Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    23. Zabytaja tragedia kala Krynak (1)

    U viosaczcy Trejgli niedaloka Krynak za sanacji żyli bahatyja haspadare Jurczeni, jakija mieli 23 ha ziamli. „Bahatyroŭ” u czerwcu 1941 r. enkavudzisty vyvieźli na Sibir (viarnulisa ŭ 1946 r.). Z hetaj pryczyny pośle pajszła ŭ vioscy i vakolicy nizhoda. Syn „kułakoŭ” Edzik za sanacji byŭ…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    11. Jabłyka i pomarančy

    Knižki i filmy podôbny do jabłyk i pomarančuv. Odny i druhi naležat do ovocuv, ale smakujut preč po-raznomu. (Steven King) To było tohdy, jak ja brontavsie hołodny po Krystijaniji, siêtum divovidnum miêsti, kotoroho čołoviêk ne pokine, poka vono ne nakłade na joho svojoji pôznaki… Siêty… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

O ładzie i bezładzie

Na temat zachwiania u nas ładu architektonicznego powiedziano już chyba wszystko. Nieustannie problem ten poruszał w swoich felietonach na łamach Czasopisu Janusz Korbel. Jako architekt był szczególnie wrażliwy na harmonię krajobrazu, a jego wiedza służyła lokalnej społeczności przez lata. Nagłaśniał temat, pisał o nim, mówił o nim na spotkaniach i nauczał w szkole. Nie tylko on uważał temat za ważny. W międzyczasie na temat wartości drewnianej zabudowy Podlasia, zachowania dziedzictwa kulturowego i dbania o piękno krajobrazu powstało wiele audycji radiowych i telewizyjnych, filmów, książek, różnych wydawnictw i broszur. Co roku przez muzeum w Ciechanowcu organizowany jest konkurs na najlepiej zachowany zabytek wiejskiego budownictwa drewnianego w województwie podlaskim. Ma on zdopingować władze samorządowe i właścicieli indywidualnych do dbałości o stan zachowania drewnianych budowli i utrzymanie ich wartości zabytkowej, przy jednoczesnym dostosowaniu ich do współczesnych wymogów użytkowania. (Podwaliny. Drewniane domy Podlasia i ich mieszkańcy, Magdalena Stopa, Muzeum Rolnictwa im ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu, Ciechanowiec 2018). 

Odnowiony dom w Ciełuszkach w gminie Zabłudów bez zatracenia piękna tradycyjnej architektury Wikipedia
Odnowiony dom w Ciełuszkach w gminie Zabłudów bez zatracenia piękna tradycyjnej architektury
Wikipedia

Czy te wszystkie inicjatywy przyniosły pożądany skutek? Czy wśród mieszkańców Podlasia wzrosła świadomość dziedzictwa kulturowego i potrzeby dbania o lokalne wartości? Uważam, że wiele udało się osiągnąć. Widać to we wsiach po domach pieczołowicie odnawianych zgodnie z miejscowymi tradycjami. Powstają nowe domy z charakterystycznymi wyriezkami, a stare są odnawiane z dbałością o detale. Niektóre wsie ,jak  Soce, zostały objęte ochroną konserwatorską. Trześcianka przypomina pisankę wielkanocną, wszystkie domy są pięknie utrzymane, opisane i stanowią doskonałą wizytówkę Krainy Otwartych Okiennic. O tradycję dbają ci, dla których stare domy po dziadkach stają się letnimi daczami. Niemało przyjezdnych, którzy kupują tutaj siedliska, stara się remontować domy z dbałością o ich regionalny charakter. 

Zrobiono więc wiele dla budowania świadomości mieszkańców i efekty ą widoczne. Oczywiście, nie wszędzie i nie zawsze. Na wsiach inwestorzy budują nowe domy z katalogów, wzorując się na budynkach z podmiejskich osiedli. Nie pasują one do otoczenia ani wielkością, ani charakterem, lecz stanowią znak naszych czasów i próżno by oczekiwać, że każdy będzie dbał o dobro wspólne z wyłączeniem własnego interesu i upodobań. Dlatego istnieją instytucje, które mają za zadanie czuwać nad tym, by interesy prywatne nie górowały nad wspólnym dobrem, by deweloperzy nie psuli nam krajobrazu i przyrody. To bowiem stanowi o naszej tożsamości i przyciąga tu ludzi z różnych stron świata. Chcą oni oglądać naszą odrębność, naszą inność. Niszcząc nasze wyjątkowe dziedzictwo upodabniamy się do całej reszty, stajemy się przeciętni, nudni, powtarzalni, tacy jak wszyscy. Tracąc charakterystyczne rysy naszej twarzy stajemy się nikim. Nikim interesującym. 

Целушкі ў гм. Заблулаў. Наша традыцыйная драўляная архітэктура Вікіпедыя
Целушкі ў гм. Заблулаў. Наша традыцыйная драўляная архітэктура
Вікіпедыя

Trudno jest zatrzymać trend i zapobiec budowaniu domów nie pasujących do reszty wsi wszędzie i zawsze. Domy z katalogów to znak naszych czasów i ludzie chcą w nich mieszkać. Naiwnością byłoby oczekiwać, że domy takie przestaną się pojawiać, gdyż każdy maluczki zrozumie i będzie chciał pielęgnować wartości lokalnej kultury. Są jednak miejscowości, gdzie jest to niezbędne. Do takich należy m.in. Białowieża i jej okolice. Jest to najbardziej znana na świecie podlaska wioska, do której przyjeżdżają turyści z najdalszych zakątków globu. Stanowi naszą wizytówkę. Puszcza Białowieska wraz z jej dziedzictwem przyrodniczym i kulturowym to nasz największy skarb. Gdzie jak nie tutaj powinniśmy dbać o nasze dziedzictwo z największą pieczołowitością. Ale to właśnie w Białowieży i okolicach odbywa się festiwal niszczenia i chaosu. Brak planów zagospodarowania przestrzennego, brak regulacji i woli dbania o charakter miejscowości to nie wina mieszkańców, lecz jej władz. Uważam, że Białowieża podobnie jak Kraina Otwartych Okiennic powinna zostać objęta ochroną konserwatorską i szczególną opieką architektoniczną. Bez niej pojawiają się i będą nadal się pojawiać wielkie murowane domy ze złotymi balustradami, kutymi ogrodzeniami, o wyglądzie nowobogackich willi, które zaburzają wizualną harmonię i krajobraz. Wiele już zrobiono. Powstał architektoniczny wzornik dla regionu Puszczy Białowieskiej autorstwa wspomnianego Janusza Korbela, w którym zwraca on uwagę na charakterystyczne tylko dla tego regionu architektoniczne detale i wygląd domów. Pozytywnych przykładów i wiedzy jest zatem pod dostatkiem. Czego więc brakuje? Dobrej woli ze strony władz i służb odpowiedzialnych za planowanie przestrzenne. Ktoś bowiem nowo powstające projekty architektoniczne zatwierdza, ktoś wydaje zgody i pozwolenia na ich budowę, ktoś podejmuje decyzję o zabudowie terenów, które od zabudowy powinny pozostać wolne. Oddolne inicjatywy, o których pisałam powyżej, są chwalebne i potrzebne, jednak to tylko jedna strona koła zamachowego. Aby wzlecieć, potrzebujemy bezdyskusyjnie dwóch skrzydeł. Drugie stanowią władze i prawo. Bez odpowiednich przepisów i woli samorządów nawet najchwalebniejsza inicjatywa oddolna zostanie pogrzebana przez realia biznesów i interesów. My, obywatele z naszymi społecznymi inicjatywami zrobiliśmy wiele. Cóż możemy jeszcze zrobić? Mądrze wybierać. Głosować na te osoby i polityczne podmioty, które deklarują chęć współpracy w zakresie dbałości o krajobraz i wizualny ład. To oni  zasiądą później w naszych lokalnych władzach i będą realnie decydować o wyglądzie naszych miast i wsi. Bez tego żadna inicjatywa, nawet najbardziej chwalebna, nie będzie miała szans na realizację. 

Ewa Zwierzyńska

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў чэрвені

    530 – 1494 г. – атрыманьне горадам Высокае самакіраваньня паводле магдэбургскага права. 220 – 1.06.1804 г. у Наваспаскім на Смаленшчыне нар. Міхал Глінка, кампазітар, заснавальнік рускай клясычнай музыкі. Найбольш вядомыя яго творы: оперы „Жыцьцё за цара” (1836), „Руслан і Людміла” …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (452) – 23.06.1572 г. у Кнышыне на Беласточчыне памёр Зыгмунт Аўгуст (нар. 1.08.1520 г.), апошні кароль Польшчы ды Вялікі князь літоўскі з роду Ягелёнаў.
  • (78) – 23.06.1946 г. заснаваньне ў Рэгенсбургу (Нямеччына) Крывіцкага Навуковага Таварыства імя Пранцішка Скарыны, якога старшынёй стаў др. Янка Станкевіч. Таварыства між іншым публікавала навуковы часопіс „Веда”.
  • (32) – 23.06.1992 г. у Варшаве быў падпісаны старшынёй Вышэйшай Рады Рэспублікі Беларусь Станіславам Шушкевічам і прэзыдэнтам Рэчыпаспалітай Польскай Лехам Валэнсам польска-беларускі Трактат пра добрае суседзтва і сяброўскае супрацоўніцтва

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis