W życiu niejednego z nas zdarzają się pewnie momenty, kiedy rytm dużego miasta staje się nieznośny. Chce się przynajmniej parę dni spędzić w ciszy i spokoju, w oddali od szumu silników, szarości betonu i wiecznie spieszących w swoich sprawach przechodniów. Podczas pobytu w Białymstoku zwróciłem uwagę, że na święta i weekendy miasto staje się pustsze, bo wielu mieszkańców wyjeżdża na wieś do rodziców, dziadków bądź do domów wakacyjnych.
Trendem ostatnich lat stała się też renowacja starych wiejskich domów oraz dopasowanie ich do potrzeb człowieka XXI wieku, aby spędzać tam czas z maksymalnym komfortem.
Nie każdy jednak rozumie proces nadania tradycyjnym drewnianym domom «drugiego życia». Ktoś stara się zachować duszę budynku, inny zaś wprowadza obce tradycyjnej drewnianej architekturze elementy, stosuje nowoczesne materiały, oszpecając w ten sposób wiejski krajobraz, który pamiętamy z dzieciństwa.
W jednym z poprzednich numerów pisaliśmy o młodej parze z Białorusi odbudowującej stary dom w Ciełuszkach na Podlasiu. Tym razem opowiadamy o pani Justynie z Suwałk, która wraz z rodziną remontuje dom swego pradziadka. Wraz z mężem są jego właścicielami od roku, jednak jak mówi nasza dzisiejsza bohaterka, jest to dla niej miejsce dobrze znane od dziecka, dom rodzinny, z którym czuje silną więź.
Posiadłość ta znajduje się we wsi Dębowo, położonej w otulinie Wigierskiego Parku Narodowego – czyli w prawdziwym sercu natury. Renowacja starego domu przez nowych właścicieli pokazuje, że da się połączyć współczesne standardy z zachowaniem tradycyjnego wyglądu bryły budynku i dawnego klimatu wnętrz, nie szpecąc piękna otaczającego krajobrazu i żywej przyrody. Wzorce te z powodzeniem można przenieść na tereny wschodniej Białostocczyzny, gdzie dawne domy często odnawiane są niestety w zupełnym oderwaniu od historycznych architektonicznych rozwiązań, ukształtowanych przez tutejszą ludność białoruską. Tym samym burzą odwieczną harmonię w krajobrazie, co jest szczególnie widoczne w regionie Puszczy Białowieskiej.
Dom na Suwalszczyźnie postawił pradziadek pani Justyny zaraz po II wojnie światowej. Wcześniej całe gospodarstwo rodzinne, gdzie mieszkali jego rodzice, znajdowało się po drugiej stronie drogi. Dopiero po wojnie pradziadek zbudował dla siebie dom naprzeciwko. Mieszkał tu z żoną i córkami.
W miejscu dawnego gospodarstwa naprzeciwko stoi teraz tylko budynek gospodarczy, który właściciele też zmieniają na domek wakacyjny.
Odkąd pradziadkowie przenieśli się na starość do Suwałk, wspomina pani Justyna, dom na wsi zamienił się w centrum spotkań dla całej rodziny. Latem zjeżdżali się krewni z całej Polski, łącząc pokolenia. Od tamtej pory to był już typowy, tętniący życiem dom wakacyjny.
Za jego renowację wzięła się najpierw rodzina obecnej właścicielki, jej wujek i ciocia. To dzięki ich zaangażowaniu udało się zachować ten dom. Wszystkie prace były prowadzone samodzielnie, sposobem gospodarczym. Lato upływało tu zatem nie tylko na wypoczynku, ale też na integracji rodzinnej wokół pracy, co sprawiło, że wiele osób ma swój osobisty wkład w to odnowione miejsce.
Rewolucja była spora. Doprowadzono wodę, a łazienkę zrobiono w miejscu, gdzie kiedyś trzymano opał. Poddasze po uprzątnięciu słomy zamieniło się w dodatkową przestrzeń mieszkalną. Dom obito drewnianą elewacją, zrobiono nowy dach, zniknął stary ganek, ale za to powstał taras, bez którego teraz małżeństwo nie wyobraża sobie tego miejsca.
Pani Justyna jest przekonana, że mimo tych zmian, duch starego domu jednak przetrwał. W samym jego sercu wciąż stoi oryginalny, choć lekko zmodernizowany, piec kaflowy, który pamięta pierwszych gospodarzy. Został nieco zmniejszony, bo wcześniej jego ściana wchodziła aż do drugiego pokoju, miał też okap.
Postanowiono też zachować oryginalne drewniane okna skrzynkowe, podłogę i piękne stare drzwi – te elementy sprawiają, że czuje się tu historię tego miejsca.
Dom przez ostatnie lata stał pusty, ale nowi gospodarze zafundowali mu „wielki powrót do życia”.
– Na szczęście uniknęliśmy generalnego remontu – mówi pani Justyna. – Zaczęliśmy od odświeżenia, sprzątania na błysk, odmalowania podłóg, wymiany niektórych mebli. Z poważniejszych prac konieczna była wymiana instalacji wodnej w łazience, żeby woda nie zamarzała i można było korzystać z domu także zimą.
W tym sezonie drugim największym osiągnięciem było postawienie nowego płotu. Stary spróchniał, więc małżonkowie wzięli sprawy w swoje ręce – własnoręcznie, od podstaw, zrobili i postawili piękny drewniany płot przed domem, w przyszłym zaś roku planują się skupić na dalszym zagospodarowaniu ogrodu i montażu przydomowej oczyszczalni ścieków.
Pani Justyna wraz z mężem nadal tam maja dużo pracy. – Ponieważ naprzeciwko stoi drugi domek, który też odnawiamy – mówi – ten stary, rodzinny dom będzie przeznaczony na wynajem. Jak tylko zakończymy wszystkie prace, otworzymy go dla gości. Moim marzeniem jest, by poczuli się tu jak na wakacjach u babci na wsi – mogli powrócić do wspomnień z dzieciństwa, a młodsi zobaczyli, jak kiedyś spędzało się wakacje.
Sergiusz Aleksandrowicz
















