Pierwsza matura na ziemi michałowskiej

s1-str31

Pierwsi maturzyści LO w Michałowie ze swoimi nauczycielami – Józefem Borowskim, Wojciechem Ostrowskim i Barbarą Stasiewicz(w środku). Uczniowie od prawej – Maria Połocka, Aleksander Markiewicz, Julian Monach, Raisa Kuniec, Barbara Kulesza, Zenaida Kuniec, Halina Ciwoniuk, Jerzy Ziniewicz, Wiera Tomaszuk, Mikołaj Hajduk, Lidia Nazarko, Władysław Rybiński i Konstanty Wawrzyniak

 

70 lat LO w Michałowie

Zapewne opadły już maturalne emocje, wyrównał się poziom adrenaliny i tegoroczni maturzyści, a także ich rodzice, nauczyciele i wychowawcy czekają na ogłoszenie wyników egzaminów, które nastąpi 5 lipca 2016 roku. Tego dnia Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży przekaże do szkół świadectwa dojrzałości wraz z wynikami egzaminów maturalnych. Zanim to nastąpi, przypomnijmy jak zdawali maturę nasi przodkowie w Liceum Ogólnokształcącego w Michałowie. Właśnie 65 lat temu, w maju 1951 roku odbył się na ziemi michałowskiej pierwszy państwowy egzamin dojrzałości, który ze względu na wysoką rangę i unikalny charakter nazywano również „dużą maturą”. A ponieważ michałowskie LO było jedynym w największym wówczas powiecie białostockim, była to także pierwsza po wojnie matura w tym powiecie.

 

Procedury i wymagania egzaminacyjne

Matura była uwieńczeniem czteroletniego cyklu nauczania w Szkole Ogólnokształcącej stopnia licealnego oraz potwierdzeniem dojrzałości intelektualnej.  W świetle ówczesnego zarządzenia Ministra Oświaty Egzamin dojrzałości powinien wykazać, czy uczeń: osiągnął taki poziom wykształcenia i dojrzałości umysłowej, jaki odpowiada wymaganiom programowym szkoły ogólnokształcące stopnia licealnego i jest przygotowany do podjęcia studiów w szkołach wyższych oraz jest dojrzały politycznie i społecznie do spełniania zadań obywatela w Polsce Ludowej.

Egzamin składał się z dwóch części – egzaminu pisemnego i ustnego. Część pisemna obejmowała tylko dwa przedmioty – język polski i matematykę. Natomiast w zakres części ustnej wchodziło pięć przedmiotów – język polski, nauka o Polsce i świecie współczesnym wraz z nauką o społeczeństwie, historia Polski i historia powszechna (nowożytna), matematyka i fizyka.

Do przeprowadzenia egzaminu w michałowskim Liceum kierownik Wydziału Oświaty Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku powołał Państwową Komisję Egzaminacyjną w składzie:

  • Antoni Stasiewicz – przewodniczący i egzaminator z nauki o Polsce i świecie współczesnym,
  • Witold Nosowski – egzaminator z języka polskiego,
  • Arseniusz Ziniewicz – egzaminator z matematyki,
  • Eulalia Bałazy – egzaminator z historii,
  • Wojciech Ostrowski – egzaminator z fizyki,

Wszyscy członkowie komisji byli nauczycielami tej szkoły. Jedyną osobliwością był udział w komisji tzw. delegata społecznego, którego powołał kierownik Wydziału Oświaty WRN na wniosek Powiatowej Rady Narodowe] w Białymstoku.

Tematy na egzamin pisemny ustalało Ministerstwo Oświaty i były one jednolite na obszarze całego kraju. Natomiast pytania na egzamin ustny (z reguły po trzy w zestawie) opracowywali nauczyciele – egzaminatorzy przedmiotów maturalnych, a zatwierdzał przewodniczący komisji.

 

Pierwsza matura w michałowskim Liceum

Pierwsza sesja maturalna rozpoczęła się w poniedziałek 21 maja 1951 roku egzaminem pisemnym z języka polskiego w budynku przy ul. Szkolnej. Tego dnia z samego rana w szkole panowała podniosła atmosfera. Dziewczyny w białych bluzkach i długich spódnicach, chłopcy w ciemnych (w większości granatowych) garniturach, jasnych koszulach i oczywiście „pod krawatem”. Wśród zdających stres, kulminacja emocji… i ostatnia giełda oczekiwanych tematów.

Na kwadrans przed rozpoczęciem egzaminu do sali wkroczyła komisja egzaminacyjna – Antoni Stasiewicz, Witold Nosowski i Arseniusz Ziniewicz, później weszli maturzyści i zajęli wcześniej wyznaczone im miejsca w drewnianych ławkach. na których znajdowały się kałamarze z atramentem (dla piszących stalówką) i butelki z oranżadą. O godzinie 8.00 zapanowała kosmiczna cisza, rozległ się trzask łamanego laku z odciskiem pieczęci Ministerstwa Oświaty, po czym przewodniczący komisji otworzył szarą kopertę i odczytał tematy na egzamin piśmienny z języka polskiego w 1951 roku:

  1. Dr Judym i Paweł Własow jako wyraziciele poglądów społecznych Że-romskiego i Gorkiego,
  2. Walka o postęp w twórczości i działalności pisarzy polskich epoki Oświecenia,

3 Rozwiń myśl zawartą w słowach prezydenta Biureta: Plan 6-letni wzmacnia siły Polski i wzmacnia jej niezależność, a wraz z tym wzmacnia wkład Polski do ogólnoludzkiego dzieła pokoju.

Na twarzach zdających pojawiło się lekkie odprężenie, zwłaszcza u tych, którzy na giełdzie stawiali na Oświecenie. Ale jak się później okazało, najwięcej zdających wybrało temat trzeci i „rozwijało myśli” prezydenta PL. Na napisanie wypracowania zdający mieli pięć godzin (300 minut).

Następnego dnia, 22 maja 1951 roku, odbył się egzamin pisemny z matematyki. Ta sama sala, podobna procedura, tylko papier w kratkę i inne miejsca zdających – „słabeusze” zajęli miejsca bliżej „talentów matematycznych”. W ministerialnej kopercie było trzy zadania z matematyki, obejmujące algebrę, arytmetyką oraz geometrię z trygonometrią. Na ich rozwiązanie zdający mieli cztery godziny (240 minut).

Prace egzaminacyjne z języka polskiego sprawdzał Witold Nosowski, z matematyki Arseniusz Ziniewicz. Obaj egzaminatorzy musieli opracować krótkie recenzje poszczególnych prac, a ocenę dokonywali jednym ze stopni: bardzo dobry. dobry, dostateczny, niedostateczny. Jednak ocenę końcową ustalał przewodniczący komisji, któremu przysługiwało prawo do zmiany oceny egzaminatora. Jak się później okazało, wszyscy abiturienci zdali egzaminy pisemne i zostali dopuszczeni do egzaminów ustnych.

Egzaminy ustne odbywały się jednego dnia z pięciu przedmiotów przed wszystkimi członkami komisji. Procedura tych egzaminów przebiegała w kilku etapach, a mianowicie:

– wylosowanie zestawu (pytań lub zadań), zawierającego po trzy zagadnienia na pojedynczych kartkach, nieróżniących się stopniem trudności, obejmujących materiał programowego z danego przedmiotu,

– przygotowanie się do egzaminu – 15 minut,

– odpowiedzi na wylosowane pytania lub rozwiązywanie zadań. Czas trwania egzaminu ustnego z jednego przedmiotu nie przekraczał 20 minut.

Ocenę odpowiedzi ustnych z każdego przedmiotu ustalała cała Komisja po wysłuchaniu opinii egzaminatora. Aby zdać egzamin, uczeń musiał wykazać się znajomością, co najmniej 50 proc. treści programowych z czteroletniego cyklu nauczania (obecnie tylko 30 proc. z trzech lat). Zatem był to bardzo trudny egzamin, do którego dochodzili tylko najlepsi i najwytrwalsi uczniowie.

s1-str32

Świadectwo dojrzałości Nr 2 – Mikołaja Hajduka, najlepszego absolwenta pierwszego rocznika maturalnego 1951 roku

 

Duża ranga matury – mało absolwentów

Z pierwszego rocznika maturalnego państwowy egzamin dojrzałości zdało 14 abiturientów.  Uroczystość wręczenia pierwszych matur odbyła się 30 maja 1951 roku. Pierwsze świadectwa dojrzałości Szkoły Ogólnokształcącej stopnia Licealnego w Michałowie otrzymali Halina Ciwoniuk, Mikołaj Hajduk, Barbara Kulesza, Raisa Kuniec, Zenaida Kuniec, Anatoli Markiewicz, Aleksander Markiewicz, Julian Monach, Lidia Nazarko, Maria Połocka, Władysław Rybiński, Wiera Tomaszuk, Konstanty Wawrzyniak i Jerzy Ziniewicz.

Absolwenci 1951 roku w większości byli przerośnięci (mieli od 18 do 22 lat) i przez cały cykl kształcenia (cztery lata) byli najstarsi w szkole. Niechętnie poddawali się rygorom dyscypliny szkolnej, ale towarzyszył im niespotykany w latach późniejszych zapał do nauki i etos pracy. W większości pochodzili z rodzin chłopskich i robotniczych i stanowili potencjalną inteligencję pierwszego pokolenia. Tylko nieliczni wywodzili się ze środowisk inteligenckich. Mieszkali w Michałowie i okolicznych wsiach, Hieronimowie, Kazimierowie, Kobylance, Lasance, Lewszach, Mościskach, Nowej Woli, Pieńkach, Oziabłach, Topolanach i innych. Do szkoły chodzili pieszo lub dojeżdżali rowerami.

Niestety w roku szkolnym 1951/52 nie było matury, bowiem promocję do klasy XIj otrzymało zaledwie siedmiu uczniów i nie było podstaw do utworzenia klasy maturalnej. Nasi maturzyści zostali przeniesieni do LO w Olecku, przy którym był internat i tam też zdawali maturę. Z drugiego rocznika maturalnego (1953) egzamin dojrzałości zdało 21 osób. Natomiast z mojej klasy – rocznik maturalny 1954 – na czterdziestu uczniów przyjętych do klasy ósmej świadectwa dojrzałości otrzymało 17 osób, w tym aż trzynastu chłopców i tylko cztery dziewczyny.

Wprawdzie przytoczone liczby nie napawały optymizmem, ale rzeczywista sprawność kształcenia (edukacyjna wartość dodana) de facto nie była aż tak zła. Ponieważ część uczniów (zwłaszcza dziewcząt) po ukończeniu klasy IX (tzw. małej matury), przechodziła do Liceum Pedagogicznego w Białymstoku, gdzie uzyskiwała dyplomy na nauczyciela szkoły podstawowej. Natomiast chłopcy byli werbowani do szkół oficerskich i nie tylko.

Ale prawdą jest, że niektórzy uczniowie mieli trudności z opanowaniem materiału nauczania i nie otrzymawszy promocji do klasy wyższej rezygnowali z nauki. Najwięcej osób odpadało już po klasie ósmej. Aby uniknąć kompromitacji w lokalnym środowisku część z nich, zwłaszcza dziewczęta, rezygnowała z nauki jeszcze przed zakończeniem roku szkolnego. Spośród wielu przyczyn niepowodzeń edukacyjnych można wymienić m.in. trudne warunki materialne, braki wynoszone z małych szkół wiejskich i utrudniony dostęp do szkoły zwłaszcza zimą.

W wielu domach nie było światła elektrycznego, co utrudniało odrabianie lekcji, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. Brakowało podręczników, lektur i przyborów szkolnych. Nie mniej istotną barierą były przeładowane programy nauczania, obejmujące aż 19 przedmiotów, w tym język łaciński, astronomię, geologię, logikę, propedeutykę filozofię i przysposobienie wojskowe. Zdarzało się również, że niepowodzenie w nauce było skutkiem zbyt dużego powodzenia w miłości…

Godzi się podkreślić, że ranga ówczesnej matury była bardzo wysoka. Zapewniała ona pracę w administracji publicznej, urzędach i biurach zakładów pracy oraz w przedszkolach i szkołach podstawowych, przy czym w tych ostatnich trzeba było uzupełnić wykształcenie pedagogiczne. Jednocześnie była ona przepustką na wyższe uczelnie, ale po uprzednim zdaniu egzaminu wstępnego. Jedynie wyróżnieni dyplomem „Przodownik nauki i pracy społecznej” mieli prawo wstępu na dowolnie wybraną uczelnię bez egzaminu wstępnego. Takie dyplomy po raz pierwszy otrzymali w czerwcu 1950 roku:Mikołaj Hajduk i Jerzy Ziniewicz. A ponieważ tylko nieliczni legitymowali się maturą, jej prestiż społeczny był nie mniejszy od dzisiejszego dyplomu ukończenia studiów wyższych.

Bazyli Niedźwiecki

Komentarze

  1. Really no matter if someone doesn’t know after that
    its up to other users that they will assist, so here it occurs.

  2. Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to
    my blog that automatically tweet my newest twitter updates.
    I’ve been looking for a plug-in like this for quite some
    time and was hoping maybe you would have some experience with something like this.

    Please let me know if you run into anything.
    I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.

  3. Hello! This is kind of off topic but I need some guidance from an established blog.
    Is it difficult to set up your own blog? I’m not very techincal but
    I can figure things out pretty quick. I’m thinking about making my
    own but I’m not sure where to begin. Do you have any ideas or
    suggestions? Many thanks

  4. I’m truly enjoying the design and layout of your blog.
    It’s a very easy on the eyes which makes it much more enjoyable for me to come here and visit more often. Did you hire out
    a designer to create your theme? Superb work!

  5. Hi! Do you know if they make any plugins to assist with SEO?

    I’m trying to get my blog to rank for some targeted keywords but
    I’m not seeing very good results. If you know of any please share.
    Cheers!

  6. Howdy would you mind letting me know which web host you’re
    utilizing? I’ve loaded your blog in 3 different browsers
    and I must say this blog loads a lot faster then most.
    Can you recommend a good hosting provider at a reasonable price?
    Kudos, I appreciate it!

  7. Spot on with this write-up, I actually believe this site
    needs a lot more attention. I’ll probably be returning to see more, thanks for the
    advice!

  8. Admiring the time and energy you put into your blog and detailed
    information you offer. It’s great to come across a blog every once in a
    while that isn’t the same old rehashed material. Great read!
    I’ve saved your site and I’m adding your RSS feeds to
    my Google account.

  9. Just want to say your article is as astonishing. The clarity in your post is just
    nice and i can assume you’re an expert on this subject.

    Fine with your permission allow me to grab your RSS
    feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please continue
    the enjoyable work.

  10. I believe what you published was actually very logical.

    However, consider this, suppose you added a little content?
    I am not suggesting your information is not solid., however
    what if you added a post title that grabbed people’s attention? I mean Pierwsza matura na ziemi michałowskiej – Czasopis is a little plain. You could glance
    at Yahoo’s home page and watch how they create post titles to get people to click.
    You might add a related video or a picture
    or two to get people interested about everything’ve written. Just
    my opinion, it could bring your website a little livelier.

  11. What’s up, yeah this article is in fact fastidious and I have learned lot of things from
    it on the topic of blogging. thanks.

  12. It’s going to be finish of mine day, but before ending I am reading this
    wonderful post to improve my know-how.

  13. Hello would you mind letting me know which webhost you’re working with?
    I’ve loaded your blog in 3 different web browsers and
    I must say this blog loads a lot quicker then most.
    Can you suggest a good hosting provider at a reasonable price?
    Thank you, I appreciate it!

  14. I was recommended this blog by my cousin. I am not
    sure whether this post is written by him
    as nobody else know such detailed about my difficulty.
    You’re wonderful! Thanks!

  15. I’m amazed, I have to admit. Rarely do I come across a blog that’s both educative and engaging,
    and let me tell you, you have hit the nail on the head. The problem is something that too few men and women are speaking intelligently about.
    Now i’m very happy I found this during my hunt for something concerning this.

  16. We absolutely love your blog and find most of your post’s to be precisely what I’m
    looking for. Do you offer guest writers to write content in your case?

    I wouldn’t mind writing a post or elaborating on some
    of the subjects you write with regards to here. Again, awesome
    weblog!

  17. I wanted to thank you for this excellent read!!
    I certainly enjoyed every bit of it. I have you book-marked to look at new things you
    post…

  18. Hey There. I found your blog using msn. This is a really well written article.
    I’ll be sure to bookmark it and return to read more of your useful info.
    Thanks for the post. I will certainly comeback.

  19. Excellent article. Keep writing such kind of info on your site.
    Im really impressed by your site.
    Hello there, You’ve performed a great job. I will certainly digg it and in my opinion recommend to
    my friends. I am sure they will be benefited from this
    website.

  20. We are a group of volunteers and starting a brand new scheme
    in our community. Your web site provided us with useful info to work on.
    You’ve done a formidable job and our entire community will likely be grateful to you.

  21. Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as though you relied on the video to make your point.
    You obviously know what youre talking about, why waste your intelligence
    on just posting videos to your blog when you could be giving
    us something informative to read?

  22. With havin so much content do you ever run into any
    problems of plagorism or copyright violation? My blog has a lot of
    completely unique content I’ve either written myself or outsourced but
    it appears a lot of it is popping it up all over
    the web without my permission. Do you know any methods to help prevent content from
    being ripped off? I’d definitely appreciate it.

  23. I am really impressed with your writing skills as well as with the layout on your
    weblog. Is this a paid theme or did you modify it
    yourself? Either way keep up the excellent quality writing, it is rare to see a nice
    blog like this one today.

  24. I’ve been exploring for a little bit for any high-quality articles or blog posts on this sort of house .

    Exploring in Yahoo I ultimately stumbled upon this website.
    Studying this info So i’m satisfied to express that I have
    a very excellent uncanny feeling I came upon just what I needed.
    I most without a doubt will make certain to do not disregard this website and give it a glance regularly.