Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (1)

    Vielkija Aziarania, szto ŭ hminie Krynki, za Niemcami vielmi ciarpieli ad partyzantaŭ, usiakaj maści bandytaŭ i zładziejaŭ. Dajszło da taho, sztu ludzi zarhanizawali tut samaabaronu...ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    7. Moja klasa

    Časom lepi vtečy z lekciji v školi i poveselitisie z kolegami, bo teper, koli ja ohladajusie nazad, moju vsmiêsku vyklikajut ne škôlny ociênki, a vspominki. P. J. Abdul Kalam) U 1970-ch liêtach u Liceji nr 9 u Hajnuvci byli štyry rumnobiêžny klasy po pryblizno 30…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

O ładzie i bezładzie

Na temat zachwiania u nas ładu architektonicznego powiedziano już chyba wszystko. Nieustannie problem ten poruszał w swoich felietonach na łamach Czasopisu Janusz Korbel. Jako architekt był szczególnie wrażliwy na harmonię krajobrazu, a jego wiedza służyła lokalnej społeczności przez lata. Nagłaśniał temat, pisał o nim, mówił o nim na spotkaniach i nauczał w szkole. Nie tylko on uważał temat za ważny. W międzyczasie na temat wartości drewnianej zabudowy Podlasia, zachowania dziedzictwa kulturowego i dbania o piękno krajobrazu powstało wiele audycji radiowych i telewizyjnych, filmów, książek, różnych wydawnictw i broszur. Co roku przez muzeum w Ciechanowcu organizowany jest konkurs na najlepiej zachowany zabytek wiejskiego budownictwa drewnianego w województwie podlaskim. Ma on zdopingować władze samorządowe i właścicieli indywidualnych do dbałości o stan zachowania drewnianych budowli i utrzymanie ich wartości zabytkowej, przy jednoczesnym dostosowaniu ich do współczesnych wymogów użytkowania. (Podwaliny. Drewniane domy Podlasia i ich mieszkańcy, Magdalena Stopa, Muzeum Rolnictwa im ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu, Ciechanowiec 2018). 

Odnowiony dom w Ciełuszkach w gminie Zabłudów bez zatracenia piękna tradycyjnej architektury Wikipedia
Odnowiony dom w Ciełuszkach w gminie Zabłudów bez zatracenia piękna tradycyjnej architektury
Wikipedia

Czy te wszystkie inicjatywy przyniosły pożądany skutek? Czy wśród mieszkańców Podlasia wzrosła świadomość dziedzictwa kulturowego i potrzeby dbania o lokalne wartości? Uważam, że wiele udało się osiągnąć. Widać to we wsiach po domach pieczołowicie odnawianych zgodnie z miejscowymi tradycjami. Powstają nowe domy z charakterystycznymi wyriezkami, a stare są odnawiane z dbałością o detale. Niektóre wsie ,jak  Soce, zostały objęte ochroną konserwatorską. Trześcianka przypomina pisankę wielkanocną, wszystkie domy są pięknie utrzymane, opisane i stanowią doskonałą wizytówkę Krainy Otwartych Okiennic. O tradycję dbają ci, dla których stare domy po dziadkach stają się letnimi daczami. Niemało przyjezdnych, którzy kupują tutaj siedliska, stara się remontować domy z dbałością o ich regionalny charakter. 

Zrobiono więc wiele dla budowania świadomości mieszkańców i efekty ą widoczne. Oczywiście, nie wszędzie i nie zawsze. Na wsiach inwestorzy budują nowe domy z katalogów, wzorując się na budynkach z podmiejskich osiedli. Nie pasują one do otoczenia ani wielkością, ani charakterem, lecz stanowią znak naszych czasów i próżno by oczekiwać, że każdy będzie dbał o dobro wspólne z wyłączeniem własnego interesu i upodobań. Dlatego istnieją instytucje, które mają za zadanie czuwać nad tym, by interesy prywatne nie górowały nad wspólnym dobrem, by deweloperzy nie psuli nam krajobrazu i przyrody. To bowiem stanowi o naszej tożsamości i przyciąga tu ludzi z różnych stron świata. Chcą oni oglądać naszą odrębność, naszą inność. Niszcząc nasze wyjątkowe dziedzictwo upodabniamy się do całej reszty, stajemy się przeciętni, nudni, powtarzalni, tacy jak wszyscy. Tracąc charakterystyczne rysy naszej twarzy stajemy się nikim. Nikim interesującym. 

Целушкі ў гм. Заблулаў. Наша традыцыйная драўляная архітэктура Вікіпедыя
Целушкі ў гм. Заблулаў. Наша традыцыйная драўляная архітэктура
Вікіпедыя

Trudno jest zatrzymać trend i zapobiec budowaniu domów nie pasujących do reszty wsi wszędzie i zawsze. Domy z katalogów to znak naszych czasów i ludzie chcą w nich mieszkać. Naiwnością byłoby oczekiwać, że domy takie przestaną się pojawiać, gdyż każdy maluczki zrozumie i będzie chciał pielęgnować wartości lokalnej kultury. Są jednak miejscowości, gdzie jest to niezbędne. Do takich należy m.in. Białowieża i jej okolice. Jest to najbardziej znana na świecie podlaska wioska, do której przyjeżdżają turyści z najdalszych zakątków globu. Stanowi naszą wizytówkę. Puszcza Białowieska wraz z jej dziedzictwem przyrodniczym i kulturowym to nasz największy skarb. Gdzie jak nie tutaj powinniśmy dbać o nasze dziedzictwo z największą pieczołowitością. Ale to właśnie w Białowieży i okolicach odbywa się festiwal niszczenia i chaosu. Brak planów zagospodarowania przestrzennego, brak regulacji i woli dbania o charakter miejscowości to nie wina mieszkańców, lecz jej władz. Uważam, że Białowieża podobnie jak Kraina Otwartych Okiennic powinna zostać objęta ochroną konserwatorską i szczególną opieką architektoniczną. Bez niej pojawiają się i będą nadal się pojawiać wielkie murowane domy ze złotymi balustradami, kutymi ogrodzeniami, o wyglądzie nowobogackich willi, które zaburzają wizualną harmonię i krajobraz. Wiele już zrobiono. Powstał architektoniczny wzornik dla regionu Puszczy Białowieskiej autorstwa wspomnianego Janusza Korbela, w którym zwraca on uwagę na charakterystyczne tylko dla tego regionu architektoniczne detale i wygląd domów. Pozytywnych przykładów i wiedzy jest zatem pod dostatkiem. Czego więc brakuje? Dobrej woli ze strony władz i służb odpowiedzialnych za planowanie przestrzenne. Ktoś bowiem nowo powstające projekty architektoniczne zatwierdza, ktoś wydaje zgody i pozwolenia na ich budowę, ktoś podejmuje decyzję o zabudowie terenów, które od zabudowy powinny pozostać wolne. Oddolne inicjatywy, o których pisałam powyżej, są chwalebne i potrzebne, jednak to tylko jedna strona koła zamachowego. Aby wzlecieć, potrzebujemy bezdyskusyjnie dwóch skrzydeł. Drugie stanowią władze i prawo. Bez odpowiednich przepisów i woli samorządów nawet najchwalebniejsza inicjatywa oddolna zostanie pogrzebana przez realia biznesów i interesów. My, obywatele z naszymi społecznymi inicjatywami zrobiliśmy wiele. Cóż możemy jeszcze zrobić? Mądrze wybierać. Głosować na te osoby i polityczne podmioty, które deklarują chęć współpracy w zakresie dbałości o krajobraz i wizualny ład. To oni  zasiądą później w naszych lokalnych władzach i będą realnie decydować o wyglądzie naszych miast i wsi. Bez tego żadna inicjatywa, nawet najbardziej chwalebna, nie będzie miała szans na realizację. 

Ewa Zwierzyńska

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў сакавіку

    455 – 12.03.1569 г. Падляшскае ваяводзтва, якoе знаходзілася ў межах Вялікага Княства Літоўскага, на моцы каралеўскага універсала было інкарпаравана (уключана) у межы Каралеўства Польскага. 455 – 17.03.1569 г. у Заблудаве быў закончаны друк „Евангельля вучыцельнага”. 230 – 24.03.1794 г. пачалося …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (247) – 5.03.1777 г. у Гарадку на Віцебшчыне нар. Юзаф Маралёўскі, паэт і пэдагог. Закончыў езуіцкі калегіюм у Оршы, з 1794 г. настаўнічаў у езуіцкіх калегіюмах у Мсьціславе, Магілёве, Полацку, у 1814 – 1818 гг. кіраваў Полацкай Акадэміяй. Памёр 12.08.1845 г. на Валыні.
  • (128) – 5.03.1896 г. у в. Нізок каля Узды нар. Кандрат Крапіва (сапр. прозьвішча Атраховіч, пам. 8.01.1991 г.), пісьменьнік, мовазнавец, партыйны дзеяч. Аўтар папулярных баек і п’ес.
  • (114) – 5.03.1910 г. у Ціхінічах Рагачоўскага павету нарадзіўся Аўген Калубовіч (Каханоўскі – на эміграцыі) –  гісторык, палітычны дзеяч. У 1930 г. арыштаваны й прыгавораны на 3 гады лагера асобага прызначэньня. У 1939 г. вярнуўся ў БССР, у 1941 г. трапіў у баях пад Масквой у нямецкі палон. Актыўна ўдзельнічаў у беларускім палітычным і культурным руху падчас нямецкай акупацыі, між іншым зьвязаны быў зь Беларускай Цэнтральнай
  • (81) – 5.03.1943 г. у Менску загінуў у выніку скрытабойчага замаху Фабіян Акінчыц (нар. 20.01.1886 г. у в. Акінчыцы, Менскага павету), грамадзка-палітычны дзеяч. У 1913 г. скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага Унівэрсытэту. У 1926 г. актыўна ўключыўся ў дзейнасьць Беларускай Сялянска-Работніцкай Грамады. У траўні 1928 г. быў асуджаны на 8 гадоў турмы. Вызвалены датэрмінова ў палове 1930 г. У канцы 1933 г. разам з У. Казлоўскім пачаў выдаваць „Новы Шлях” ды арганізаваць Беларускую Нацыянал-Сацыялістычную Партыю.
  • (24) – 5.03.2000 г. трагічна памёр Мікола Ермаловіч (нар. 29.04.1921 г. у в. Малыя Навасёлкі каля Койданава на Меншчыне), выдатны беларускі гісторык. Аўтар між іншым фундамэнтальных кніг „Старажытная Беларусь”, „Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае”. Пахаваны ў Маладзечне.

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Copyright © 2024 Czasopis