Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Kaliś pisali

Sołowki – wyspa tortur i śmierci

(Wspomnienia z katorgi sowieckiej, cz. 14)

Skład narodowościowy więźniów

Pod względem narodowościowym tworzyły Sołowki prawdziwą międzynarodówkę.

Oczywiście nie mówiąc o Rosjanach, Polakach i Białorusinach byli tam przedstawiciele omal nie wszystkich narodów świata. Byli Chińczycy, Niemcy, Tatarzy, Czesi, Gruzini, jeden Hindus, a nawet Meksykanin, konsul meksykański w Egipcie hr. Violaro, który jako prywatna osoba zwiedzał Rosję i podczas powstania gruzińskiego (w r. 1924) Tyflisie trafił… na Sołowki.

Ponieważ nie był politycznym więźniem, zmuszano go do pracy, pomimo iż był chory. Ale tam specjalnie starano się nauczyć burżujów pracować!

Błagał brata swego w Meksyku, by przysłał mu pieniędzy, gdyż wszystko mu skonfiskowano. Po otrzymaniu znacznej sumy „ofiarował” na sołowiecki ogród zoologiczny 6000 dolarów, za co pozwolono mu mieszkać razem z żoną (jedyny wypadek w Sołowkach) i jako nominalny (bo nic nie robił) zastępca kierownika ogrodu zoologicznego po prawie dwóch latach na wstawiennictwo (?!) „kolegi” Czyczeryna został zwolniony.

Wśród Polaków, liczba których wahała się od 300-400 osób, było kilkudziesięciu obywateli polskich. Nie pamiętam nazwisk dwóch kupców polskich, którzy przyjechali do Rosji w celu nawiązania stosunków handlowych, lecz oskarżeni o szpiegostwo zmarli w katordze od szkorbutu.

Było również kilkunastu wojskowych. Niektórzy z nich ulegli agitacji bolszewickiej i z bronią w ręku przeszli na stronę bolszewicką. Tu jednak oskarżono ich o szpiegostwo i wywieziono na Sołowki. Lecz byli i tacy, którzy zbłądzili na granicy, lub w stanie nietrzeźwym zostali porwani przez strażników sowieckich. Pamiętam jednego sierżanta, którego bolszewicy po prostu pod groźbą luf karabinowych uprowadzili ze strefy granicznej, a ponieważ nie było świadków tego zajścia, obawiał się, że może później być posądzony w kraju o zdradę stanu. Dopiero później przez odjeżdżającego na wolność Polaka powiadomił konsulat polski i po kilku miesiącach został wymieniony. Podczas swego pobytu na Sołowkach oszczędzał swoje wojskowe ubranie jak największą relikwię, a gdy miał już odjeżdżać, z dumą nałożył je i wszystkim się zaprezentował. Trzeba było widzieć jego uśmiechające się usta i szczęście na twarzy, by zrozumieć radość z odzyskanej wolności i tęsknotę za Ojczyzną.

By jeszcze bardziej pogłębić tragedię narodu białoruskiego, zabrano mu najlepszą cząstkę świadomej celu inteligencji. W r. 1927 przywieziono na Sołowki partię studentów Białorusinów w liczbie 150. Byli to uczniowie wyższych uczelni Białorusi Sowieckiej, przeważnie akademii rolniczej w Hory Horkach. Pozatem było też kilka osób i tych, którzy opuścili Polskę, zamierzając kształcić się w naukowych zakładach sowieckich. Spotkał ich jednak taki los, jak Franciszka Olechnowicza, który przybył do Mińska z myślą założenia narodowego teatru białoruskiego w Sowietach.

Byli czekiści i współpracownicy G. P. U. – dozorcy i kaci. Organizacja administracji więziennej

Odrębną grupę więźniów stanowili byli czekiści oraz współpracownicy G. P. U. 

Pomijając przestępstwa służbowe, sama tylko zmiana przekonań co do metod pracy tej instytucji lub rezygnacja z zajmowanego stanowiska była dostatecznym powodem do więzienia. Takich „izmiennikow” wysyłano przeważnie na Sołowki i tu pełnili oni służbę dozorców i katów. Liczba dozorców na Sołowkach wynosiła 400-500 osób.

Wolna administracja składała się najwyżej z 30 osób i zajmowała najodpowiedzialniejsze stanowiska, wszystkie inne funkcje administracyjne rozpoczynając od najniższego funkcjonariusza do naczelników poszczególnych wydziałów pełnili więźniowie. Do wolnych (?) członków administracji należeli naczelnik katorgi Nogtiew, później Ejchmans, jego zastępca Martinelli, naczelnik wydziału administracyjnego Sciepanow – pierwszego oddziału Barynow, zastąpiony później w r. 1929 przez Żarina oraz jeszcze parę osób pracujących w oddziale administracyjnym.

Po przybyciu takiego więźnia zaraz rejestrowano jego fach i zasadnicze zajęcie i zależnie od tego dawano przydział. Niechętnie tylko zgłaszali się na dozorców ci, którzy dobrowolnie porzucili służbę  w G. P. U. Nadzór, jak więc widzimy, składał się z najgorszego elementu byłych służalców sowieckich.

Władze katorgi motywują ten system organizacyjny znacznymi oszczędnościami i tym, że przy takim ustroju panują pomiędzy administracją a więźniami bliższe towarzyskie stosunki (!) Wiedziały jednak dobrze, że w rzeczywistości wygląda to zupełnie inaczej.

Oto posłuchajcie jak ten obrzydliwy cynizm sowiecki wygląda.

Przede wszystkim z kogo się składały władze administracyjne więzień sołowieckich?

Kto się za bardzo przekradł lub popełnił inne nadużycia podczas swej służby w G. P. U., dla zgładzenia „grzechów” wędrował na Sołowki jako więzień „honorowy” i obejmował stanowisko funkcjonariusza administracji. Los taki spotkał też i takich dygnitarzy „Czeki”, którzy po prostu przestali podobać się swoim zwierzchnikom. Tacy nazywali się na Sołowkach „wolnymi” więźniami.

Jak więc widzimy, były to same tylko wyrzutki z „Czeki”. A ten, kto się z nią chociaż na krótko zetknął, wie, jak wyglądają i ci „lepsi” spośród jej członków. Opisywać tego chyba nie potrzebuję. Żadne uczucie ludzkie, żadne zasady moralne – nic dla tych katów nie istnieje. Są to najdziksze zwierzęta, degeneraci, żądni tylko krwi i męczarni ludzkich.

Jeżeli natomiast chodzi o rzekome oszczędności, o których władze sowieckie mówią motywując ten ustrój Sołowek, to i na to mogę odpowiedzieć tylko jednym wyrazem „kłamstwo”, bo względy oszczędnościowe dla Sowietów, a szczególnie G. P. U., nie istnieją.

Powody tkwiły gdzieindziej, o wiele głębiej niż się to na pierwszy rzut oka może komuś wydawać. Pomimo szczelnej izolacji i kontroli, od czasu do czasu przedzierają się przecież echa zza murów sołowieckich i docierają do wolnych narodów świata. A wieści te nie są radosne, bowiem ociekają krwią i łzami katowanych ofiar. Czy za to odpowiadają władze sowieckie? Broń Boże! przecież tam nie ma ani jednego urzędnika sowieckiego, a administracja spoczywa wyłącznie w rękach samych więźniów! Jeżeli więc kto i torturuje więźniów, to nie władze sowieckie, a tylko ich koledzy ciż sami współwięźniowie. A więc winni są tylko więźniowie dozorcy – oto gotowa odpowiedź. Ręce G. P. U. są w tym wypadku czyściutkie (jak u Piłata).

Czy teraz rozumiesz, Czytelniku, ten potworny cynizm sowiecki?!

Franciszek Pietkiewicz

 (D. c. n.)

„Kurier Wileński” nr 20 (2262), 26 stycznia 1932 r.

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com