Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (2)

    Savieckaje vojsko i pahraniczniki spaczatku ŭsich ludziej z hetych troch viosak vyvieźli za Śvisłacz na zborny punkt u Nieparożnicach. Zahadali im usio z saboju zabrać, szto tolko mahli ŭziać na furmanku. Pośle saviety mieli ich parassyłać dalej u Biełaruś. Raptam pryjszoŭ zahad, szto kali chto…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    9. Miastu H. na do widzenia

    Jeszcze mi tylko spacer pozostał Wąską aleją przez zielony park Wiatr w drzewach szemrze ledwie przebudzony Tak jak wczoraj, przedwczoraj, od lat Tak dziwna ta chwila brakuje słów… (Budka Suflera, „Memu miastu na do widzenia”, 1974) Nedaleko od mojoho liceja byv neveliki park, utisnuty… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

ў ліпені-жніўні

955 – 10.07.1067 г. на Дняпры каля Воршы адбылася сустрэча князёў Яраславічаў з полацкім князем Усяславам Брачыславічам. Кіеўскі князь Ізяслаў пад прысягай цалаваў крыж ды прысягаў, што не прычыніць зла Усяславу і яго сынам. Аднак яны былі спайманы, закаваны ў кайданы, адвезены ў Кіеў ды кінуты ў астрог.

630 – 5.08.1392 г. было падпісана ў маёнтку Вострава каля Ліды пагадненьне паміж каралём Ягайлам ды князем Вітаўтам пра падзел улады ў Вялікім Княстве Літоўскім, якому гарантавалася самастойнасьць у саюзе з Польшчай.

595 –  у 1427 г. Вялікае Княства Літоўскае падпарадкавала сабе Вярхоўскія княствы (у вярхоўях ракі Ака).

505 – 6.08.1517 г. – пачатак выдавецкай дзейнасьці Францішка Скарыны ў Празе.

455 – у ліпені 1567 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага на чале з гетманам Раманам Сангушкам разграмілі пад Чашнікамі расійскія войскі.

430 – 26.07.1592 г. памёр Ян Кішка, магнат, асьветнік ВКЛ. У 1570 г. заснаваў друкарню ў Вэнграве на Падляшшы, якую потым перавёў у Лоск на Меншчыне.

390 –  13(23).07.1632 г. памёр Памва Бярында, дзеяч усходнеславянскай культуры, лексікограф, друкар, аўтар сылябічных вершаў і „Лексікона славенароскага…” (1627), самага вялікага на Беларусі слоўніка ХVII ст. (каля 7000 слоў).

230 – 26.08.1792 г. у Прапойску (Слаўгарадзе) нар. Іван Грыгаровіч, археограф, гісторык, краязнавец. Закончыў Магілёўскую духоўную сэмінарыю (1812) і Пецярбургскую духоўную акадэмію (1819), з 1829 г. быў cаборным протаіерэем у Віцебску, з 1931 г. – у Пецярбургу, збіраў матэрыялы да палітычнай і царкоўнай гісторыі Беларусі – „Беларуская іерархія” (1824), выдаў першы беларускі археаграфічны зборнік „Беларускі архіў старажытных грамат” (1824), склаў слоўнік заходнерускай гаворкі (4259 слоў на літары А, Б, В). Памёр 13.11.1952 г. С.-Пецярбурзе.

220 – 31.07.1802 г. у Недзьвядцы на Наваградчыне нар. Ігнат Дамэйка, вучоны, геоляг, выпускнік Віленскага унівэрсытэта, сябра А. Міцкевіча, удзельнік паўстаньня 1830-1831 гг. Пасьля жыў у эміграцыі, з 1837 г. – у Чылі. Памёр 23.01.1889 г. у Санцяга-дэ-Чылі.

210 – 28.07.1812 г. у Варшаве нар. Юзаф Ігнацы Крашэўскі, пісьменьнік і гісторык. Дзяцінства правёў у вёсцы Доўгае каля Пружан, вучыўся ў Сьвіслацкай гімназіі і Віленскім унівэрсытэце. У1841-1851 гг. рэдагаваў віленскі часопіс „Aetheneum”. Пасьля студзеньскага паўстаньня выехаў у эміграцыю. Памёр у Жэневе 19.03.1887 г., пахаваны ў крыпце заслужаных на Скалцы ў Кракаве. Напісаў каля 600 прац (проза, паэзія, драматургія, гістарычныя і літаратуразнаўчыя нарысы), м.інш.: „Ulana” (1843), „Zygmuntowskie czasy” (1846), „Borysław” (1848), „Starożytna Litwa” (1847-50), „Chata za wsią” (1854-55), „Bajki i bajeczki” (1855), „Dzieci Starego Miasta” (1863), „Panie Kochanku” (1867), „Polska w czasie trzech rozbiorów” (1875-77), „Stara baśń” (1875), „Król w Nieświeżu” (1885).

205 – 31.07.1817 г. у Кахановічах каля Верхнедзьвінска нар. Ігнат Храпавіцкі, паэт, фальклярыст, супрацоўнік у 1840-ыя гг. альманаху „Rubon” (яго верш „Dźwina” апублікаваны ў першым нумары альманаху). З 1800 г. маршалак Віцебскай губерні. Памёр 25.12.1893 г. у Кахановічах.

175 – 23.08.1847 г. у Ротніцы (зараз у межах Друскенікаў) памёр Ян Чачот, паэт і фальклярыст, сябра А. Міцкевіча (нар. 7.07.1796 г. у Малюшычах на Наваградчыне), аўтар філамацкіх і філарэцкіх песьняў, зборнікаў „Piosnki wieśniacze” (1837-1843), „Pieśni ziemianina” (1846).

145 – 25.07(6.08.)1877 г. памёр у Мсьціславе Іван Насовіч, мовазнавец-лексікограф, фальклярыст, этнограф (нар. 26.09.(7.10.)1788 г. у Гразіўцу на Магілёўшчыне), закончыў Магілёўскую духоўную сэмінарыю (1812), працаваў у Аршанскім і Mсьціслаўскім духоўных вучылішчах, Маладзечанскім, Сьвянцянскім дваранскіх вучылішчах (1813 -1843), з 1843 г. жыў у Мсьціславе. Асноўная яго праца „Словарь белорусского наречия” (1870), у якім больш за 30 тыс. слоў.

140 – 7.07.1882 г. у фальварку Вязынка Менскага пав. нар. Янка Купала  (сапр. Ян Луцэвіч), народны пясьняр Беларусі, змагар за беларушчыну і Беларусь. Першы верш на беларускай мове „Мужык” апублікаваў у 1905 г. у газэце „Северо-Западный край”, першы зборнік вершаў „Жалейка” (1908), супрацоўнік а потым рэдактар „Нашай Нівы”. Найбольш вядомыя паэмы: „Курган” (1910), „Бандароўна”, „Магіла льва”, „Яна і я” (1913), драматычныя паэмы: „Адвечная песьня” (1910), „Сон на кургане” (1912), п’есы: „Паўлінка”, „Раскіданае гняздо” (1913), „Тутэйшыя” (1924). Памёр трагічна 28.06.1942 г. у Маскве.

135 – 7.07.1887 г. у Віцебску нар. Марк Шагал, сусьветнай славы жывапісец, графік. У 1918-1919 гг. у Віцебску вёў майстэрню жывапісу, пасьля жыў у эміграцыі. Памёр 28.03.1985 г. у Сен-Поль-дэ-Ванс (Праванс, Францыя).

130 – 7.07.1892 г. памёр у пас. Калымскі ў час экспэдыцыі Іван Чэрскі, геоляг, географ, дасьледчык Сібіры (нар. 15.05.1845 г. у Свольне на Віцебшчыне). За ўдзел у студзеньскім паўстаньні высланы ў Сібір. Яго імем названа сыстэма горных хрыбтоў у Якуціі Магаданскай вобл., хрыбет у Забайкальлі, Таварыства Беларусаў у Іркуцку.

125 – 16.07.1897 г. памёр у Менску Янка Лучына (сапр. Ян Неслухоўскі), паэт (нар. 24.06.1851 г. у Менску).

105 – 4.08.1917 г. у Адэсе нар. Янка Брыль, пісьменьнік, грамадзкі дзеяч. Дзяцінства і маладосьць правёў у Заходняй Беларусі. У верасьні 1939 г. будучы жаўнерам польскага войска абараняў ваколіцы Гдыні. У 1941 г. уцёк з нямецкага палону, пасьля ўдзельнічаў у савецкім партызанцкім руху. Друкаваўся з 1938 г., выдаў больш за 20 кніг прозы, сярод гэтага раманы: „Граніца” (1949), „Птушкі і гнёзды” (1964), аповесьці, апавяданьні, мініяцюры, нарысы, публіцыстыку. Некаторыя творы былі перакладзены на польскую мову і апублікаваны ў Польшчы, якую часта наведваў. Памёр 25.07.2006 г. у Менску (пахаваны ў Калодзішчах пад Менскам).

105 – 23.08.1917 г. у Таліне нар. Пімен Панчанка, паэт, аўтар больш за 30 зборнікаў паэзіі. Яго побыт на Беласточчыне знайшоў адлюстраваньне ў паэме „Беластоцкія вітрыны” (1940). Памёр 2.04.1995 г. у Менску, пахаваны там на Усходніх могілках.

90 – 7.08.1932 г. у Расолах Віленска-Троцкага пав. нар. Адам Мальдзіс, літаратуразнавец, гісторык, актыўны дзеяч беларускага адраджэнскага руху, плённы дасьледчык сувязяў беларускай культуры з суседнімі культурамі, асабліва з польскай. Памёр 3.01.2022 г. у Менску, пахаваны ў Задворніках Астравецкага р-на.

90 – 25 08.1932 г. у Крушынянах на Беласточчыне нар. Пятрусь Макаль, пісьменьнік; выдаў каля 20 кніжак паэзіі. Памёр 31.08.1996 г. у Менску.

85 – у жніўні 1937 г. у БССР пачалася чарговая хваля масавых арыштаў, м.інш. пісьменьнікаў, вучоных.

45 – 20.07.1977 г. памёр у Мюрэй (ЗША) Іван Любачка (нар. 1.05.1915 на Магілёўшчыне), вучоны і настаўнік.

25 – 25.07.1997 г. памерла ў Рочэстэр (ЗША) Натальля Арсеньнева (нар. 20.09.1903 г. у Баку), паэтэса, аўтарка рэлігійнага гімну «Магутны Божа…».

Апрацавалі Лена Глагоўская і Вячаслаў Харужы

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў траўні

    770 – у 1254 г. быў падпісаны мірны дагавор паміж вялікім князем Міндоўгам і галіцка-валынскім князем Данілам Раманавічам. 740 – разгром у 1284 г. войскамі літоўскага князя Рынгальда мангола-татарскіх войск каля вёскі Магільна. 530 – у 1494 г. у Гародні …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (376) – У траўні 1648 г. казацкія паўстанцы на чале з Багданам Хмяльніцкім разбілі войскі Рэчы Паспалітай пад Жоўтымі Водамі й Корсунем. Казацкія загоны прыбылі на Беларусь і пры дапамозе беларускіх паўстанцаў здабылі Гомель, Тураў, Пінск – паўстаньне разгарнулася на беларускіх землях.
  • (90) – 19.05.1934 г. у Менску расстраляны Міхал Кахановіч (нар. 27.09.1882 г. у Вялікіх Луках каля Баранавіч), беларускі нацыянальны дзеяч, пэдагог. Закончыў Харкаўскі унівэрсытэт, працаваў выкладчыкам у Вільні, з 1915 г.  – у Магілёве, дзе быў

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis