Pa prostu / Па-просту

Po pudlaśki / По-пудляські

  • Waśkowa spowed’ (1)

    Nadworie Styczeń sioho roku buw tepły i niemorozny. W Ryhoruwciach uże po tradycji bołoto, zemla rozmerzła. W miastowych czerewykach rozmemłeny kaluży preskokowaty treba, kob bołotom botiki ne barzo pobrudyty. Abo wody w ich ne nabraty. Peredom ide mużczyna pożyły, zhorbiany, pałkoju podperajetsia i ide czerez… ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

RSS, Facebook i Telegram

Kaliś pisali...

Waražba dziaŭčat z pawiaskom pierad Nowym Hodam u Sakolščynie.

Wiedama, što siarod biełaruskaha narodu jość šmat zwyčajaŭ, jakich niama siarod druhich, nawat nam swajackich narodaŭ. Asabliwa mnoha jość hetych roznych zwyčajaŭ: narodnaj wiery i waražby nawakoła Kalad. Tolki šmat jakija z hetych zwyčajaŭ, dziakujučy tamu ciažkamu histaryčnamu šlachu, jaki prajšoŭ naš narod, nia ŭsiudy zachawalisia da našaha času ŭ adnolkawych formach. Ab adnym takim źjawiščy chaču tutaka raskazać, a heta ab tym, jak u nas, u Sakolščynie, u wiečary pierad Nowym Hodam dziaŭčaty warožać z pawiaskom.A heta woś jak:

Užo z samaje ranicy ŭ wileju pierad Nowym Hodam dziaŭčatam niama spakoju: pryhataŭlajuć pawiaski, chodziać adna da adnoj i zmaŭlajucca waražyć. Wiečara žduć z wialikaj nieciarpliwaściu, bo jak-ža-ž jaho nia ždać, kali ŭ hety wiečar pawiasok skaža kožnaj dziaŭčynie, ci ŭ hetym nowym hodzie dola jej uśmiachniecca i paśle joj miłaha-kachanaha, ci, barani Boža, hetaja dola ab joj susim nie parupicca i abiarniecca da jaje plačyma.

Ale woś i wiečar. Dziaŭčaty ŭsie źlacielisia jak ha. Zaraz-ža i prystupajuć da waražby. Haspadynia domu ŭnosić niewialikuju kapanku, u jakuju i składajuć dziaŭčaty swaje pawiaski, zmotanyja ŭ pradaŭhawaty kružok i pasiaredzinie ŭ popierak pierawiazany (pawiaski henyja tkuć samyja dziaŭčaty, jak heta bywaje i pa ŭsioj Biełarusi). Paśla čaho adna z pasiarod dziaŭčat padymajecca z kapankaj na wysoki stałok i pačynaje pawiaski apałać, tak, jak u nas apałajuć krupy, pryhawarwajučy: „sieju, sieju apałaju, pajdu ŭ hetym hodzie zamuž, ci dziaŭčynaj skanaju?”

Sakolščyna na mapie z pacz. XX st.
Sakolščyna na mapie z pacz. XX st.

Chwilina tut wielmi pawažnaja: cišyna, wočy dziaŭčat źwiernuty na padskakwajučyja pry apałańni pawiaski. Ale-ž nia doŭha čakajučy – „wyskačyŭ”! – huknuli ŭsie ŭ adzin hołas i kinulisia padymać pawiasok, wyskačuŭšy z kapanki na padłohu. – „Heta Stefki, Stefki!” – pačulisia iznoŭ hałasy dziaŭčat i zazdrosna ŭsie hlanuli ŭ bok ułaśnicy pawiaska – Stefki, a taja ledź trymajecca, kab nie zaśmiajacca z radaści, što jaje pawiasok pieršy „wyskačyŭ”, kładzieć iznoŭ hety samy pawiasok u kapanku, kab dalej „skakaŭ”, bo tolki tady dziaŭčyna ŭ hetym hodzie wyjdzie zamuž, kali pawiasok wyskačyć da troch razoŭ. Dalej apałalnicy adna druhuju źmianiaje, hałasy dziaŭčat iznoŭ razdajucca: „Mani wyskačyŭ”, „Alesi druhi raz”, „sieju, sieju, apałaju…” Usio heta źmiašaŭšysia sa śmiecham i homanam užo pawiasialeŭšych dziaŭčat (bo pawiaski dobra skačuć) daje dawoli cikawy abraz. 

Ale raptam, jak kažuć, jak siakieraj rubnuŭ, – stała cicha, dziaŭčaty stali jak ukopanyja. Što tutaka stałasia nadzvyčajnaha? A woś što: adzin pawiasok pry apałańni ŭ kapancy rażwiazaŭsia, a heta wielmi drenny znak dla ŭłaśnicy henaha pawiaska, bo aznačaje, što z jeju wyjduć niadobryja paśledstwy nieaściarožnaha kachańnia. Spačatku nichto z dziaŭčat da hetaha pawiaska nia pryznajecca, ale paśla taki dabilisia, što hety pawiasok Anieli, pa adrasu jakoj zaraz-ža ad prysutnych tutaka chłopcaŭ pasypalisia roznyja žarty. Ale hetaje niespadziawanaje praroctwa pawiaska Anieli, pa adrasu jakoj zaraz-ža ad prysutnych tutaka chłopcaŭ pasypalisia roznyja žarty. Ale hetaje niespadziawanaje praroctwa pawiaska Anieli było prykrym tolki joj samoj, bo zaraz-ža waražba pašła swajeju čarhoju, iznoŭ śmiech, homan, roznyja žarty, „sieju, sieju” b h. d., až urešcie prapałaŭšy kožnaj dziaŭčynie pa try razy, waražba z pawiaskami zakančwajecca, kab pačacca ažno praz hod iznoŭ.

I choć usie dziaŭčaty astalisia wielmi zdawolenyja, wiasiołyja, ale ŭ niekulkich z pasiarod ich nia trudna pračytać niezdawoleńnie i smutak, bo i nia dziwa: ab wyniku waražby z pawiaskami budzie wiedać cełaja wakolica. U pieršych dniach nowaha hodu pry sustrečach dziaŭčat z susiednich wiosak, najpierš dzielacca nawinami z waražby h. j. čyj pawiasok „wyskačyŭ”, čyj razwiazaŭsia i h. d. 

Aprača waražby z pawiaskom jość jašče mnoha sposabaŭ waražby ŭ hety wieczar.

Tutaka cikawa adznačyć, što ŭ žyćci biełaruskaha narodu, jak my wiedajem z roznych zwyčajaŭ, pawiasok maje značeńnie złučanaje z zamužstwam, tak naprykład u nas aprača wyšej raskazanaj waražby, u jakoje pawiasok adyhrywaje hałoŭnuju rolu – chryščonaja maci wiazučy dzicia da chrestu daryć jamu pawiasok, a kožnaja dziaŭčyna, wychodziačy zamuž pierad wiasiellem razdaje pražu swaim kumpankam i znajomym na pawiaski, a henyja wytkaŭšy adnosiać jaho maładusie. Maładucha hetyja pawiaski ŭ wiasielli daryć usim družbantam i swajakom maładoha.

Michałka z pad Suchawoli.

„Krynica”, nr 6, z dn. 8.02.1925 r., s. 2-3

Календарыюм

Гадоў таму

  • у лістападзе

    685 – у 1341 г. войскі Вялікага Княства Літоўскага акружылі крыжацкую цьвердзь Баербург і прыступілі да яе здабыцьця. Падчас атакі загінуў вялікі князь Гедымін. 210 – 4.11.1816 г. у мястэчку Кублічы каля Лепеля нар. Арцём Вярыга-Дарэўскі (пам. у ссылцы ў Сібіры …ЧЫТАЦЬ ДАЛЕЙ / CZYTAJ DALEJ

Новы нумар / Novy numer

Папярэднія нумары / Poprzednie numery

Усе правы абаронены; 2026 Czasopis
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com