-

Makiety cerkwi, wykonane przez dzieci i młodzież na konkurs Bractwa św.św. Cyryla i Metodego
Fot. Radio Ortodoxia - 27 listopada w Szkole Podstawowej nr 3 im. J. Kostycewicza w Bielsku Podlaskim odbyły się białoruskie warsztaty rękodzielnicze. Uczniowie poznawali różnorodne techniki, takie jak wyszywanka, malowanie na szkle, wycinanki, wykonywali ozdoby ze słomy, zapoznali się z białoruskimi ludowymi zabawami. Zajęcia zorganizowało Centrum Kultury Białoruskiej w Białymstoku.
- 27 listopada na cmentarzu prawosławnym w Orli dokonano pochówku ekshumowanych szczątków zmarłych, spoczywających dotąd na dawnym cmentarzu przy nieistniejącej cerkwi św. Jana Teologa, znajdującej się przy obecnej ulicy Bielskiej. O sprawie pisaliśmy w artykule „Inwestycje na mogiłach” we wrześniowym numerze. Na ekshumowane szczątki natrafiono podczas wykopów pod budowę marketu. W wyniku przeprowadzonych latem badań archeologicznych odsłonięto dwieście grobów szkieletowych z orientacją głów na wschód. Znaleziono drobne przedmioty – monety, pierścionki i biżuterię. Głównie na tej podstawie ustalono, iż były to mogiły unitów, pochowanych w okresie od końca XVI do połowy XVIII wieku.
- 27 listopada w Centrum Kultury Prawosławnej w Białymstoku odbyło się spotkanie z historykiem i profesorem Uniwersytetu w Białymstoku, prezesem Białoruskiego Towarzystwa Historycznego, Olegiem Łatyszonkiem. Wygłosił on wykład „Co właściwie oznacza termin gente Ruthenus, natione Polonus?”. Wydarzenie zorganizowało Białostockie Towarzystwo Kulturalne „Ruś”.
- 30 listopada odbyły się przedterminowe wybory nowego wójta gminy Bielsk Podlaski. Były konieczne po tym, jak we wrześniu nagle zmarł wybrany w 2024 r. wójt Walenty Korycki. Nowym wójtem została wybrana już w pierwszej turze Katarzyna Korycka (wdowa po zmarłym gospodarzu gminy). Miała pięciu kontrkandydatów. Przedtem wiele lat pracowała w urzędzie marszałkowskim w Białymstoku, ostatnio kierowała referatem zajmującym się mniejszościami.
-

Pochówek na cmentarzu prawosławnym w Orli szczątków zmarłych, ekshumowanych z dawnej tutejszej unickiej nekropolii
Fot. Parafia Prawosławna Michała Archanioła w Orli - 3 grudnia w Operze i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku wręczono doroczne Nagrody Marszałka Województwa Podlaskiego w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania i ochrony kultury. Wyróżniono w sumie 14 twórców i stowarzyszeń. Laureatami nagrody zostali m.in. o. Leoncjusz Tofiluk, twórca szkoły ikonograficznej w Bielsku Podlaskim, Stowarzyszenie Miłośników Kultury Ludowej w Czeremsze – organizator EthnoFestiwalu Czeremcha oraz Karolina Cicha, wokalistka i multiinstrumentalistka, w swojej twórczości inspirująca się kulturą mniejszości Podlasia.
- 6 grudnia w Nie Teatrze w Białymstoku wystawiono spektakl „Droga do Betlejem” Siarhieja Kawalowa, cenionego dramaturga, profesora UMCS w Lublinie. Przedstawienie zrealizował Teatr Czrevo, na scenie wystąpiła jego aktorka Joanna Troc wraz z akompaniatorem Bartoszem Wasilukiem. Sztukę wyreżyserowała Łucja Urszula Grzeszczyk-Żukowska –aktorka Białostockiego Teatru Lalek. Wykorzystywane w niej tradycyjne, podlaskie instrumenty, m.in. gęśle, stworzone do przedstawienia specjalnie przez Sergiusza Łukaszuka – kierownika muzycznego białoruskiego zespołu ludowego „Małanka” z Bielska Podlaskiego.
- 6 grudnia odbyły się etno-warsztaty w Niepublicznej Szkole w Załukach. Białoruskich tańców, kolęd i tradycyjnego rękodzieła mogli się nauczyć dzieci i ich rodzice. Warsztaty przygotowało Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci i Młodzieży Uczących się Języka Białoruskiego ABBA.
- 7 grudnia w ośrodku „Novaja Ziamlia ” w Białymstoku odbył się otwarty wykład doktora nauk historycznych Uładzimira Łobacza. Białoruski uczony wygłosił wystąpienie na temat: „Antropologia okupacji: II wojna światowa oczami białoruskiej wsi”.
- 7, 14 i 17 grudnia w Rybołach, Zabłudowie i Białymstoku odbyły się prezentacje książki „Włodzimierz Naumiuk – Zanim przemówią rzeźby”. Jej autorką jest dr inż. Anna Naumiuk-Jakuc, wykładowczyni Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej, wnuczka legendarnego rzeźbiarza samouka ze wsi Kaniuki nad Narwią. W książce 90-letni artysta, głęboko zakorzeniony w białorusko-prawosławnej tradycji rodzinnej wsi i regionu, z niezwykłą wrażliwością i wyobraźnią opowiada o utrwalonych w swych rzeźbach w drewnie postaciach z dawnego chłopskiego świata.
- 8 grudnia, zgodnie z dekretem abp Jakuba, ordynariusza diecezji białostocko-gdańskiej, erygowana została nowa samodzielna parafia prawosławna św. Męczennika Archimandryty Grzegorza Peradze w Białymstoku. Teren nowej parafii wydzielony został z parafii św. Mikołaja, parafii św. Eliasza oraz parafii św. Jerzego. Świętem parafialnym ustanowiono dzień 6 grudnia – modlitewne wspomnienie św. męcz. Grzegorza Peradze. Proboszczem mianowany został ks. prot. Aleksander Aleksiejuk.
-

Prezentacja książki „Ruiny Białorusi” w Galerii Arsenał w Białymstoku
Fot. Michał Iwaniuk - 8 grudnia w Niepublicznej Szkole Podstawowej św.św. Cyryla i Metodego w Białymstoku odbyło się podsumowanie konkursu „Mały architekt – wielkie dziedzictwo. Miniatury prawosławnych świątyń Podlasia”. Wykonane przez dzieci i młodzież modele oceniało jury pod przewodnictwem prof. Jerzego Uścinowicza.
- 9 grudnia na scenie Kreatywnego Centrum Kultury w Bielsku Podlaskim cykl wspólnych koncertów pod nazwą „Coś pomiędzy” zainaugurował duet Aleksandra Łapińska i Fiołek, czyli Eliasz Fionik. W swoim autorskim repertuarze młodzi artyści wykonują utwory w języku polskim i „po svojomu”. Duet będzie można też usłyszeć w Łapach, Warszawie i Białymstoku.
- 9 grudnia na sali Bielskiego Domu Kultury odbyła się premiera spektaklu „Skrypaczka i Kot”. Sztuka powstała w ramach projektu „Starość w Radość”, realizowanego przez Fundację ONI – TO MY, wyreżyserowana została przez Joannę Troc z Teatru Czrevo. Na scenie wystąpiły: Luba, Wiera, Beatka, Irenka, Nina, Gienia i Olga, aktywne seniorki z Bielska Podlaskiego.
- Od 10 do 16 grudnia, w Narwi, Gródku, Narewce, Bielsku Podlaskim, Białymstoku i Hajnówce, odbył się cykl spotkań z Hanną Kondratiuk-Świerubską, autorką książki „Prosta z lubowi. Reparciorskija partrety pamiaci”(„Po prostu z miłości. Reporterskie portrety pamięci”). Jest ona zbiorem siedmiu opowieści o ludziach, którzy pozostawili po sobie ważny ślad w białoruskiej historii i kulturze. W publikacji znaleźli się: Kastuś Kalinoŭski, ks. Jerzy Popiełuszko, św. Maria (Pietruczuk), Aleś Puszkin, Nadzieja Artymowicz, Jury Humianiuk. Hanna Kondratiuk-Świerubska jest autorką siedmiu książek, laureatką nagród literackich im. Jerzego Giedroycia i Alesia Adamowicza, od 1993 r. pracuje w Tygodniku Białorusinów w Polsce „Niwa”, gdzie jest m.in. redaktorką dodatku dla dzieci „Zorka”. Spotkania, we współpracy z lokalnymi instytucjami, zorganizowało Centrum Kultury Białoruskiej w Białymstoku.
- 10 grudnia z okazji przypadającego tego dnia Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka, diaspora białoruska Białegostoku zorganizowała pod konsulatem Białorusi akcję solidarności ze wszystkimi więźniami politycznymi. Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w 1948 r. w rocznicę podpisania Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.
- 10 grudnia w Pałacu Branickich w Białymstoku odbyło się sympozjum „Ćwierć wieku po Giedroyciu. Polska strategia na następne dekady”. Politycy, naukowcy i publicyści dyskutowali o dziedzictwie myśli politycznej legendarnego redaktora paryskiej „Kultury” i o strategii wobec Białorusi, Rosji i Ukrainy. Konferencję zorganizował Wydział Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu w Białymstoku ze Stowarzyszeniem East Partners.
-

90-годдзе з дня нараджэння і 70-годдзе творчай працы адзначаў у 2025 г. вядомы на Беласточчыне гайнаўскі мастак і паэт Віктар Кабац. З гэтай нагоды 21 лістапада Музей і асяродак беларускай культуры ў Гайнаўцы арганізаваў выставу жывапісу і графікі Юбіляра, якога мы таксама віншуем.
Фота арганізатараў - 11 grudnia ponad 180 cudzoziemców przedostało się kilkudziesięciometrowym tunelem wykopanym pod granicą polsko-białoruską – poinformowała Straż Graniczna. Liczbę osób ustalono dzięki systemom elektronicznym, a niedługo później zatrzymano ponad 130 osób. Podkop znajdował się w okolicach Narewki. Funkcjonariusze SG zatrzymali też dwóch kierowców: 69-letniego mieszkańca woj. małopolskiego i 49-letniego obywatela Litwy, którzy przyjechali odebrać nielegalnych migrantów, aby następnie przetransportować ich na zachód Europy.
- 12 grudnia w Pracowni Teatralnej w Białystoku odbyła się premiera białoruskiego monodramu „Mliawaść”, powstałego na motywach twórczości Franza Kafki. Sztuka, zagrana przez białoruskiego aktora Wasila Kałacza i wyreżyserowana przez Antona Ilyina, została wystawiona dzięki Stypendium Artystycznemu Prezydenta Miasta Białegostoku.
- 17 grudnia w białostockiej Galerii Arsenał odbyło się spotkanie poświęcone premierze książki „Ruiny Białorusi”. Znalazły się w niej fotografie zrujnowanych zabytków architektury białoruskiej, pochodzące z 45 archiwów rodzinnych i publicznych. Publikacja została wydana przez Galerię Arsenał we współpracy z Centrum Kultury Białoruskiej w Białymstoku.
- 17 grudnia w Kinie Forum w Białymstoku odbył się Białoruski Wieczór Filmowy z Bulbamovie. Wydarzenie, które od 2011 r. prezentowało niezależne białoruskie kino, odbywało się dotychczas w Warszawie. W tym roku festiwal – autorskie dzieło Janusza Gawryluka – współorganizowało Centrum Kultury Białoruskiej w Białymstoku.
- W dniach 17-19 grudnia w gospodarstwie agroturystycznym Bora Zdrój w gminie Narewka odbyło się seminarium literackie „Biazmieżża”. Uczestniczyli w nim białoruscy pisarze, dziennikarze i inni twórcy z Podlasia i z Białorusi.
- 21 grudnia przy pomniku księdza Jerzego Popiełuszki w Białymstoku odbyła się akcja solidarności z Andrzejem Poczobutem i innymi więźniami politycznymi przebywającymi w białoruskich więzieniach.
- Najlepiej zachowanym zabytkiem drewnianym w województwie podlaskim został w 2025 r., znajdujący się w Puchłach, w gminie Narew, dom należący do Ireny Matus. To XIX-wieczna chata wiejska przeniesiona ze wsi Kotły, która pokonała ponad 20 innych pretendentów do zaszczytnego tytułu. Organizatorami konkursu są Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego i Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu.
- Ukazała się książka Mikołaja Panfiluka „Moj los – Dubiczy-Carkounyja” („Mój los – Dubicze Cerkiewne”). Przeczytamy w niej o historii miejscowości, bieżących wydarzeniach w gminie, a także wiersze autora. Książkę wydała Rada Programowa Tygodnika Niwa. To kolejna publikacja Biblioteki Niyy, która opisuje i archiwizuje losy Białorusinów Podlasia.











