Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (2)

    Savieckaje vojsko i pahraniczniki spaczatku ŭsich ludziej z hetych troch viosak vyvieźli za Śvisłacz na zborny punkt u Nieparożnicach. Zahadali im usio z saboju zabrać, szto tolko mahli ŭziać na furmanku. Pośle saviety mieli ich parassyłać dalej u Biełaruś. Raptam pryjszoŭ zahad, szto kali chto…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    9. Miastu H. na do widzenia

    Jeszcze mi tylko spacer pozostał Wąską aleją przez zielony park Wiatr w drzewach szemrze ledwie przebudzony Tak jak wczoraj, przedwczoraj, od lat Tak dziwna ta chwila brakuje słów… (Budka Suflera, „Memu miastu na do widzenia”, 1974) Nedaleko od mojoho liceja byv neveliki park, utisnuty… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Дзённік рэдактара

23 сакавіка 2024 г.

Першыя гады жыцця Ася Чабан правяла ў школе ў Востраве Фота Януша Корбеля
Першыя гады жыцця Ася Чабан правяла ў школе ў Востраве
Фота Януша Корбеля

Сёння ў сваім Паўднёвым Востраве і наваколлі правёў я невялікую выбарчую акцыю, дапамагаючы Асі Чабан з Крынак, якая ў нашай акрузе балатуецца ў радныя гміны. Менавіта я ёй гэта прапанаваў і яна згадзілася. Жыве, праўда, у Крынках, але вёскі ў нашай акрузе ёй вельмі блізкія. Першыя гады жыцця правяла яна ў школе ў Востраве, дзе настаўнічалі яе бацькі Марыя і Ян Чабаны. Яны жылі там наверсе. Цяпер гэты будынак – як шэдэўр традыцыйнай драўлянай архітэктуры Падляшша (ужо такіх амаль няма) – выглядае крыху інакш. Яго цяперашнія ўласнікі зрабілі ў ім пансіянат і прымаюць турыстаў.

Яе маці родам з нашай вёскі, а бабуля Верушка пахаваная на востраўскіх могілках.

Ася часта ў нашых вёсках бывае, ведае тут многіх жыхароў і іх праблемы, асабліва пажылых людзей, якіх тут пераважная большасць. Яна – адукаваная асоба, ведае замежныя мовы. Англійскую, а нават вывучыла з Інтэрнэту габрэйскую і наладзіла шматлікія кантакты з габрэямі і не толькі ва ўсім свеце. Многія часта да яе прыязджаюць і яна праводзіць іх па Крынках, паказваючы сляды, якія засталіся з надта багатай і разнастайнай гісторыі габрэяў у мястэчку, у якім да вайны складалі яны тры чвэрці насельніцтва.

Ася даследуе іх жыццё і знаходзіць у свеце нашчадкаў. Сама жыве ў прыгожа адрамантваным даваенным яшчэ доме, у якім сабрала шмат экспанатаў і літаратуры на габрэйскія тэмы. Пра гэта піша таксама артыкулы ў „Ніву”. На штодзень працуе як школьны педагог у Саколцы.

У мінулых гадах мая сардэчная сяброўка намагалася праяўляць актыўную культурную дзейнасць у Крынках. Між іншым запісвала беларускія народныя песні ў мястэчку і наваколлі ды выконвала іх з сяброўкай у дуэце „Зараніца”, выступала ў Беластоку на фестывалях беларускай песні. Пэўны час вяла таксама дзіцячую „Заранку” з такім жа рэпертуарам.

Яе дзейнасць у карысць беларускай ды перад усім габрэйскай спадчыны у кансерватыўна-касцельных Крынках не ўсім, на жаль, аказалася даспадобы. Таму з часам спыніла сваю дзейнасць у мясцовым Доме культуры і пачала рабіць гэта самастойна.

Я не мог пагадзіцца з тым, што Крынкі Асю пакрыўдзілі, замест пакарыстацца яе талентам і магчымасцямі. Таму цяпер прыдумаў, што добра было б, каб увайшла яна ў Гарадскую раду і тады людзі будуць яе больш паважаць. Напэўна была б вельмі актыўнай раднай. Паколькі ў саміх Крынках мае мала на гэта шанцаў, я прыдумаў ход, каб выставіць яе менавіта ў сваёй вясковай акрузе. Апрача яе ёсць тут, праўда, яшчэ трое кандыдатаў. Двое з іх у выбарах не будзе лічыцца, бо гэта выпадковыя асобы. Адзіным папраўдзе канкурэнтам ёй – ад кіруючай бурмістр – з’яўляецца гаспадар з Гураняў, але ён за каровамі не бачыць свету.

У сваёй афішцы Ася напісала, што „жыве не для сябе, стаіць на баку прыгнечаных і пакрыўджаных”. Мне гэта надта спадабалася і стаў яе яшчэ больш паважаць. Падказаў ёй таксама, што трэба прапанаваць людзям, каб набраць як найбольш галасоў. У праграме ва ўлётцы на першым месцы мы паставілі, вядома, пабудову дарог, рамонт жвіровак і вясковых вуліц. Гэтая дзялянка ў гміне ўсюды вельмі занядбаная. Апрача саміх Крынак, у якіх ужо ўсе вулічкі, нават прыгуменныя, залітыя цяпер асфальтам. У вёсках пражывае толькі кожны чацвёрты жыхар гміны і таму мясцовыя ўлады да патрэб гэтых людзей дасюль ставіліся па-мачышанаму. У вёсках апрача водаправодаў практычна нічога не рабілі, але грошы ў гмінны бюджэт цягнулі колькі маглі. Перад усім з продажу камуналізаваных калісь участкаў. Справядліва было б, каб прынамсі частка гэтых грошай вярталася ў вёскі. Каб было за што паджвіраваць дарогу ці ў іншы спосаб аблегчыць там жыццё людзям. І наогул у бюджэце гміны павінен быць выдзелены фонд (fundusz soecki), каб жыхары самі вырашалі, на што выдаткаваць гэтыя грошы.

Такую вось з большага выбарчую праграму мае Ася. Калі стане раднай, вядома, будзе клапаціцца за ўсіх жыхароў Крынскай гміны, якая цяпер маланкава абязлюднее, у тым ліку таксама яе гарадскі цэнтр.

У нашай акрузе найбольш, бо ажно трынаццаць вёсак, але пражывае ў іх агулам толькі крыху больш за сотня жыхароў. А тых, якія могуць тут галасаваць, яшчэ менш. Ёсць тут вёскі, у якіх наогул амаль ніхто пастаянна не пражывае. Ад мінулых самаўрадавых выбараў колькасць людзей у акрузе паменшала на 30-40 асоб. Пры такой яўцы як тады прагаласуе толькі недзе семдзесят асоб. У сітуацыі, калі маем чатырох кандыдатаў, можа хапіць толькі 30-40 галасоў, каб стаць радным.

Ася мае даволі вялікія шанцы. Гэта было бачна па тым, як рэагавалі людзі, да якіх заходзілі мы са сваёй выбарчай газетай і ўлёткамі. Усе сустракалі нас вельмі ветліва, а некаторыя – перш зa ўсё ў Востраве – адразу сказалі, што прагаласуюць за Асю і яе кандыдатку на бурмістра Крынак.

Я ангажаваўся ў цяперашнія самаўрадавыя выбары ў сваёй гміне, хаця сам не балатуюся ні ў радныя ні на бурмістра, але такія прапановы былі. Многія тут ведаюць, што маю такі досвед. Бо займаў высокія самаўрадавыя пасты – быў дырэктарам Дому культуры ў Гарадку і намеснікам бурмістра Міхалова. І вось цяпер у восень і зімою пачаў я сустракацца з многімі жыхарамі Крынак і вёсак у гміне. Раз ці два на тыдзень я выязджаў з дому ў Паўднёвым Востраве, каб цэлымі днямі шукаць невядомых звестак пра „прарока” Іллю з Грыбоўшчыны, пра якога пішу цяпер кнігу. Таксама іншых матэрыялаў да сваіх артыкулаў.

Усе тыя размовы заўсёды на канец засяроджваліся на цяперашняй сітуацыі ў гміне. У іх быў настрой смутку і прыгнечанасці, а таксама пакорлівасці, што нічога ўжо немагчыма зрабіць, каб спыніць імклівае абезлюдненне нашай крынскай зямлі і хоць крыху адрадзіць яе. Але адчуваўся таксама рост у грамадстве незадаволенасці цяперашняй уладай у Крынках на чале са спадарыняй бурмістр, якая правіць гмінай ужо – з чатырохгадовым перапынкам – дванаццаць гадоў.

Але, на маё здзіўленне, перад выбарамі ў Крынках з’явілася даволі вялікая група энергічных людзей з новымі ідэямі для нашай гміны. Яны актыўныя ў грамадскіх арганізацыях і нефармальных гуртках, якія тут існуюць. Сярод іх ёсць солтысы, прадпрымальнікі, аматары краязнаўства, культуры і спорту, моладзь і пенсіянеры. Паколькі мне неабыякавы лёс нашай гміны, я адразу далучыўся да іх. У сувязі з неабходнасцю памяняць мясцовую ўладу мы паклікалі выбарчы камітэт і вылучылі сваіх кандыдатаў на радных і бурмістра, якой стала Моніка Петкель. Мы з ёю больш як дваццаць гадоў таму рабілі ў Крынках штомесячнік „Tutaj”.

Ёсць чатырох кандыдатаў на бурмістра Крынак, але я перакананы, што яна ёсць найбольш адпаведная. Ураджэнка Крынак, інжынер-архітэктар па прафесіі, мае кантакт з адміністрацыяй, а з нядаўняга часу сама з’яўляецца чыноўнікам. Але перад усім яна вядомая як актыўная грамадская дзяячка, напісала і рэалізавала шэраг праектаў для мясцовай супольнасці. Яна вельмі клапоціцца пра дабро гміны і яе жыхароў, таксама пра нашу шматкультурную спадчыну. У адрозненні ад іншых кандыдатаў у яе праваслаўныя карані. Яна надта прыхільна ставіцца да нас, прысутнічае на беларускіх мерапрыемствах.

У такой сітуацыі ў Крынках магчымы другі тур выбараў. Такога яшчэ тут не бывала. Аднак нягледзячы на канчатковы вынік я ўжо выйграў гэтыя выбары. Таму, што дзякуючы ім аднавіў свае кантакты ды пазнаў шмат новых вартасных людзей. Гэты надта цікавы досвед безумоўна дадасць мне жыццёвай энергіі і прынясе плён у выглядзе новых артыкулаў, ініцыятыў і праектаў.

Юрка Хмялеўскі

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў траўні

    770 – у 1254 г. быў падпісаны мірны дагавор паміж вялікім князем Міндоўгам і галіцка-валынскім князем Данілам Раманавічам. 740 – разгром у 1284 г. войскамі літоўскага князя Рынгальда мангола-татарскіх войск каля вёскі Магільна. 530 – у 1494 г. у Гародні …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (140) – 20.05.1884 г. у Бахаравічах каля Пухавіч нар. Канстанцін Алексютовіч, балетмайстар у Беларускім Дзяржаўным Тэатры –1 у Менску (1921 – 1928), з 1930 г. – у Тэатры Юнага Гледача, у. 1937 – 1941 гг. – кіраўнік Ансамбля Беларускай Народнай
  • (135) – 20.05.1889 г. у Пабяржы Віленскага пав. нар. Генрых Грыгоніс, акцёр. З 1919 г. у Першым Беларускім Таварыстве Драмы і Камэдыі, з 1921 г. – у Беларускім Дзяржаўным Тэатры–1. Іграў ролі м. ін.: Каваля („Каваль-ваявода” Е. Міровіча), Данілы
  • (106) – 20.05.1918 г. у Прымагільлі памёр Кaрусь Каганец (Казімір Кастравіцкі – нар. 10.02.1868 г. у Табольску), беларускі пісьменнік і мастак. Пахаваны ў Вялікіх Навасёлках каля Дзяржынска (Койданава).
  • (63) – 20.05.1961 г. памёр у Варшаве беларускі нацыянальны дзеяч, прадпрымальнік Язэп Гапановіч (нар.10.06.1883 г. у Будславе).

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis