Janusz Korbel – Czekając na niedźwiedzia

felietonisci-03Lepiej lub gorzej orientujemy się w historii. Słabiej zauważamy, że oprócz tej naszej dzieje się też inna – zmieniają się warunki klimatyczne i przyrodnicze, wymierają miejscowe i pojawiają się obce gatunki, a czasami wracają te, które wyginęły. Ma na to wpływ zarówno człowiek, jak i sama przyroda. Jedne gatunki ginęły, inne były sprowadzane, by było na co polować, jeszcze inne przychodziły naturalnie lub uciekały z hodowli.

W XVIII wieku wyginę±y w Puszczy Białowieskiej jelenie i tarpany, które odłowiono i wywieziono do zwierzyńca Zamoyskich. Według niektórych autorów jeszcze w początkach XIX wieku widywane były rosomaki i polatuchy (takie latające wiewiórki), ale te informacje nie są wiarygodnie potwierdzone. Między 1873 i 1878 wybito ostatnie niedźwiedzie, chociaż już wcześniej były tępione i kłusowane jako cenna zdobycz – nic przecież się nie równało z futrem niedźwiedzia. W 1864 roku do puszczy – w ramach wymiany za żubry – przywieziono ponownie jelenie z Pszczyny. Na początku XX wieku wyginęły norki europejskie. Ostatni łoś zginął podczas I wojny światowej, ale w 1931 sprowadzono je ponownie. W 1919 padł ostatni żubr (przywrócono je puszczy na wolności w 1952 r.). W roku 1932 zabito ostatniego zająca bielaka. Akcja tępienia wilków, rysi i niedźwiedzi była w puszczy prowadzona w latach 1869-1882, a ostatni miś został zabity prawdopodobnie w roku 1878.

W książce o Puszczy Białowieskiej z roku 1894 jej autor E. Wiszniakow opisał walkę niedźwiedzia z żubrem. Straż leśna donosiła o sporadycznych atakach niedźwiedzi na żubry w XIX w., co jednak bywa przez badaczy poddawane w wątpliwość. Adam Wajrak w artykule „Został tylko Niedźwiedź Bury” (DużyFormat, 16. 01. 2003) pisze o pogłoskach, że jednak być może jeszcze w roku 1900 w puszczy mógł się błąkać jakiś niedźwiedź. Piotr Bajko wspomina o niedźwiedziu, który według informacji pochodzącej od syna dawnego leśnika białowieskiego, przekazanej preparatorowi zwierząt z muzeum parkowego, miał przywędrować do puszczy z głębi Rosji w roku 1910 i zostać zastrzelony.

Próbę ponownego zasiedlenia niedźwiedzi w puszczy podjęto w okresie międzywojennym, ale ich historia skończyła się tragicznie. W roku 1938 wypuszczono cztery pierwsze niedźwiadki, zakupione w Związku Radzieckim, a kilka miesięcy później trzy następne. Misie te szybko stały się wielkim problemem, gdyż wychowane z człowiekiem – nie bały się Częścią projektu było też ustawienie w rezerwacie klatki z ciężarną niedźwiedzicą Lolą, przywiezioną z zoo w Poznaniu. Klatkę postawiono w oddziale 317. Do dzisiaj biegnąca tam droga nosi nazwę Trybu Niedźwiedziowskiego. Po urodzeniu dwóch małych, nazwanych Jasiem i Małgosią, po pewnym czasie odstawiono od nich matkę, a niedźwiadki (teoretycznie) nie miały kontaktu z ludźmi i miały stać się dzikimi mieszkańcami puszczy.

O kłopotach z niedźwiedziami donosił 15 maja 1939 roku Dziennik Białostocki: „[…] cztery młode niedźwiedzie […] poszły całą gromadką w puszczę, ale po kilku dniach wróciły. Odpędzano je, straszono, lecz niedźwiadki wdrapały się na drzewa i ani myślały uchodzić do lasu. Wówczas połapano je i wywieziono kilkanaście kilometrów w głąb puszczy. Już wydział łowiecki łudził się, że niedźwiedzie zostaną w lesie, kiedy doszły słuchy, że jeden z czwórki zapędził się do odległej wioski i baraszkuje z dziećmi, wyżera jadło z garnków, myszkuje po izbach […]. Służba leśna nie zdążyła schwytać wesołka, gdy w parku pałacowym w Białowieży pojawił się drugi niedźwiedź. Przyszedł w skwarny dzień, wziął w stawie kąpiel i orzeźwiony zaczął wyczyniać cyrkowe sztuczki na pałacowym dachu. Tego było już za wiele. Niedźwiedzia złapano i wsadzono do klatki. W nocy niedźwiedź połamał klatkę i, spacerując, trafił do… schroniska, gdzie spała wycieczka 40 panien […] Przy tej zabawie złapano go i odesłano wraz z pierwszym do zoo. Niedźwiadki były zbyt zżyte z ludźmi, aby mogły stać się mieszkańcami puszczy. Trzeci miś skończył tragicznie. Chłopi zatłukli go drągami, gdy szedł do nich, łasząc się jak pies. Czwartego spotkał taki sam los. W międzyczasie wypuszczono na wolność jeszcze trzy niedźwiedzie. […] Dawano im co kto miał. Niedźwiedzie tak się do tego przyzwyczaiły, że gdy ktoś nie dał – to bęc go łapą w łeb. […] Blady strach padł na baby zbierające jagody i na robotników leśnych. Wreszcie jeden niedźwiedź zginął zabity drągami. Drugiego złapała służba leśna i odesłała na Polesie. Tam został również zabity. Trzeciego oddano do zoo”.

O urodzonych w puszczy Jasiu i Małgosi ten sam dziennik pisze: „Może żyją, może zginęły zatłuczone drągami. Jednak tropy jednego z nich widziano kilka dni temu”. Miesiąc w szpitalu przeleżała 18-letnia dziewczyna, napadnięta przez niedźwiedzia podczas zbierania jagód a inna, sześcioletnia, nie przeżyła i zmarła z powodu odniesionych ran.

Populacja białowieskich niedźwiedzi powiększyła się podczas II wojny światowej, bo Niemcy przywieźli do puszczy jakąś ich liczbę, podobno odebranych Cyganom, więc tym groźniejszych. Ponieważ nie bały się ludzi, zdarzały się z nimi wypadki śmiertelne. Ostatnie niedźwiedzie widziano w latach 50. XX wieku.

W latach 90., kiedy mieszkałem na południu Polski, napisał do mnie długi list pracownik Zakładu Badania Ssaków z Białowieży, mieszkający na emeryturze w Lublinie, Tadeusz Buchalczyk. Bezpośrednim powodem napisania listu był niepokój o los wycinanej puszczy i sprzeciw wobec zbyt intensywnych w puszczy polowań. Opowiadał w liście o swojej miłości do puszczy, ale przede wszystkim do niedźwiedzi, i o swojej kolekcji niedźwiedzich wyobrażeń.

Miał przydomek Niedźwiedź Bury i sam tak się podpisywał w przysyłanych do mnie listach. W jednym z nich opisał oglądany w roku 1963 ostatni trop niedźwiedzia w puszczy, na granicy polsko-radzieckiej.

Piotr Bajko pisze jednak, że ostatni raz niedźwiedź był obserwowany w lecie 2003 roku po stronie białoruskiej w lesie i na uprawach kołchozu w rejonie prużańskim. Musiał tam przywędrować z głębi kraju, prawdopodobnie z rezerwatu Berezyńskiego, leżącego na północ od Mińska, około trzystu kilometrów od puszczy, bo tam najbliżej puszczy żyje obecnie niedźwiedź brunatny.

Niespodziewanie, w roku 2012, gruchnęła najpierw plotka a potem wiadomość, że Białorusini chcą sprowadzić do Puszczy niedźwiedzie!
Przeprowadzono ankietę, według której ponad 70 proc. mieszkańców okolicznych wsi chce, żeby niedźwiedzie do Puszczy wróciły!
Zapytany podczas wspólnego posiedzenia rad naukowych obu parków pracownik białoruskiego parku narodowego poprosił jednak, żebyśmy nie brali zbyt poważnie wyników badania opinii publicznej w wioskach białoruskich. Dzięki pomocy finansowej ze strony niemieckiej organizacji przyrodniczej pojawił się faktycznie plan odłowienia niedźwiedzi w głębi Rosji i sprowadzenia ich do Puszczy Białowieskiej. Zdaniem badaczki niedźwiedzi najlepiej by było, gdyby miś wrócił do Puszczy w sposób naturalny, właśnie z zapowiednika Berezyńskiego. Osobniki odłowione w zupełnie innym regionie, w kompletnie nowym środowisku będą  się zachowywały w sposób nieobliczalny. Zastępca dyrektora białoruskiego parku narodowego powiedział jednak uspokajająco, że na razie projekt jest odłożony na bliżej nieokreśloną przyszłość.

Czekamy więc nadal cierpliwie na powrót niedźwiedzia do Puszczy

Komentarze

    1. To jakaś dziwna wiadomość, bo jeśli się nie mylę to na nagrobku podana jest data śmierci 1933 a wtedy w puszczy nie było niedźwiedzi! Pierwsze sprowadzono dopiero w 1938. Problemy zaczęły się w 1939. Poza tym prasa chętnie informowała o sensacjach a do takich należały konflikty z niedźwiedziami. Nie ma żadnej informacji o zabiciu kogokolwiek przez niedźwiedzia przed tragedią w 1939. Myślę więc że to jakaś legenda i chyba w ogóle nie chodzi o konflikt ze zwierzęciem… tym bardziej, że na nagrobku mowa jest, że zmarła a nie zginęła.

    2. od wczesnego dzieciństwa w dniu 1.XI. zawsze zapalałam znicz na grobie Zuzanki , robili to również moi sąsiedzi z podwórka (ul.Waryńskiego 12 – obecnie market Batory w Hajnówce ) n budynku po dawnej pralni mieszkała starsza pani o nazwisku Pawłowska i to on zawsze opowiadała tę historię małej Zuzanki .

  1. I’m truly enjoying the design and layout of your blog. It’s a very easy on the eyes which makes it much more pleasant for me to come here and visit more often. Did you hire out a designer to create your theme? Fantastic work!

  2. Sweet blog! I found it while searching on Yahoo News.
    Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo News?
    I’ve been trying for a while but I never seem to get there!
    Thank you

  3. Good day! Do you use Twitter? I’d like to follow you if
    that would be ok. I’m definitely enjoying your blog and look forward to new
    updates.

  4. Wonderful site you have here but I was wanting to know if you knew
    of any forums that cover the same topics talked about in this article?

    I’d really love to be a part of online community where I can get suggestions from other knowledgeable people that share the same interest.

    If you have any recommendations, please let me know.

    Thank you!

  5. Hello! Someone in my Facebook group shared this site with us so I came to look it over.
    I’m definitely loving the information. I’m book-marking and will be tweeting this to
    my followers! Great blog and brilliant style and design.

  6. Hi there would you mind letting me know which hosting company
    you’re using? I’ve loaded your blog in 3 different browsers and I must say this blog loads
    a lot quicker then most. Can you recommend a good hosting provider at a fair price?

    Cheers, I appreciate it!

  7. Way cool! Some extremely valid points! I appreciate you penning this article plus the rest of the website is also really good.

  8. Hey just wanted to give you a quick heads up and let you know a few of
    the pictures aren’t loading correctly. I’m not sure why but I think its a linking issue.
    I’ve tried it in two different browsers and both show
    the same outcome.

  9. It’s actually a nice and useful piece of info.
    I am satisfied that you just shared this useful
    info with us. Please stay us informed like
    this. Thanks for sharing.

  10. Hi this is kinda of off topic but I was wondering if blogs use WYSIWYG editors
    or if you have to manually code with HTML. I’m starting a
    blog soon but have no coding know-how so I wanted to get guidance from someone with experience.
    Any help would be enormously appreciated!

  11. Thanks a bunch for sharing this with all of us you actually know what you’re speaking about!
    Bookmarked. Please additionally visit my website =).

    We may have a hyperlink change arrangement between us

  12. I want to show my admiration for your generosity supporting visitors who absolutely need guidance on this one theme. Your personal commitment to getting the solution along has been exceptionally advantageous and have all the time encouraged regular people like me to reach their desired goals. Your new warm and friendly guidelines denotes a great deal a person like me and even further to my mates. With thanks; from all of us.

  13. Youre so cool! I dont suppose Ive read something like this before. So nice to search out someone with some unique thoughts on this subject. realy thank you for beginning this up. this website is something that is wanted on the net, somebody with a little originality. useful job for bringing one thing new to the web!

  14. I always used to study article in news papers but now as I am
    a user of web therefore from now I am using net for articles, thanks to web.

  15. Thanks so much for providing individuals with such a spectacular chance to read in detail from this web site. It is often very sweet plus full of a lot of fun for me personally and my office co-workers to visit your website a minimum of thrice in one week to read the new things you have got. Not to mention, I am also actually pleased with your exceptional principles you give. Some 3 areas in this article are basically the most suitable we’ve had.

  16. A person essentially assist to make significantly posts I’d state.
    This is the first time I frequented your website page and thus
    far? I amazed with the research you made
    to make this actual submit extraordinary. Wonderful activity!

  17. Hello, this weekend is nice in favor of me, because this point in time i am
    reading this impressive educational post here at my residence.

  18. Spot on with this write-up, I really suppose this website wants rather more consideration. I抣l in all probability be once more to read rather more, thanks for that info.

  19. Hello! I know this is somewhat off topic but
    I was wondering which blog platform are you using for this website?
    I’m getting tired of WordPress because I’ve had problems
    with hackers and I’m looking at alternatives for another platform.
    I would be fantastic if you could point me in the direction of
    a good platform.

  20. I want to express appreciation to the writer just for rescuing me from this particular difficulty. Because of searching throughout the the net and getting principles which are not beneficial, I assumed my entire life was gone. Living without the strategies to the problems you’ve solved by way of your entire blog post is a serious case, as well as the ones that could have in a wrong way damaged my career if I had not encountered your site. Your main competence and kindness in touching all areas was helpful. I’m not sure what I would’ve done if I hadn’t encountered such a thing like this. I can at this point look forward to my future. Thanks a lot very much for your reliable and sensible help. I will not think twice to recommend your web sites to any individual who ought to have direction about this matter.

  21. Good day I am so grateful I found your website, I really
    found you by error, while I was researching on Bing for
    something else, Anyways I am here now and would just like to
    say thanks a lot for a fantastic post and a all round interesting blog
    (I also love the theme/design), I don’t have time to browse
    it all at the minute but I have saved it and also added in your RSS feeds, so when I have time I will be back to read
    a great deal more, Please do keep up the fantastic
    work.

  22. Fantastic blog! Do you have any tips and hints
    for aspiring writers? I’m planning to start my own website soon but I’m a little lost on everything.
    Would you recommend starting with a free platform like WordPress or go for
    a paid option? There are so many choices out there that I’m completely overwhelmed ..

    Any recommendations? Bless you!

  23. Everything is very open with a very clear clarification of the issues.
    It was really informative. Your website is useful. Thank you
    for sharing!

  24. I used to be very pleased to find this web-site.I wished to thanks on your time for this wonderful read!! I positively having fun with every little bit of it and I’ve you bookmarked to check out new stuff you weblog post.

  25. I’m often to blogging and i actually admire your content. The article has really peaks my interest. I am going to bookmark your website and keep checking for new information.

  26. When someone writes an article he/she keeps the idea of a user
    in his/her brain that how a user can be aware of it.
    So that’s why this article is great. Thanks!

  27. Good post. I learn something new and challenging on blogs I stumbleupon every day.
    It will always be helpful to read content from other writers and practice a little something from other web sites.

  28. Hello! I could have sworn I’ve been to this site before but after browsing through some of the post I realized it’s
    new to me. Nonetheless, I’m definitely glad I found it and I’ll be book-marking and checking back
    frequently!

  29. Thanks a lot for providing individuals with a very breathtaking chance to read articles and blog posts from this web site. It is often very terrific and also stuffed with a great time for me personally and my office colleagues to visit your web site at minimum 3 times a week to see the newest secrets you have. Of course, we’re usually pleased considering the breathtaking information you give. Some 3 points on this page are particularly the most beneficial I have had.

  30. Normally I do not read post on blogs, however I would like to say that
    this write-up very compelled me to take a look at and do
    so! Your writing style has been amazed me. Thank you, quite
    nice article.

  31. certainly like your web-site but you need to take a look at the spelling on several of
    your posts. A number of them are rife with spelling problems and I to find it
    very troublesome to tell the reality however I’ll
    definitely come back again.

  32. Hey there are using WordPress for your site platform? I’m new to the blog
    world but I’m trying to get started and create my own. Do you require any html coding knowledge
    to make your own blog? Any help would be greatly appreciated!

  33. Good day! Do you know if they make any plugins to safeguard against hackers?
    I’m kinda paranoid about losing everything I’ve worked hard on.
    Any recommendations?

  34. It’s genuinely very complicated in this active life to
    listen news on Television, thus I simply use the web for that purpose, and get the latest information.

  35. Hi there! I simply wish to give you a big thumbs up for the great information you have right here on this
    post. I will be coming back to your blog for more soon.

  36. I needed to post you a little word in order to say thanks once again for all the pretty principles you have provided at this time. This has been simply pretty generous with you to give without restraint all that a number of people would’ve made available as an ebook to get some money on their own, most importantly considering the fact that you might well have tried it if you decided. The thoughts in addition served to be the great way to fully grasp many people have the identical fervor much like mine to learn lots more regarding this matter. I know there are lots of more fun instances ahead for many who scan your website.

  37. My spouse and I stumbled over here from a different web address and thought
    I should check things out. I like what I see so i am just following you.

    Look forward to looking over your web page repeatedly.

  38. If you want to improve your knowledge only keep visiting this site and be updated with the hottest news update posted here.

  39. There are some fascinating cut-off dates in this article however I don抰 know if I see all of them heart to heart. There may be some validity but I will take maintain opinion till I look into it further. Good article , thanks and we would like more! Added to FeedBurner as well

  40. Hey There. I found your blog using msn. That is an extremely well written article.

    I’ll be sure to bookmark it and come back to read more of your helpful information.
    Thank you for the post. I will definitely return.

  41. I am often to blogging and i really admire your content. The article has actually peaks my interest. I am going to bookmark your website and keep checking for new information.

  42. Hello, i feel that i noticed you visited my site thus i got here to return the choose?.I’m
    attempting to find things to improve my site!I assume its adequate to use some of
    your ideas!!

  43. My developer is trying to persuade me to move to .net from PHP.

    I have always disliked the idea because of the costs. But
    he’s tryiong none the less. I’ve been using Movable-type on several websites for about a year and am worried about switching to another platform.
    I have heard very good things about blogengine.net.
    Is there a way I can transfer all my wordpress posts into it?

    Any kind of help would be greatly appreciated!

  44. I get pleasure from, result in I discovered just what I was taking a look for.
    You’ve ended my four day long hunt! God Bless you
    man. Have a nice day. Bye

  45. Thank you for all of your efforts on this site. My niece takes pleasure in working on internet research and it’s really obvious why. Many of us hear all concerning the dynamic medium you present both useful and interesting items by means of this web site and in addition attract response from the others on this theme while our child has always been studying a whole lot. Take advantage of the rest of the year. You’re the one carrying out a first class job.

  46. Excellent weblog right here! Also your web site so much up very fast!

    What web host are you the usage of? Can I get your associate link
    for your host? I desire my website loaded up as fast as yours lol

  47. I intended to write you that bit of observation so as to thank you so much as before about the nice tricks you’ve shown in this case. This is certainly surprisingly open-handed of people like you to deliver extensively all that a number of people would’ve distributed for an ebook to get some dough for themselves, certainly given that you could have done it in the event you wanted. The tricks in addition worked to be the easy way to be sure that someone else have the same fervor similar to my personal own to grasp a little more when it comes to this problem. I am sure there are lots of more pleasurable periods up front for people who view your website.

  48. Superb blog! Do you have any suggestions for aspiring writers?
    I’m planning to start my own blog soon but I’m a little lost on everything.
    Would you advise starting with a free platform like WordPress or go for
    a paid option? There are so many options out there that I’m totally confused ..
    Any recommendations? Cheers!

  49. Today, I went to the beach front with my kids.
    I found a sea shell and gave it to my 4 year old daughter and said „You can hear the ocean if you put this to your ear.” She placed the
    shell to her ear and screamed. There was a hermit crab inside
    and it pinched her ear. She never wants to go back! LoL I know this is totally off topic but I had
    to tell someone!

  50. You made some decent points there. I appeared on the internet for the difficulty and found most individuals will go together with together with your website.

  51. Thanks a bunch for sharing this with all people you really realize what
    you’re speaking about! Bookmarked. Kindly also visit my web
    site =). We can have a hyperlink trade arrangement between us

  52. There are some attention-grabbing points in time on this article however I don抰 know if I see all of them heart to heart. There’s some validity however I’ll take hold opinion till I look into it further. Good article , thanks and we would like more! Added to FeedBurner as properly

  53. This website is known as a stroll-through for all the info you needed about this and didn抰 know who to ask. Glimpse here, and you抣l definitely uncover it.

  54. It is the best time to make a few plans for the long run and it’s time to be happy.

    I’ve learn this publish and if I may just I wish to suggest you
    some fascinating issues or tips. Maybe you could write next articles referring to this
    article. I wish to read more issues about it!

  55. I am curious to find out what blog system you’re working with?

    I’m experiencing some minor security problems with my latest website and I would like to
    find something more safe. Do you have any solutions?

  56. I am usually to blogging and i actually respect your content. The article has actually peaks my interest. I am going to bookmark your web site and keep checking for brand spanking new information.

  57. naturally like your web site however you need to check the spelling on quite
    a few of your posts. A number of them are rife with spelling problems and
    I find it very bothersome to inform the truth however I will definitely come again again.

  58. Once I originally commented I clicked the -Notify me when new comments are added- checkbox and now each time a comment is added I get 4 emails with the same comment. Is there any manner you may take away me from that service? Thanks!