Pa prostu / Па-просту

  • Płacz zwanoŭ

    21. Samaabarona i śmierć Żyda Berszki (2)

    Savieckaje vojsko i pahraniczniki spaczatku ŭsich ludziej z hetych troch viosak vyvieźli za Śvisłacz na zborny punkt u Nieparożnicach. Zahadali im usio z saboju zabrać, szto tolko mahli ŭziać na furmanku. Pośle saviety mieli ich parassyłać dalej u Biełaruś. Raptam pryjszoŭ zahad, szto kali chto…ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Kinoman

    8. Kuneć sielanki

    Nocami z pod ramion krzyżów na rozdrogach sypie się gwiazd błękitne próchno chmurki siedzą przed progiem w murawie to kule białego puchu dmuchawiec Księżyc idzie srebrne chusty prać świerszczyki świergocą w stogach czegóż się bać (Józef Czechowicz, „Na wsi”, 1927) Jak mniê diś dumajetsie, dekada… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS і Facebook

Felieton

Co z moim Heimatlandem?

Powroty do Heimatlandu nigdy nie są proste, zwłaszcza gdy zdarzają się sporadycznie. Jak przyjeżdża się od święta, kiedy smak kutii lukruje stan faktyczny, zapach choinki zachęca do tematów lekkich i przyjemnych. Przyjazd niezapowiedziany, najlepiej tak w absolutnie nieświątecznej porze jak gorący lipiec, ułatwia wejście w lokalne realia niczym nóż w masło.

Rodzina nie jest wtedy przygotowana do niespodziewanej wizyty bliskiego. Duszy nie koi choinkowy aromat, wręcz przeciwnie, męczy ją ten letni upał, który dodatkowo wyostrza frustrującą rzeczywistość. Do obserwacji idealną, bo prawdziwą, bez zbędnego romantyzowania utęsknionymi pierogami z kapustą i grzybami.

Znamy wszyscy te small-talkowe dywagacje w kategorii udanych i nieudanych chrzcin, ślubów i pogrzebów. Teoretycznie przestrzeń dla tematów trudnych zawsze się znajdzie, ale po co tracić na nie czas, kiedy barszcz stygnie, a dla członków heimatlandowego zjazdu liczy się każda minuta. Jak co roku, ten umarł, tamten nie żyje, ten to dopiero żył, kiedy tamten już nie żył. Po grecku najmiększa jest miruna albo morszczuk, ciśnienie jest niskie albo wysokie i już, trzeba wracać, żegnać się z Heimatlandem i do następnego!

Autor Jakub Stepaniuk pochodzi z regionu Puszczy Białowieskiej, mieszka w Warszawie. Jest młodym badaczem naukowym, specjalizującym się w tematyce prawno-politologicznej, dotyczącej mniejszości narodowych i migracji ludności.
Autor Jakub Stepaniuk pochodzi z regionu Puszczy Białowieskiej, mieszka w Warszawie. Jest młodym badaczem naukowym, specjalizującym się w tematyce prawno-politologicznej, dotyczącej mniejszości narodowych i migracji ludności.

Ostatecznie ktoś wspomni o tej granicy i o tych czołgach, nawet jeśli za bardzo nie wypada. Zwłaszcza w nieświątecznym lipcu, bo nikt nie poratuje tematem zastępczym, kuzyn nie rzuci najlepszą techniką smażenia ryby po grecku, sam się pewnie w tej Grecji teraz smaży. Ryby zresztą drogie, ale już głowa boli od tego liczenia, co ile podrożało. Wtedy okazuje się, że tak naprawdę to właśnie ta granica i te czołgi są głównym zmartwieniem Heimatlandu. Inflacja boli bardzo, zwłaszcza emerytalne kieszenie, ale rybę zawsze można zastąpić własnym ogórkiem z ogródka, a jak zaczną strzelać, to człowiek już nic na to nie poradzi. Jeżeli komukolwiek zdarzy się zapomnieć o granicy i czołgach, to nie ma powodu do obaw, przypomni o nich odbiornik telewizyjny albo radiowy.

No właśnie, im więcej stacji telewizyjnych i radiowych tym więcej problemów. Teoretycznie miało to zwiększyć jakość rozrywki i przepływu informacji. Stare pokolenie kombinuje jeszcze z kanałami białoruskimi i nawet poddaje się czasem lejącej się z nich propagandzie. Taki dziadek czy babcia tęsknią za tym, co było przed 1989 r. Chwalą baćkę, najjaśniejszą gwiazdę rolniczego postępu. Daj Bóg, aby u nas był taki gospodarz, takie traktory i taki porządek, mówią. Nie dociera argument, że to tylko propaganda. Czasem nie dochodzi nawet fakt wojny w Ukrainie. Bo u Łukaszenki mówią, że tę Buczę to sobie Ukraińcy sami wymyślili.

Wychwalanie białoruskich kartofli i traktorów przy wigilijnym stole przez rodzinnych seniorów budziło niegdyś chichot młodszych, wypierających tez przy okazji swoją białoruską mniejszościową tożsamość. Wstyd z tym całym Łukaszenką i śmiesznym dialektem, spolonizujmy się i będzie święty spokój. Heimatland przechodzi międzypokoleniowy kryzys tożsamości i sam nie wie, na ile on polski, białoruski, tutejszy, prawosławny. 

Inne tematy już nie dzielą tak bardzo, w końcu wszyscy jesteśmy po tej samej stronie granicy. No właśnie, ta granica, a mianowicie tzw. linia Curzona wymyślona ponad sto lat temu przez brytyjską dyplomację na potrzeby oddzielenia etnicznych Polaków od reszty kresowego towarzystwa, dziś znowu daje o sobie znać. W II RP po Traktacie Ryskim prawie nikt o niej nie wspominał, bo wschodnia granica przebiegała po przedmieściach Mińska, co czyniło Podlasie geograficznym centrum kraju, a sanacyjną Polskę niespokojnym i kulturowo heterogenicznym państwem. 

Temat linii Curzona powrócił w trakcie dyskusji o granicy pomiędzy PRL-em a ZSRR, kiedy wymuszono przepchnięcie Polski na zachód i zaakceptowano podział Puszczy Białowieskiej. Mniejszości dostały co najwyżej status muzealnej ciekawostki krajoznawczej, PRL miało rozwiązać problemy konfliktów narodowościowych, innych narodów po prostu się pozbywając w wymiarze asymilacyjno-wysiedleńczym. Jak mówią wiejskie legendy, tworząca się granica nie była taka szczelna jak dziś. Sowieci dali się przekupić litrami bimbru po to, aby uniknąć krojenia miejscowości na pół i dzielenia rodzin. Choć często polskość i białoruskość, tak jak katolicyzm i prawosławie, zostały po dwóch stronach granicy, jedną kreską na mapie nie dało się tak łatwo odczyścić jednych od drugich. Czystki nie zdołały też dokonać oddziały „Burego” chwilę po uznaniu granicy. 

Po upadku Związku Radzieckiego przepuszczalność granicy pomagała lokalnym biznesmenom powiększać majątki, w końcu z czegoś trzeba było żyć, kiedy PRL-owskie zakłady padały jak muchy. Ropa, wódka, papierosy – każdemu według potrzeb. Nie zapominajmy też, że Puszcza Białowieska to nie tylko sprawy ludzi. Żubry, wilki czy rysie również miały potrzebę załatwiania swoich interesów po dwóch stronach linii granicznej. Dziś wysoki płot z nowoczesnym systemem elektronicznym ignoruje potrzeby lokalnego rynku czy też środowiska naturalnego. Nie po to go tak zaprogramowano, aby komuś dogadzać. 

Czy każdy Heimatland przeżywa erozję międzyludzkiej empatii? Przemierzając jakiś czas temu kilometry austriackiej autostrady, słuchałem jak rozczulony pan redaktor austriackiej jedynki opowiada o swoim Heimatlandzie, o tym jak magiczną chwilą jest wsłuchanie się w niezmącony niczym dźwięk potoku, gdzieś tam na kwiecistych zboczach Semmering. Brzmi znajomo, też kiedyś przeżywało się te głębokie emocje w akompaniamencie świergocących ptaków dochodzące z koron dębów, majestatycznych jak nigdzie indziej. Potem nam te korony zaczęli ścinać tak głośno, że cały urok szlag trafił.

Jakub Stepaniuk

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.

Календарыюм

Гадоў таму

  • ў красавіку

    980 – у 1044 г. пачаў княжаньне ў Полацку Усяслаў Брачыслававіч, званы Чарадзеем. Яго славутая дзейнасьць была апісана ў паэме „Слова аб паходзе Ігаравым”. 920 – у 1104 г. адбыўся вялікі паход кааліцыі князёў Кіеўскай Русі, арганізаваны Уладзімірам Манамахам на …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Календарыюм / Kalendarium

Сёньня

  • (249) – 24.04.1775 г. у Будлеве Бельскага пав. Гродзенскай губ. (зараз гміна Вышкі, Бельскага пав. Падляшскага ваяв.) нар. кс. Якуб Забядэвуш Фалькоўскі, адзін з пачынальнікаў навучаньня глуханямых мове жэстаў, быў рэктарам піярскай школы ў Шчучыне, у 1817 г. адкрыў у Варшаве першую польскую школу для глуханямых. У 1826-1837 гг. быў першым пробашчам касьцёла сьв. Аляксандра ў Варшаве на Пляцы Трох Крыжоў, у якога падзямельлях пахаваны пасля сьмерці. Памёр у Варшаве 2.09.1848 г.
  • (139) – 24.04.1885 г. у Гродзенскай губ. (у Гродне або ў Кузьніцы) нар. Анна Саланка, настаўніца, якая ў 1909 г. разам з сястрой Марыяй і кс. Францішкам Грынкевічам заснавалі Гродзенскі гурток беларускай моладзі, першую беларускую арганізацыю на Гарадзеншчыне. У 1906 г. закончыла Гродзенскую жаночую гімназію і выехала на навуку ў Інсбрук, дзе з кс. кс. Ф. Грынкевічам і Адамам Лісоўскім заснавала беларускі гурток. У 1911 г. выйшла замуж за гімназіяльнага настаўніка Алексея Селівачова. Памерла ў Вільні 2.02.1915 г. Пахавана на могілках Росы.
  • (135) – 24.04.1889 г. у Стоўпцах нар. Юры Сабалеўскі, беларускі палітычны і нацыянальны дзеяч, пасол у польскі сойм у 1926-1928 гг. Арыштаваны НКВД пасьля 1939 г., уцёк з савецкай турмы ў канцы чэрвеня 1941 г. Актыўна ўдзельнічаў
  • (80) – 24.04.1944 г. у Суботніках каля Іўя нар. Зянон Пазьняк, археоляг і палітычны беларускі дзеяч. Зараз у эміграцыі. Жадаем шмат сілаў і нягаснучай надзеі на сапраўдную Беларусь!

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары

Усе правы абаронены; 2024 Czasopis