– Albo Bahataja Kalada (Bahataja Kuccia) – tak z davion-daŭna nazyvajuć u nas pryvitannie „staroha” Novaha Hoda, jakoje adbyvałasia i dahetul adbyvajecca nie tolki ŭ viečar, ale ŭsiu noč z 13-ha na 14-ha studzienia. Ciapier isnuje šmat inšych nazvaŭ, ale ŭsie jany davoli štučnyja. Baču, što najmacniej na Biełastoččynie ŭkaraniajecca „Ščodry Viečar” (sa słavianska-biełaruskaj movy). U zabyćcio adychodzić „Hahatucha”, a i „Małanka” amal nidzie nie pryniałasia. Zatoje ŭ polskaj movie ŭ apošnija hady vyrasła nam sapraŭdnaja „twórczość” – čaho tolki nie prydumali ci to žurnalisty, ci restauratary ŭ abjavach našych navahodnich balaŭ. Ja sabie vynatavaŭ takija:

„Juliański Sylwester” (abo „Sylwester Juliański”),

„Prawosławny Nowy Rok” (abo „Prawosławny Sylwester”),

„Sylwester Bis”.

Ciapier usie hetyja „druhija” Sylwestry zvodziacca – jak kaža moj znajomy – da „čarki i skvarki”. Nu i da tanca ŭ pad našy pieśni. Nu i tak, vidać, musić być, i tak budzie. Ale ja ŭ hetym miescy napomniu, što daŭniej – skažam, jašče paŭvieku tamu – u našym navakolli Bahataja Kalada była taksama „andrzejkami”, bo ŭ hety viečar usie z usimi masava varažyli. Ja toje znaju z apoviedau svajoj mamy, jakaja dziacinstva praviała ŭ Słoi kala Szudziałava. Niadaŭna ja ŭsio toje ŭspomniŭ, hartajučy „Lud białoruski” Michała Federoŭskaha. Voś u pieršym tomie hetaj manumientalnaj pracy možam pračytać, jak pad Novy Hod varažyli ŭ nas (na Sakolščynie) u XIX-m vieku. Federoŭski zapisaŭ miž inšym takija zvyčaji:

1. „Dzieŭka ukradzie ŭ susieda biaremie droŭ, pryniasie ŭ chatu i liczyć. Jak da pary, to pojdzie zamuž da roku, jak nie, to nieviadoma kali, a moža i naohuł nijaki kavaler jaje nie schoča”.

2. „Paskidaŭšy pam adnym čaraviku dzieŭki mierajuć ad pokucia da paroha: katoraj pieršy prydzie na paro, taja najpierš zamuž pojdzie”.

3. „Dzieŭki piakuć bułački z žytniaj muki. Kožna kładzie svaju na zasłoncy. Potym zakliczuc sabaku. Katoryja bułački sabaka zjeść, tyja dzieŭki zamuž buduć iści”.

Bolš možacie pračytać sami tut: http://michaliszki.blogspot.com/2009/02/federowski-m-lud-biaoruski-na-rusi.html

Tymčasam byvajcie zdarovy i žyvicie bahata ŭ novym užo, 2010-ym hodzie!

Jurak Chmialeŭski