Trwająca rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 687 na odcinku Juszkowy Gród (Hrud) – Zwodzieckie doprowadziła do jednego z najgorętszych i najbardziej wielopoziomowych konfliktów infrastrukturalnych na Podlasiu. Długo wyczekiwana w regionie inwestycja, warta ponad 255 milionów złotych (z potężnym, ponad 216-milionowym dofinansowaniem unijnym z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej), weszła w fazę ostrego kryzysu, w którym krzyżują się argumenty przyrodnicze, wielkie emocje mieszkańców, błędy urzędnicze i postępowania prokuratorskie.
Mieszkańcy kontra przyrodnicy
Droga przecina wrażliwe przyrodniczo tereny otuliny Puszczy Białowieskiej oraz obszary Natura 2000. Spór zarysował się bardzo ostro. Na początku maja br. organizacje ekologiczne (w tym m.in. Pracownia na rzecz Wszystkich Istot oraz Fundacja Dzika Polska) zaalarmowały opinię publiczną, że modernizacja drogi zamienia leśny trakt w szeroką arterię o parametrach drogi krajowej, co drastycznie zwiększy ruch (zwłaszcza ciężarowy z pobliskich baz przeładunkowych) i zdaniem ekologów może doprowadzić do wzrostu śmiertelności zwierząt. Czara goryczy przelała się wiosną, gdy aktywiści wykazali, że ciężki sprzęt budowlany przystąpił tam do robót w samym środku okresu lęgowego ptaków, mogąc naruszać siedliska i rewiry lęgowe. Przyrodnicy zagrozili zablokowaniem inwestycji na poziomie Komisji Europejskiej i UNESCO, co mogłoby skutkować odebraniem gigantycznej unijnej dotacji.

Fot. RDOŚ Białystok
Dla mieszkańców gmin Narewka i Michałowo ta droga to „komunikacyjna aorta”. Przez lata była w katastrofalnym stanie – pełna wyrw i głębokich kolein, zagrażających życiu i niszczących auta. Lokalne społeczności czują się zakładnikami konfliktu i uważają działania ekologów za blokowanie rozwoju regionu. Urząd Gminy Narewka natychmiast sporządził petycję do Komisji Europejskiej i UNESCO w obronie inwestycji. Modernizacja tej wysłużonej i zniszczonej trasy to dla korzystających z niej mieszkańców realizacja podstawowego prawa do bezpiecznej infrastruktury i sprawnego dojazdu, także karetek pogotowia.
Były błędy formalno-prawne i proceduralne
Konflikt nie urósłby do takich rozmiarów, gdyby nie kontrowersje proceduralne i pośpiech po stronie inwestora, czyli Podlaskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich (PZDW). Prawomocne decyzje zderzyły się z rzeczywistością terenową. Inwestor posiadał tzw. ZRID (Zezwolenie na Realizację Inwestycji Drogowej) z 2024 roku oraz ponowną ocenę oddziaływania na środowisko z 2023 roku. Teoretycznie wszystko było legalne. PZDW twierdziło, że wycinka drzew zakończyła się przed okresem lęgowym. Wpadka nastąpiła w trakcie prac ziemnych: Problem polegał na tym, że gdy w maju br. ciężki sprzęt zaczął kopać, usypywać żwir i piasek, urzędnicy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (RDOŚ) na wniosek ekologów przeprowadzili nagłą wizję lokalną w terenie. Potwierdzili oni obecność aktywnych rewirów ptaków chronionych bezpośrednio w pasie prowadzonych prac. Okazało się, że PZDW prowadził intensywne prace budowlane bez uzyskania wcześniejszych, specyficznych decyzji, zezwalających na tzw. odstępstwo od zakazów dotyczących ptaków w okresie lęgowym. Nadzór przyrodniczy inwestora nie zapobiegł tej sytuacji.
Co dalej? Prace wstrzymane w atmosferze skandalu
Sytuacja jest dynamiczna, a kulisy spotkań na szczytach lokalnej władzy i urzędów środowiskowych tylko podkręcają emocje. Decyzją z 18 maja 2026 r. po pilnym spotkaniu kierownictwa RDOŚ w Białymstoku i dyrekcji PZDW inwestor został zmuszony do oficjalnego wstrzymania prac budowlanych w obszarze Natura 2000. Budowa została zamrożona do czasu, aż PZDW złoży formalny wniosek o odstępstwa od zakazów, zaproponuje programy kompensacji przyrodniczej dla zniszczonych rewirów i uzyska akceptację RDOŚ. Pikanterii całej sprawie dodaje fakt podnoszony przez internautów i lokalnych komentatorów –obecny Wojewódzki Konserwator Przyrody (oraz kluczowe osoby w podlaskim RDOŚ) to ludzie, którzy jeszcze niedawno byli aktywnymi działaczami właśnie tych organizacji ekologicznych, które dzisiaj blokują budowę. Dla zwolenników drogi jest to dowód na stronniczość urzędów, dla przyrodników – dowód na to, że wreszcie na stanowiskach znaleźli się ludzie, którzy rzetelnie egzekwują prawo ochrony środowiska.
Wątek prokuratorski i przetargowy
Sprawa ma też swoje ciemniejsze dno finansowo-prawne. Sam proces przygotowania inwestycji i przetargu, którego rozstrzygnięcie i podpisanie umów miało miejsce w połowie 2024 roku, od dłuższego czasu badała prokuratura. Śledczy prawdopodobnie sprawdzali doniesienia o nieprawidłowościach przy procedurach przetargowych, m.in. naciskach politycznych na szybkie rozpoczęcie prac przed wyborami samorządowymi oraz potencjalnych błędach przy szacowaniu kosztów inwestycji. Warto przypomnieć, że PZDW swego czasu stracił 3,7 mln zł w wyniku międzynarodowego oszustwa finansowego, co postawiło finanse jednostki pod lupą. Sprawa drogi przez puszczę nie ma z tym nic wspólnego, ale każe patrzeć inwestorowi na ręce. Choć oficjalne decyzje środowiskowe i budowlane są formalnie w obrocie prawnym, stosowne organy muszą je jeszcze raz wnikliwie przeanalizować.

Fot. Tomasz Sulima
Co dalej? Całkowite porzucenie projektu na obecnym etapie – gdy droga jest rozkopana, a setki milionów złotych z UE są zakontraktowane – oznaczałoby dla województwa katastrofę finansową i wizerunkową. Urzędnicy dążą do jak najszybszego zalegalizowania poprawek środowiskowych (tzw. „procedury minimalizacji i kompensacji przyrodniczej”), by robotnicy jak najszybciej mogli wrócić na plac budowy, jednak przyrodnicy zapowiadają, że będą patrzeć na każdy metr kładzionego asfaltu.
Tomasz Sulima











