняў. У праграме ўдзельнічалі гурты „Барва” з Гданьска, „Касары” з Варшавы, Студыя фальклору падляшскіх беларусаў Жэмэрва са Студзіводаў, а таксама дзіцяча-моладзевы танцавальны калектыў „Падляшскі вянок” з Беластока. На працягу двух дзён удзельнікі маглі не толькі слухаць выступы, але і далучацца да супольнага спеву, танцавальных варштатаў і патанцовак пад жывую музыку.

На Рынку Касцюшкі ў Беластоку Фота Аляксандра Васылюка
На Рынку Касцюшкі ў Беластоку
Фота Аляксандра Васылюка

Першы дзень фестывалю адбыўся ў цэнтры Беластока. Нягледзячы на пераменлівае надвор’е і дождж, які суправаджаў частку праграмы, на Рынку Касцюшкі сабралася даволі шмат людзей. Важна адзначыць, што фестываль не абмяжоўваўся колам ужо зацікаўленай публікі. Адкрытая прастора галоўнай гарадской плошчы дазволіла сустрэцца з беларускай традыцыяй выпадковым мінакам, турыстам і жыхарам горада, якія маглі ўпершыню пачуць беларускія народныя песні або ўбачыць традыцыйныя танцы.

Менавіта гэтая прысутнасць у цэнтры горада стала адной з найбольшых пераваг сёлетняга СОНЦАГРАЯ. Арганізатары свядома выйшлі за межы закрытых канцэртных залаў і этнаграфічных асяродкаў, каб паказаць беларускую культуру шырокай аўдыторыі. У час, калі беларуская меншасць у Польшчы сутыкаецца з дэмаграфічным крызісам, а многія маладыя людзі ўсё радзей маюць кантакт з традыцыйнай культурай сваіх продкаў, такая форма прэзентацыі мае асаблівую каштоўнасць. Фестываль стаў своеасаблівай вітрынай беларускай культуры, якая была бачная і даступная кожнаму.

Праграма ў Беластоку была пабудавана такім чынам, каб зламаць звыклы падзел паміж выканаўцамі і гледачамі. Замест традыцыйнага сцэнарыя «сцэна – публіка» ўдзельнікі маглі стаць часткай агульнага дзеяння. Асаблівую ролю адыгралі ўдзельнікі калектыву „Падляшскі вянок”, якія дапамагалі ўцягваць прысутных у танцы і ствараць атмасферу сапраўднага народнага свята. Людзі розных пакаленняў далучаліся да карагодаў і супольных спеваў, што яшчэ раз пацвердзіла: традыцыйная культура не павінна быць музейным экспанатам, а можа быць жывой практыкай сучаснай супольнасці.

Другі дзень фестывалю прайшоў у Вілюках – невялікай вёсцы на ўскрайку Белавежскай пушчы. Менавіта такія мясціны найбольш адпавядаюць духу СОНЦАГРАЯ. Тут не было вялікай сцэны, складанай тэхнікі або масавых канцэртных фарматаў. Замест гэтага ўдзельнікі атрымалі магчымасць акунуцца ў атмасферу спакою, прыроды і непасрэдных чалавечых сустрэч.

У Вілюках Фота Аляксандра Васылюка
У Вілюках
Фота Аляксандра Васылюка

Асаблівай падзеяй дня стала вялікая супольная бяседа, якая сабрала жыхароў і гасцей за адным сталом. Гэтае рашэнне арганізатараў аказалася вельмі ўдалым. Сумеснае частаванне, размовы, спевы і танцы стварылі адчуванне сапраўднай вясковай супольнасці, у якой кожны быў не назіральнікам, а ўдзельнікам. Менавіта ў такіх умовах народная культура раскрываецца найбольш натуральна і пераканаўча.

Варта падкрэсліць, што выбар Вілюкаў не быў выпадковым. Фестываль ужо некалькі гадоў паслядоўна наведвае невялікія населеныя пункты Беласточчыны, якія рэдка становяцца месцам правядзення буйных культурных мерапрыемстваў. Для мясцовых жыхароў гэта не толькі магчымасць паслухаць музыку або паглядзець выступы, але і важны сігнал, што іх месца на мапе мае значэнне. Такія гарады і вёскі занадта часта застаюцца па-за ўвагай арганізатараў культурнага жыцця, хоць менавіта там захоўваюцца шматлікія элементы жывой традыцыі.

Жыхары Вілюкаў напэўна будуць успамінаць гэты фестываль яшчэ доўгія гады. Для невялікай супольнасці падобныя сустрэчы маюць значна большае значэнне, чым для вялікага горада. Яны становяцца часткай мясцовай памяці, тэмай размоў і нагодай для гонару. Асабліва актуальна гэта сёння, калі вёскі на ўскрайку Белавежскай пушчы паступова прыцягваюць новых жыхароў – сем’і з маленькімі дзецьмі, якія шукаюць больш спакойны лад жыцця, блізкасць да прыроды і ўнікальную атмасферу памежжа. Такія культурныя ініцыятывы дапамагаюць не толькі захоўваць мясцовую спадчыну, але і будаваць сувязі паміж старымі і новымі жыхарамі.

Адметнасцю СОНЦАГРАЯ застаецца таксама ягоная выразная канцэпцыя. Фестываль свядома адмаўляецца ад гала-канцэртаў, паказнога фальклору і сцэнічных формаў, якія часта аддаляюць народную культуру ад яе сапраўдных каранёў. Замест гэтага арганізатары робяць стаўку на аўтэнтычнасць, непасрэднасць і асабісты ўдзел людзей. Такая формула патрабуе вялікай чуласці да культурнай спадчыны і разумення яе сапраўднай каштоўнасці.

Станоўчая ацэнка фестывалю вынікае найперш з таго, што яго арганізатары не імкнуцца ператварыць традыцыю ў відовішча. Яны прапануюць сустрэчу з культурай у яе натуральным асяроддзі – праз супольны спеў, танец, размову і сумеснае перажыванне. Дзякуючы гэтаму ўдзельнікі не толькі назіраюць за традыцыяй, але і становяцца яе часткай.

Пяты фестываль СОНЦАГРАЙ пацвердзіў, што нават невялікая па маштабе падзея можа мець вялікае культурнае значэнне. Ён паспяхова аб’яднаў гарадскую і вясковую прастору, паказаў багацце беларускай традыцыі шырокай публіцы і стварыў умовы для сапраўднага міжпакаленчага дыялогу. У часы хуткіх сацыяльных і дэмаграфічных змен такія ініцыятывы становяцца не толькі культурнай падзеяй, але і важным інструментам захавання і ўмацавання беларускай ідэнтычнасці на Беласточчыне.

СОНЦАГРАЙ яшчэ раз даказаў, што жывая культура не патрабуе вялікіх сцэн і магутных фінансавых рэсурсаў. Ёй патрэбныя людзі, якія гатовыя слухаць, спяваць, танчыць і быць разам. Менавіта гэта i атрымалася. Праект быў рэалізаваны дзякуючы фінансавай падтрымцы The German Marshall Fund of the United States, сродкам датацыі Міністра ўнутраных спраў і адміністрацыі Рэспублікі Польшча, а таксама фінансаванню з бюджэту горада Беластока. Партнёрамі мерапрыемства выступілі Аб’яднанне АБ-БА ды Гмінны цэнтр культуры, спорту і рэкрэацыі ў Дубічах- Царкоўных.

Тамаш Суліма

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com