Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    23. Zabytaja tragedia kala Krynak (1)

    U viosaczcy Trejgli niedaloka Krynak za sanacji żyli bahatyja haspadare Jurczeni, jakija mieli 23 ha ziamli. „Bahatyroŭ” u czerwcu 1941 r. enkavudzisty vyvieźli na Sibir (viarnulisa ŭ 1946 r.). Z hetaj pryczyny pośle pajszła ŭ vioscy i vakolicy nizhoda. Syn „kułakoŭ” Edzik za sanacji byŭ…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    11. Jabłyka i pomarančy

    Knižki i filmy podôbny do jabłyk i pomarančuv. Odny i druhi naležat do ovocuv, ale smakujut preč po-raznomu. (Steven King) To było tohdy, jak ja brontavsie hołodny po Krystijaniji, siêtum divovidnum miêsti, kotoroho čołoviêk ne pokine, poka vono ne nakłade na joho svojoji pôznaki… Siêty… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Płacz zwanoŭ

2. Czaławiek z piacioma paszpartami

Pad Krynkami – usiaho dźwie wiorsty ad miasteczka – znachodzicca apuściełaja dziś wiosaczka Azierskija. Tak nazywajecca, bo pabudawali jaje haspadare z Aziaran, jakim u 60-tych letach XIX wieku tut – piać kilametraŭ ad wioski – nadzialili uczastki.

Za Niemca ŭ 1942 r. da Azierskich pryjszoŭ u prymakie Jan Pilecki, katolik z susiednich Guraniaŭ. Mieŭ tedy 22 let. Abrablaŭ pole na haspadarcy ŭ Guraniach i ŭcieścia Szałkiewicza ŭ Azierskich. Z żonkaj Reniaj mieli dwoch synoŭ.

U marcy 1945 r. Pileckaha zabrali na front. Ale na stancji ŭ Łapach uciok jon z transpartu, zabirajuczy z saboju wajskowy mundzir. Wiarnuŭso da Azierskich.

Dwa miesiacy paźniej, 28 maja, u noczy Pileckamu chtości ŭkraŭ kania z chlawa. Zameldawaŭ heto na milicju.

U toj czas było wielmi niespakojno, pa lasach siadzieli bandy i napadali na orhany nowaj właści. Jakraz razbili pastarunak u Krynkach. Kab ratawacca, milicjanty toża pajszli ŭ bandu.

Pilecki pajechaŭ rowaram piatnaccać kilametraŭ praz les u Haradok. Tam milicjanty spisali pratakoł. Spytali toża czy maje dazwoł na rowar (tedy heto wymahałaso). Pilecki jaho pry sabie nie mieŭ. Tedy jaho zrewidawali i akazałaso, szto ŭ kiszeni mieŭ aż piać paszpartoŭ na raznyja familii. Kab wyjaśnić sprawu, arysztawali jaho i adstawili na UB u Sakołku. Tam mieli tak mnoho raboty, szto zanialisa im aż za miesiac.

Pileckaha na UB prasłuchoŭwali 29 i 30 czerwca. Adrazu zapytalisa adkul uziaŭ paszparty. Tłumaczyŭ, szto adzin byŭ jaho cieścia. Padmianiŭ u im fatahrafiju i padrabiŭ datu naradżneńnia. Skazaŭ, szto zrabiŭ heto za Niemca, kab nie wywieźli jaho na prymusowyja raboty. Druhi paszpart nibyta pażyczyŭ ad susieda Wacka Czarneckaha, kali jechaŭ meldawać na milicju ŭ Haradok pra kradzieżu kania. Swajho bajaŭso pakazwać, bo wyjaławiłaso b, szto jon padrobleny. A try druhija paszparty, kazaŭ, znajszoŭ kala kaściola ŭ Krynkach.

UB padazrawało Pileckaho, szto należyć da bandy. Ale jon hetamu zapiareczyŭ. Pileckaho zwolnili z arysztu, każuczy padpisać jamu „oświadczenie o nie prowadzeniu żadnej pracy przeciwko Tymczasowemu Rządowi Rzeczypospolitej Polski”. Zabawiazali jaho toża, kab szto dziesiac dzion meldawaŭso na UB u Sakołcy.

Za paru tydniaŭ u Azierskich dajszło da trahedii. Wieczaram 8 sierpnia 1945 r. Pilecki dahaniŭ na hulicy susiedziaŭ Wacka Czarneckaho (toho samaho, u jakoho nibyta pażyczaŭ paszpart) i Michała Naumowicza, i zarezaŭ ich bagnetam. Jaszcze żywych zawiaźli ich u szpital, dzie pa paru hadzinach pamierli.

Pileckaha arysztawali 18 sierpnia. U śledztwie tłumaczyŭso, szto „działał w obronie koniecznej”, bo Czarnecki i Naumowicz napali na jaho chatu. Ale sud hetamu nie daŭ wiery. Świedki apisali zdareńnie zusim inaczaj. Świedczyli cioszcza Felicja i susied Ludwik Stadolnik. Akazałaso, szto taho niaszczasnaho wieczara Pilecki z achwiarami pił wodku. Dajszło da awantury, jakaja dawiała da krywawaha zabojstwa.

Pileckaho sudziŭ Wajskowy Rajonny Sud u Biełastoku. Kramia zabojstwa jaszcze i za dezercyju z armii. 13 kwietnia 1946 r. sud daŭ pryhawor. Pileckaha pasadzili na 12 let u ciurmu. Kali wyjszaŭ na wolu, zabraŭ radzinu z Azierskich i wyjechaŭ da Biełastoku.

Jurak Chmialeŭski

 

Na asnowi: Akta kontrolno-śledcze przeciwko: Pilecki Jan s. Jakuba, ur. 20-07-1920, oskarżony o dezercję oraz o zabójstwo w dniu 8-08-1945 Czarneckiego Wacława i Naumowicza Michała (oddział IPN w Białymstoku sygn. akt IPN Bi 07/166)        

 

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў ліпені-жніўні

    710 – перамога дружын Давыда Гарадзенскага у 1314 г. над войскамі крыжакоў пад Наваградкам. 625 – 12 жніўня 1399 г. паражэньне войск Вялікага Княства Літоўскага на чале з князем Вітаўтам у бітве супраць войскаў Залатой Арды на рацэ Ворскла. 510 …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (764) – 13 ліпеня 1260 г. войскі старабеларускай дзяржавы – Вялікага Княства Літоўскага разьбілі крыжакоў каля возера Дурбе.
  • (392) – 13(23).07.1632 г. памёр Памва Бярында, дзеяч усходнеславянскай культуры, лексікограф, друкар, аўтар сылябічных вершаў і „Лексікона славенароскага...” (1627), самага вялікага на Беларусі слоўніка ХVII ст. (каля 7000 слоў).
  • (196) – 13.07.1828 г. у Нягневічах пад Наваградкам нар. Іван Малышэўскі, гісторык царквы. Закончыў Жыровіцкае Духоўнае Вучылішча, Мінскую Духоўную Сэмінарыю і Кіеўскую Духоўную Акадэмію (1853). У 1962-1897 г.г. быў прафэсарам Кіеўскай Духоўнай Акадэміі, дасьледаваў творы і жыцьцё Кірылы Тураўскага („Творы Св. Кірыла Тураўскага з апісаньнем яго жыцьця” (1878). Памёр 11.01.1897 г. у Кіеве, дзе і пахаваны.
  • (34) – 13-15 ліпеня 1990 г. у Гарадку адбыўся І Фэстываль Музыкі Маладой Беларусі сарганізаваны Беларускім Аб’яднаньнем Студэнтаў ды Гмінным Асяродкам Культуры ў Гарадку. Выступалі між іншым Сяржук Сокалаў-Воюш, гурты „Уліс”, „Мроя”.
  • (34) – у начы  з 12 на 13 ліпеня 1990 г. была падпалена ды згарэла царква Праабражэньня Гасподняга на Сьв. Гары Грабарцы.

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis