Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Opowieści białowieskie

Ludzie Hitlera na łowach w Białowieży (1)

Hermann Göring i Ignacy Mościcki udają się saniami na miejsce polowania. Źródło: W. Ripperger, W. Semakow „Der Traum vom Urwald“ (Tessin 2008)
Hermann Göring i Ignacy Mościcki udają się saniami na miejsce polowania. Źródło: W. Ripperger, W. Semakow „Der Traum vom Urwald“ (Tessin 2008)

W 1930 roku prezydent RP Ignacy Mościcki zainicjował zimowe reprezentacyjne polowania w Puszczy Białowieskiej. Fakt ów specjalnie nikogo nie zaskoczył, gdyż teren ten od najdawniejszych czasów szczycił się sławą ekskluzywnego obszaru łowieckiego panujących. Polowali tutaj wielcy książęta litewscy, królowie polscy i monarchowie rosyjscy. Na polowania zapraszali zwykle różne ważne osobistości z kraju i z zagranicy.

Prezydent Mościcki również zapraszał wysoko postawione persony, wśród których szczególnie dużo było przedstawicieli III Rzeszy. Wielu z nich zostało uznanych później za zbrodniarzy wojennych. W Białowieży polowali premier Prus Hermann Göring (1893-1946), szef gestapo, a później policji Niemiec Heinrich Himmler (1900-1945), prezydent Senatu Gdańskiego Arthur Greiser (1897-1946), ambasador Niemiec Hans Adolf von Moltke (1884-1943). Był tutaj także Hans Frank (1900-1946), przyszły generalny gubernator okupowanych ziem polskich, ale jemu akurat polowania nie zorganizowano.

Mroczne postacie III Rzeszy ciągnęły do Białowieży na pewno nie z powodu sympatii do Polski. Głównym powodem przyjazdów hitlerowskich oficjeli była możliwość przeprowadzenia nieoficjalnych rozmów politycznych czy też wysondowanie nastrojów przedstawicieli władz polskich. Próbowano wciągnąć Polskę w polityczną grę, prowadzoną przez III Rzeszę na arenie międzynarodowej. Różnymi sposobami – obiecankami, przedstawianiem potencjalnych korzyści ze współpracy, zapewnieniami o przyjaznym sąsiedztwie etc. 

Polskie międzywojenne władze podejmowały gości z III Rzeszy nader ciepło, starały się im we wszystkim dogodzić oraz sprawić, aby pobyt w Białowieży zapamiętali na długo. Oczywiście trudno mieć o to do nich pretensje. Tak nakazywała dyplomacja oraz tradycyjna gościnność. Zapewne niejeden z obsługujących miał wątpliwości i zżymał się w duchu, ale polityczna poprawność kazała mu milczeć i uśmiechać się.

Ciekawe też, co myśleli sami hitlerowcy, czy już wtedy widzieli się panami Białowieży i Puszczy Białowieskiej? Póki co strzelali do zwierzyny z lubością…

A teraz pokrótce o każdym z wyżej wymienionych notabli III Rzeszy w kontekście ich uczestnictwa w prezydenckich polowaniach w Puszczy Białowieskiej.

 

Hermann Göring

Uważany za zastępcę Hitlera, któremu umożliwił zdobycie władzy dyktatorskiej, był jednym z twórców i głównych postaci III Rzeszy. W 1933 roku został ministrem lotnictwa Rzeszy i premierem Prus. W tym czasie utworzył podlegającą mu tajną policję polityczną i zorganizował pierwsze obozy koncentracyjne. Od kwietnia 1935 roku był naczelnym dowódcą lotnictwa wojskowego (Luftwaffe). W lutym 1938 roku został mianowany marszałkiem polnym (feldmarszałkiem) Rzeszy. Na polowaniach w Puszczy Białowieskiej gościł cztery razy.

W połowie lat 30. Göring, z polecenia Adolfa Hitlera, zaczął nawiązywać kontakty z najwyższymi osobistościami II RP, szukając wśród nich sojuszników we wspólnym działaniu przeciwko Rosji. Dobrą okazję do rozmów stwarzały właśnie organizowane w Puszczy Białowieskiej polowania reprezentacyjne. Zaproszenie Göringa do Białowieży zasugerował rządowi polskiemu wiosną 1934 roku ambasador RP w Berlinie Józef Lipski. Ponieważ było już po sezonie łowieckim, postanowiono odłożyć tę sprawę do następnego roku.

Przyjazd Göringa do Polski pod koniec stycznia 1935 roku wywołał w korpusie dyplomatycznym Warszawy duże poruszenie i jednocześnie zainteresowanie. Władze polskie starały się utrzymywać tę wizytę w tajemnicy. O szczegółach programu pobytu premiera Prus w Polsce nie informowano nawet ambasady niemieckiej. Dyskrecję zachowywano także wobec mieszkających w stolicy korespondentów pism zagranicznych. Mimo to wieść o wizycie szybko przedostała się do prasy. Czytelnicy dowiedzieli się, że Göring, znany ze swej pasji łowieckiej, wyraził życzenie zapolowania na białowieskie wilki i rysie. Nie było to proste, gdyż zima tego roku w Białowieży była skąpa w śnieg. Z rezerwowego planu polowania na niedźwiedzia na Polesiu i w Karpatach też musiano zrezygnować, ponieważ na tych terenach z kolei śniegu było za dużo.

Hermann Göring przybył do Warszawy 27 stycznia 1935 roku o wpół do dziesiątej rano. Towarzyszyli mu m.in. szef leśnictwa państwowego Walter von Keudell i szef łowiectwa Erhard Hausendorff. Warszawski dworzec został obstawiony policją mundurową i tajną. Zamknięto postoje dorożek konnych i samochodowych. Pasażerów oczekujących na swoje pociągi i osoby ich odprowadzające wyproszono. Berliński pociąg, którym przyjechali niemieccy goście, miał doczepiony do lokomotywy wagon salonowy ciemno-zielonego koloru. 

Göring zwiedził stolicę, następnie był podejmowany śniadaniem przez ministra spraw zagranicznych Józefa Becka i jego małżonkę. Podkreślano, że wizyta pruskiego premiera odbywa się w pierwszą rocznicę podpisania polsko-niemieckiego paktu o nieagresji (26 stycznia 1934 roku). Wieczorem Göring wraz z towarzyszącymi mu osobami odjechał do Białowieży.

Polowanie w Białowieży było podzielone na dwie tury. Göring wziął udział tylko w drugiej, która odbyła się 28 i 29 stycznia na terenie nadleśnictwa Zwierzyniec. Z premierem Prus polowali prezydent RP Ignacy Mościcki, marszałek Senatu Władysław Raczkiewicz, naczelny dyrektor Lasów Państwowych Adam Loret, generałowie Kazimierz Sosnkowski i Kazimierz Fabrycy, kilku posłów i ministrów, zarówno krajowych, jak i zagranicznych. 

Do lasu wyjeżdżano o wpół do ósmej rano i wracano około piątej po południu. Po krótkim odpoczynku, uczestnicy polowania udawali się do sali jadalnej na obiad. Zaraz po nim panowie przystępowali do gry w brydża, która przeciągała się do późnej nocy. Göring grał przeważnie w partii z gen. Fabrycym, swoim adiutantem kpt. Peterem Menthe i kpt. Grabowskim. Partyjki kończyły się około trzeciej w nocy. Premier Prus szczęścia do kart nie miał, jednak każdą przegraną przyjmował z humorem, twierdząc, że tak zrządził los. Stawki były niewysokie, grano tylko po 5 groszy.

W trakcie polowania Göring nieoczekiwanie przedstawił generałom Sosnkowskiemu i Fabrycemu propozycję przystąpienia do przygotowywanego paktu antykominternowskiego (układ ten zostanie podpisany 25 listopada 1936 roku w Berlinie przez przedstawicieli rządów Niemiec i Japonii, w celu koordynowania działań przeciwko Kominternowi – III Międzynarodówce Komunistycznej, utworzonej w 1919 roku w Moskwie). W rozmowie roztaczał przed nimi obraz wielkich korzyści, jakie Polska mogłaby uzyskać przez zajęcie Ukrainy aż po Morze Czarne.

W drodze powrotnej do Berlina (31 stycznia) Göring zatrzymał się na kilka godzin w Warszawie, gdzie swą ofertę powtórzył na audiencji u marszałka Józefa Piłsudskiego. Marszałek propozycji jednak nie przyjął. Miał ponoć odpowiedzieć, że Polacy nie chcą spać z karabinem w łóżku. Piłsudski trzymał się swojej doktryny zachowania równowagi pomiędzy obu ościennymi mocarstwami. Dlatego też minister Józef Beck, podczas rozmowy 13 lutego w Moskwie z ministrem Maksymem Litwinowem, przedstawił propozycję przedłużenia paktu o nieagresji na dalsze dziesięć lat oraz podniesienie polsko-radzieckich przedstawicielstw poselskich do rangi ambasad. 

Pierwsze polowanie w Białowieży z udziałem Göringa do specjalnie udanych nie należało. Premier Prus upolował tylko dwa dziki i jakoby zranił wilka. Chciał przedłużyć pobyt w puszczy, by dobić postrzelonego drapieżnika, jednak ten pomysł został mu odradzony. 

Trochę szczegółów o tym nieudanym polowaniu na wilka podał Roman Jasiński w swojej wspomnieniowej książce Wrzesień pod Alpami (Warszawa 1974). W latach trzydziestych pracował on jako leśniczy w Parku Narodowym w Białowieży. Zgodnie z jego słowami, Göring zaraz po przybyciu do pałacu w Białowieży zastrzegł sobie, że musi zastrzelić wilka, gdyż trofeum w postaci dywanu z wypchanym wilczym łbem obiecał ofiarować swojej narzeczonej. Ze sprawozdania służby łowieckiej wynikało, że istotnie na Göringa wyszedł wilk i został ostrzelany, ale nie padł. Łowczy Stefan Charczun natychmiast wysłał jego tropem swego zastępcę oraz dwóch strzelców z nakazem, aby bez wilka nie ważyli się wracać. Zapewniono Göringa, że wilka ciężko ranił, że gdzieś w pobliskich krzakach dogorywa i strzelcy go znajdą. Ucieszony Göring chciał osobiście ruszyć w pogoń, ale go powstrzymano. Było jeszcze szereg interesujących miotów do polowania. Tymczasem tropiący strzelcy szybko zorientowali się, że wilk nie tylko że nie był ciężko ranny, ale nawet nie został draśnięty. W nocy tego dnia Göring odjechał pociągiem do Warszawy. Nazajutrz o świcie ekipa myśliwych pojechała do puszczy i zabiła trzy wilki otoczone w poprzednim dniu fladrami. Niezwłocznie wysłano telegram do Warszawy na Zamek Królewski, że wilka ciężko zranionego przez Göringa znaleziono w legowisku i go dobito. Następnego dnia ustrzelony wilk specjalnym samolotem został odesłany do Berlina. 

Relację Romana Jasińskiego potwierdzili w rozmowie ze mną w końcu lipcu 2005 roku wnukowie łowczego Charczuna – dr Janusz Dynowski i Andrzej Brosz.

Polski Związek Stowarzyszeń Łowieckich, którego prezesem był wówczas gen. Sosnkowski, a wiceprezesem gen. Fabrycy, „zrekompensował” Göringowi jego porażkę łowiecką, nadając mu najwyższe polskie odznaczenie łowieckie „Złom”. 

Premier Prus powrócił z pierwszej wyprawy dyplomatyczno-myśliwskiej nieco rozczarowany tak wynikami rozmów politycznych, jak i łowieckimi. Ale nie dawał temu wyrazu. Dziennikarzom prasy berlińskiej opowiadał, że jest wzruszony wspaniałością i serdecznością przyjęcia w Polsce. Przez cały czas pobytu w Białowieży czuł się wspaniale i był w świetnym humorze, podobnie zresztą, jak i inni uczestnicy polowania. Jednym z najweselszych epizodów – opowiadał Göring – było wywrócenie się sań, w których siedzieli minister Czesław Michałowski i były premier Janusz Jędrzejewicz.

W 1935 roku Hermann Göring jeszcze raz przyjechał do Polski. Stał wówczas na czele oficjalnej delegacji niemieckiej, która wzięła udział w pogrzebie marszałka Józefa Piłsudskiego.

Cd. w nast. numerze

Piotr Bajko

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com