Minął miesiąc (06/2017)

Карагод на Юря’ як пастаянны пункт праграмы фестывалю „Там па маёвуй росі”, арганізаванага Музеем Малой айчыны ў Студзіводах (Радыё Рацыя)

W regionie. 2 i 3 maja w monasterze żeńskim w Zwierkach odbyły się doroczne uroczystości ku czci św. męczennika Gabriela Zabłudowskiego – patrona dzieci i młodzieży. Główną liturgię celebrował abp białostocki i gdański Jakub wraz z bp. supraskim Grzegorzem. Jak co roku na uroczystości przybyły piesze pielgrzymki z Białegostoku i Hajnówki.

6 maja, w dniu św. Jerzego (Jur’ja) Stowarzyszenie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach w ramach corocznego projektu „Tam po majowuj rosi” zorganizowało uroczystości, w których odtworzono tradycyjny tzw. obchód zasiewów oziminy z ikoną oraz korowajem. Korowód przeszedł przez wsie Paszkowszczyzna, Szernie, Gredele i Koszki koło Bielska Podlaskiego. Następnego dnia odbyła się zabawa we wsi Widowo, gdzie występowały zespoły ,,Chmieleuskija Wołociuhi” z Chmielewa, kapela z Lubania, ,,Dziatławicki padliesak” z Dziatławicz oraz ,,Małanka” i ,,Żemerwa” z Bielska Podlaskiego.

W dniach 8-13 maja w Hajnówce odbyła się kolejna edycja Hajnowskich Dni Muzyki Cerkiewnej. W konkursie wzięło udział 25 chórów z Polski, Białorusi, Ukrainy, Gruzji, Rumunii. Grand Prix festiwalu zdobył Męski Chór „Metropolita Josif Naniescu” z Rumunii. Przyznano też nagrody i wyróżnienia w różnych kategoriach. Międzynarodowemu jury przewodniczył prof. dr hab. Włodzimierz Wołosiuk. Hajnowski festiwal, wspierany oficjalnie przez polską Cerkiew prawosławną, organizuje Stowarzyszenie „Miłośnicy Muzyki Cerkiewnej”.

12 maja w Gminnym Centrum Kultury w Gródku odbyła się impreza pod nazwą: „Obrzędy i zwyczaje Ziemi Gródeckiej”. Zaprezentowano na niej scenki obrzędowe (w miejscowej białoruskiej gwarze), przybliżające zwyczaje, kulturę i tradycje ziemi gródeckiej. Na scenie wystąpiły miejscowe grupy, działające w Gródku i okolicznych wsiach, oraz młodzież szkolna.

10 траўня ў рамках 36-ага Міжнароднага фестывалю „Гайнаўскія дні царкоўнай музыкі” ў Гайнаўскім доме культуры адкрылася выстава „Былі. Ёсць. Будзем” беларускага мастака родам з Бельска-Падляшскага Міраслава Здрайкоўскага (на здымку). Асновай прэзентаваных прац ёсць ручнік, які цесна звязаны таксама з царквою і рэлігійнымі абрадамі. (Радыё Рацыя)

W dniach 19-21 maja kilkuset młodych ludzi z Polski i z zagranicy wzięło udział w ogólnopolskiej paschalnej pielgrzymce młodzieży prawosławnej na Świętą Górę Grabarkę. Organizatorem przedsięwzięcia jest Bractwo Młodzieży Prawosławnej w Polsce. 21 maja, na koniec pielgrzymki, odbyło się uroczyste wyświęcenie cerkwi Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” po gruntownym remoncie (rozpoczął się w 2011 r.). Uroczystościom przewodniczył metropolita warszawski i całej Polski Sawa.

Цень агентурнай дзейнасці службы бяспекі
Прадстаўнік Форума падляшскіх меншасцяў, Стэфан Нікіцюк, які ў красавіку стаў новым радным горада Беластока (заняў звольненае месца), аказалася, ёсць у спісках Інстытута нацыянальнай памяці як магчымы супрацоўнік камуністычнай службы бяспекі. Пракурор Анджэй Остапа (той самы, які дзесяць гадоў таму вёў славутую справу „Нівы”) сказаў журналістам, што Нікіцюк у другой палове 80-х гадоў праўдападобна быў зарэгістраваны як агент. У ІНП захоўваюцца нейкія два дакументы, якія пра гэта сведчаць, але няма на іх подпісу Нікіцюка. Агентурная папка працы нібыта была знішчана. Таму Стэфану Нікіцюку немагчыма даказаць люстрацыйнай хлусні і можа ён законна выконваць функцыю раднага. Сам ён усяму запярэчвае і кажа, што дакументы аб рэгістрацыі маглі быць сфальшаваныя службай бяспекі.
Нядаўна аказалася, што агентурным супрацоўнікам пры Народнай Польшчы быў вядомы беластоцкі бізнесмен Лех П. Калі ІНП выявіў яго папку працы, зрокся ён ганаровага старшынства Падляшскага клуба бізнесу, а журналістам стаў недаступны.

W dniach 19-26 maja w Bielsku Podlaskim odbyły się III Dni Kultury i Piśmiennictwa Słowiańskiego Prolog. W bardzo bogatym programie znalazły się m.in.: folk-rock opera (musical) „Wsiesław Czarodziej” do muzyki i tekstu Romana Arłoua, spektakle Teatru Białoruskiej Dramaturgii z Mińska, przedstawienie przygotowane przez młodzież z Zespołu Szkół z Dodatkową Nauką Języka Białoruskiego im. J. Kostycewicza w Bielsku Podlaskim, konferencja naukowa poświęcona Franciszkowi Skarynie, koncerty i korowody zespołów z Polski, Białorusi i Litwy, wystawy, warsztaty języka cerkiewno-słowiańskiego, spotkania z autorami książek, wykłady, wystawa bielskich starodruków słowiańskich oraz ksiąg metrykalnych z XVII-XVIII w. i in. W trakcie wydarzenia można też było uczestniczyć w liturgii świętej w bielskiej cerkwi Opieki Matki Bożej (Pokrowskiej). Organizatorem imprezy jest Stowarzyszenie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach oraz parafia prawosławna Opieki Matki Bożej w Bielsku Podlaskim.

Радыё Рацыя

У 72-ую гадавіну пацыфікацыі вёскі Патока
22 траўня, на праваслаўнага Міколу, былыя і цяперашнія жыхары вёскі Патока, што ў Міхалоўскай гміне, сустрэліся ля крыжа, дзе была царква, каб ушанаваць памяць жудасных падзей з вясны 1945 г. Тады 16 траўня кіраваны Зыгмунтам Блажэевічам „Зыгмунтам” швадрон 5 Віленскай брыгады АК пад камандаваннем Зыгмунта Шэндзеляжа „Лупашкі” закатаваў чатырох нявінных жыхароў – двух братоў і бацьку з сынам. 22 траўня 1945 г. тым жа варварскім атрадам была падпалена ўся вёска, згарэлі амаль усе будынкі. У пажары згінулі мужчына і трое дзяцей.
Ужо трэці раз на Міколу ў цэнтры вёскі, дзе раней стаяла царква, а. Аляксандр Аляксяюк – настаяцель мясцовага прыходу ў Тапалянах, адслужыў паніхіду (на здымку). Па ініцыятыве жыхароў будзе тут усталявана мемарыяльная дошка і пабудавана капліца. Яе спонсарам згадзіўся быць гаспадар з суседняй Заблудаўскай гміны Андрэй Шум. – Гэта спосаб пратэсту супраць вялікай хлусні ўлады, якая не паважае ні нацыянальную меншасць, ні праваслаўных вернікаў, бо насілу робіць з забойцаў герояў, – сказаў ён журналісту Радыё Рацыя.

W dniach 24-28 maja w Białymstoku odbył się 36. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka”. Wystąpiło 26 chórów z ośmiu krajów: Ukrainy, Białorusi, Litwy, Rosji, Mołdawii, Macedonii, Rumunii i Polski. Wykonawców można było posłuchać nie tylko w Białymstoku, ale też w Krakowie, Warszawie,Supraślu, Tykocinie, Legionowie, Lusławicach, Kamieńcu (Białoruś), Rajsku, Szczuczynie. Imprezę zorganizowała Fundacja Muzyka Cerkiewna w Hajnówce. Festiwal honorowym patronatem objęli prezydent RP Andrzej Duda oraz prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski, zaś patronatem artystycznym Krzysztof Penderecki. Międzynarodowe jury przyznało nagrody w pięciu kategoriach. W kategorii chórów parafialnych I miejsce zajął katedralny chór „Znamiennia” z Równego (Ukraina). W kategorii amatorskich chórów świeckich dwa I miejsca ex aequo przyznano chórowi akademickiemu Wojskowej Akademii Technicznej z Warszawy oraz Narodowej Kapeli Chóralnej „Dnipro” Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki z Kijowa. W kategorii chórów dziecięco-młodzieżowych zwyciężył chór „Kastalija” z Moskwy. W kategorii chórów uczelni muzycznych najlepszy okazał się chór Dniepropietrowskiej Akademii Muzyki im. M. Glinki z Dniepropietrowska (Ukraina). W uważanej za najbardziej prestiżową kategorii chórów zawodowych przyznano dwa I miejsca ex aequo – chóralnemu zespołowi „Tiebie pojem” z Krasnojarska (Rosja) i akademickiemu kameralnemu chórowi „Chreszczatyk” z Kijowa (Ukraina). W ramach festiwalu na terenie województwa odbyło się kilkanaście koncertów towarzyszących, m.in. w Krynkach – poświęcony pamięci Sokrata Janowicza.

У гэтым годзе да матуральнага выпускнога экзамену па беларускай мове прыступіла каля 150 вучняў белліцэяў у Бельску і Гайнаўцы (Радыё Рацыя)

Rekordowy przemyt papierosów wykryli funkcjonariusze służby celno-skarbowej z przejścia granicznego w Połowcach i Placówki Straży Granicznej w Czeremsze. W przerobionej podłodze, drzwiach oraz ściankach bocznych pojazdu znaleźli łącznie 14 tys. paczek papierosów z białoruskimi znakami akcyzy o wartości ponad 180 tys. zł. To największy udaremniony przemyt papierosów w historii przejścia granicznego w Połowcach.

W ramach serii „Katalog zabytków sztuki w Polsce”, ukazało się dwutomowe wydawnictwo poświęcone powiatowi białostockiemu. Pierwszy tom zawiera teksty opisujące poszczególne zabytki, drugi materiał zdjęciowy. Teksty przygotował zespół w składzie: Katarzyna Kolendo-Korczak, Anna Oleńska, Dorota Piramidowicz, Katarzyna Uchowicz, Zbigniew Michalczyk i Marcin Zgliński, zaś fotografie Piotr Jamski. Wydawcą serii jest Instytut Sztuki PAN.

26 maja na wydziale filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku pod hasłem: „Kontrasty”: historia – przekaz – recepcja”, odbyło się sympozjum poświęcone temu jednemu z ważniejszych polskich czasopism społeczno-kulturalnych. „Kontrasty” były wydawane w Białymstoku w latach 1965-1990.

Сярэбраны юбілей „Хаткі”
23 траўня Беларускае культурнае таварыства „Хатка” ў Гданьску адзначыла сваё 25-годдзе. Арганізацыя, якая аб’ядноўвае беларусаў Памор’я, была заснавана ў 1992 г. на базе гуртка Беларускага грамадска-культурнага таварыства. Кіруе ёю наша рэдакцыйная сяброўка праф. Лена Глагоўская. Па ініцыятыве „Хаткі” ў Гданьску ёсць вуліца беларускага даваеннага дзеяча Лукі Дзекуця-Малея, а ў Гдыні пісьменніка Янкі Брыля, таксама стаіць камень Янкі Купалы. Арганізацыя штогод ладзіць святкаванні ўгодкаў Беларускай Народнай Рэспублікі і ўключаецца ў агляд меншасных культур „Гданьскія біяграфіі”.
Таварыства „Хатка” дзейнічае на грамадскіх асновах. На свае праекты калі што бярэ датацыі толькі з гарадскіх бюджэтаў Трыгорада. Ад іншых беларускіх арганізацый адрозніваецца тым, што праграмна не бярэ датацыяў з Міністэрства ўнутраных спраў і адміністрацыі.
З нагоды юбілею сябрам таварыства „Хатка” жадаем далейшай плённай працы на беларускай ніве. (рэд.)

17 czerwca rusza weekendowy pociąg z Białegostoku do Walił. Połączenie finansowane jest przez Urząd Marszałkowski i zainteresowane gminy – w ubiegłym roku były to Gródek i Michałowo, teraz dołączyły Supraśl, Zabłudów i miasto Białystok. Cała trasa ma 36 km. Pociąg wyjeżdżający z białostockiego dworca po drodze zatrzymywać się będzie na stacjach Białystok Fabryczny, Kuriany, Zajezierce, Żednia, Sokole i Waliły. Odjazdy z Białegostoku planowane są o godz. 9:27 i 16:02. Powrotne kursy z Walił o godz. 10:28 i 17.00. Podróż w jedną stronę trwa niecałe 50 minut. Cena biletów z Białegostoku: do Walił – to 5,30 zł, do Sokola – 4,10 zł, a do Kurian – 2,65 zł. Połączenie będzie funkcjonować do 15 października.

 

W kraju. 11 maja Sąd Apelacyjny w Warszawie wstrzymał ekstradycję z Polski do Białorusi Dzmitryja Kousza, byłego milicjanta, funkcjonariusza w dziale ds. walki z przestępstwami gospodarczymi. Kousz poprosił o azyl w Polsce. Twierdzi, że natrafił na dowody na zaangażowanie ludzi z KGB w organizację przemytu. Komitet Śledczy Białorusi oskarża go o branie łapówek. W marcu białoruska Prokuratura Generalna przekazała Polsce oficjalne dokumenty, na podstawie których domaga się aresztowania i ekstradycji Kousza. Sąd pierwszej instancji przychylił się do tego wniosku. Jednak w ocenie Sądu Apelacyjnego nie zostały zbadane wszystkie okoliczności sprawy. 38-letni Kousz twierdzi, że w Białorusi grozi mu oskarżenie o szpiegostwo i nawet kara śmierci.

Радыё Рацыя

Не будзе абмежавання тэрмінаў для дзейнічаючых войтаў і бурмістраў
Яраслаў Качынскі як шэф кіруючай Польшчай партыі Права і Справядлівасць заявіў, што абмяркоўванае абмежаванне да двух колькасці тэрмінаў для войтаў і бурмістраў не будзе кранаць асоб, якія цяпер займаюць гэтыя пасады. Адступленне ад такога намеру, бо яшчэ нядаўна быў ён прадугледжаны, вынікае з таго, што такая змена закону магла б быць неканстытуцыйнай. Аднак, выбарчы кодэкс будзе зменены. Урад новым яго праектам зоймецца яшчэ перад канікулaмі.
Але самаўрадавыя кіраўнікі, якія ўжо рыхтаваліся памалу канчаць працу на гэтых пасадах, успрынялі з палёгкай рашэнне Качынскага. У наступным годзе большасць іх напэўна зноў будзе кандыдаваць на гэтыя пасады. Тым больш, што многія адкрыта пратэставалі супраць ранейшых намераў Права і Справядлівасці, і прыступілі да апазіцыйнай акцыі Грамадзянскай Платформы. Каб пратэставаць, у канцы красавіка сустрэліся ў Беластоку каля 200 падляшскіх самаўрадаўцаў (на здымку). Сярод іх былі м.інш. войт гміны Бельск-Падляшскі Раіса Раецкая і войт Гарадка Веслаў Кулеша. Свае пасады займаюць яны ўжо некалькі тэрмінаў.

 

14 maja w Centrum Kultury Prawosławnej im. świętych Cyryla i Metodego w Warszawie otwarto wystawę „Białorusini w Wojsku Polskim w latach 1939-1945”. Wykorzystano na niej eksponaty z prywatnego zbioru Ihara Mielnikava. Podczas uroczystości obecny był metropolita warszawski i całej Polski Sawa. Otwarciu wystawy towarzyszył koncert zespołu pieśni i tańca z Białorusi „Wiesiołyje Riebiata”, którego członkami są pacjenci ośrodka psychoneurologicznego, działającego przy klasztorze św. Elżbiety w Mińsku.

Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego poinformowało o wznowieniu naboru na rok akademicki 2017/18, a tym samym przywróceniu możliwości korzystania ze stypendium w ramach ”Programu Stypendialnego Rządu RP im. Konstantego Kalinowskiego”. Rząd polski po raz pierwszy podjął decyzję o sponsorowaniu studiów studentom represjonowanym na białoruskich uczelniach po masowych protestach w Białorusi w 2006 r. Początkowo było to 244 studentów, w kolejnych latach grupę stypendystów ograniczono do 50 osób, a w 2016 roku przyjęto ich tylko 25.

„Мініяцюры” Сакрата Яновіча як мастацка-музычны праект
20 траўня ў мінскім клубе RE:Public быў прэзентаваны музычны праект на аснове „Мініяцюраў” Сакрата Яновіча. Першая яго версія была паказана ў Крынках падчас „Трыялогу”. Гэта супольны праект мінскага гурта „Port Mone Trio”, польскага музыкі Міхала Яцашэка ды беларускага музыкі і творцы з Беласточчыны Юркі Асенніка.

16 maja, pod przewodnictwem prawosławnego metropolity warszawskiego i całej Polski Sawy, odbył się sobór biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Jedną z najważniejszych jego decyzji było powołanie biskupa siemiatyckiego Jerzego na wakujące po śmierci abp. Jeremiasza stanowisko ordynariusza diecezji wrocławsko-szczecińskiej. Termin ingresu ustalono na 18 czerwca 2017 r. we Wrocławiu. Jednocześnie, decyzją metropolity Sawy, biskup Jerzy został podniesiony do godności arcybiskupa.

Dyrektor Biełsatu Agnieszka Romaszewska-Guzy zainicjowała publiczną zbiórkę pieniężną na pokrycie wysokich kar, na które białoruskie sądy skazały reporterów stacji relacjonujących ostatnie protesty społeczne w Białorusi. Od marca dziennikarze Biełsatu usłyszeli 15 wyroków skazujących na grzywny, których łączna wartość wyniosła ponad 21 tys. zł. Pieniądze można wpłacać na subkonto Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.

 

W Republice Białoruś. 29 kwietnia nad Kanałem Augustowskim po białoruskiej stronie granicy odbył się festiwal białoruskiej kuchni „Piknik po białorusku”. Była to jedna z imprez inaugurujących sezon turystyczny i promujących szlak wodny łączący Polskę i Białoruś. Grodzieńskie władze w ramach imprezy przygotowały występy zespołów ludowych, degustację regionalnych przysmaków oraz konkurs na najszybsze zjedzenie białoruskich draników, czyli placków ziemniaczanych. 28 kwietnia po raz pierwszy, w ramach wprowadzonego przez Białoruś ruchu bezwizowego, ruszyło sezonowe przejście graniczne Rudawka-Lesnaja, znajdujące się bezpośrednio na Kanale Augustowskim. Przejście to zostało udostępnione także dla rowerzystów i pieszych. Według danych służb granicznych, z możliwości przyjazdu do Białorusi bez wizy skorzystało (w okresie zimowym) 10 tys. osób. Turyści mogą też skorzystać z bezwizowego wjazdu do Białorusi przez duże drogowe przejście w Kuźnicy oraz turystyczne przejście pieszo-rowerowe w Puszczy Białowieskiej Białowieża-Piererow. W ramach pobytu bezwizowego można w Białorusi spędzić do pięciu dni.

1 maja w Święto Pracy ulicami białoruskich miast przemaszerowali demonstranci żądający pracy, uwolnienia więźniów politycznych i dymisji prezydenta. Większość manifestacji była nielegalna. Niektóre z nich ze względu na brak zgody władz w ogóle odwołano. Zatrzymano wielu opozycyjnych aktywistów oraz dziennikarzy. Wśród nich znaleźli się m.in. lider Białoruskiego Kongresu Narodowego Mikoła Statkiewicz, przewodniczący Białoruskiej Chrześcijańskiej Demokracji Paweł Siewiaryniec, koordynator Europejskiej Białorusi Maksim Winiarski.

3 maja w Dniu Wolności Prasy Białoruskie Stowarzyszenie Dziennikarzy przedstawiło sytuację dziennikarzy w Białorusi. Okazuje się, że od początku roku białoruscy niezależni dziennikarze już ponad 130 razy padali ofiarą represji. Dla porównania, w ubiegłym roku było tylko 16 takich przypadków. Tego samego dnia ogłoszono laureatów konkursu „Wolne słowo”, organizowanego przez BSD.

9 maja jak co roku bardzo uroczyście obchodzono w całej Białorusi Dzień Zwycięstwa. Główne uroczystości odbyły się w stolicy. Tradycyjnie na Placu Zwycięstwa w Mińsku zgromadzili się białoruscy urzędnicy państwowi, duchowni rożnych wyznań, weterani oraz mieszkańcy miasta, by złożyć kwiaty pod obeliskiem upamiętniającym zwycięstwo nad III Rzeszą. Obecny był prezydent Aleksander Łukaszenka z najmłodszym synem Kolą.

Uczniowie szkoły podstawowej we wsi Hruzdowo zniszczyli blisko sto nagrobków na cmentarzu katolickim. Zaczęło się od zbierania cukierków, które tradycyjnie po Wielkanocy zostawiano na grobach. Do tego doszły jednak akty wandalizmu – bezmyślne niszczenie nagrobków. Nie wiadomo dokładnie, dlaczego troje uczniów kilka razy przychodziło na cmentarz, żeby rozbijać krzyże i płyty nagrobne. Za zniszczenia odpowiedzą finansowo ich rodzice.

14 maja stołeczne władze zorganizowały międzynarodowy karnawał o nazwie „Viva rower!”, rozpoczynający sezon na dwa kółka w Mińsku. W mieście rozpoczęto też działania poprawiające komfort jazdy na rowerze po ulicach miasta – obniża się krawężniki, wyznacza ścieżki rowerowe. Miasto, a razem z nim Grodno, Brześć i Mohylew, otrzymały na ten cel 600 tys. euro od Unii Europejskiej. Jazda na rowerze staje się coraz popularniejsza w białoruskiej stolicy, ale zdaniem rowerzystów miasto nie nadąża za ich potrzebami. Pieniądze z UE mają m.in. promować jazdę na rowerze w społeczeństwie, a także wspomagać aktywność społeczną w tym zakresie.

16 maja Ministerstwo Sprawiedliwości Białorusi wydało zgodę na działanie stowarzyszenia „Mów prawdę”. Decyzję wydano na okres siedmiu lat. Organizacja może teraz legalnie wynajmować pomieszczenia i organizować nabór członków. „Mów prawdę” działa od 2010 roku – jej pierwszym liderem był białoruski poeta Uładzimir Niaklajeu, który z ramienia organizacji kandydował na prezydenta. Po jego odejściu, stery organizacji przejął zastępca Nieklajeua Andrej Dmitrieu. Członkinią „Mów prawdę” jest Tacciana Karatkiewicz, jedyna opozycyjna kandydatka dopuszczona przez Centralną Komisję Wyborczą do ostatnich wyborów prezydenckich. Komentatorzy polityczni uważają, że rejestracja „Mów prawdę” jest krokiem władz w kierunku tworzenia tzw. koncesjonowanej opozycji.

Jak poinformował 18 maja Siarhej Hurulou z Państwowego Komitetu Przemysłu Zbrojeniowego, w ubiegłym roku Białoruś wyeksportowała sprzęt wojskowy wart 1 mld dolarów. Oznacza to, że w ciągu pięciu lat Mińsk podwoił wartość sprzedawanego za granicę sprzętu wojskowego. Białoruś handluje bronią z 52 krajami z całego świata – znajduje się w pierwszej dwudziestce największych jej eksporterów.

20 maja na terenie lotniska Mińsk-1 otwarto wystawę uzbrojenia i pojazdów wojskowych MILEX-2017. Jest to jedna z największych tego typu imprez w Europie Wschodniej. Zaprezentowano na niej sprzęt i uzbrojenie z Białorusi, Kazachstanu, Niemiec, Słowacji, Rosji i Ukrainy (Rosję reprezentowało aż 11 producentów uzbrojenia). Wystawę odwiedziło 50 delegacji z 30 krajów, zarówno tradycyjni, jak i potencjalni partnerzy białoruskiej zbrojeniówki. W tym roku odbyła się już ósma edycja wystawy MILEX.

21 maja spłonął XVII-wieczny budynek browaru w Grodnie. Mieścił się on w przebudowanym pałacu Sapiehów-Ogińskich – jednej z najcenniejszych tego typu grodzieńskich budowli. Pożar zdarzył się 5 dni przed jego przewidzianą sprzedażą na aukcji. Przyczyny pożaru nie są znane.

Białoruskie służby przeprowadziły zaplanowaną akcję likwidacji handlu dopalaczami. Zatrzymano ponad 20 osób podejrzanych o obrót tymi substancjami w Internecie. Akcja odbyła się w Mińsku i obwodzie mińskim oraz obwodzie witebskim, mohylewskim i homelskim. Udało się aresztować szefów grupy, kluczowych dostawców narkotyków do Białorusi oraz osoby przechowujące towar. Milicja poinformowała, że stroną internetową reklamującą towar zarządzano „z zagranicy”.

Jak poinformował białoruski państwowy urząd statystyczny Biełstat, literatura w języku białoruskim stanowi tylko 11,7 proc. ogólnej liczby wszystkich publikacji, jakie ukazały się w Białorusi w 2016 r., i 16,2 proc. nakładu. „W języku białoruskim wydano 1122 książki i broszury nakładem 3,7 mln egzemplarzy. W porównaniu z ubiegłym rokiem nakład zwiększył się o 1,6 proc.” – czytamy w specjalnym komunikacie wydanym z okazji Dnia Druku, obchodzonego 5 maja. Dla porównania w języku rosyjskim wydano 7,6 tys. książek i broszur (79 proc. tytułów) w nakładzie 17,1 mln egzemplarzy (74 proc. ogólnego nakładu). Na rynku prasowym w języku białoruskim wydawano w minionym roku 141 pism i 181 gazet, co stanowi 20 proc. ogólnego nakładu czasopism.

 

Na świecie. Podczas finału Eurowizji 2017, który odbył się 13 maja w Kijowie, białoruska grupa Naviband (Ksenia Żuk i Arciom Łukianienka) zajęła 17. miejsce, zdobywając w sumie od jurorów i widzów 83 punkty. Po raz pierwszy w historii festiwalu wykonano piosenkę w języku białoruskim. Kasia Moś z Polski zdobyła 64 punkty i ostatecznie była 22. Zwycięzca – Portugalczyk Salvador Sobral – uzyskał 758 pkt.

W dniach 14-15 maja w Pekinie odbyło się Forum Pasa i Szlaku. Wzięło w nim udział blisko 30 szefów państw i rządów, w tym delegacja polska na czele z premier Beatą Szydło, a także białoruski prezydent Aleksander Łukaszenka. Przedstawiona podczas forum chińska koncepcja ma na celu budowanie więzi gospodarczych oraz infrastrukturalnych, nawiązujących do historycznego Jedwabnego Szlaku. Prezydenci Chin i Białorusi odbyli także dwustronne spotkanie, po którym poinformowali o podpisaniu ramowych porozumień gospodarczych i memorandów, między innymi dotyczących chińskich inwestycji w białoruski sektor spożywczy, możliwości udzielenia przez Pekin kredytu w wysokości 1 mld dolarów na modernizację białoruskich rafinerii, a także o chęci wprowadzenia wzajemnego ruchu bezwizowego do 30 dni. Ponadto poinformowali o zamiarze utworzenia białorusko-chińskiej grupy roboczej do walki z „kolorowymi rewolucjami”. Grupa ta miałaby także przeciwdziałać terroryzmowi.

18 maja w godzinach wieczornych na terenie ambasady Białorusi w Wilnie doszło do wybuchu petardy. Nikomu nic się nie stało, nie było też żadnych strat materialnych. Litewska policja wszczęła śledztwo w sprawie naruszenia porządku publicznego. Na razie nie ma żadnych podejrzanych, choć pojawiły się komentarze, że incydent świadczyć może o wzroście negatywnego nastawienia Litwinów do Białorusi w związku z budową elektrowni atomowej w oddalonym o 50 km od Wilna Ostrowcu oraz planowanymi rosyjsko-białoruskimi manewrami wojskowymi u granic Litwy i Polski.

Wolność mediów w Białorusi uległa dość znacznej poprawie – wynika z raportu międzynarodowej organizacji Freedom House, która corocznie publikuje statystyki odnośnie wolności słowa na świecie. W 2016 r. Białoruś spadła o 8 pozycji i znalazła się na 83 miejscu, opuszczając tym samym dziesiątkę państw najgorzej podchodzących do wolności prasy. Mimo rzeczywistej poprawy w 2016 r., rok 2017 rozpoczął się w tym względzie nie najlepiej – uważają komentatorzy, odnosząc się do ostatnich represji wobec niezależnych dziennikarzy.

Rosyjska Federalna Służba Celna zaproponowała, by wszystkie towary spożywcze wytworzone na terytorium Euroazjatyckiej Wspólnoty Gospodarczej były oznaczane w specjalny sposób, co pozwoliłoby na ich identyfikację. Rosjanie uważają, że do ich kraju płynie potok objętej embargiem zachodniej żywności – Białoruś, Kazachstan i inne kraje wspólnoty importują żywność, po czym ją przepakowują lub usuwają oznaczenia z opakowań i sprzedają do Rosji.

Światowa Organizacja Zdrowia podała dane dotyczące spożycia alkoholu w poszczególnych państwach. Pierwsze miejsce zajęła Litwa (16 litrów czystego alkoholu na statystycznego mieszkańca), która zdetronizowała dotychczasowego lidera – Białoruś (obecnie na drugiej pozycji – 15 litrów). Dalsze miejsca zajęły: Łotwa – z wynikiem 13 litrów na głowę mieszkańca, a czwarte wspólnie Polska i Rosja (po nieco ponad 12 litrów).

Minął miesiąc (05/2017)

Пікет перад беларускім консульствам у Беластоку супраць апошніх палітычных рэпрэсіяў у Беларусі пасля разгону дэманстрацыі ў Мінску ў Дзень Волі 25 сакавіка (Радыё Рацыя)

W regionie. Od 1 września 2017 r. szkoła podstawowa w Narewce przestanie nosić imię Aleksandra Wołkowyckiego. Taką decyzje podjęli radni gminy. Od kilku lat trwał spór o tego patrona, oskarżanego m.in. o współpracę z okupantem niemieckim podczas wojny. Decyzję radnych pochwalił wójt gminy Narewka Mikołaj Pawilcz, zdaniem którego szkoła nie powinna być miejscem takich kontrowersji i „walki politycznej”.

1 kwietnia przed białoruskim konsulatem w Białymstoku odbył się protest przeciwko ostatnim represjom w Białorusi (po obchodach Dnia Woli 25 marca). Pod placówką pojawiła się grupa studentów z Białorusi, ucząca się w białostockich szkołach wyższych w ramach programu stypendialnego im. Konstantego Klinowskiego, wspierającego białoruskich studentów, których za działalność opozycyjną relegowano z macierzystych uczelni. Protest zorganizowany został z inicjatywy dwójki z nich. Solidarność z Białorusinami przyszli zamanifestować też przedstawiciele partii Razem i Nowoczesnej, działacze KOD i dziennikarze Radia Racja z jej prezesem, przewodniczącym Związku Białoruskiego w RP i redaktorem naczelnym tygodnika „Niwa” Eugeniuszem Wappą.

2 kwietnia w urzędzie marszałkowskim w Białymstoku odbyła się debata pod hasłem: „Polacy jako mniejszość narodowa na Białorusi, Litwie, Łotwie – położenie prawno-polityczne”. O polskim dziedzictwie na Wschodzie, relacjach z sąsiadami czy sytuacji szkolnictwa i mediów dyskutowali m.in. dziennikarze zaproszeni z trzech wymienionych krajów. Organizatorami debaty byli Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej w Białymstoku oraz marszałek województwa podlaskiego.

5 красавіка ў Ваяводскай управе ў Беластоку прайшла штогадовая сустрэча прадстаўнікоў меншасці па запрашэнні падляшскага ваяводы Багдана Пашкоўскага (справа на першым здымку). Прысутная была таксама віцэ-дырэктар дэпартамента рэлігійных веравызнанняў ды нацыянальных і этнічных меншасцяў у Міністэрстве ўнутраных спраў і адміністрацыі Тэрэса Качмарэк – на здымку побач ваяводы і яго ўпаважанага па справах меншасцей Войцеха Пшыгонскага. На другім здымку – прадстаўнікі беларускіх арганізацый, якія непакоіліся, што чацвёрты месяц на беларускія праекты, м.інш. на выдаванне „Нівы” і „Часопіса”, не перададзены яшчэ грошы з прызнаных на 2017 г. датацый. Ажно такога спазнення не было яшчэ ніколі. (Радыё Рацыя)

5 kwietnia odbyło się spotkanie przedstawicieli organizacji mniejszości narodowych u wojewody podlaskiego. Oprócz gospodarza, czyli wojewody Bohdana Paszkowskiego, na spotkaniu pojawiła się, sprawująca obowiązki szefowej departamentu mniejszości w MSWiA, Teresa Kaczmarek. Obecni byli też m.in. komendant wojewódzki policji Daniel Kołnierowicz, przedstawicielka kuratorium oświaty, dyrektor wydziału spraw obywatelskich i cudzoziemców Urzędu Wojewódzkiego oraz pełnomocnik wojewody do spraw mniejszości narodowych i etnicznych Wojciech Przygoński. W komplecie stawili się liderzy organizacji białoruskich, litewskich, ukraińskich, tatarskich, romskich, żydowskich, a więc mniejszości, które zamieszkują Podlaskie. Najwięcej czasu uczestnicy spotkania poświęcili dyskusji o środkach, które państwo polskie przeznacza na wspieranie inicjatyw organizacji mniejszościowych, w tym również o nowych zasadach przyznawania dotacji.

Dr Paweł Grabowski z Hospicjum Domowego Proroka Eliasza w Nowej Woli w gminie Michałowo został laureatem tegorocznej, ósmej, edycji Nagrody im. Krzysztofa Kanigowskiego. Uroczystość jej wręczenia odbyła się 8 kwietnia w białostockiej Galerii Arsenał. Krzysztof Kanigowski wiele lat kierował oddziałem chirurgii w Wojewódzkim Szpitalu im. J. Śniadeckiego. Zmarł nagle w listopadzie 2008 r. Rodzina i przyjaciele postanowili ustanowić nagrodę jego imienia.

Фота Міры Лукшы

10 kwietnia dotychczasowa dyrektor oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku Barbara Bojaryn-Kazberuk złożyła rezygnację ze stanowiska. Funkcję tę pełniła od 2012 r. Prezes IPN Jarosław Szarek powierzył pełnienie obowiązków dyrektora oddziału dr. hab. Piotrowi Kardeli, historykowi, dotychczasowemu pracownikowi delegatury IPN w Olsztynie.

Конкурс „Роднае слова – 2017”
31 сакавіка ў Бельскім доме культуры адбыўся цэнтральны агляд дэкламатарскага конкурсу „Роднае слова”. Быў ён арганізаваны ўжо 46-ы раз (ад звыш дзесяці гадоў Таварыствам беларускай культуры, а раней Беларускім грамадска-культурным таварыствам). У цэнтральным аглядзе сёлета спаборнічала каля 120-ці дэкламатараў – вучняў з прадшколляў, пачатковых школ і гімназій на Беласточчыне, якія вывучаюць беларускую мову. На здымку – Оля Яроцкая, удзельніца конкурсу з Гарадка.

Ksiądz doktor Tadeusz Wojda, pallotyn, podsekretarz watykańskiej Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów, został 12 kwietnia mianowany przez papieża Franciszka nowym arcybiskupem metropolitą białostockim. Zastąpi na tym stanowisku abp. Edwarda Ozorowskiego, który przechodzi na emeryturę. Ksiądz arcybiskup nominat Tadeusz Wojda ma 60 lat, pochodzi z diecezji kieleckiej.

14 kwietnia minęła setna rocznica śmierci Ludwika Zamenhofa. Twórca języka esperanto urodził się 15 grudnia 1859 r. w Białymstoku i tu spędził dzieciństwo. Po przeniesieniu się do Warszawy wydał podręcznik do nauki języka międzynarodowego – esperanto.

Зрэзалі „ненавісныя” ўказальнікі
Уначы з 26 на 27 красавіка ў Орлі невядомыя ўкралі ўсе вулічныя і дарожныя ўказальнікі з назвай вуліцы Чырвонай арміі. Як кажа войт гміны Пётр Сэльвесюк, гэта была падрабязна абдуманая акцыя. Стоўбчыкі былі нагнуты з зямлі, затым замацаваныя на іх жалезныя ўказальнікі зрэзаныя і скрадзеныя. Дзеля гэтага неабходныя былі адмысловыя прылады ды інструменты.
Злачынцы праўдападобна вырашылі самі „дэкамунізаваць” Орлю, папракаючы мясцовыя ўлады, што чакаюць да апошняй хвіліны (паводле закону памяняць такія назвы маюць яны час да верасня). Жыхары ўпэўненыя, што камусьці безумоўна гэта вельмі перашкаджала. Ім самім – наадварот. Каб не загад дзяржавы, усе яны вельмі хацелі б надалей мець такую назву вуліцы, у гонар Чырвонай арміі, якая ўлетку 1944 года вызваліла Орлю і наваколле ад гітлераўцаў.
Знішчэнне ўказальнікаў расследуецца паліцыяй з Бельска-Падляшскага.
Паводле Радыё Рацыя

15 kwietnia, w Wielką Sobotę, w centrum Białegostoku pod Ratuszem, odbyło się ekumeniczne poświęcenie pokarmów wielkanocnych. Dokonali tego wspólnie metropolita białostocki abp Edward Ozorowski oraz abp Jakub, prawosławny ordynariusz diecezji białostocko-gdańskiej. Uroczystość już tradycyjnie zorganizowana została przez Stowarzyszenie Pomocy Rodzinie Droga, kierowane przez o. Edwarda Konkola oraz przez prezydenta Białegostoku Tadeusza Truskolaskiego. W tym roku prawosławni i katolicy obchodzili Wielkanoc w tym samym terminie.

Галоўны арганізатар Міжнароднага Кніжнага кірмашу ў Беластоку Анджэй Каліноўскі (пасярэдзіне) з аўтарамі-ўдзельнікамі з Беларусі – Аленай Брава і Барысом Пятровічам (Фота Міры Лукшы)

W dniach 21-23 kwietnia w budynku Opery i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku odbyły się 6. Międzynarodowe Targi Książki. Wydawcy przygotowali ponad 60 stoisk, blisko 50 pisarzy odbyło w sumie prawie 30 spotkań autorskich; z czytelnikami spotkali się m.in. prof. Jerzy Bralczyk, Aneta Prymaka-Oniszk, Katarzyna Bonda, Filip Springer, Mariusz Szczygieł, Daniel Mizieliński, Natalia Fiedorczuk, Mirosław Wlekły i Elżbieta Dzikowska. Targom towarzyszył festiwal literacki „Na pograniczu kultur”. Nie zabrakło też białoruskich akcentów – w operowym foyer spotkać można było Leszka Szerepkę, byłego ambasadora RP w Białorusi, autora książki „Oblicza Białorusi”, oraz gości z Białorusi – Alenę Brava i Barysa Piatrowicza, których książki „Godzina policyjna dla jaskółek” oraz „Na początku była ciemność”, wydane przez Fundację Sąsiedzi, miały na targach ogólnopolską premierę. Czyt. str. 27

W dniach 22-23 kwietnia w męskim monasterze w Supraślu adepci cerkiewnego dzwonienia uczyli się tej unikalnej sztuki muzycznej. Przez dwa dni trwały wykłady oraz warsztaty dzwonienia; praktykowano na XVIII-wiecznej dzwonnicy, znajdującej się w bramie tego monasteru. W Supraślu odbyło się dotychczas siedem edycji festiwalu cerkiewnego dzwonienia – w ubiegłym roku podjęto decyzję, że impreza będzie realizowana co dwa lata. Podobnie jak festiwal, warsztaty zorganizowały wspólnie supraski monaster Narodzenia NMP, Akademia Supraska i Fundacja Oikonomos.

UM Michałowo

Беларусы прыглядваліся беластоцкім стартапам
Дэлегацыя з Беларусі прыехала ў Беласток на пяць дзён 24 красавіка. Беларусы хацелі падглянуць, «як гэта робіцца ў Беластоку», або як функцыянуюць польскія стартапы. Знаёміліся з тым, як выглядвае стварэнне ўмоў для развіцця стартапаў у Польшчы. Паколькі стартап не толькі задума, але і грошы, таму сярод дэлегатаў былі прадстаўнікі Міністэрства развіцця прадпрымальніцтва ў Беларусі, фонду венчурнага капіталу (сярэдне- і доўгатэрміновыя інвестыцыі ў непублічных прадпрыемствах, якія знаходзяцца на ранніх стадыях развіцця) і асобы, якія ўдзельнічаюць у распрацоўцы стартапаў у Беларусі (няўрадавыя арганізацыі, прадстаўнікі органаў улады) і ўладальнікі бізнесу.
Дэлегацыя з Беларусі налічвала 25 чалавек, якія наведалі, у прыватнасці, Індустрыяльны парк Ломжа, Інстытут інавацый і тэхналогій Беластоцкай політэхнікі, Беластоцкі навукова-тэхналагічны парк, беластоцкі Hacklag, Гарадскую раду Беластока і Супрасльскую гміну ды Міхалова (на здымку ў міхалоўскай ратушы).
– Наш намер складаецца ў тым, каб прадстаўленыя інфармацыі і вопыт сталі імпульсам да развіцця стартапаў у Беларусі і заахвочвалі іх да далейшага бізнесавага развою, – распавядаў Марцін Пагажэльскі з Падляшскага Фонду рэгіянальнага развіцця. – Мы верым, што ў доўгатэрміновай перспектыве гэта прывядзе таксама да развіцця рэгіянальнага бізнесу на Падляшшы, да павелічэння экспарту і ўмацаванне міжнароднага супрацоўніцтва Польшча – Беларусь.
Азнаямляльная паездка арганізаваная была ў рамках праекта МОСТ, што фінансуецца Еўрапейскім Саюзам. Яго мэта складаецца ў тым, каб умацаваць кантакты паміж Беларуссю і краінамі Еўрапейскага Саюза і ўзмоцніць абмен перадавым вопытам у галіне прадпрымальніцтва.
Падобныя навучальныя візіты Падляшскі Фонд рэгіянальнага развіцця арганізаваў двойчы ў 2016 годзе, яны былі прысвечаны развіццю прадпрымальніцтва сярод моладзі і праграме развіцця бізнес-інкубатараў у Польшчы. (мікас)

Стэфан Нікіцюк (на здымку), прадстаўнік „Форум падляшскіх меншасцяў”, стаў новым сябрам Рады горада Беласток. Як чарговы са спіску Грамадзянскай платформы падчас выбараў у 2014 г. заступіў Збігнева Нікітаровіча, які стаў намеснікам прэзідэнта Тадэвуша Трускаляскага. Стэфан Нікіцюк ужо двойчы быў радным Беластока. У Радзе горада прадстаўляе кварталы Дайліды і Міцкевіча. Дагэтуль на 28 радных быў толькі адзін, праваслаўны і беларус – Славамір Назарук. Цяпер ёсць іх двух. На 28 радных… (Радыё Рацыя)

Prowadzący badania archeologiczne w Puszczy Białowieskiej i na przyległym obszarze naukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie odkryli kilkadziesiąt kurhanów sprzed 1,5 tys. lat, zarysy dawnych pól uprawnych, a nawet grodzisko. Stało się to możliwe dzięki zastosowaniu lotniczego skanowania laserowego. Badania potrwają w sumie trzy lata i będą sfinansowane są ze środków Narodowego Centrum Nauki w ramach projektu „Dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze Puszczy Białowieskiej”, kierowanego przez prof. Przemysława Urbańczyka z IA UKSW.

 

W kraju. 17 kwietnia w wieku 74 lat zmarł po ciężkiej chorobie arcybiskup Jeremiasz, ordynariusz diecezji wrocławsko-szczecińskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Arcybiskup Jeremiasz (Jan Anchimiuk) urodził się w 1943 r. w Odrynkach, w województwie podlaskim. Ukończył Chrześcijańską Akademię Teologiczną w Warszawie, studiował również na uczelniach w Moskwie i Zurychu. W 1980 r. uzyskał tytuł doktora habilitowanego. W latach 1996-2002, a potem 2008-2012 był rektorem ChAT. W 1983 r. złożył śluby mnisze i przyjął imię zakonne Jeremiasz. W tym samym roku został najpierw biskupem pomocniczym w diecezji warszawsko-bielskiej (z tytułem biskupa bielskiego), a potem objął katedrę wrocławską i szczecińską. W 1997 r. został podniesiony do godności arcybiskupa. W 2001 r. został wybrany na prezesa Polskiej Rady Ekumenicznej, którą kierował do 2016 r. Pogrzeb arcybiskupa Jeremiasza odbył się 19 kwietnia w Warszawie. Pełnienie obowiązków ordynariusza diecezji wrocławsko-szczecińskiej powierzone zostało biskupowi supraskiemu Grzegorzowi.

4 красавіка ў XVII Сусветны дзень паэзіі ў Літаратурным музеі імя Адама Міцкевіча ў Варшаве была ўзнагароджана наша супрацоўніца Міра Лукша, паэтэса, журналістка „Нівы”. Атрымала яна прыз „за мастацкае адлюстраванне шматкультурнай паэтычнай спадчыны малой Бацькаўшчыны і за папулярызацыю славянскай паэзіі”. З гэтай нагоды выйшаў яе новы зборнік, надрукаваны выдавецтвам „ІБіС”, „Міра Лукша: Радаслоў”. На здымку: Міру Лукшу ўзнагароджвае Аляксандр Наўроцкі, галоўны арганізатар, рэдактар „Poezji Dzisiaj”. (Уля Шубзда/Радыё Рацыя)

Zarząd Główny Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich zaapelował o natychmiastowe zaprzestanie represjonowania dziennikarzy, którzy w ostatnich tygodniach relacjonowali protesty w Białorusi. – To poważne naruszenie zasady wolności mediów – czytamy w apelu.

24 kwietnia w Centrum prasowym Foksal w Warszawie odbyło się spotkanie z Zianonem Paźniakiem, założycielem Białoruskiego Frontu Ludowego. Paźniak zaprezentował dokument pod nazwą „Narodowy program – Wolna Białoruś”. Według autorów dokumentu ma być on podstawą działania dla władz Białorusi, które powstaną po upadku reżimu Łukaszenki.

Nakładem Warszawskiej Metropolii Prawosławnej ukazał się album „Święta Góra Grabarka”. Okazją do jego wydania stała się 70. rocznica powołania tam do życia żeńskiego monasteru. Wydawnictwo słowem wstępnym opatrzył prawosławny metropolita warszawski i całej Polski Sawa.

 

W Republice Białoruś. 31 marca milicja przeprowadziła rewizje w mińskich biurach telewizji Biełsat. Skonfiskowano komputery, monitory oraz część należącego do telewizji sprzętu. Zatrzymany został operator Aleksander Lubieńczuk, który jako jedyny był w biurze. Rewizję przeprowadzono w związku z podejrzeniami „o bezprawne wykorzystanie znaku towarowego Biełsat”. W 2013 r. sąd zastrzegł używanie marki Biełsat TV dla firmy Biełsat Plus, zajmującej się sprzedażą anten satelitarnych i telewizorów. Telewizji Biełsat grozi kara grzywny i konfiskata naruszających prawo przedmiotów.

Акцыя „Чарнобыльскі шлях” 26 красавіка ў беларускай сталіцы (Наша Ніва (charter97.org)

W Kuropatach ma powstać pomnik „Wszystkim ofiarom XX wieku”. Ministerstwo Kultury ogłosiło konkurs na monument. Przebiegać ma w błyskawicznym tempie – projekty można było zgłaszać do 26 kwietnia, a już 1 maja komisja ma ocenić wyniki. Zdaniem osób zaangażowanych dotychczas w obronę Kuropat władze próbują „zawłaszczyć” sobie to miejsce kaźni, gdzie w czasach stalinowskich NKWD dokonywało egzekucji. „Państwowy” pomnik ma całkowicie przemilczeć ten bezsprzeczny fakt.

W dniach 5-8 kwietnia w Mińsku odbyły się targi turystyczne „Wypoczynek 2017”. Szczególnie liczny udział wzięły w nim podmioty z Podlasia – regionalne firmy turystyczne i instytucje samorządowe (m.in. z Białegostoku, Supraśla i Augustowa).

W dniach 10-13 kwietnia kilkuset żołnierzy z Białorusi i Rosji wzięło udział w manewrach taktycznych wojsk powietrznodesantowych na poligonie pod Brześciem, w pobliżu granicy z Polską. To już trzecie w tym roku wspólne manewry białoruskich Sił Operacji Specjalnych i rosyjskich wojsk powietrznodesantowych.

Po marcowych protestach przetoczyła się przez Białoruś fala represji w stosunku do najaktywniejszych działaczy opozycji. Wiele osób znalazło się w aresztach, zostało osądzonych i skazanych. Prześladowania dotknęły też niezależnych dziennikarzy. Ponadto 20 osobom zarzucono tworzenie nielegalnej organizacji zbrojnej; spiskowcy mieliby prowokować krwawe zamieszki w Dniu Wolności 25 marca – takie informacje podała 11 kwietnia prezydencka gazeta „SB. Biełoruś Siegodnia”. KGB potwierdziło te doniesienia – wszystkim oskarżonym grozi do 7 lat więzienia.

W dniach11-13 kwietnia z wizytą w Białorusi przebywali dwaj polscy posłowie, Adam Andruszkiewicz z Kukiz 15 i Piotr Zgorzelski z PSL, członkowie Polsko-Białoruskiej Grupy Parlamentarnej. Spotkali się z białoruskimi parlamentarzystami, a także z przedstawicielami środowisk polonijnych. Głównym tematem tych spotkań były kwestie przestrzegania praw mniejszości polskiej w Białorusi, szczególnie w sferze edukacji. Polscy goście odwiedzili Nowogródek i Lidę, spotkali się również z przedstawicielami białoruskiej opozycji. Pod koniec wizyty złożyli wieńce na grobach ofiar masowych represji stalinowskich w Kuropatach.

12 kwietnia prezydent Aleksander Łukaszenka podpisał Kodeks Celny Unii Eurazjatyckiej. Pozostałe państwa Unii – organizacji stworzonej przez Rosję na obszarach byłego ZSRR – podpisały ten kodeks już w grudniu 2016 r. Nie uczyniła tego dotychczas tylko Białoruś. Tego samego dnia poinformowano również, że Rosja przyzna Białorusi miliard dolarów rządowego kredytu. Dzięki temu Mińsk będzie mógł spłacić prawie 800 mln dol. długu wobec Gazpromu.

Moskwa i Mińsk porozumiały się w sprawie dostaw gazu i ropy. W myśl aneksu do umowy, w 2018 r. Białoruś będzie płacić 129 dol. za 1 tys. m sześc. rosyjskiego gazu niezależnie od światowych cen ropy naftowej i gazu (dotychczas było to 150 dol.). W 2019 r. Białoruś będzie płacić 127 dol. za 1 tys. m sześc. rosyjskiego gazu. Gazprom przyznał Białorusi rabat na gaz z przyszłych dostaw w zamian za spłatę długów za dostawy surowca od początku 2016 r. 13 kwietnia Mińsk zapłacił Gazpromowi 726,2 mln dol. tego długu wraz z odsetkami. Gazprom zrezygnował też z pozycji monopolisty w dostawach gazu do Białorusi. Od 18 kwietnia Rosja przywróciła ponadto pełne dostawy ropy naftowej dla białoruskich rafinerii, ograniczone od połowy zeszłego roku w odwecie za gazowe długi wobec Gazpromu. Wszystkie te ustalenia możliwe były dzięki wcześniejszemu spotkaniu prezydenta Łukaszenki z prezydentem Putinem (3 kwietnia w Petersburgu) i podjętym przez nich decyzjom.

Białoruscy śledczy wszczęli postępowanie w sprawie masowych grobów znalezionych w lesie w okolicach wsi Hajsy i Drekolje niedaleko Witebska. Zdaniem okolicznych mieszkańców w latach 1937-39 NKWD dokonywało tam masowych egzekucji. Dotychczas władze utrzymywały, że spoczywają tam ofiary niemieckich nazistów. W Białorusi znanych jest ok. 200 miejsc pochówków ofiar Stalina. Jak dotąd władze nie zrobiły nic, by je upamiętnić.

15 kwietnia w stołecznej galerii handlowej Mińsk Mall polska spółka LPP otworzyła pierwszy w Białorusi sklep popularnej marki Reserved. W tej samej galerii rozpoczęły działalność też sklepy innych brandów LPP – House oraz Cropp. Białoruś to jeden z nowych kierunków, na które w tym roku otwiera się LPP. Spółka planuje otwarcie u naszych wschodnich sąsiadów do trzech kolejnych placówek Reserved w ciągu najbliższych dwóch lat, w Białorusi mają powstawać też kolejne sklepy House i Cropp. Na otwarciu lokalu w Mińsku zjawiły się setki klientów.

21 kwietnia prezydent Aleksander Łukaszenka wygłosił swoje doroczne wielogodzinne przemówienie o stanie państwa i planach na kolejny rok. Jak zwykle odniósł się w nim do prawie wszystkich aspektów życia politycznego, społecznego i gospodarczego kraju. Skrytykował też opozycję za prowokowanie niebezpiecznych sytuacji w kraju podczas ostatnich antyrządowych demonstracji.

21 kwietnia Pawieł Siewiaryniec, lider partii Białoruska Chrześcijańska Demokracja, został przez miński sąd ukarany grzywną (równowartość ok. 2,4 tys. zł) za pokazanie zakazanej białoruskiej flagi pod stołecznym aresztem podczas akcji 30 marca. Zgromadzenie to sąd uznał za nielegalne – zorganizowano je na powitanie osób opuszczających areszt po odbyciu kary za udział we wcześniejszych antyrządowych manifestacjach. Podczas powitania uwolnionych rozwinięto biało-czerwono-białą flagę, której publiczne pokazywanie jest w Białorusi zakazane od 1995 r.

22 kwietnia Białorusini tradycyjne pracowali w czynie społecznym. Urzędnicy, kierownicy i robotnicy przedsiębiorstw państwowych, a nawet firmy prywatne nieodpłatnie zamiatali ulice, porządkowali parki, pracowali na budowach i sadzili drzewa. Według źródeł rządowych 3 mln osób stawiło się do wykonywania nieodpłatnej pracy. Wartość zaangażowania obywateli wyceniono na ponad 7 mln rubli (ok. 3,6 mln dol.). Otoczony kamerami telewizyjnymi prezydent Aleksander Łukaszenka w towarzystwie najmłodszego syna Koli pracował na budowie hal sportowych w Centrum Przygotowania Olimpijskiego. Rządowe media wychwalają uczynność Białorusinów, którzy rzekomo zrezygnowali dobrowolnie z wolnej soboty, by razem z prezydentem podjąć się nieodpłatnej pracy. Jednak, jak twierdzą niektórzy uczestnicy czynu, w rzeczywistości udział w nim jest obowiązkowy, a kto go unika, może mieć problemy w pracy.

23 kwietnia w Grodnie, już trzeci rok z rzędu, odbyła się akcja uczczenia pamięci żydowskich mieszkańców miasta, zabitych podczas II wojny światowej. Wzięło w niej udział ok. 70 osób. Oprócz Białorusinów byli też goście z Litwy, Rosji, Izraela i Polski. Na terenie byłego getta zapalono dwa znicze – jeden od Żydów, a drugi od przedstawicieli chrześcijan. Do marszu dołączyli katoliccy i luterańscy duchowni oraz polski konsul w Grodnie Jarosław Księżyk. Na całym świecie tego dnia wspominanych jest ponad 6 mln ofiar Holokaustu, ale również i tych, którzy – ryzykując życiem – ratowali Żydów.

25 kwietnia Białorusini jak co roku obchodzili Radaunicę – dzień modlitwy za zmarłych. Prawosławni odwiedzali masowo cmentarze, a w wielu miejscach zachowały się dawne tradycje – na groby przynoszono wielkanocne jajka, jedzenie i napoje. Radaunica jest w Białorusi obchodzona we wtorek, dziewięć dni po Wielkanocy, a w niektórych regionach groby tradycyjnie odwiedza się w powielkanocny czwartek lub w pierwszą niedzielę od Paschy. Od lat 90. XX w. Radaunica jest dniem wolnym od pracy. W związku z masowymi odwiedzinami cmentarzy uruchamiane są dodatkowe środki komunikacji miejskiej, a nawet pociągi. Wolne były wszystkie cztery dni od soboty do wtorku (poniedziałek zostanie odpracowany).

26 kwietnia odbyła się w Mińsku doroczna demonstracja upamiętniająca skutki katastrofy w radzieckiej elektrowni atomowej w Czarnobylu. Władze stolicy wyraziły na nią oficjalną zgodę. Uczestnicy akcji zebrali się przed kinem Kastrycznik przy prospekcie Niezależnaści, a następnie przeszli do miejsca upamiętniającego ofiary katastrofy, gdzie przeprowadzono wiec i złożono kwiaty.

Portal „Tuzin Fm” organizuje na platformie talaka.by zbiórkę środków na realizuję projektu „(Nie)
rozstrzelana poezja”. Wystąpią w nim Lawon Wolski, Zmicier Wajciuszkiewicz, Swieta Beń, Kaciaryna Wadonosowa, grupa Dzieciuki, Vuraj, Re1ikt, Akute i inni. Każdy z uczestników projektu ma zaśpiewać utwór jednego z poetów rozstrzelanych przez NKWD w 1937 i 1938 roku. Powstanie też 12 wideoklipów. W ramach projektu odbędzie się ponadto 12 otwartych wykładów, dotyczących postaci każdego z uwiecznionych twórców. 20 października 2017 r. – dokładnie w 80. rocznicę egzekucji większości wspomnianych poetów – odbędzie się koncert prezentujący album.

O blisko 30 proc. w porównaniu do analogicznego okresu roku 2016 wzrosła w pierwszym kwartale 2017 r. liczba pasażerów obsłużonych przez port lotniczy w Mińsku. Od początku stycznia do końca marca wyniosła ona 733 570 osób. O ponad 10 proc. wzrosła też liczba lotów pasażerskich. Do wzrostów tych w pewnym stopniu przyczyniło się zniesienie wiz dla podróżujących samolotami do Białorusi obywateli 80 państw.

 

Na świecie. 6 kwietnia Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie Białorusi, w której zażądał powstrzymania prześladowań wobec aktywistów i niezależnych dziennikarzy. „Parlament Europejski potępia ograniczanie wolności pokojowych zgromadzeń i przeszkadzanie w pracy obrońcom praw człowieka” – czytamy we fragmencie rezolucji. Parlament Europejski zagroził wprowadzeniem sankcji wobec wysoko postawionych osób białoruskiego reżimu, odpowiadających bezpośrednio za represje, jeżeli Mińsk nie wywiąże się ze zobowiązań dotyczących przestrzegania demokratycznych zasad.

20 kwietnia Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej uznał związek wyznaniowy świadków Jehowy za organizację ekstremistyczną. Zakazano mu działalności na terytorium Rosji. Wcześniej Ministerstwo Sprawiedliwości Rosji zawiesiło działalność centralnego ośrodka świadków Jehowy, uznając że organizacja ta rozpowszechnia literaturę ekstremistyczną. Zgodnie z decyzją sądu, organizacja zostanie zlikwidowana, a jej majątek skonfiskowany na rzecz państwa. Przedstawiciele świadków Jehowy oświadczyli, że zaskarżą wyrok.

20 kwietnia litewski Sejm przegłosował ustawę przewidującą ograniczenie importu energii z elektrowni atomowej powstającej w Ostrowcu w Białorusi, a także z innych niebezpiecznych siłowi atomowych krajów trzecich. Ustawa zakłada, że na rynek litewski nie może trafić prąd z elektrowni niebezpiecznych, chyba że będzie konieczny do zapewnienia funkcjonowania systemu energetycznego kraju. Litwa liczy na to, że ustawa zminimalizuje korzyści ekonomiczne z budowanej siłowni w Ostrowcu, co być może zadecyduje o wstrzymaniu jej budowy.

Władze Kazachstanu ogłosiły zamianę alfabetu z cyrylicy na łaciński. Prezydent Nursułtan Nazarbajew polecił rządowi przygotowanie harmonogramu, zgodnie z którym będzie odbywać się przejście na nowy zapis. „Zachodni” wariant ma zostać wprowadzony najpóźniej w 2025 r., ale Nazarbajew zasugerował też istnienie pewnego okresu przejściowego, kiedy oba alfabety będą funkcjonować równolegle. Wcześniej z alfabetów opartych na bazie cyrylicy zrezygnowało kilka innych byłych republik ZSRR – Azerbejdżan, Mołdawia, Turkmenistan i Uzbekistan. W Kazachstanie alfabet łaciński został w 1929 r. wprowadzony w miejsce arabskiego. Cyrylicą zastąpiono go dopiero w 1940 r.

Minął miesiąc (04/2017)

W regionie. Oleg Łatyszonek, historyk, profesor Uniwersytetu w Białymstoku, przewodniczący Białoruskiego Towarzystwa Historycznego, napisał list otwarty do prezesa TVP, w którym wyraził zaniepokojenie gloryfikowaniem przez telewizyjne „Wiadomości” postaci „Burego” (kpt. Romualda Rajsa), którego oddział dokonał mordu na ludności białoruskiej kilku wsi Białostocczyzny w 1946 r. Profesor Oleg Łatyszonek w latach 80. ubiegłego wieku działał w białostockich strukturach NSZZ „S”, za co był aresztowany. W 2008 r. został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

3 marca otwarto kolejną dużą halę produkcyjną firmy Pronar. Tym razem w Narewce (trzy miesiące wcześniej podobna hala powstała w Siemiatyczach). W uroczystości wzięli udział wicepremier i minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin, wojewoda podlaski Bohdan Paszkowski, marszałek województwa Jerzy Leszczyński oraz starosta hajnowski Mirosław Romaniuk. Gospodarzem uroczystości był szef Pronaru Sergiusz Martyniuk. Pronar, mający swoją siedzibę w Narwi, produkujący maszyny rolnicze i komunalne, to jeden z największych podlaskich pracodawców. W siedmiu zakładach na terenie województwa zatrudnia ponad 2 tys. osób. Pronar planuje też otwarcie nowej fabryki w Hajnówce.

3 marca w Centrum im. Zamenhofa w Białymstoku odbyło się spotkanie z czwórką twórców nominowanych do tegorocznej edycji Nagrody Literackiej Prezydenta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego. W budynku przy Warszawskiej gościli Natalia Fiedorczuk, Piotr Janicki, Aneta Prymaka-Oniszk i Szymon Teżewski. Werdykt kapituły został ogłoszony 24 marca w Centrum im. Ludwika Zamenhofa. Nagroda Literacka Prezydenta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego za ubiegły rok jednogłośnie została przyznana książce z dziedziny literatury faktu „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy” Anety Prymaki-Oniszk. Pochodząca z Knyszewicz koło Sokółki autorka odebrała statuetkę i 25 tys. zł (brutto) z rąk prezydenta Białegostoku Tadeusza Truskolaskiego. W tym roku do nagrody zgłoszono 22 publikacje. Gratulujemy autorce zasłużonej nagrody!

Прэзентацыя каталога „Galeria Krynki Галерэя Крынкі. Krynki Gallery. 2011–2016” 4 сакавіка ў беластоцкім клубе „Zmiana Klimatu”. Першы злева Лявон Тарасэвіч (Фота Міры Лукшы)

Лявону Тарасэвічу – 60!

14 сакавіка вядомаму мастаку праф. Лявону Тарасэвічу споўнілася 60 гадоў. Жыве ў Валілах у роднай Гарадоцкай гміне, хаця ўвесь час ёсць у дарозе. З’яўляецца выкладчыкам Варшаўскай акадэміі мастацтваў. Свае карціны і мастацкія праекты паказвае па ўсёй Польшчы і ў Еўропе.

Лявон Тарасэвіч адначасова з маладосці ёсць верным беларусам, надта адданым беларускай справе, таму вельмі вядомы ён у нашым асяроддзі.

У 80-х гадах уключыўся ў дзейнасць Брацтва Праваслаўнай Моладзі, якое па сёння карыстаецца запраектаваным ім лагатыпам. Арганізаваў таксама незалежны беларускі студэнцкі рух у Польшчы, выдаваў і рэдагаваў студэнцкі часопіс Сустрэчы. У 90-ыя гады вельмі дапамагаў праводзіць фестывалі Басовішча, тады быў таксама менеджэрам рок-гурта Р.Ф. Брага. У Гарадку арганізаваў Беларускае Дэмакратычнае Аб’яднанне, якое рашуча выйграла першыя самаўрадавыя выбары ў гміне, а ён стаў адным з радных. Пасля шмат гадоў быў апорай штомесячніка Гарадоцкія навіны. Дапамог таксама і нашаму Часопісу, запраектаваў новы лагатып.

Лявон Тарасэвіч цяпер узначальвае Фонд Віла Сакратас у Крынках як працяг ідэі памерлага ў 2013 г. вядомага беларускага пісьменніка Сакрата Яновіча.
Многая лета, Лёнік! Няхай надалей не пакідае цябе энергія. Жадаем шмат здароўя, памыснасці і задавальнення з жыцця! (рэд.)

4 marca w białostockim klubie Zmiana Klimatu odbyła się prezentacja katalogu „Galeria Krynki”, podsumowującego pięć lat działalności tej niezwykłej placówki artystycznej. Prowadzi ją Fundacja Villa Sokrates, której prezesem jest wybitny malarz Leon Tarasewicz. W galerii prezentowali się zarówno lokalni, samorodni artyści, jak i wielkie sławy, w tym m.in. słynny polski rzeźbiarz Mirosław Bałka. Podczas spotkania o działalności galerii i fundacji opowiadał Leon Tarasewicz, zaś o publikacji jej redaktorzy – Paweł Grześ (artysta-fotograf pochodzący z Gródka) i Jan Gryka (pochodzący z Hajnówki wykładowca Wydziału Artystycznego UMCS w Lublinie). Katalog został wydany dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Polsce oraz przy wsparciu finansowym Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. Czyt. str. 49

12 marca w Hajnówce odbyła się debata publiczna „Pokonajmy różnice”, zorganizowana przez burmistrza Jerzego Siraka w odpowiedzi na marsz nacjonalistów z 26 lutego. Jak powiedział organizator spotkania, jego celem jest dążenie do pokonywania różnic, ale poprzez rozmowę, a nie wychodzenie na ulice. Burmistrz zaprosił do debaty jako panelistów m.in. przedstawicieli Instytutu Pamięci Narodowej, wydziału historii Uniwersytetu w Białymstoku, rodzin ofiar „Burego”, posłów, duchownych, wojewodę, reprezentantów urzędu marszałkowskiego, a także współorganizatora marszu – Dawida P. z Narodowej Hajnówki. Posłowie PO i PiS nie skorzystali z zaproszenia, nie było też nikogo z IPN.

Przeciętne wynagrodzenie w województwie podlaskim w 2016 r. to 3200 zł brutto, wynika z podsumowania Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń, prowadzonego przez portal wynagrodzenia.pl. W województwach tzw. Ściany wschodniej, w tym na Podlasiu, są najniższe zarobki w Polsce. W badaniu przeprowadzonym na podstawie odpowiedzi mieszkańców z całej Polski uwzględniono dane 115 tys. 163 respondentów. Najwięcej zarobili pracownicy sektora bankowego, najmniej pracujący w mediach, wydawnictwach i reklamie.

 

W kraju. Książka „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy” Anety Prymaki-Oniszk znalazła się wśród dziesięciu pozycji nominowanych do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki 2016. Wyróżnienie jest przyznawane od 2010 r. z inicjatywy m.st. Warszawy i Gazety Wyborczej. Do nagrody za 2016 r. zgłoszono 108 pozycji, w tym 33 autorów zagranicznych. Finałowa piątka zostanie ogłoszona w kwietniu,
a laureata poznamy 19 maja. Zwycięzca otrzyma nagrodę w wysokości 50 tys. złotych.

Анэта Прымака-Онішк за кнігу „Бежанства 1915. Забытыя ўцекачы” стала лаўрэаткай сёлетняй літаратурнай прэміі Прэзідэнта Беластока імя Веслава Казанэцкага (Фота Міры Лукшы)

Ministerstwo kultury rozstrzygnęło konkursy w ramach tzw. programów ministerialnych (pierwszy nabór). Przyznano pieniądze na wydarzenia z zakresu: muzyka, kultura ludowa czy taniec. Ze znanych imprez na Podlasiu wsparcie otrzymały m.in. XXXVI Międzynarodowy Festiwal Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej (organizowany przez Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Cerkiewnej) – 175 tys. zł, XXXVI Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka 2017” w Białymstoku (organizowany przez Fundację Muzyka Cerkiewna) – otrzyma 209 tys. zł., XXII Festiwal Wielu Kultur i Narodów „Z wiejskiego podwórza” w Czeremsze – 90 tys. zł. Nie otrzymały dofinansowania m.in. Muzyczne Dialogi nad Bugiem, czy Międzynarodowy Festiwal Cerkiewnego Dzwonienia w Supraślu.

Anastasiya Niakrasava z Białorusi została jedną z laureatek konkursu Interstudent 2017 dla najlepszych zagranicznych studentów uczących się w Polsce. Białorusinkę wyróżniono w kategorii doktorantów – jest studentką muzykologii na Uniwersytecie Warszawskim. W tym roku do konkursu napłynęło ponad 100 zgłoszeń studentów pochodzących z pięciu kontynentów. Gala wręczenia nagród odbyła się 27 lutego w Krakowie.

Minister Piotr Naimski, pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej, oznajmił, iż Polska nie jest zainteresowana zakupem prądu z elektrowni atomowej, budowanej w Ostrowcu w Białorusi (jej uruchomienie jest zapowiadane w przyszłym roku). Dodał też, że Polska wspiera protesty Litwy przeciw tej inwestycji. Poinformował ponadto, iż państwowa spółka PSE rozbierze transgraniczną linię przesyłu energii między Białymstokiem a miejscowością Roś w Białorusi.

23 marca polscy parlamentarzyści z komisji spraw zagranicznych spotkali się w Warszawie z przedstawicielami białoruskiej opozycji. Polscy posłowie w specjalnej uchwale, która została przyjęta jednogłośnie, wezwali władze w Mińsku do zaprzestania represji wobec opozycji i niezależnych mediów. Komisja zaapelowała do polskiego MSZ o pilną interwencję u białoruskich władz.

24 marca przed ambasadą Białorusi w Warszawie odbył się happening, podczas którego domagano się uwolnienia wszystkich zatrzymanych podczas antyrządowych protestów w białoruskich miastach. Kilkudziesięciu polskich i białoruskich anarchistów, działaczy stowarzyszeń wolnościowych skandowało hasła: „Tak wygląda dyktatura” i „Władza precz”. Organizatorzy akcji wyrazili solidarność z represjonowanymi przez białoruski rząd opozycjonistami, dziennikarzami, blogerami, aktywistami i wszystkimi ludźmi zatrzymanymi podczas protestów. Demonstracja miała spokojny przebieg.

Według danych GUS następuje silne ożywienie w wymianie handlowej z krajami Europy Środkowo-Wschodniej (spoza Unii Europejskiej). W styczniu eksport na Wschód zanotował wzrost o 26,2 proc. rok do roku (najszybciej od ponad 4 lat). Średnia dynamika wzrostu eksportu na Wschód za ostatnie 3 miesiące wyniosła 22 proc. rok do roku.

Фота Міры Лукшы


Дзень Волі на Беласточчыне

25 сакавіка ў дзень 99-ай гадавіны абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі ўрачыстыя святкаванні традыцыйна прайшлі ў беластоцкім клубе „Zmiana Klimatu”. Арганізатарамі былі: Беларускі Саюз у Рэчыпаспалітай, Аб’яднанне ў карысць дзяцей і моладзі, якія вывучаюць беларускую мову АБ-БА і Беларускае аб’яднанне студэнтаў. Падчас вечарыны прэзентавана была кніга „Гісторыя беларусаў Падляшша”, выдадзеная нядаўна Беларускім гістарычным таварыствам.
Традыцыйна былі ўручаны букеты бел-чырвона-белых кветак асобам заслужаным у дзейнасці на беларускай ніве. На гэты раз кветкі атрымалі прафесар Алег Латышонак і Славамір Іванюк – суаўтары прэзентаванай кнігі, а таксама Славамір Назарук, радны горада Беласток (глядзіце здымак побач).

У гэты дзень святкаванні з нагоды найважнейшага нацыянальнага беларускага свята прайшлі таксама ў Музеі і асяродку беларускай культуры ў Гайнаўцы. Былі паказы дакументальных фільмаў і канцэрт Віктара Шалкевіча.

 

W Republice Białoruś. Zakończyła się trwająca dwa tygodnie akcja obrony Kuropat przed ekspansją inwestora budowlanego. Budowę wstrzymano, a inwestor zapowiedział, „że rozumie intencje obrońców i nie chce z nimi konfrontacji, ponieważ również szanuje pamięć pomordowanych w pobliżu ofiar NKWD”.
Z placu budowy zabrano ciężki sprzęt. Teren ma zostać obsadzony zielenią.

– Marsz w Hajnówce to cyniczna prowokacja, mająca na celu spowodowanie napięć pomiędzy Polakami i Białorusinami – tak Andrej Naumowicz, przewodniczący komisji praw człowieka w białoruskim parlamencie i zarazem szef polsko-białoruskiej grupy parlamentarnej, skomentował 2. Marsz Żołnierzy Wyklętych w Hajnówce. Białoruski parlamentarzysta zwrócił się też się do swoich polskich kolegów, by osądzili podobne działania i przeciwdziałali im w przyszłości.

6 marca milicjanci i funkcjonariusze Komitetu Śledczego wkroczyli do biura aktywistów prodemokratycznych w Orszy i pod pretekstem poszukiwania fałszywych banknotów skonfiskowali sprzęt komputerowy oraz drukarki i kserokopiarki. Grupa kilkunastu osób przygotowywała w biurze m.in. ulotki wzywające do udziału w marszu protestacyjnym przeciw osławionemu podatkowi „od darmozjadów”.

8 marca odbył się w Mińsku koncert zespołu BRUTTO. Ogromną salę Mińsk-Areny wypełnił kilkutysięczny tłum. Po pięcioletniej przerwie lider grupy Siarhiej Michałok mógł znowu wystąpić ze swoimi rewolucyjnymi piosenkami w Białorusi. Wcześniej, gdy znalazł się na „czarnej liście” artystów krytykujących prezydenta Łukaszenkę, nie zezwalano mu na koncerty. Artysta wyjechał więc na Ukrainę, gdzie obecnie mieszka. BRUTTO koncertował nie tylko w Mińsku – na jego trasie znalazły się i inne białoruskie miasta.

10 marca organizacja Eksperci w Obronie Kuropat i członkowie białoruskiej opozycji zainicjowali zbiórkę podpisów pod listem otwartym do ministerstwa kultury, w którym proponują poszerzenie stref ochronnych wokół miejsca pochówku ofiar represji stalinowskich. Proponowany przebieg granic stref ochronnych zabezpieczy Kuropaty przed „zasłonięciem” przez obiekty komercyjne, a także zagwarantuje m.in., że nie dojdzie do zniszczenia tzw. drogi śmierci, którą ofiary były prowadzone na egzekucje. Kopia pisma została przesłana także premierowi Andrejowi Kabiakouowi.

Przez cały marzec w wielu miastach Białorusi przetaczały się zapoczątkowane w lutym manifestacje, wyrażające sprzeciw wobec prezydenckiego dekretu nr 3 „o zapobieganiu pasożytnictwu społecznemu”. To największe protesty od wielu lat. W myśl tego dekretu osoby pracujące w ciągu roku mniej niż 183 dni zobowiązano do zapłacenia ok. 800 zł podatku. Za rok 2016 należało go uiścić do 20 lutego. Urzędy podatkowe wystawiły ponad 500 tys. nakazów zapłaty, co wywołało falę oburzenia. Przepisom podporządkowało się ok. 50 tys. obywateli, reszta odmówiła zapłacenia pod różnymi pretekstami. Demonstracje zaczęły obejmować coraz więcej miast i to mimo zawieszenia przez prezydenta Łukaszenkę obowiązywania dekretu przez najbliższy rok. Chociaż demonstracje odbywały się legalnie, władze dokonywały zatrzymań wielu ich uczestników – ocenia się, że w sumie do aresztów trafiło ok. 50 osób. Prezydent Łukaszenka na specjalnej naradzie z udziałem szefów resortów siłowych, pokazywanej przez wszystkie państwowe kanały telewizje, zapowiedział zdecydowaną walkę z „oszołomami”. – Majdanu na Białorusi nie będzie – mówił białoruski prezydent.

Blisko 20 dziennikarzy Telewizji Biełsat, relacjonujących od 12 marca protesty społeczne w Białorusi, zostało łącznie zatrzymanych przez milicję. Władze zarzucały im nielegalny „wyrób i rozpowszechnianie produkcji medialnych”, czyli pracę bez akredytacji państwowej lub też udział w nielegalnym zgromadzeniu. Część
z nich została ukarana grzywnami, niektórzy odsiadywali kilkunastodniowe kary aresztu. Prześladowanie dziennikarzy w Białorusi było przez cały miesiąc opisywane i szeroko komentowane we wszystkich polskich mediach.

13 marca sąd w Homlu zaocznie skazał Maksima Filipowicza za udział w nielegalnym zgromadzeniu na 13 dni aresztu. Ten najbardziej chyba znany w Białorusi „oburzony”, jak przyjęło się nazywać protestujących, zasłynął z zamieszczanych w Internecie filmów dotyczących jego przypadku i relacjonujących manifestacje; relacje Filipowicza miały ponad 4 mln odsłon w sieci. Transmisję jego zatrzymania, którą prowadził do ostatniej chwili, oglądało ponad 20 tys. osób.

15 marca z wizytą w Mińsku gościł wicepremier, minister spraw zagranicznych Belgii Didier Reynders. Spotkał się prezydentem Łukaszenką. Białoruski przywódca zapewnił go o swoim pozytywnym stosunku zarówno do Belgii, jak i całej Unii Europejskiej, którą nazwał „potężną podporą dla naszej planety”.

16 marca doszło do spotkania prezydenta Aleksandra Łukaszenki z przedstawicielką Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE Kristine Mutanen. Tematem rozmowy było m.in. przestrzeganie praw obywatelskich w Białorusi zgodnie z europejskimi standardami. Łukaszenka zapewnił swoją rozmówczynię, że Białoruś to kraj europejski, w którym demokracja i prawa człowieka są przestrzegane, zaś wszelkie zastrzeżenia w tej kwestii to – jak się wyraził – „przesądy”.

16 marca uroczyście otwarto nowo wybudowane miasteczko wojskowe, w którym zamieszkają żołnierze mający ochraniać elektrownię atomową w Ostrowcu. Samodzielna jednostka nr 7473 wchodzi w skład wojsk wewnętrznych i jest podporządkowana Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.

Białoruś przekazała białostockiemu oddziałowi IPN listę 21 ofiar represji stalinowskich. Dokumenty wręczył przedstawicielom polskich władz w czasie jesiennej wizyty w Polsce minister spraw zagranicznych Białorusi Uładzimir Makiej, a wiadomość na ten temat udostępnił dopiero teraz prokurator Janusz Romaniuk, szef pionu śledczego białostockiego oddziału IPN, gdzie trafiły białoruskie materiały. Na liście przekazanej przez ministra Makieja wymienione są osoby zatrzymane w okresie od 1939 r. do maja 1941 r. oraz w latach 1945, 1949, i 1950, skazane przez organa sądowe BSRR i ZSRR.

21 marca prezydent Łukaszenka poinformował o zatrzymaniu kilkudziesięciu uzbrojonych bojówkarzy. Mieli to być prowokatorzy szkoleni w kraju i za granicą. Jak twierdzi Łukaszenka, jeden z takich obozów szkoleniowych mieścił się w Białorusi, w okolicach Bobrujska i Osipowicz. Inne znajdowały się poza granicami kraju – na Ukrainie i być może na Litwie, a nawet w Polsce. To przez te dwa ostatnie kraje miały przepływać pieniądze dla niedoszłych bojowników. Prezydent zapewnił, że wkrótce opinia publiczna zostanie szczegółowo poinformowana o przygotowywanej prowokacji. Zapowiedział też zdecydowaną rozprawę z prowokatorami. Państwowa telewizja pokazała też broń rzekomych bojowników, która zdaniem wielu osób okazała się być atrapami bądź replikami, używanymi m.in. do strikeballu i innych militarnych zabaw.

Zatrzymania i pobicia działaczy opozycji, niezależnych komentatorów politycznych i dziennikarzy przez ubranych po cywilnemu funkcjonariuszy milicji stały się powszechną praktyką władzy, która w ten sposób próbowała zastraszyć uczestników trwających w Białorusi protestów. Przykładem takiej brutalnej akcji było zatrzymanie 22 marca Alesia Łahwińca, politologa, działacza ruchu „O wolność”. Aresztowany opozycjonista wprost z rozprawy sądowej trafił do szpitala. Tego samego dnia zatrzymano również lidera Młodego Frontu Źmiciera Daszkiewicza i jego współpracowników. Wszyscy byli zaangażowani w przygotowania obchodów Dnia Woli 25 marca. Milicja dokonywała też zatrzymań przypadkowych osób, znajdujących się w pobliżu miejsc, gdzie odbywały się protesty. Większość, przez orzekające w ekspresowym tempie sądy, była skazywana na kilkanaście dni aresztu za „drobne chuligaństwo” i „niepodporządkowanie się poleceniom funkcjonariusza”.

Блакада сілавікоў цэнтра Мінска перад удзельнікамі дэманстрацыі ў 99-ыя ўгодкі абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі (Радыё Рацыя)

Nawet ponad 400 osób mogła zatrzymać milicja i służby specjalne, uniemożliwiając tym samym obchody Dnia Wolności w Mińsku. Na ulice ściągnięto sprzęt do rozpędzania manifestacji i funkcjonariuszy w bojowym ekwipunku. Zablokowano miejsca zbiórki manifestantów, a wielu z nich zatrzymano i zamknięto w specjalnych samochodach – milicyjnych „budach”. OMON wkroczył też do biura Centrum Obrony Praw Człowieka Wiasna. Zatrzymano kilkadziesiąt osób, w tym szefa Wiasny, byłego więźnia politycznego Alesia Bialackiego, znaną aktywistkę Nastę Łojkę oraz przewodniczącego Białoruskiego Komitetu Helsińskiego Aleha Hułaka. W drodze z Warszawy do Mińska zatrzymano byłego kandydata na prezydenta Uładzimira Niaklajewa, w ręce milicji trafił też jeden z liderów Białoruskiej Chrześcijańskiej Demokracji Dzianis Sadouski.

Дзень Волі ў Мінску разбіты міліцыяй

Гарадскія ўлады Мінска не далі згооды на правядзенне ў гэтым годзе шэсцяў і мітынгаў 25 сакавіка, прымеркаваных да 99-х угодкаў абвяшчэння Беларускай Незалежнай Рэспублікі і заадно як пратэс супраць дэкрэту „аб дармаедах”. І так гарачую атмасферу ў краіне ў сувязі з пратэстамі ад паловы лютага падагрэў яшчэ прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка, які 21 сакавіка паінфармаваў, што сілавыя структуры не дапусцілі да планаванай узброенай правакацыі, фінансаванай з-за мяжы. У прэсе, радыё і тэлебачанні інфармавалася пра лагеры, дзе нібыта рыхтаваліся баевікі, м.інш. у Польшчы.

Несанкцыянаванае шэсце 25 сакавіка, аднак, адбылося. Колькасць удзельнікаў цяжка ацаніць, бо яшчэ да пачатку акцыі міліцыя разбіла дэманстрантаў на групы. Пачаліся затрыманні. Супраць мірных удзельнікаў дэманстрацыі былі выстаўлены кардоны сілавікоў з вадамётамі. Арыштаваных было сотні чалавек і дзесяткі журналістаў.

На жудасныя падзеі ў Мінску запрэтаставалі Еўропа і ЗША. Польскае міністэрства замежных спраў заклікала беларускія ўлады, каб перасталі праследаваць сваіх грамадзян. „Лукашэнка траціць шанц наблізіцца да Еўрапейскага Саюза і Польшчы” – напісаў у твітэры маршалак польскага Сената Станіслаў Карчэўскі, які яшчэ зімою апраўдваў кіраўніка беларускай дзяржавы. (Чыт. стар. 24)

Białoruś zamierza zwiększyć tempo prywatyzacji. Komitet Majątku Państwowego poinformował o podjęciu prac nad sprzedażą akcji spółek i przedsiębiorstw należących do państwa. Władze mają zamiar sprzedać pakiety akcji między innymi linii lotniczych Belavia, białoruskich linii kolejowych, petrochemii Naftan, fabryki samochodów ciężarowych MAZ i producenta maszyn budowlanych i górniczych BiełAZ, a nawet kanału telewizyjnego BT-2. W dalszej kolejności pod młotek pójdą akcje firm zbrojeniowych. Decyzję o sprzedaży poszczególnych przedsiębiorstw będzie podejmował osobiście prezydent Łukaszenka. Spis wszystkich 514 prywatyzowanych spółek akcyjnych ma zostać ujawniony wkrótce na stronie Komitetu Majątku Państwowego.

Białostocki zespół ILO&Friends, mający w swoim repertuarze utwory śpiewane po białorusku, ze swoją nową płytą „Koło/Circle”, znalazł się na liście nominowanych do niezależnej nagrody Experty. Experty.by to najpoważniejsze medium muzyczne w Białorusi. W tym roku spośród 150 białoruskich albumów muzycznych nominowano do nagrody 11 tytułów. Płyty oceniali nie tylko dziennikarze muzyczni z Białorusi, ale też krytycy z krajów ościennych – Polski, Rosji, Ukrainy, Litwy i Łotwy. Grupę Ilo&Friends tworzą: Ilona Karpiuk – wokal, Marcin Kochanowicz – gitara, Andrzej Grześ – perkusja, Piotr Ignatowicz – bas, Paweł Ambrożewicz – klawisze. Na płycie na akordeonie wspomaga ich Alaksandr Yasinki.

Homelski sąd skazał na karę śmierci 32-letniego mężczyznę, mieszkańca Narowli w obwodzie homelskim za brutalne zabójstwo dwóch osób. To pierwszy wyrok śmierci w 2017 r. Białoruś jest jedynym krajem w Europie i Wspólnocie Niepodległych Państw, gdzie stosuje się karę śmierci. Jest ona przewidziana za najcięższe zbrodnie i nie można na nią skazać kobiet i mężczyzn powyżej 65. i poniżej 18. roku życia.

 

Na świecie. Do natychmiastowego wstrzymania wycinki drzew w Puszczy Białowieskiej wzywa Polskę unijny komisarz do spraw środowiska Karmenu Vella. Komisarz podczas posiedzenia komisji ochrony środowiska, zdrowia publicznego i bezpieczeństwa żywności Parlamentu Europejskiego powołał się na raporty organizacji pozarządowych monitorujących sytuację w Puszczy Białowieskiej. Zapowiedział, że w najbliższym czasie KE ma przejść do ostatniego etapu procedury w sprawie naruszania przez Polskę wspólnotowego prawa – będzie mogła pozwać nasz kraj do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Gazowy konflikt rosyjsko-białoruski wciąż nie gaśnie. Żadna ze stron nie chce ustąpić – Rosjanie żądają uregulowania białoruskiego długu za gaz według nowych stawek cenowych, a Białoruś chce obniżki cen błękitnego paliwa. Rozmowy na poziomie ministrów nie przyniosły rezultatów. Według rosyjskiej gazety „Komsomolska Prawda” konflikt się tak zaostrzył, że rozwiązać mogą go jedynie bezpośrednie rozmowy między przywódcami obydwu krajów.

Jeszcze przed 2020 r. Litwa wybuduje wzdłuż swojej granicy z Białorusią i Rosją ogrodzenie i zainstaluje nowoczesny system monitoringu. W litewskim budżecie na 2017 r. przewidziano 3,6 mln euro na inwestycję na granicy Litwy z obwodem kaliningradzkim.

Minął miesiąc (03/2017)

W regionie. 29 stycznia w Zaleszanach i Bielsku Podlaskim odbyły się nabożeństwa żałobne w związku z 71. rocznicą pacyfikacji prawosławnych wsi Białostocczyzny. Modlono się w intencji ofiar zbrodni z 9 i 31 stycznia oraz 2 lutego 1946 r., dokonanych przez żołnierzy oddziału Pogotowia Akcji Specjalnej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego pod dowództwem kpt. Romualda Rajsa „Burego”. Spacyfikowano wtedy Zanie, Zaleszany, Końcowiznę, Szpaki i Wólkę Wygonowską. Według danych Instytutu Pamięci Narodowej zginęło wówczas 79 osób (rodziny ofiar podają liczbę 82). W 2005 r. prokurator IPN uznał, „Burego” za winnego „zbrodniom przeciwko ludności popełnionym w celu wyniszczenia części obywateli polskich z powodu ich przynależności do białoruskiej grupy narodowościowej o wyznaniu prawosławnym”. Rodziny pomordowanych do dziś nie otrzymały żadnej rekompensaty za śmierć bliskich.

1 lutego w Uniwersyteckim Centrum Kultury w Kampusie Uniwersytetu w Białymstoku oraz 2 lutego w Centrum Kultury Prawosławnej, pod nazwą „Popiół i pamięć. 1946”, odbyły się czytania fragmentów informacji o ustaleniach końcowych śledztwa, prowadzonego przez IPN, w sprawie mordów dokonanych przez oddział „Burego” w 1946 r. Tekst – również wspomnienia mieszkańców pacyfikowanych wsi – prezentowali aktorzy Joanna Troc oraz Tomasz Taranta. Wydarzenia zorganizowali Centrum Kultury Prawosławnej w Białymstoku, białostockie koło Bractwa Cerkiewnego Świętych Cyryla i Metodego, Bractwo Cerkiewne Trzech Świętych Hierarchów.

12 lutego, po kilkuletnim remoncie, obejmującym m.in. wykonanie polichromii, dokonano poświęcenia cerkwi św. Jana Teologa w Supraślu. Uroczystej liturgii przewodniczył zwierzchnik Cerkwi w Polsce metropolita Sawa. XIX-wieczna świątynia znajduje się na terenie prawosławnego monasteru. Odebrano ją prawosławnym, tak jak i cały zespół monasterski, po I wojnie światowej. W latach 30. urządzono w niej salę gimnastyczną sierocińca. Świątynią stała się ponownie w latach wojny, jednak oficjalnie zwrócono ją wiernym w latach 50. Obecnie wszystkie budunki monasterskie stanowią własność Cerkwi.

 

Радыё Рацыя

Ушанавалі памяць героя на яго радзіме

2 лютага ў 179-ую гадавіну з дня нараджэння Кастуся Каліноўскага памяць гэтага славутага героя як штогод на яго радзіме ў Мастаўлянах у гміне Гарадок ушанавалі прадстаўнікі арганізацыі Беларуская Нацыянальная Памяць. Гэта студэнты каліноўцы з Беларусі, якія вучацца ў вышэйшых установах у Польшчы ў рамках фінансавай падтрымкі польскага ўраду – праграмы імя Кастуся Каліноўскага. У Мастаўлянах былі ўскладзены кветкі і запалены знічы ля помніка, які два гады таму быў там усталяваны па ініцыятыве галоўнага рэдактара Часопіса Юрыя Хмялеўскага, тады як дырэктара Гміннага цэнтра культуры ў Гарадку.

W dniach 15-19 lutego odbyły się w diecezji białostocko-gdańskiej obchody Światowych Dni Młodzieży Prawosławnej, zorganizowane przez diecezjalne Bractwo Młodzieży Prawosławnej. W ich ramach odbyły się uroczyste liturgie, spotkania dyskusyjne, a także specjalny bal, kulig i ognisko integracyjne.

Zarząd województwa podlaskiego przyznał dotacje na tegoroczne wydarzenia kulturalne w regionie. Przeznaczył na ten cel 750 tysięcy zł – udzielił wsparcia 105 wydarzeniom. Wśród nich znalazło się wiele przedsięwzięć organizowanych przez organizacje mniejszości białoruskiej. Największe wsparcie finansowe (po 30 tys. zł) otrzymały dwa międzynarodowe festiwale muzyki cerkiewnej – organizowany przez Stowarzyszenie „Miłośnicy Muzyki Cerkiewnej” i Fundację „Muzyka Cerkiewna”.

17 lutego w budynku Opery i Filharmonii Podlaskiej spotkało się ponad 200 uczestników „Zgromadzenia Śpiewnego”, podczas którego wykonywano razem utwory z kultowego projektu „Narodny Albom”. „Zgromadzenie Śpiewne” to projekt, który „jednoczy miłośników autentycznego folkloru oraz klasycznej muzyki dawnej”. Imprezie towarzyszyła prezentacja płyt CD i DVD ze spektaklu „Narodny Albom”, który w ubiegłym roku prezentowany był na scenie OiFP w Białymstoku.

20 lutego burmistrz Hajnówki odmówił zgody na II Hajnowski Marsz Żołnierzy Wyklętych, zaplanowany na 26 lutego. Decyzję władz Hajnówki poprzedziła gorąca dyskusja w Radzie Miejskiej, która prawie jednogłośnie (przy jednym głosie przeciw) sprzeciwiła się udzieleniu zgody na wspomniany marsz, ogłaszając w tej sprawie swoje stanowisko. Rada uznała, że marsz ma charakter prowokacyjny, a jego rezultatem może być dzielenie i skłócenie lokalnej społeczności. Warto zaznaczyć, iż na trasie marszu znalazł się w tym roku prawosławny Sobór Św. Trójcy, a jego godziny ustalono tak, by w tym czasie odbywało się w nim szczególne nabożeństwo w przeddzień Wielkiego Postu, kiedy wierni Cerkwi prawosławnej proszą o wybaczenie win i przebaczenie wszystkim, którzy świadomie lub nieświadomie, z własnej woli lub z innych przyczyn dopuścili się czynów niegodnych.

Гурт „Спадчына” з Бельскага белліцэя (Фота Міры Лукшы)

Беларуская песня – 2017

У студзені і лютым як штогод на Беласточчыне адбыліся агляды беларускай песні ў рамках фестывалю арганізаванага Беларускім грамадска-культурным таварыствам. Такое мерапрыемства прайшло ўжо 48-ы раз, паколькі ўсё пачалося ў 1970 годзе. У палове 1990-х агляды для павышэння іх рангу пераназваны былі фестывалем. У гэтым годзе быў гэта ўжо XXIV Фестываль „Беларуская песня – 2017”.

Спярша песенныя агляды прайшлі ў Сямятычах, Дуброве-Беластоцкай, Гайнаўцы, Бельску-Падляшскім і Беластоку. 11 лютага ў беластоцкай філармоніі адбыўся цэнтральны агляд. Выканаўцаў ацаняла камісія, у складзе якой быў м.інш. Міхась Дрынеўскі, мастацкі кіраўнік хору імя Цітовіча ў Мінску.

Ва ўсіх этапах фестывалю прыняло ўдзел больш за 600 асоб – фальклорныя калектывы, хоры, гурты, дуэты і салісты з Падляшша. 25 лаўрэатаў цэнтральнага агляду 17 лютага выступілі на гала-канцэрце ў Падляшскай оперы ў Беластоку. Госцем быў ансамбль танца „Гарадзенскія карункі” з Гродна, на завяршэнне выступіў беларускі народны ансамбль „Вербіца” з Мінска.

Спявачкі з калектыву „Цаглінкі” з Ляўкова Старога (Фота Міры Лукшы)

Гран-пры сёлетняга фестывалю атрымаў калектыў настаўніц беластоцкага прадшколля н-р 14 „Світанак”.

21 lutego Sąd Okręgowy w Białymstoku uchylił decyzję burmistrza Hajnówki o zakazie marszu nacjonalistów w tym mieście, uwzględniając odwołanie od niej organizatora wydarzenia. Sąd w uzasadnieniu posłużył się konstytucyjnym prawem do organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Dodał ponadto, iż „nie jest przy tym istotne, jak kontrowersyjne w odbiorze społecznym mają być poglądy manifestowane przez uczestników zgromadzenia, pod warunkiem że nie są one sprzeczne z obowiązującym prawem…”. Od decyzji sądu okręgowego władze Hajnówki złożyły odwołanie do sądu apelacyjnego. Ten w postanowieniu 23 lutego podzielił stanowisko sądu okręgowego. Od postanowienia sądu apelacyjnego nie przysługuje skarga kasacyjna. Czyt. tutaj

Muzeum Ikon w Supraślu obchodzi w tym roku 10-lecie powstania. Placówka jest oddziałem Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, działa w zabudowaniach męskiego klasztoru prawosławnego Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu. W zbiorach znajduje się ponad 1,2 tys. ikon, w tym unikalne XVI-wieczne supraskie freski oraz jedne z najbogatszych w Polsce kolekcji XVIII, XIX i XX-wiecznych. W ubiegłym roku muzeum odwiedziła rekordowa liczba ponad 41 tys. osób.

Nowy, nietypowy sposób przemytu papierosów z Białorusi odkryli funkcjonariusze warszawskiego Centralnego Biura Śledczego Policji i Służby Celnej. W specjalnie przygotowanych balach sosnowych, które przyjechały pociągiem z Białorusi do stacji Sokółka, znaleźli blisko 600 tys. papierosów. W 6-metrowych pniach wywiercone były wzdłuż otwory o średnicy 10 cm, gdzie poupychano sklejone taśmą papierosy. Wartość zabezpieczonego towaru to 400 tys. zł. Gdyby trafił do sprzedaży, Skarb Państwa straciłby 700 tys. zł.

Ponad 400 tys. zł zebrał białostocki sztab Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy podczas tegorocznego 25. Finału. To rekordowy wynik. W ubiegłym roku do puszek wolontariuszy wpadło 270 tys. zł.

 

W kraju. W dniach 30 stycznia – 2 lutego przebywała w Polsce delegacja Izby Reprezentantów Zgromadzenia Narodowego Białorusi. Wizyta odbyła się na zaproszenie wicemarszałka Sejmu Ryszarda Terleckiego. Stronę białoruską reprezentowali zastępca przewodniczącego Izby Reprezentantów oraz przewodniczący Komisji Spraw Międzynarodowych. Białoruscy goście spotkali się z wicemarszałkiem Terleckim oraz marszałkiem Senatu Stanisławem Karczewskim. Odbyły się też rozmowy z członkami polsko-białoruskiej grupy parlamentarnej, przedstawicielami Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwa Rozwoju.

10 lutego, w trakcie posiedzenia Sejmu poświęconego tegorocznej polityce zagranicznej, występujący przed posłami minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowski część swojego przemówienia poświęcił Białorusi. Podkreślił, że „w ciągu minionego roku dokonała się zmiana polityki Polski wobec Białorusi”. Dodał: „Zrealizowaliśmy szereg ważnych wizyt i spotkań bilateralnych, które znacząco poszerzyły horyzont naszych stosunków. Podstawowym zadaniem będzie potwierdzenie normalizacji relacji dwustronnych konkretnymi decyzjami, przede wszystkim w zakresie współpracy gospodarczej, granicznej, wymiany handlowej, a także w zakresie normalizacji relacji ze środowiskami Polaków na Białorusi. Przygotowujemy się także do uruchomienia polsko-białoruskiej komisji historycznej”.

Trójka posłów PiS, Michał Cieślak, Wojciech Murdzek oraz Iwona Michałek, złożyli interpelację na ręce ministra Witolda Waszczykowskiego, dotyczącą „zagrożeń związanych z budową elektrowni atomowej w Ostrowcu w obwodzie grodzieńskim”. Jak napisali autorzy zapytania, „budowa elektrowni atomowej w Ostrowcu na Białorusi wywołuje wiele kontrowersji. Białoruś narusza wiele międzynarodowych wymogów dotyczących bezpieczeństwa jądrowego oraz, mimo braku doświadczenia w dziedzinie energii i technologii jądrowej, szybko postępuje z budową swojej pierwszej elektrowni jądrowej. Ponadto nie stosuje się do zaleceń wielu konwencji, chociażby Konwencji o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym”. Posłowie wspomnieli też o incydentach na placu budowy elektrowni, m.in. z 10 lipca 2016 roku, kiedy to korpus reaktora spadł z wysokości 4 m. Parlamentarzyści oczekują odpowiedzi, jakie działania zamierza podjąć polskie MSZ we wspomnianych kwestiach.

Jak wynika z komunikatu warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych, białoruskie spółki zainteresowane są wejściem na jej parkiet. Ich wprowadzaniem chce się zająć białoruska firma doradczo-inwestycyjna Uniter. Jak podkreślają przedstawiciele Unitera, białoruskie spółki coraz mocniej odczuwają potrzebę dywersyfikacji źródeł finansowania i coraz częściej spoglądają w stronę GPW. „Ponieważ nie mamy rozwiniętego rynku kapitałowego, Warszawa jest naturalnym wyborem. Jest blisko, nie ma między nami różnic kulturowych. Polska giełda jest nastawiona na średnie spółki, a takich Białoruś może zaoferować najwięcej” – powiedział partner zarządzający Uniter Roman Osipov.

Dokument „Siaroża” w reżyserii Jerzego Kaliny, wyprodukowany przez Telewizję Biełsat, otrzymał wyróżnienie w konkursie Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Obraz nagrodzono „za publikację na temat współczesnej cywilizacji i kultury oraz popularyzację wiedzy”.

 

W Republice Białoruś. 3 lutego odbyła się doroczna Wielka rozmowa z szefem państwa”. W spotkaniu z prezydentem Aleksandrem Łukaszenką wzięli udział przedstawiciele około czterdziestu mediów, politolodzy, ekonomiści, członkowie partii politycznych i stowarzyszeń. Białoruski prezydent w znanym sobie bezpośrednim stylu odpowiadał na pytania dotyczące sytuacji politycznej i gospodarczej Białorusi, również w kontekście międzynarodowym (stosunek do Rosji, Unii Europejskiej, USA). Były też pytania odnoszące się do prywatnego życia Łukaszenki, w tym jego syna, poruszono ponadto kwestie związane z językiem białoruskim.

Opera i Filharmonia Podlaska podpisała umowę o współpracy z Białoruską Filharmonią Narodową w Mińsku. W białoruskiej stolicy spotkali się szefowie obu muzycznych instytucji: Damian Tanajewski, dyrektor OiFP oraz Aliaksandr Harbar, dyrektor mińskiej Filharmonii Narodowej. Jeszcze w tym sezonie białoruscy symfonicy zagrają w Białymstoku, a w przyszłym białostocka orkiestra wystąpi w Mińsku. Białostocka opera nawiązała też współpracę z Narodowym Teatrem Akademickim im. Janki Kupały. Porozumienie obowiązywać będzie przez dwa lata.

5 lutego z inicjatywy homelskiego oddziału Towarzystwa Mowy Białoruskiej im. Franciszka Skaryny otwarto Centrum Języka Białoruskiego. Planowane też jest stworzenie „gorącej linii” telefonicznej, zajmującej się obroną praw osób białoruskojęzycznych. Wolontariusze i aktywiści Centrum będą starali się nawiązywać kontakty z lokalnymi przedsiębiorcami i instytucjami oraz oferować profesjonalną pomoc dla poszerzenia obszarów używania języka białoruskiego.

W dniach 8-12 lutego odbyły się XXIV Mińskie Targi Książki. Uczestniczyło w niej kilkudziesięciu wystawców z całego świata. Po czterech latach nieobecności na Targi powróciły polskie stoiska. Ich organizatorem były Ambasada RP w Mińsku, Instytut Polski w Mińsku, Instytut Książki oraz wydawnictwo Ars Polona i firma UNIBEP.

7 lutego odbyła się ekstradycja z Białorusi do Azerbejdżanu znanego dziennikarza i blogera Aleksandra Łapszyna. Władze w Baku zarzucają mu naruszenie azerbejdżańskiej granicy i złamanie przepisów migracyjnych w czerwcu 2011 r. i październiku 2012 r. oraz „publiczne wypowiedzi antypaństwowe”. Aleksandr Łapszyn jest znanym rosyjskojęzycznym blogerem, obywatelem Rosji, Izraela i Ukrainy. Został zatrzymany 14 grudnia ubiegłego roku w Mińsku na wniosek władz Azerbejdżanu. Zarówno MSZ Rosji, jak i Izraela były przeciwko ekstradycji dziennikarza. Na ten temat wypowiedział się nawet prezydent Łukaszenka. Stwierdził on, że strona białoruska nie miała żadnych podstaw do niewydawania blogera, za którym list gończy wydał Interpol.

Jak zapowiedział rzecznik białoruskiego MSZ Dmitrij Mironczyk, władze rozważają możliwość wydłużenia bezwizowego wjazdu i pobytu na terytorium Białorusi do okresu12-14 dni. Ważnym argumentem przemawiającym za taką propozycją jest stworzenie możliwości leczenia uzdrowiskowego w białoruskich sanatoriach dla cudzoziemców; białoruskie władze liczą na dodatkowe dochody z tego tytułu. Przypomnijmy, iż od 12 lutego bez wiz mogą na pięć dni przylatywać obywatele 80 państw. Według danych, po trzech dniach obowiązywania nowego prawa, bez wiz przez lotnisko w Mińsku przybyło do Białorusi prawie 500 cudzoziemców.

13 lutego prezydent Aleksander Łukaszenka podpisał dekret, na mocy którego zredukowana ma zostać liczebność jego aparatu o 30 proc. Jak podało prezydenckie biuro prasowe, dekret ma na celu „udoskonalenie Administracji prezydenta Białorusi oraz optymalizację jej struktury i liczebności”. Nabierze on mocy prawnej 1 maja.

17 i 19 lutego w wielu miastach Białorusi (m.in. Mińsku, Mohylewie, Brześciu, Homlu, Witebsku, Grodnie) odbyły się protesty spowodowane prezydenckim dekretem „o darmozjadach”. Najliczniejszy tłum zebrał się w Homlu – od 3 do 4 tys. osób, najmniej protestujących wyszło na ulice Grodna – około 100 osób. Wprowadzony dekretem prezydenckim nr 3 w kwietniu 2015 r. podatek dotyczy osób, które nie przepracowały w ciągu roku przynajmniej 183 dni, i wynosi równowartość ok. 800 zł. Dotychczas podatek ten zasilił budżet państwa kwotą 15,6 mln rubli (ponad 30 mln zł).

19 lutego w Grodnie powstała nowa organizacja polonijna Wspólnota Polaków na Białorusi. Utworzyli go Mieczysław Jaśkiewicz i Helena Dubowska, zawieszeni 12 lutego członkowie nieuznawanego przez Mińsk Związku Polaków na Białorusi (ZPB). W zjeździe założycielskim wzięło udział 69 osób. Jak poinformowali twórcy nowej organizacji, do jej założenia skłonił ich brak zgody na wizję działania ZPB oraz sposób traktowania zasłużonych działaczy. Komitet założycielski zamierza rozpocząć starania o rejestrację organizacji na Białorusi.

Działacze Młodego Frontu protestowali w związku z rozpoczęciem budowy nowoczesnego biurowca kilkadziesiąt metrów od miejsca pamięci narodowej w Kuropatach. Doszło m.in. do bójki aktywistów z robotnikami. Interweniowała milicja. W nocy z 22 na 23 lutego doszło do napadu na protestujących – około dziesięciu mężczyzn w maskach, z okrzykami „Biała rasa!” pobiło aktywistów i wywróciło rozstawiony przez nich namiot. Milicja wszczęła postępowanie w sprawie zajścia.

24 lutego w stołecznej sali koncertowej Prime Hall, która może pomieścić ok 2 tys. widzów, odbył się koncert projektu „Narodny Albom”. Zaprezentowano go po dziewięcioletniej przerwie w nowym składzie, który wystąpił wcześniej na deskach OiFP w Białymstoku.

Białoruś dokonała zakupu ropy naftowej w Iranie. Transakcję zawarto poprzez kompanię Beloil Polska, firmę córkę Biełnaftachimu. 600 tys. baryłek ropy z Iranu przypłynie do portu w ukraińskiej Odessie lub do łotewskiego Ventspils.

Dodatkowe szyldy z historycznymi nazwami grodzieńskich ulic pojawiły się obok tych z oficjalnymi brzmieniami. Władze Grodna w ten sposób odpowiedziały na petycje mieszkańców miasta, zamieszczone przez portal informacyjny hrodna.life. Tablice podają najczęściej kilka nazw, które na przestrzeni wieków pojawiały się w grodzieńskiej przestrzeni miejskiej.

209 tys. dolarów zapłaciła w formie podatku dochodowego (13 proc. od kwoty 8 mln koron szwedzkich, czyli ok. 970 tys. USD) ubiegłoroczna laureatka Nagrody Nobla Świetłana Aleksijewicz. Wcześniej sugerowano jej zwrócenie się do prezydenta Łukaszenki z wnioskiem o anulowanie podatku, jednak noblistka nie uczyniła tego.

Podsumowano akcję zbiórki pieniędzy dla Alesia Czobata. Do niewidomego literata trafiły dary za dwa razy większą sumę niż zakładano. Białoruscy miłośnicy literatury zebrali 1195 rubli (2540 złotych). Darowizna została przekazana poecie przez grodzieńskich wolontariuszy. Za część środków kupili oni niezbędne rzeczy, jak zimowe buty, kołdry, prześcieradła, naczynia, koszulki, dres, koszule i skarpety. Na tym jednak akcja się nie kończy – jej organizatorzy planują na wiosnę zbiórkę pieniędzy na uporządkowanie podwórka i przeprowadzenie małego remontu domu literata.

Komitet Bezpieczeństwa Państwowego wycofał zarzuty wobec kompanii Triple, należącej do oligarchy Juryja Czyża. Wycofano również pretensje w stosunku do samego biznesmena oraz jego rodziny. Zwolniono też wcześniej zajęte mienie przedsiębiorcy. Czyż został zatrzymany w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa „uchylania się od opłacania podatków na szczególnie znaczną skalę”. Wcześniej przez lata uważany był za bliskiego przyjaciela i nieformalnego bankiera rodziny Łukaszenków. Oligarcha zrezygnował ze stanowiska dyrektora generalnego firmy Triple. Szefem kompanii został jego starszy syn Siarhiej.

Białoruś znalazła się na 18 miejscu największych eksporterów uzbrojenia na świecie. Jak informuje Sztokholmski Instytut Badania Problemów Pokoju w okresie 2012-2016 r. Białoruś sprzedała broń na sumę 645 mln dol. Ponad połowa podmiotów handlujących bronią, wymienionych na stronie białoruskiego Komitetu Wojskowo-Przemysłowego, to firmy prywatne.

 

Na świecie. Na początku lutego międzynarodowa organizacja obrony praw człowieka Freedom House opublikowała ranking „Wolność na świecie 2017”. Białoruś kolejny raz zaliczona została do krajów „nie wolnych”. Otrzymała 20 punktów na 100 możliwych. W raporcie 87 krajów nazwano „wolnymi”, 59 „częściowo wolnymi”, a 49 – wśród nich m.in. Białoruś, Rosję, Chiny i większość państw afrykańskich – „nie wolnymi”.

Od 6 lutego Rosja wprowadziła zakaz importu białoruskiej wołowiny wyprodukowanej w obwodzie mińskim. Zdaniem Siergieja Dankwierta, szefa Rossielchoznadzoru, rosyjskiego urzędu zajmującego się kontrolą jakości żywności, białoruskie mięso zagraża bezpieczeństwu sanitarnemu, gdyż nie wiadomo, skąd pochodzi. Rosjanie podejrzewają, że za pośrednictwem białoruskich firm przemycane jest do Rosji mięso państw trzecich, tj. z Unii Europejskiej i Ukrainy. Znamienne jest, że decyzję rosyjskiego urzędu ogłoszono kilka godzin po tym, jak prezydent Aleksander Łukaszenka zażądał od białoruskiego MSW wszczęcia postępowania wobec Dankwierta.

7 lutego wszedł w życie dokument wydany przez szefa Federalnej Służby Bezpieczeństwa Rosji Aleksandra Bortnikowa, nakazujący stworzenie stref nadgranicznych przy rosyjsko-białoruskiej granicy. Regionalne wydziały FSB mają „ustalić miejsca i czas wjazdu (przejścia) osób i pojazdów do strefy nadgranicznej oraz zorganizować ustanowienie znaków ostrzegawczych na wjazdach do strefy nadgranicznej”. Dotychczas nie istniały rosyjsko-białoruskie strefy nadgraniczne, gdyż granica pomiędzy państwami praktycznie nie istniała.

Aż 78 proc. Rosjan, uczestników sondażu przeprowadzonego przez państwowy ośrodek badań opinii publicznej WCIOM, uważa, że Rosja powinna wprowadzić tryb wizowy z Białorusią. Tylko 16 proc. respondentów jest zdania, że przekraczanie granicy pomiędzy obu państwami nie powinno wiązać się z żadnymi formalnościami (jak jest obecnie). Zdaniem komentatorów, jest to reakcja na ostatnie działania władz w Mińsku, które umożliwiły krótkoterminowy pobyt w Białorusi bez wiz obywatelom 80 państw – w tym UE i USA. Mimo tego wyniku, 40 proc. Rosjan wciąż uważa Białoruś za „państwo przyjazne”.

Władze Siemiatycz zdecydowały się na regularne wysyłanie lokalnego urzędnika na dyżury do Brukseli. To wspólne przedsięwzięcie Urzędu Miasta Siemiatycze i marszałka województwa podlaskiego pod patronatem wydziału konsularnego Ambasady RP w Królestwie Belgii. Ma ono na celu „ułatwienie siemiatyczanom kontaktu z władzami Siemiatycz i administracją samorządową, wzmocnienie poczucia łączności z rodzinnym miastem oraz zapewnienie bezpieczeństwa i opieki poza granicami kraju. Ma również wpłynąć na budowanie pozytywnego wizerunku Siemiatycz w Europie jako miasta otwartego na innowacyjność i sprawy europejskie”. Projekt zakłada możliwość załatwiania spraw administracyjnych w Brukseli, w tym związanych z nieruchomościami, podatkami, czy sprawami spadkowymi. Spotkania z urzędnikiem odbywać się będą w każdą pierwszą niedzielę miesiąca od 5 marca w godzinach 9-15 w biurze województwa podlaskiego w Brukseli (Avenue de Tervueren 48). Zgodnie z danymi siemiatyckiego magistratu w belgijskiej stolicy mieszka i pracuje około trzech tysięcy siemiatyczan (na 15 tys. mieszkańców miasta). Są najliczniejszą grupą polskich emigrantów w Brukseli.

Rosyjska edycja czasopisma „Forbes” oceniła zagraniczne linie lotnicze, które latają do Rosji. Białoruski przewoźnik Belavia uplasował się na drugiej pozycji – wyprzedziły go tylko linie lotnicze Emirates. Za to tak znane firmy jak KLM i Lufthansa zajęły miejsca niższe niż białoruska. Serwis świadczony przez zagranicznych przewoźników oceniali w ciągu kilku miesięcy eksperci z agencji Aviaport. Jako „anonimowi pasażerowie” sprawdzali oni poziom usług – od momentu zakupu biletu do opuszczenia pokładu samolotu. Sprawdzono też politykę cenową oraz punktualność.

Minął miesiąc (02/2017)

W regionie. 6 stycznia Prawosławny Ośrodek Miłosierdzia ELEOS tradycyjnie już zorganizował kolację wigilijną dla osób ubogich i bezdomnych. W jadłodajni ośrodka przy ul. Warszawskiej 47 w Białymstoku przygotowano wieczerzę dla około stu osób. Osobną wigilię dla samotnych w Centrum Kultury Prawosławnej przygotowało bractwo św. Mikołaja. Wraz z kilkudziesięcioma samotnymi uczestniczył w niej prawosławny ordynariusz diecezji białostocko-gdańskiej abp Jakub.

12 i 15 stycznia w Operze i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku odbył się 35. już Wieczór Kolęd Prawosławnych. Zaprezentowały się na nim głównie chóry parafialne, ale usłyszeć można też było m.in. chór duchowieństwa prawosławnej diecezji białostocko-gdańskiej, chór Komendy Wojewódzkiej Policji w Białymstoku czy zespół Czeremszyna. Organizatorem koncertu jest prawosławna diecezja białostocko-gdańska.

14 stycznia w białostockiej kawiarni Fama odbył się pożegnalny koncert znanego białostockiego zespołu Zero-85. Połączono go z promocją dwupłytowego albumu „Turritopsis Nutricula”, pierwszego i jedynego w dorobku grupy, podsumowującego jej 15-letni dorobek artystyczny. Kapelę tworzyli: Jerzy Osiennik – wokalista, Bartosz Kosma Kwaśniewski – gitara, drugi wokal, Jakub Kwaśniewski „Kubus” – perkusja i Bogusław Kasperuk – gitara basowa. Większość tekstów Zero-85 śpiewanych było po białorusku, w tym do słów takich autorów jak Uładzimir Karatkiewicz czy Anatol Sys.


Шчодры вечар на балях і з радыё

З 13 на 14 студзеня мы як беларусы сустракалі Новы год паводле юліянскага календара. Як і ў мінулых гадах у гэтую ноч ладзіліся навагоднія балі ў банкетных залах, дамах культуры і вясковых святліцах. Таксама згодна са шматгадовай традыцыяй Радыё Беласток ды Беларускае Радыё Рацыя перадавалі ў жывым эфіры канцэрты пажаданняў. Так на балях, як і па радыё гучалі свойскія беларускія песні, хаця яны, вядома, пераважна не на чыста беларускай мове.

У гэтым годзе гуляла напэўна крыху больш людзей, паколькі Шчодры вечар быў з пятніцы на суботу, значыць, у выходныя.

15 stycznia Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne zorganizowało w Białymstoku XVIII Prezentacje Zespołów Kolędniczych „Gwiazda i Kolęda”. W tym roku na scenie wystąpiło blisko trzydzieści zespołów – przedszkolaków, młodzieży oraz dorosłych.

15 stycznia odbył się 25. jubileuszowy Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. W całym regionie odbyły się dziesiątki imprez, w tym koncerty, licytacje, zbiórki pieniędzy przez wolontariuszy. W tym roku specjalny pociąg Orkiestry pojechał z Czeremchy do Cisówki.

15 stycznia w województwie podlaskim odbyło się referendum w sprawie budowy lotniska w regionie. Pytanie referendalne brzmiało: „Czy jest Pan/Pani za wybudowaniem w województwie podlaskim regionalnego portu lotniczego?”. Do urn poszło niecałe 13 proc. uprawnionych (aby referendum było ważne, musiało w nim wziąć udział 30 proc. dorosłych mieszkańców Podlaskiego). Głosowanie zostało zorganizowane z inicjatywy Komitetu Referendalnego (pełnomocnikiem Komitetu był białostocki radny PiS Paweł Myszkowski). Przypomnijmy, iż nawet w przypadku ważności referendum, które kosztowało około czterech milionów złotych, jego wynik i tak nie byłby wiążący dla władz regionu.

У сёлетнім аглядзе Гвязда і калядка васямнаццаты раз сарганізаваным БГКТ прыняло ўдзел дваццаць сем калектываў (Фота Міры Лукшы)

19 stycznia wyznawcy prawosławia obchodzili Święto Chrztu Pańskiego, zwane inaczej Świętem Jordanu – jedno z dwunastu najważniejszych w roku liturgicznym. Tradycyjnie w wielu parafiach duchowni wraz z wiernymi udali się z procesjami do najbliższych rzek, stawów, zalewów czy jezior, gdzie dokonano poświęcenia wody. Nad naturalnymi ciekami wodnymi wierni modlili się m.in. w Drohiczynie, Dubiczach Cerkiewnych, Gródku, Królowym Moście, Mielniku, Narewce i Supraślu.

W dniach 16-23 stycznia w Białymstoku trwał ekumeniczny Tydzień Powszechnej Modlitwy o Jedność Chrześcijan pod hasłem „Pojednanie – miłość Chrystusa przynagla nas”. W jego ramach odbyły się wspólne nabożeństwa, spotkania i zawody sportowe. W przedsięwzięciach uczestniczyli katolicy, prawosławni oraz ewangelicy.

Сумная рэчаіснасць

У канцы снежня ў Беларускім музеі ў Гайнаўцы адбылася чарговая сустрэча ў рамках цыкла „Кірыліцай пісанае”. На гэты раз доктар гуманітарных навук Вармінска-мазурскага ўніверсітэта ў Ольштыне Аліцыя Сегень-Матыевіч запрэзентавала высновы сваёй працы „Двухмоўнасць – праклён ці багацце”. Даследчыца, якая родам з Гайнаўкі, свае даследаванні правяла на вучнях Гайнаўскага белліцэя ды іхніх бацьках. Атрымаліся надта сумныя вынікі. Як паведаміла Радыё Рацыя, даследчыца падчас сустрэчы ў музеі выявіла, што пакаленне бацькоў – ва ўзросце 40-50 гадоў – ужо надта асіміляванае да польскасці. Але ў іх яшчэ моцныя пачуцці да роднага беларускага дыялекту, сваёй беларускай малой радзімы ды наогул беларускай культуры. Але ўжо моладзь – іх дзеці – амаль поўнасцю асіміляваная да польскасці. Карыстанне беларускай гаворкай сваімі бацькамі лічаць яны менавіта як нейкае пракляцце і прызнаку сялянскасці.

– Нядобра, што так сталася, – сказала д-р Аліцыя Сегень-Матыевіч. – Двухмоўнасць гэта багацце, якое трэба шанаваць і перадаваць далей.
Жыццё паказвае, што, на жаль, няма ўжо завельмі каму і для каго гэта рабіць.

Ogłoszono laureatów Nagrody im. księcia Konstantego Ostrogskiego za 2016 r. Zostali nimi: siostra Julianija (Irina Denisowa) z monasteru św. Elżbiety w Nowinkach (Białoruś) – ceniony kompozytor i dyrygent współczesnej muzyki cerkiewnej, prof. Marzanna Kuczyńska, badaczka literatury i kultury z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, zajmująca się m.in. rękopisami i drukami cyrylickimi oraz białoruski przedsiębiorca Konstantin Szawiel, mecenas wspierający różne inicjatywy cerkiewne, głównie wydawnicze, medialne i ikonograficzne. Symbolicznie przyznano też medal społeczności doświadczonej 70 lat temu skutkami akcji „Wisła”. Nagroda wręczana jest od 1989 r. za zasługi w rozwoju myśli, kultury i duchowości prawosławia oraz działalność na rzecz jednoczenia chrześcijan. Laureatów wybiera kapituła skupiona przy miesięczniku „Przegląd Prawosławny”. Nagrody wręczone zostaną w maju podczas Hajnowskich Dni Muzyki Cerkiewnej w Hajnówce.

Prokuratura Okręgowa w Hajnówce zakończyła śledztwo w sprawie zakłócenia 2 lipca 2016 r. porządku podczas Kupalla w Białowieży przez grupę narodowców. Objęto nim pięć osób. Prokurator postawił im zarzuty znieważenia policjantów, naruszenia ich nietykalności cielesnej, a dodatkowo – zmuszania do zaniechania czynności służbowych.

Nagradzany spektakl Teatru Dramatycznego „Biała siła, czarna pamięć”, oparty na reportażu Marcina Kąckiego, nie będzie grany do końca sezonu. Nie pojedzie też na festiwale do Olsztyna i Szczecina, gdzie był zapraszany przez organizatorów. Takie decyzje podjął m.in. nowy dyrektor białostockiego teatru Piotr Półtorak, tłumacząc je względami finansowymi i zobowiązaniami wynikającymi z jego kontraktu. Cieszący się dobrą opinią wśród widzów i znawców teatru spektakl wzbudził falę protestów w licznych środowiskach (głównie prawicowych) Białegostoku, które uznały go za atak na wizerunek miasta.

22 książki zgłoszono do tegorocznej edycji Nagrody Literackiej Prezydenta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego (m.in. „Raspisany kwadrat”, Andrzeja Stepaniuka; książka napisana po białorusku, wydana przez Radę Programową Tygodnika „Niwa”). Spośród nich kapituła wybrała cztery pozycje do finału. Są to: „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy” Anety Prymaki-Oniszk (Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2016), „Jak pokochać centra handlowe” Natalii Fiedorczuk, nagrodzonej Paszportem Polityki (Wydawnictwo Wielka Litera, Warszawa), „13 sztuk” Piotra Janickiego (Fundacja na rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza, Wrocław 2016), „Eteromanka” Szymona Teżewskiego (Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury, Białystok 2016). Ogłoszenie wyników – pod koniec marca.

Kolejna próba przemytu średniowiecznych artefaktów. Tym razem funkcjonariusze Straży Granicznej odebrali na przejściu granicznym w Bobrownikach pięć bojowych czekanów z XII w., należących do 62-letniej obywatelki Białorusi. Prawdopodobnie wydobyto je z grobów średniowiecznych wojowników. Przemytniczce grozi kara grzywny.
W grudniu próbowano przemycić średniowieczne szable i hełm.

Не даць, каб пасля даць?

Пасля таго, як Міністэрства ўнутраных спраў і адміністрацыі на траціну скараціла фінансаванне нацыянальных і этнічных меншасцей, узняўся шум у меншасных асяроддзях. Аказалася, аднак, што неразмеркаваныя каля пяці міліёнаў злотых маюць быць размеркаваны да канца лютага. Міністэрства да 16 студзеня прымала абскарджэнні адкінутых праектаў.

Дык чаму адразу, так як у міулых гадах, не быў размеркаваны для меншасцей увесь бюджэт? Калі тая трэцяя частка грошай сапраўды будзе прызначана на фінансаванне меншасных праектаў, то пераважна будуць гэта тыя, якіх адкінулі за першым разам. Тады навошта такая блытаніна? Тым больш, што тыя праекты – гэта пераважна пастаянныя мерапрыемствы, якія адбываюцца кожны год. У выпадку нашай меншасці пакуль без дафінансавання засталіся шматлікія беларускія фэсты, шмат іншых мерапрыемстваў атрымала намнога меншае фінансаванне чымсьці ў мінулыя гады. Некаторыя праекты апынуліся пад пагрозай неправядзення. І нават калі ў лютым тыя грошы будуць урэшце прызнаныя, то і так для арганізацый надта паўскладняе гэта іхнюю дзейнасць. Бо на падрыхтоўку да правядзення мерапрыемства можа не хапіць проста часу, паколькі звычайна плануецца гэта нашмат раней.

Магчыма, што такім рашэннем міністэрства дало сабе больш часу, каб лепш прыгледзецца мэтазгоднасці паасобных праектаў. Можна спадзявацца, што тыя пяць міліёнаў злотых ўрэшце раздзеляць, але паставяць арганізацыям дадатковыя патрабаванні – напрыклад, каб за тыя самыя грошы ў выпадку фэстаў было больш удзельнікаў і выканаўцаў.

Нягледзячы на ўзніклы закалот, ніхто не звярнуў увагі на тое, што калі нават вернуць меншасным арганізацыям тую траціну фінансавання, то і так не разжывуцца яны. Бо за такія грошы проста немагчыма ўсур’ёз правесці культурнае мерапрыемства. На адзін беларускі фэст міністэрства ў мінулых гадах прызначала часам толькі да дзесяці тысяч злотых. Чуючы пра такі бюджэт арганізатары падобных мерапрыемстваў у краіне проста смяюцца, не вераць. А тут, аказваецца, што і гэтых мізэрных грошай меншасцям пашкадавалі… (юх)

Ponad 200 mln zł mniej zostawili Białorusini przyjeżdżający na Podlasie w 2016 r. w stosunku do wydatków z 2015 r. – wynika z dokumentów Tax Free, przeanalizowanych przez Izbę Celną, dotyczących przejść granicznych w Kuźnicy, Bobrownikach, Połowcach i Białowieży. Oceniono, że podróżni wywieźli towary o łącznej wartości ponad 715 mln zł. To m.in. sprzęt AGD, RTV, artykuły spożywcze, chemiczne, budowlane, odzież, części samochodowe i in. (w 2015 r. była to kwota 920 mln zł). Do spadku obrotów znacząco przyczyniły się restrykcyjne przepisy dotyczące wwozu towarów, wprowadzone przez białoruskie władze.

W kraju. Blisko czterdzieści osób – badacze, analitycy i dziennikarze związani z tematyką Europy Wschodniej – podpisało się pod apelem „o zakończenie działań mogących doprowadzić do likwidacji stacji Biełsat lub ograniczenia jej działalności”, skierowanym 30 grudnia do ministra spraw zagranicznych Witolda Waszczykowskiego. „Wierzymy, że Biełsat wpisuje się w polską koncepcję polityki wschodniej, będącą wynikiem naszej racji stanu, a także promocji współpracy gospodarczej z Białorusią, która jest jednym z priorytetów obecnego rządu” – napisali m.in. autorzy listu.

5 stycznia premier Beata Szydło spotkała się z szefową Telewizji Biełsat Agnieszką Romaszewską-Guzy. Po spotkaniu ogłoszono, iż Biełsatowi nie grozi likwidacja. – W najbliższym miesiącu nie będzie żadnych zmian w sprawie telewizji Biełsat, w tym czasie zostanie wypracowana nowa, kompromisowa formuła działania telewizji – powiedział rzecznik rządu Rafał Bochenek.

Od 11 stycznia w księgarniach można kupić audiobook głośnej powieści Ignacego Karpowicza „Sońka”. Zrealizowała go czterdziestoosobowa ekipa z Polski i Białorusi. Słuchowisko, które wyreżyserował Krzysztof Kiczek, powstawało na Podlasiu i w Katowicach. Głosu tytułowej bohaterce użyczyła Swietłana Anikiej, białoruska aktorka, która wcześniej grała już Sońkę w białostockim Teatrze Dramatycznym. Audiobook ukazał się nakładem Wydawnictwa Literackiego w Krakowie. Powstał we współpracy z Fundacją Plastelina i Polskim Radiem Katowice. Literacką opowieść uzupełnia wywiad z Ignacym Karpowiczem, który przeprowadziła Ewa Niewiadomska.

Міністр культуры Рэспублікі Беларусь  узнагародзіў двух польскіх беларусаў

Напрыканцы снежня міністр культуры Рэспублікі Беларусь Барыс Святлоў узнагародзіў Ганаровай граматай Дзмітрыя Шатыловіча, які жыве ў Варшаве і пражываючага ў Беластоку Васіля Петручука. Або-два з’яўляюцца членамі Беларускага літаратурнага аб’яднання „Белавежа”, публікуюцца таксама ў „Часопісе”. У мінулым годзе адзначылі 90-ыя ўгодкі з дня нараджэння. Ганаровыя граматы прызнаны ім за „актыўную шматгадовую грамадска-культурную дзейнасць па захаванні і папулярызацыі беларускай літаратуры ў Польшчы”. У студзені ўзнагароджаным былі яны перададзены консулам з Пасольства Рэспублікі Беларусь у Варшаве. Сардэчна віншуем. (рэд.)

16 stycznia w Centrum Luterańskim
w Warszawie odbyło się doroczne Ekumeniczne Spotkanie Noworoczne. Wzięli w nim udział hierarchowie kościołów i związków wyznaniowych skupionych w Polskiej Radzie Ekumenicznej: pastor Mateusz Wichary (Kościół Chrześcijan Baptystów), bp Andrzej Malicki (Kościół Ewangelicko-Metodystyczny), bp Marek Izdebski (Kościół Ewangelicko-Reformowany), bp Wiktor Wysoczański (Kościół Polskokatolicki), bp M. Karol Babi (Kościół Starokatolicki Mariawitów) oraz metropolita Sawa (Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny). Obecni byli też urzędnicy państwowi, dyplomaci, dziennikarze oraz osoby działające na rzecz ekumenizmu.

W Republice Białoruś. Białoruś czyni kolejny krok na drodze otwierania się na świat. 9 stycznia prezydentAleksander Łukaszenka podpisał rozporządzenie „O ustanowieniu bezwizowego wjazdu i wyjazdu obcokrajowców”. Zgodnie z nim, od 12 lutego obywatele m.in. Unii Europejskiej, USA, Japonii, Australii, Brazylii (łącznie 80 państw) mają prawo do pięciodniowego bezwizowego pobytu w Białorusi. Muszą jednak przybyć wyłącznie samolotem przez lotnisko w Mińsku. Do tego trzeba mieć paszport, 46 białoruskich rubli (ok. 100 zł) na każdy dzień pobytu oraz ubezpieczenie medyczne. Jak komentują białoruskie media, rozporządzenie ma na celu skłonienie do przyjazdów biznesmenów i turystów.

7 stycznia, w pierwszy dzień prawosławnych świąt Bożego Narodzenia, prezydent Aleksander Łukaszenka uczestniczył w nabożeństwie w soborze Świętego Ducha w Mińsku. Mimo świątecznego nastroju wygłosił dość ostre przemówienie. – Nikomu nie pozwolimy znieważać naszego narodu i naszego państwa – powiedział między innymi. Prezydent przybył do cerkwi razem z najmłodszym synem Kolą i – jak spostrzegli wnikliwi obserwatorzy – w towarzystwie nieznajomej kobiety.

11 stycznia na konferencji prasowej Rady Młodzieży BNF ogłoszono, iż jej członkowie podjęli uchwałę o uznaniu 2017 r. rokiem Wielkiego Księstwa Litewskiego. „Ogłaszamy rok 2017 rokiem Wielkiego Księstwa Litewskiego i przygotowujemy się do organizowani akcji, imprez i kampanii propagujących historię WKL, jako nieodłącznej części historii Republiki Białoruś. Główną ideą tej wielkiej kampanii jest zwrócenie uwagi młodzieży białoruskiej na naszą bogatą historię, pokazanie, że nasza historia nie rozpoczyna się w roku 1917, a dużo wcześniej” – napisano w uchwale.

17 stycznia białoruskie MSW ogłosiło, iż Unia Europejska przekaże Białorusi 7 mln euro na rozwiązanie problemów wynikających z rosnącej liczby nielegalnych migrantów, zatrzymanych na jej terytorium. Zdementowano też informację o rzekomym relokowaniu w Białorusi nowych uchodźców z Syrii i innych państw, którzy znaleźli się na terytorium UE. Środki zostaną przekazane w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa i będą przeznaczone na utworzenie ośrodków tymczasowego pobytu dla nielegalnych migrantów. Chodzi o infrastrukturę, która umożliwi „przeprowadzenie niezbędnych procedur związanych
z ustaleniem tożsamości i/lub deportacją” tych osób.

W całym kraju rozpoczęła się kampania opozycji przeciwko prezydenckiemu dekretowi nr 3 (wprowadził on podatek dla osób bezrobotnych, nie podejmujących pracy, które Łukaszenka nazwał „darmozjadami”). Na razie ruszyła powszechna zbiórka podpisów pod petycją o skasowanie dekretu. Organizują ją niezależne związki zawodowe i organizacja społeczna „Pomoc prawna ludności”. Kampania będzie trwać miesiąc.

18 stycznia niezależni historycy i działacze Białoruskiego Frontu Narodowego powołali komitet organizacyjny pod nazwą Przywrócenie Pamięci. Chcą rok 2017, w którym mija 80 lat od czystek stalinowskich, uznać za rok pamięci ofiar represji sowieckich. W skład grupy inicjatywnej wchodzą też działacze białoruskiego oddziału stowarzyszenia Memoriał oraz innych organizacji społecznych. W 1937 r. miała miejsce szczytowa faza wielkiego stalinowskiego terroru, która dotknęła miliony obywateli ZSRR. Z badań niezależnych historyków wynika, że białoruskich ofiar represji było ok. 1,5 mln, w tym co najmniej 600 tys. śmiertelnych, z których ok. 371 tys. zostało rozstrzelanych w 124 miejscach egzekucji i pochówku. Tylko jedno z nich – Kuropaty – jest oficjalnie włączone do rejestru miejsc pamięci i uznane przez państwo.

18 студзеня ў Культурным цэнтры Беларусі ў Варшаве прайшоў вернісаж выставы „Завуся я толькі Янка Купала” ў рамках мiжнароднага выставачнага праекта „Янка Купала ў дыялогу культур”. Экспазіцыю падрыхтаваў Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы ў Мінску. У праграме вернісажу была таксама сустрэча з яго дырэктарам, Аленай Ляшкевіч (на здымку). Прысутныя атрымалі фота класіка беларускай літаратуры, на абароце якога былі яго вершы на розных мовах. Падчас вернісажу прагучалі вершы Янкі Купалы па-беларуску, польску, літоўску і ўкраінску (charter97.org)

Zespół NAVI będzie reprezentował Białoruś podczas tegorocznego finału Eurowizji w Kijowie. Grupa z piosenką „Historia mojego życia” zebrała najwięcej punktów w głosowaniu konkursowego jury finału białoruskich eliminacji. NAVI jest jedynym zespołem, który na finale białoruskich eliminacji śpiewał po białorusku. Dzięki temu po raz pierwszy podczas Eurowizji zabrzmi utwór białoruskojęzyczny. Warto dodać, że NAVI występował też na festiwalu Basowiszcza.

Białoruś jak co roku toczy z Rosją spór o ceny paliw i opłaty za tranzyt. Wojna paliwowa to tradycyjnie już próba sił, która skutkuje politycznymi posunięciami prezydenta Łukaszenki – szuka on w takich okolicznościach sprzymierzeńców na Zachodzie. Na razie Rosja zmniejszy dostawy ropy do 4 mln ton w pierwszym kwartale 2017 r. – o pół miliona ton mniej, niż planowano. W odpowiedzi na plany Rosji Białoruś od 1 lutego zwiększy opłatę za jej tranzyt na Zachód (od 7,7 do 11,7 proc.). Ponadto prezydent Łukaszenka jednostronnie zdecydował, że zamiast ustalonych 132 dol. za 1000 m sześc. gazu Białoruś będzie płaciła 73 dol.; białoruski odbiorca gazu jest zdaniem Rosjan winien Gazpromowi ponad 400 mln dol.

W porównaniu do analogicznego okresu w roku 2015, dochody Białorusinów w okresie styczeń-listopad 2016 r. spadły o 7,5 proc. – podał Białoruski Komitet Statystyczny Biełstat. Nie spełniły się więc założenia rządu, że w 2016 r. dochód Białorusinów wzrośnie o pół procenta. Spadkowi realnych dochodów towarzyszy spadek poziomu oszczędności w zagranicznych walutach (z 7,7 mld dol. w 2016 r. do 7 mld dol. obecnie).

Do mińskich sklepów trafiły tapety z ornamentami białoruskimi, co wywołało zachwyt w Internecie. „Глядзіце, якая любата!” – podpisał zdjęcie na Facebooku jego autor, Siarhiej Malinouski

Mieszkańcy Grodna chcą, by obok aktualnych nazw ulic ich miasta pojawiły się tabliczki pokazujące, jak zmieniały się one przez wieki. Z inicjatywy mieszkańców zebrano w sieci ponad tysiąc podpisów pod petycją w tej sprawie do władz miasta. Na początek wybrano 16 ulic w centrum miasta. Grodzieńskie władze pozytywnie zareagowały na petycję obywateli, z zastrzeżeniem, by na tabliczkach nie pojawiły się nazwy z czasów niemieckiej okupacji.

Akcja zbiórki pieniędzy dla Alesia Czobata – poety, prozaika, publicysty i eseisty – ruszyła w Internecie. Dziś ten ważny białoruski twórca żyje w samotności, biedzie i prawie bez pomocy. Jak piszą inicjatorzy akcji, potrzebuje on najbardziej podstawowych rzeczy. Mieszka sam, kilka lat temu całkowicie stracił wzrok. Aleś Czobat jest autorem szeregu książek, licznych esejów historyczno-psychologicznych, opowiadań, kronik i biografii. Przed laty publikował regularnie swoje teksty w Czasopisie. Od 1993 r. należy do Stowarzyszenia Pisarzy Białoruskich, a od 1995 do Międzynarodowego PEN Clubu. Grodzieński muzyk Aleś Dzianisau, jeden z wokalistów znanego zespołu Dziaciuki, rozpoczął prace nad solową płytą akustyczną „Krótka historia Białorusi”, gdzie będzie śpiewać wiersze Alesia Czobata. Dochody ze sprzedaży płyty mają być częściowo przeznaczone na pomoc dla poety.

Balet traktorów. Na przełomie grudnia i stycznia na terenie Mińskiej Fabryki Traktorów MTZ zorganizowano pokaz tańca traktorów z okazji świąt Bożego Narodzenia i zbliżającego się Nowego Roku. Wzięło w nim udział sześć fantazyjnie podświetlonych maszyn, tańczących w rytm elektronicznej i klasycznej muzyki.

Pod Moskwą zakopano 60 ton polskich jabłek

Rosyjskie służby przechwyciły 60 ton polskich jabłek. Kontrolerzy nadzoru fitosanitarnego zatrzymali trzy ciężarówki z owocami niedaleko Moskwy. Okazało się, że pochodzące z Polski jabłka legalnie wjechały na Białoruś. Natomiast do Rosji próbowano je wwieźć łamiąc embargo, obowiązujące od sierpnia 2014 r. Zakazany towar trafił na wysypisko śmieci w rejonie stupińskim obwodu moskiewskiego, gdzie został zakopany.

Rosyjskie służby stale zatrzymują transporty unijnych towarów, najczęściej objęte embargiem mięso i owoce, które nielegalnie trafiają tam poprzez Białoruś, a także Kazachstan.

Na świecie. Białoruska laureatka Nagrody Nobla Swietłana Aleksijewicz, znany rosyjski autor kryminałów Boris Akunin i 30 innych pisarzy opuściło rosyjski PEN Center w proteście przeciw temu, że organizacja nie broni prześladowanych pisarzy. Noblistka w swoim oświadczeniu napisała m.in.: „W czasach pierestrojki byliśmy dumni z naszego PEN, teraz się go wstydzimy. Rosyjscy pisarze zachowali się tak służalczo i skandalicznie tylko za czasów stalinizmu. Jednak Putin odejdzie, lecz ta wstydliwa karta w historii PEN pozostanie”. Działające od 1989 r. PEN Center w Moskwie skupia pisarzy rosyjskich i z krajów postsowieckich.

Jauhien Nieuhień i Siarhiej Hanczar, białoruscy twórcy aplikacji MSQRD, którą kupił Facebook, znaleźli się na liście 30 najlepszych młodych przedsiębiorców miesięcznika Forbes. To jedyni Białorusini wśród 600 młodych przedsiębiorców wyróżnionych przez Forbes. Większość nominowanych (75 proc.) to Amerykanie. Obaj białoruscy twórcy startupa mieszkają w Londynie i pracują na potrzeby Facebooka.

Minął miesiąc

abradybialastok2

У лістападзе Беларускае грамадска-культурнае таварыства правяло ХХІІІ фестываль „Беларускі абрад на сцэне”. Беларускія калектывы выступілі ў Беластоку, Гайнаўцы ды Дубічах Царкоўных. На здымку сцэнка ў выкананні дзетак, бацькоў і настаўніц з беларускіх аддзелаў Самаўрадавага прадшколля н-р 14 у Беластоку (Фота Міры Лукшы)

W regionie. 28 października w Kawiarni Lalek w Białymstoku odbyło się spotkanie z Anną Moroz, autorką książki „Między pamięcią a historią. Konflikt pamięci zbiorowych Polaków i Białorusinów na przykładzie postaci Romualda Rajsa „Burego”. Temat publikacji został zaczerpnięty z pracy magisterskiej autorki, napisanej pod kierunkiem prof. Piotra Glińskiego (obecnego ministra kultury) na wydziale socjologii Uniwersytetu w Białymstoku. Książka ukazała się nakładem białostockiego oddziału IPN.

Piotr Półtorak został nowym dyrektorem Teatru Dramatycznego w Białymstoku. 2 listopada Zarząd Województwa Podlaskiego zgodził się na rozpoczęcie procedury jego powołania. Nowy dyrektor do niedawna był aktorem białostockiego teatru. Półtorak zastąpił ustępującą dyrektor Agnieszkę Korytkowską-Mazur.

3 listopada otwarto w Białymstoku specjalny punkt informacji turystycznej, promujący Grodno i Grodzieńszczyznę. Jego siedziba mieści się w Operze i Filharmonii Podlaskiej, gdzie działa Regionalne Centrum Informacji Turystycznej. Podobny punkt, promujący Podlaskie, otwarto tydzień wcześniej w Grodnie. Otwarcie punktów informacyjnych ma związek z wprowadzonym w życie 26 października ruchem bezwizowym do Białorusi w celach turystycznych. Dekret w tej sprawie wydał pod koniec sierpnia prezydent Aleksander Łukaszenka. Mieszkańcy Polski i innych krajów UE mogą – bez wiz – czasowo, na pięć dni, dostać się pieszo lub rowerem do Białorusi przez dwa przejścia: Rudawka-Lesnaja (tu także kajakiem) oraz Kuźnica-Bruzgi. Czyt. str. 12

6 listopada na scenie sali koncertowej Opery i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku wystąpiła Narodowa Akademicka Orkiestra Ludowa Białorusi im. I. Żynowicza. Artyści przedstawili legendarny białoruski spektakl muzyczny „Pieśń o doli” na podstawie poezji Janki Kupały z muzyką Uładzimira Mulawina.

7 listopada na stanowisko dyrektora białostockiego Muzeum Pamięci Sybiru został powołany profesor Wojciech Śleszyński. Kierowana przez niego placówka od 1 stycznia 2017 roku stanie się odrębną instytucją. Wojciech Śleszyński jest prorektorem ds. kształcenia Uniwersytetu w Białymstoku. Z Muzeum Pamięci Sybiru związany jest od początku jego tworzenia. Budowa jego siedziby już się zaczęła. Koszty inwestycji szacowane są na ponad 30 mln zł.

Przez cały listopad odbywały się w różnych miejscach naszego regionuspotkania z Anetą Prymaka-Oniszk, autorką wydanej niedawno książki „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy”. Gościła ona w Gródku (10 listopada), Bielsku Podlaskim (17 XI), Michałowie (18 XI) i Hajnówce (23 XI). Obecna była również na łamach ogólnopolskich mediów, m.in. w „Dużym Formacie”. Publikacja została też książką miesiąca (października) wydawnictwa Czarne. Gratulujemy!

11 listopada w ramach obchodów Święta Niepodległości w Białymstoku prócz uroczystości głównych przy pomniku Józefa Piłsudskiego odbyły się nabożeństwa w świątyniach różnych wyznań i religii obecnych na Podlasiu. Modlono się więc nie tylko w archikatedrze katolickiej, ale też w prawosławnej katedrze św. Mikołaja w Białymstoku, w kościele ewangelicko-augsburskim, a w Domu Kultury Muzułmańskiej w Białymstoku o pomyślność ojczyzny prosili również polscy wyznawcy islamu.

Birobidżan w Krynkach

19 listopada w Galerii Krynki odbył się wernisaż wystawy niezwykłych – inscenizowanych – fotografii „Birobidżan”, autorstwa podlaskich artystów, Pawła Grzesia i Michała Sadowskiego (na zdjęciu). Pokazane prace są efektem ich wyprawy do miasta Birobidżan na dalekiej Syberii. Założone ono zostało na początku XX w., a na przełomie lat 20. i 30. władze radzieckie postanowiły zasiedlić je ludnością żydowską w ramach stalinowskiej polityki etnicznej. Powołany został nawet Żydowski Obwód Autonomiczny nad Birą i Bidżanem, gdzie na początku mieszkało 8 tys. Żydów oraz ok. 40 tys. Rosjan, Ukraińców, Koreańczyków i Chińczyków. Birobidżan miał stać się dla Żydów z ZSRR Ziemi Obiecaną, „proletariackim Syjonem”. Wskutek burzliwych wydarzeń XX w. Żydów tam praktycznie już nie ma. Niedawno w ich role niejako wcielili się młodzi artyści Paweł Grześ i Michał Sadowski, pozując na tle krajobrazu Birobidżanu, w którym nie ma dziś prawie śladu po prawie dziesięciotysięcznej niegdyś społeczności żydowskiej. – To tak jak w Krynkach – podsumował podczas wernisażu współautor prac, Paweł Grześ, do niedawna prezes Fundacji Villa Sokrates, która zorganizowała tę niezwykła wystawę.

birabidzan

Фота ад арганізатараў

17 listopada w Książnicy Podlaskiej im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku odbyła się promocja książki Leszka Szerepki „Oblicza Białorusi. Zapiski ambasadora”. Leszek Szerepka, w latach 2011-2015 ambasador RP w Białorusi, to historyk, dyplomata i publicysta, absolwent Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Przez wiele lat pracował w Ośrodku Studiów Wschodnich im. Marka Karpa w Warszawie.

17 listopada w Hajnówce już po raz dwunasty odbył się, kierowany do dzieci i młodzieży od przedszkola po szkoły ponadgimnazjalne, konkurs recytatorski prawosławnej poezji religijnej w ramach „Spotkań z poezją i prozą w języku mniejszości narodowych Poezja Źródeł. Organizatorem konkursu była dr Lilla Busłowska, doradca metodyczny nauczania religii, przy współpracy z parafią Świętej Trójcy w Hajnówce, Bractwem Młodzieży Prawosławnej przy tej parafii oraz Hajnowskim Domem Kultury.

Krzysztof Jurgiel, minister rolnictwa, pozostał prezesem podlaskich struktur Prawa i Sprawiedliwości. 19 listopada w Białymstoku odbył się zjazd okręgowy partii – na 700 zarejestrowanych delegatów 486 poparło Krzysztofa Jurgiela, który był jedynym kandydatem, wskazanym przez prezesa Jarosława Kaczyńskiego.

60-ыя ўгодкі тыднёвіка беларусаў у Польшчы  

26 лістапада ў беластоцкіх Сподках прайшла ўрачыстая сустрэча з нагоды юбілею 60-годдзя тыднёвіка „Ніва”. Святкаванні былі арганізаваны крыху пазней, пару месяцаў пасля даты круглай гадавіны, паколькі першы нумар гэтай легендарнай ужо газеты выйшаў 4 сакавіка 1956 г.

Лістападаўская сустрэча мела найперш ўспамінальны і рэфлексіўны характар. На ёй былі прысутны быўшыя і цяперашнія рэдактары, супрацоўнікі і карэспандэнты „Нівы”. Прыбылі таксама прадстаўнікі ўладаў, амаль усіх беларускіх арганізацый ды настаўнікі школ, дзе вядзецца навучанне беларускай мовы.

Сустрэча была даволі доўгая, амаль у шэсць гадзін. У першай частцы чыталіся даклады пра журналісцкую, выдавецкую і іншую дзейнасць ніўскага асяроддзя на працягу мінулых 60-ці гадоў. Пасля былі віншаванні. Віцэ-маршалак Мацей Жыўна ўручыў „Ніве” Ганаровую адзнаку заслужанага для Падляшкага ваяводства, якую з нагоды юбілею прызнала самаўрадавая ваяводская ўправа.

Ад імя „Часопіса” ды Асацыяцыі беларускіх журналістаў віншаванні ў адрас „Нівы” перадалі рэдактар Юрка Хмялеўскі, праф. Лена Глагоўская ды Тамаш Суліма (на здымку). З памятным гравертонам у якасці падарунку сябрам з „Нівы” ўручылі яны карціну Алега Кабзара „Першы снег”. Юрка Хмялеўскі перадаў таксама альбом з даўнімі здымкамі Міхалова – як намеснік бургамістра гэтага горада. У мастацкай частцы выступілі дуэт маці і дачка Люба Гаўрылюк і Ала Каменская, дзявочы калектыў „Спадчына” з Бельскага белліцэя. Пад гітару некалькі песень (між іншым на словы паэтэсы Надзеі Артымовіч з Бельска) праспяваў на канец мастак і бард Алег Кабзар. (юх)

p1770750

Фота Міры Лукшы

Ukazał się „Słownik biograficzny Tatarów polskich XX wieku”. Książka została wydana w ramach obchodów 90-lecia powstania Muzułmańskiego Związku Religijnego w RP. Publikacja zawiera ponad sto biogramów przedstawicieli tatarskiej społeczności. Przy opracowywaniu biogramów brane były pod uwagę wyłącznie osoby z rodowodem tatarskim, zamieszkałe w granicach Polski przedwojennej oraz jej granicach obecnych. Nakład słownika to pół tysiąca egzemplarzy. Ma trafić głównie do bibliotek, w tym Biblioteki Narodowej i księgozbiorów uniwersyteckich.

 

W kraju. Od 14 listopada Polska Służba Celna wprowadziła ograniczenia na wwóz paliwa na terytorium kraju. Z pełnym bakiem nie można wjechać częściej niż co trzy doby. W razie częstszych wizyt samochód może przewozić nie więcej niż dwadzieścia litrów paliwa. Po przekroczeniu limitu należy opłacić cło lub samochód zostanie zawrócony. Nowe przepisy mają ograniczyć handel tanim paliwem, wwożonym z Białorusi w bakach samochodów.

Niefortunna wypowiedź posłanki PiS

Medialną burzę wywołały słowa posłanki PiS Beaty Mateusiak-Pieluchy (z okręgu sieradzkiego) na prawicowym portalu wPolityce.pl, zainspirowane ponoć filmem „Wołyń” Wojciecha Smarzowskiego. Największe oburzenie w środowiskach politycznych i mediach, także na portalach społecznościowych, spowodowały następujące zdania:

„Oczywiście uznaję za obowiązek katolika pomaganie potrzebującemu, muzułmaninowi czy prawosławnemu. Równocześnie jednak, jeżeli chcą mieszkać w Polsce i pracować obok mnie, mam prawo spytać ich o poglądy, przekonania i nastawienie do wartości, które w Polsce uznajemy za ważne. (…) Wolni w swoim myśleniu i działaniu powinniśmy żądać od mieszkających i pracujących w Polsce cudzoziemców legalizowania pobytu i stworzyć skuteczniejszy mechanizm bezwzględnego egzekwowania tego obowiązku przez państwowe służby. Ale także, powinniśmy wymagać od ateistów, prawosławnych czy muzułmanów oświadczeń, że znają i zobowiązują się w pełni respektować polską Konstytucję i wartości uznawane w Polsce za ważne. Niespełnianie tych wymogów powinno być jednoznacznym powodem do deportacji”.

Choć słowa te były wypowiedziane pod adresem cudzoziemców, wywołały strach u polskich obywateli należących do mniejszości narodowych. Urażeni poczuli się też polscy Białorusini, którzy jako prawosławni przyjęli je jako adresowane także do nich. Tymczasem posłance chodziło głównie o przyjezdnych Ukraińców, którzy nota bene w większości prawosławnymi nie są, jeśli już to grekokatolikami, „Kim są ci ludzie z Ukrainy, których w Polsce pracuje już ponad milion? Potomkami morderców?” – pytała rozgorączkowana wręcz prowokacyjnie pod adresem swych bliskich braci w wierze.

Władze PiS odcięły się od tej wypowiedzi, uznając ją za prywatną opinię posłanki. Beata Mateusiak-Pielucha wystosowała natomiast specjalne oświadczenie, tłumacząc się, że na portalu wpolityce.pl napisała „o problemie związanym z zagrożeniem, jakie stanowi coraz większa ilość pracujących i żyjących w Polsce imigrantów”.

Nie uspokoiło to jednak nastrojów. List z żądaniem publicznych przeprosin wystosowało do posłanki i równocześnie do wiadomości prezesa Jarosława Kaczyńskiego białostockie Bractwo Prawosławne św.św. Cyryla i Metodego.

„Pędzle zamiast karabinów“ to tytuł reportażu Antosia Ciależnikawa, który zdobył pierwszą nagrodę na Festiwalu Sztuki Faktu w Toruniu w kategorii „Film dokumentalny”. Obraz, zrealizowany przez Telewizję Biełsat, jest poświęcony plenerowi, który białoruscy artyści odbyli w miejscowości Piaski, położnej na linii frontu w pobliżu słynnego donieckiego lotniska. Owocem pleneru było 50 płócien namalowanych przez białoruskich i jednego ukraińskiego artystę – prace te były pokazane w ambasadzie Ukrainy w Mińsku. Festiwal Sztuki Faktu w Toruniu odbywa się od trzech lat. Jury wybiera najlepsze reportaże telewizyjne i filmy dokumentalne nakręcone dla polskich stacji TV. W 2016 r. na konkurs przysłano ponad 120 prac.

 

W Republice Białoruś Na przełomie października i listopada Centrum Obrony Praw Człowieka „Wiasna” wznowiło pracę w biurze zaplombowanym od czasu śledztwa w sprawie Alesia Bialiackaha w 2011 r. Szef Centrum został wtedy skazany na 4,5 roku pozbawienia wolności. W listopadzie 2012 r. cały majątek organizacji, który znajdował się w biurze, został skonfiskowany, a pomieszczenie opieczętowano. „Wiasna”, nie uznając jednak procesu Bialackiego za zgodny z prawem, podjęła teraz decyzję o dalszym wykorzystywaniu skonfiskowanych pomieszczeń na rzecz walki o prawa obywatelskie. Oprócz „Wiasny” będą tu działały Białoruskie Centrum Dokumentowania i Centrum Badania Społeczeństwa Białorusi.

30 października, przed przypadającym 2 listopada świętem „Dziadów”, odbył się doroczny pochód ulicami Mińska, upamiętniający ofiary stalinizmu. Marsz zakończył się mityngiem połączonym z ustawieniem krzyża w Kuropatach – miejscu kaźni i pochówku Białorusinów, zabitych przez NKWD (być może również polskich oficerów z tzw. Białoruskiej Listy Katyńskiej). „Dziady” – to doroczne białoruskie „święto zmarłych”, wywodzące się z tradycji przedchrześcijańskiej. Przed laty wierzono, że w „Dziady” granica między światem żywych i zmarłych rozmywa się, stąd m.in. do dzisiaj istnieje zwyczaj spożywania posiłków na grobach najbliższych.

Tryptyk o białoruskich Żydach w czasie wojny

W ramach VII Międzynarodowego Festiwalu Filmów Historycznych i Wojskowych, który w dniach 24-28 października odbył się w Muzeum Niepodległości w Warszawie, pokazany został film „Kronika mińskiego getta. O honor i wolność”. Jest to drugi odcinek trzyczęściowej serii dokumentalnej, opowiadającej o życiu i konspiracyjnej działalności w gettach na obszarze obecnej Białorusi. Jej realizacji podjęli się reżyser Władymir Łuckij i scenarzysta Borys Gersten. Pierwszy odcinek opowiadał o grupie Żydów z getta w Mińsku, którzy w 1943 r. zamurowali się w piwnicy jednego z domów przy cmentarzu żydowskim. Połowa z nich zmarła, pozostali doczekali nadejścia Armii Czerwonej.

W najnowszym, odcinku przedstawiona jest historia żydowskiego ruchu oporu na Białorusi. Szacuje się, że na terenie Białorusi organizacje konspiracyjne działały w ponad osiemdziesięciu gettach. Szacuje się, że 10-15 tys. białoruskich Żydów wstąpiło do oddziałów partyzanckich.

Na podst. materiałów organizatorów festiwalu

W dniach 3-6 listopada odbyła się w Mińsku kolejna edycja festiwalu mody Belarus Fashion Week. Podczas imprezy odbyły się m.in. codzienne pokazy, konkursy młodych projektantów, bloggerów modowych, dziennikarzy. Swoją kolekcję przedstawiła też znana marka Polesie, której projekty inspirowane są ornamentami ludowej wyszywanki białoruskiej.

7 listopada w Mińsku z okazji 99 rocznicy rewolucji październikowej uroczyście odsłonięto nowy pomnik Włodzimierza Lenina. Stanął w parku, tuż obok głównego wejścia do Mińskiej Fabryki Traktorów MTZ. Pomnik odsłonił Ihar Karpienka, zastępca mera Mińska i przewodniczący Komunistycznej Partii Białorusi w jednej osobie. Pomnik Lenina znajdował się wcześniej na terenie fabryki i był niedostępny dla mieszkańców Mińska. Tego dnia rocznicę rewolucji obchodzono też i w innych miejscach – dzień wybuchu przewrotu bolszewickiego jest ciągle w Białorusi oficjalnym świętem państwowym.

11 listopada z wizytą w Mińsku gościł prezydent Turcji Recep Tayyp Erdogan. Spotkał się z prezydentem Aleksandrem Łukaszenką, z którym wspólnie uroczyście otworzyli w Mińsku meczet, którego budowę sfinansował turecki rząd. Jednak najważniejszym punktem wizyty były rozmowy na tematy gospodarcze. Razem z Erdoganem przybyła ponad stuosobowa delegacja tureckich biznesmenów. Prezydent wziął udział w białorusko-tureckim forum biznesowym. Obie strony liczą na znaczący wzrost współpracy gospodarczej pomiędzy Turcją i Białorusią.

16 listopada w Mińsku zakończył się proces lidera opozycyjnego Młodego Frontu Zmiciera Daszkiewicza. Uznano go winnym zorganizowania nielegalnej akcji ulicznej i niepodporządkowania się funkcjonariuszom milicji, i obciążono grzywną o równowartości 2  410 złotych. Daszkiewicz i kilku innych aktywistów 7 listopada, w rocznicę wybuchu rewolucji październikowej, pojawili się na uroczystości odsłonięcia pomnika wodza rewolucji przed budynkiem Mińskiej Fabryki Traktorów – wznosili okrzyki „Hańba!”, a w rękach trzymali kartki z cytatami z Lenina, który wzywał w nich do rozstrzeliwania duchownych.

17 listopada prezydent Aleksander Łukaszenka wystąpił na cyklicznej konferencji prasowej dla ponad stu rosyjskich dziennikarzy, w większości reprezentujących regionalne media. Prezydent oznajmił, że Rosja jest dla Białorusi nie tylko strategicznym partnerem, ale również braterskim państwem, z którym dzieli wspólną wizję polityki międzynarodowej. Łukaszenka zapewniał też, że pozostaje zwolennikiem integracji z Rosją. Jego zdaniem, jedyne problemy, jakie pojawiają się w relacjach z Rosją, dotyczą gospodarki (np. cen gazu oraz blokowania wwozu białoruskich produktów do Rosji).

Bez wizy do Grodna i okolic

26 października wszedł w życie dekret prezydenta Łukaszenki o ruchu bezwizowym dla obcokrajowców odwiedzajcych Grodno i okolice. Pierwszym „bezwizowym” turystą honorowym był marszałek województwa podlaskiego Jerzy Leszczyński, który wraz z delegacją przypłynął Kanałem Augustowskim. Po stronie białoruskiej witał ich przewodniczący komitetu wykonawczego obwodu grodzieńskiego Uładzimir Kraucou. Zarówno polska, jak i białoruska strona liczą na szybki rozwój ruchu turystycznego w związku z tym nowym prawem. By wyjechać na Grodzieńszczyznę, oprócz ważnego paszportu, dowodu osobistego (w razie utraty paszportu) i obowiązkowej rezerwy gotówki (min. 82 zł na dobę), trzeba mieć także zezwolenie na przekroczenie granicy. Taki dokument wydawany jest w Grodnie, można go uzyskać z pomocą akredytowanych operatorów turystycznych. W internecie dziaa te serwis bezviz.by, dziki któremu mona te zamówi przepustk na Biaoru w formie elektronicznej. Czeka się na nie od jednego do dwóch dni roboczych. Należy go wydrukować i mieć przy sobie przez cały okres pobytu w Białorusi, który nie może przekraczać pięciu dni. Szczegółowe informacje dostępne są na państwowej stronie grodnovisafree.by.

19 listopada w centrum Mohylewa oblano farbą pomnik Żydów – ofiar nazizmu. Zbezczeszczenie pomnika miało miejsce akurat po tym, jak w Mohylewie odbył się Ogólnoeuropejski Tydzień Działań Oświatowych Przeciwko Faszyzmowi i Antysemityzmowi, który przeprowadziła Młodzieżowa Grupa Obrony Praw Człowieka z okazji Międzynarodowego Dnia Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem. Podobny akt wandalizmu na tym samym obiekcie miał już miejsce 3 czerwca 2012 r. Pomnik stoi na terenie mohylewskiego getta, w którym w czasie II wojny światowej hitlerowcy zabili około 12 000 Żydów.

21 listopada do Mińska przybyła delegacja Komitetu ds. Polityki i Bezpieczeństwa Rady UE, na czele z jej przewodniczącym Walterem Stevensem. Spotkała się m.in. z prezydentem Łukaszenką, który bardzo ciepło odniósł się do perspektyw współpracy gospodarczej Białorusi z Unią. Oprócz spotkań z przedstawicielami władz, goście z UE spotkali się również z przedstawicielami opozycji i niezależnych organizacji społecznych.

Liberalno-Demokratyczna Partia Białorusi chce przedłużyć kadencję prezydenta do 7 lat. Zamierza w tej sprawie wnioskować o przeprowadzenie referendum konstytucyjnego. LDPB chce też zmian w ordynacji wyborczej do parlamentu, w tym wydłużenia jego kadencji do 5 lat. Swoje propozycje zamierza przeforsować do 2018 r. LDBP należy do tak zwanej tolerowanej opozycji na scenie politycznej Białorusi, będącej „dowodem” na pluralizm polityczny w marionetkowym, całkowicie sterowanym przez Łukaszenkę, parlamencie.

Prezydent Łukaszenka zapowiedział wzrost średniej płacy do poziomu 500 dolarów (nieco ponad 1000 rubli). Zaznaczył jednak, że nie będzie „rozdawania” pieniędzy, a jedynie stymulowanie wzrostu wynagrodzeń, połączone ze wzrostem wydajności pracy. W ciągu pierwszych siedmiu miesięcy bieżącego roku średnia pensja w Białorusi wyniosła 706 rubli – ok. 1,4 tys. zł. Najgorzej zarabiającymi grupa są pracownicy edukacji (mniej niż 300 rubli miesięcznie – ok. 630 zł) oraz służby zdrowia i sektora usług socjalnych (40 proc. pracowników otrzymuje pensje poniżej 400 rubli – ok. 800 zł).

„Psychosomatyka” to tytuł nowej płyty Lawona Wolskiego, która niedawno ukazała się w sieci. Jest to jego pierwsza płyta nagrana po śmierci żony i menedżerki Hanny Wolskiej. W albumie znalazło się szesnaście utworów podzielonych na różniące się stylistyką dwie części: „Horad” i „Les”. Wydano go ze środków uzyskanych podczas zbiórki internetowej, pomógł też znany norweski producent Snore Bergerund. Koncertową premierę płyty zaplanowano na 3 grudnia w wileńskim klubie Loftas.

„Dzieciuki” zakazane w Mińsku. Znany grodzieński zespół punkowy, śpiewający w swoich piosenkach o historii Rzeczpospolitej i Białorusi nie podoba się urzędnikom ds. ideologii stołecznych władz. Odmówiły one zgody na koncert zespołu w styczniu 2017 r. Grupa „Dzieciuki” z powodu zakazu występowania w kraju gra koncerty głównie za granicą, często w Polsce, gdzie jest bardzo popularna.

Listopad był Miesiącem Literatury Polskiej w Mińsku. Zainaugurowano go prezentacją białoruskiego przekładu powieści „Znachor” Tadeusza Dołęgi-Mostowicza, polskiego pisarza, który urodził się na terenie obecnej Białorusi. Podczas prezentacji książki jej fragmenty inscenizowali aktorzy teatru im. Janki Kupały w Mińsku. Wyświetlono również urywki przedwojennej ekranizacji „Znachora”. Na uroczystości obecni byli m.in. ambasador RP Konrad Pawlik oraz dyrektor Instytutu Polskiego w Mińsku, organizatora wydarzenia.

Białoruś będzie organizatorem drugiej edycji Igrzysk Europejskich. Jak powiedział prezydent Aleksander Łukaszenka, koszty ich organizacji wyniosą ok. 50 mln dolarów. Nie zaplanowano z tej okazji większych inwestycji, a zawody odbędą się na już istniejących obiektach sportowych. Mińsk otrzymał prawa organizacji imprezy, po tym jak wycofała się Holandia. Pierwsze Igrzyska Europejskie odbyły się w 2015 r. w Baku i kosztowały aż siedem miliardów dolarów. Startowało w nich ok. 6 tys. sportowców z 50 państw.

Państwowa wytwórnia Belarusfilm ukończyła zdjęcia do filmu „Ślady na wodzie”, nakręconego na podstawie książki emerytowanego pułkownika MSW Mikołaja Ilińskiego „Obcy wśród swoich”. Opowiada on historię walki NKWD z podziemiem antykomunistycznym na terenie Grodzieńszczyzny. Negatywnym bohaterem obrazu jest Armia Krajowa, dopuszczająca się zbrodni na mieszkańcach białoruskich wsi. Film, zrealizowany w całości za państwowe pieniądze, ma wejść na ekrany kin 4 marca 2017 r.

 

Na świecie.Od 1 listopada międzynarodowi przewoźnicy działający w Białorusi nie mogą wjeżdżać na teren Rosji od strony zachodniego sąsiada. Za złamanie przepisów ma grozić kara grzywny do 100 euro. Obcokrajowcy mogą wjeżdżać na teren Rosji tylko przez międzynarodowe przejścia graniczne. Dotyczy to nawet tych kierowców, którzy mają pozwolenie na stały pobyt w Białorusi. Aby rozwiązać kwestię przejazdu obcokrajowców przez Białoruś do Rosji, Moskwa planuje wprowadzić wspólną rosyjsko-białoruską wizę – coś w rodzaju mini-Schengen dla dwóch państw – co jednak spotykało się z chłodną reakcją Mińska, który obawia się utraty części swojej suwerenności.

Беларускія сувязі ў сям’і новага прэзідэнта ЗША

9 лістапада сорак пятым прэзідэнтам ЗША стаў Дональд Трамп, кандыдат ад Рэспубліканскай партыі. Падчас выбарчай кампаніі ён адкрыта гаварыў, што зменіць амерыканскую палітыку ў дачыненні да Расіі. Таму перамога Трампа выклікала зразумелае задавальненне Крамля. Для Беларусі, эканамічна залежнай ад Расіі, такі выбар магчыма таксама прынясе нешта новае. Калі гаварыць аб беларускім кантэксце, сапраўды можа ён змяніцца, паколькі пра сітуацыю ў Беларусі вырашаюць цяпер не так улады краіны, як геапалітычная сітуацыя ў свеце.

Аляксандр Лукашэнка павіншаваў Дональда Трампа з выбарам на пост прэзідэнта, выказваючы спадзяванне на „далейшую нармалізацыю” адносін ЗША, пад новым кіраўніцтвам, да Беларусі.

Беларуская дыяспара ў ЗША, якая традыцыйна ў значнай меры падтрымлівае рэспубліканцаў, на гэты раз крыху падзялілася. Янка Запруднік – тамашні дзеяч, прадстаўнік г.зв. старой эміграцыі (наш славуты зямляк) перад выбарамі перасцерагаў, што выбар Трампа можа быць небяспечным для Беларусі з увагі не толькі на яго сімпатыі для Расіі, але што наогул ён супраць падтрымкі ў дагэтуляшнім выглядзе дэмакратыі ва ўсім свеце. Тым не менш многія амерыканскія беларусы, асабліва з вышэйшай адукацыяй, тыя хто працуе ў буйных карпарацыях, у фінансавых кампаніях, даверылі Трампу, што паменшыць падаткі і будзе падтрымліваць прыватную ініцыятыву.

У сям’і Дональда Трампа, аказваецца, ёсць беларускія карані. Дакладней – у яго ўнукаў, паколькі яго зяць яўрэй, медыямагнат Джарэд Кушнер – з сям’і, якая ў Амерыку пераехала з Беларусі. У Трампа цяпер трынаццаць унукаў. Джарэд Кушнер амаль кожны год прывозіць іх на радзіму свайго прадзеда – у Карэлічы і Навагрудак. (юх)

Łotewskie władze zapowiedziały wybudowanie wysokiego ogrodzenia na granicy z Białorusią. Chcą w ten sposób zabezpieczyć się przed nielegalnie przekraczającymi ją osobami. Prace na wybranych fragmentach granicy mają rozpocząć się za rok.

Znana międzynarodowa organizacja Reporterzy Bez Granic (RSF) opublikowała listę 35 polityków i organizacji przestępczych, odpowiedzialnych za cenzurowanie, wtrącanie do więzień, torturowanie i mordowanie dziennikarzy. Znalazł się na niej – obok egzotycznych kacyków i religijnych fundamentalistów – białoruski prezydent Aleksander Łukaszenka. Większość nazwisk na liście to dobrze znani prezydenci i premierzy takich krajów jak Singapur, Tajlandia, Kuba, Erytrea, Burundi, Kongo czy Sudan Południowy; do tego grona dołączył też turecki prezydent Recep Tayyip Erdogan, który kontroluje większość mediów w kraju. Białoruś została sklasyfikowana na 157. miejscu na 180 państw w międzynarodowym Rankingu Wolności Prasy za 2016 rok. To najgorsze miejsce wśród krajów europejskich.

24 listopada patriarcha Wszechrusi Cyryl uroczyście obchodził 70. urodziny. W uroczystościach tych uczestniczyli m.in. prezydenci Rosji – Władimir Putin i Białorusi – Aleksander Łukaszenka. Spotkanie obu przywódców było też okazją do rozmów na temat wzajemnych stosunków gospodarczych obu państw.

Minął miesiąc (11/2016)

p1750948

7 кастрычніка ў святліцы ў Старым Ляўкове адбыліся „Восеньскія сустрэчы з мясцовай творчасцю”. Мерапрыемства сарганізаваў Гмінны асяродак культуры ў Нараўцы, запрашаючы аўтараў з гміны Орля – Зою Майстровіч, Зосю Сачко і Уладзіміра Сасну. Раней у Орлі пабывалі нараўчанскія паэты. (Фота Міры Лукшы)


W regionie
. W dniach 27 września – 4 października odbyła się trzecia edycja Festiwalu Teatralnego ODE. Spektakle festiwalowe, przygotowane przez zespoły z Polski i Białorusi, wystawiane były w Białymstoku, Bielsku Podlaskim i Hajnówce. ODE, czyli „tutaj”, to festiwal czerpiący inspirację z lokalnego kolorytu – „ducha prawosławia i białoruskości, różnorodności wciąż żywych dialektów oraz pogranicza kultur polskiej i białoruskiej” – napisali organizatorzy, czyli Fundacja Teatr Czrevo. Oprócz przedstawień miały też miejsce działania okołoteatralne: w Bielsku Podlaskim odbyły się performatywne czytania baśni „po-svojomu” oraz warsztaty teatralne dla młodzieży.

29 i 30 września w Teatrze Dramatycznym w Białymstoku w ramach Festiwalu ODE wystawiono spektakl „Popieł i Pamiać 1946”. Przedstawienie opowiada o tragicznych wydarzeniach związanych z pacyfikacją prawosławnych wsi w powiecie bielskim w okresie od 29 stycznia do 2 lutego 1946 r., kiedy to oddział PAS NZW dowodzony przez kpt. Romualda Rajsa „Burego” zamordował bestialsko 79 osób, w tym kobiety i dzieci. Aktorzy Joanna Troc i Tomasz Taranta przytoczyli fragmenty dokumentów ze śledztwa prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej o sygnaturze S 28/02/Z oraz wspomnienia świadków tamtych wydarzeń. Po pierwszym ze spektakli odbył się panel dyskusyjny prowadzony przez Mikołaja Wawrzeniuka, z udziałem Anny Moroz (autorki książki „Między pamięcią a historią”), Sławomira Iwaniuka (historyka, naszego redakcyjnego kolegi) oraz Piotra Łapińskiego, reprezentującego IPN.

Policja w Hajnówce i Bielsku Podlaskim umorzyła postępowania w sprawie zawieszenia przez Obóz Narodowo Radykalny prowokacyjnych transparentów, gloryfikujących Romualda Rajsa „Burego”, na ulicach tych miast. Hasła w rodzaju „Bury nasz Bohater” pojawiły się 30 grudnia ub.r. w rocznicę jego śmierci. Przypomnijmy, iż w 1946 r. to żołnierze „Burego” zamordowali kilkudziesięciu prawosławnych Białorusinów właśnie we wsiach okolic Bielska i Hajnówki. Środowiska prawosławne i białoruskie uznały, że działanie ONR jest prowokowaniem konfliktów na tle narodowościowym i religijnym. Policja tłumaczy umorzenie śledztwa niewykryciem konkretnych sprawców.

70_arlanie

15 кастрычніка старэйшы на Беласточчыне народны беларускі калектыў „Арляне” з Орлі адзначыў юбілей свайго 70-годдзя. Адмысловы канцэрт з удзелам іншых запрошаных народных калектываў з Падляшша ды афіцыйных гасцей прайшоў у арлянскім комплексе школ. (Радыё Рацыя)


5 października w białostockim klubie Zmiana Klimatu odbyło się spotkanie autorskie z Anetą Prymaka-Oniszk, autorką wydanej właśnie przez wydawnictwo Czarne książki pt. „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy”. Sala lokalu wypełniona była po brzegi, a po prezentacji i rozmowie z autorką, prowadzoną przez Mikołaja Wawrzeniuka, odbyła się ciekawa dyskusja z publicznością. Spotkanie to było jednym z wydarzeń w ramach 7. Festiwalu Literackiego „Zebrane”, który w dniach 5-8 października odbywał się w Białymstoku. W jego ramach można było m.in. spotkać się z wieloma znanymi autorami, w tym Piotrem Nesterowiczem, Dariuszem Rosiakiem, Magdaleną Grzebałkowską. Organizatorem imprezy jest stowarzyszenie Fabryka Bestsellerów. Finansowo wsparli ją Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego oraz Urząd Miasta Białystok. Recenzja książki na str. 45

7 października w Białymstoku odbyło się spotkanie władz samorządowych województwa podlaskiego z przedstawicielami obwodu grodzieńskiego, reprezentującymi organizacje turystyczne i lokalne władze. Rozmawiano o wspólnych projektach turystycznych, sportowych i z zakresu gospodarki komunalnej, realizowanych w ramach unijnego programu „Polska-Białoruś-Ukraina 2014-2020”. W spotkaniu uczestniczyli także reprezentanci Euroregionów Niemen i Puszcza Białowieska. Ważną kwestią były też rozmowy o wprowadzeniu turystycznego ruchu bezwizowego w atrakcyjnych turystycznie miejscach, w tym w strefie obejmującej Kanał Augustowski.

Прэміі ад маршалка

Пяць асобаў (што на здымку) атрымала сёлета штогадовыя ўзнагароды маршалка Падляшскага ваяводства ў галіне мастацкай творчасці, папулярызацыі і аховы культуры. 19 кастрычніка прэміі былі ўрачыста ўручаны як штогод у Сельскагаспадарчым музеі ў Цеханоўцы. Атрымалі іх: вядомы польскі кампазітар Ежы Максымюк (вучань Яна Тарасевіча, заслужанага для беларускай культуры), этнограф музея ў Цеханоўцы Антон Масевіч, які родам з Гарадзеншчыны, народны спявак Збігнеў Насядка з Беластока (сябра „Часопіса”, удзельнік таксама фестываляў беларускай песні), літоўская аніматарка культуры і дырэктарка дому культуры ў Пуньску Аста Печуліс і кіраўнік народнага ансамбля Ломжа Казімеж Пулчынскі.

nagroda_marszalk

Радыё Рацыя

9 października zakończył kursowanie, po trzech miesiącach, weekendowy pociąg Białystok-Waliły. Pasażerskie połączenie kolejowe na tej trasie przywrócono po szesnastoletniej przerwie. W ciągu 28 dni trasą tą przejechało ponad 2200 osób. Zdaniem Przewozów Regionalnych to satysfakcjonujący wynik. Od 2 lipca pociąg jechał w każdą sobotę i niedzielę z Białegostoku, przez Białystok Fabryczny, Kuriany, Zajezierce, Żednię, Sokole aż do stacji Waliły. Przejazdy zostały sfinansowane z budżetu marszałka województwa, a także gmin Michałowo i Gródek (w sumie wyłożono na nie 65 tys. zł). Na razie nie wiadomo, czy w następnym roku połączenie powróci – w opinii korzystających zeń pasażerów było ono bardzo potrzebne.

12 października rozpoczęły się prace przy budowie cerkwi w Augustowie. Na placu przy ul. Mazurskiej symbolicznie wbito w ziemię pierwszą łopatę, po czym wjechały ciężkie maszyny budowlane. Krzyż i plac pod budowę świątyni wyświęcono wcześniej – 14 września – w dniu święta Augustowskiej Ikony Matki Bożej.

20 października w Połowcach, z udziałem wojewody podlaskiego Bohdana Paszkowskiego oraz dyrektora biura Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Guido Beltraniego, podsumowano realizację projektu rozbudowy polsko-białoruskiego przejścia. Szwajcarzy wsparli inwestycję kwotą 66,5 mln zł. Modernizacja przejścia granicznego w Połowcach kosztowała w sumie 178 mln zł. Oprócz pieniędzy szwajcarskich, 92,7 mln zł pochodziło z budżetu państwa, a pozostała kwota z Programu Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2007-2013 i Funduszu Granic Zewnętrznych.

23 кастрычніка ў вясковай святліцы ў Чыжах адбыліся XXIII Асеннія сустрэчы з беларускім фальклорам. Выступілі між іншым калектывы Рэчанька з Козьлікаў, Хутар з Гарадка, Трыо з Макаўкі, бельскія Васілёчкі і Юры Ганевіч з Заблоці ў Беларусі.

Пявучыя сем’і

«Пявучыя сем’» – найнавейшая ініцыятыва Беларускага грамадска-культурнага таварыства. Ужо трэці раз запар у сядзібу Галоўнага праўлення па вуліцы Варшаўскай 11 у Беластоку збіраюцца аматары беларускай песні – слухачы і выканаўцы. Сёлета, 23 кастрычніка выступіла чатырнаццаць «выканаўчых адзінак» у розным узросце і групах. У катэгорыі «прадстаўнікоў аднаго пакалення» сярод дуэтаў, трыо і квартэтаў першае месца занялі сёстры Астапчук з Грабаўкі, другое – дуэт Анна Пятроўская і Юстына Садоўская, трэцяе – дуэт Каліса і Дар’я Пятроўскія з Беластока. Сярод «прадстаўнікоў двух пакаленняў» дуэтаў, трыо і квартэтаў вылучана была сям’я Харужых з Грабаўкі, трэцяе месца занялі Галена Каменская і Якуб Федарук з Козлікаў ды Анна, Каліса і Дар’я Пятроўскія і Юстына Садоўская з Беластока, другое – сямейнае трыо «Мама і сыночкі» з Міхалова ды сям’я Скепкаў са Звадзецкага ў Гайнаўскай гміне; першае месца – квартэт Васькоўскіх з Беластока ды дуэт Люба Гаўрылюк і Ала Каменская з Козлікаў. Гран-пры атрымала трыо з Бельска-Падляшскага – Лідзія, Марта і Магдаліна Маліноўскія. Сярод вакальных і вакальна-інструментальных калектываў на першым месцы апынуліся сямейны калектыў «Гаварыла маці спяваці» з Беластока ды сямейны калектыў «Гармонь» з Ласінкі (на здымку). У фінансаванні мерапрыемства дапамаглі БГКТ Міністэрства ўнутраных спраў і адміністрацыі Польшчы і Маршалкоўская ўправа Падляшскага ваяводства. (мік)

piawuczyja-harmon

26 października w Muzeum i Ośrodku Kultury Białoruskiej w Hajnówce odbyła się promocja książki „Nadzieja aż po horyzont” (wydanie drugie, poprawione). Spotkanie zostało zorganizowane w ramach cyklu „Cyrylicą pisane”.

 

W kraju. 10 października z wizytą w Warszawie przebywał szef dyplomacji Białorusi Uładzimir Makiej. Spotkał się m.in. z polskim ministrem spraw zagranicznych Witoldem Waszczykowskim. Wizyta przypadła w 25. rocznicę podpisania deklaracji o dobrym sąsiedztwie, wzajemnym zrozumieniu i współpracy między Polską i Białorusią. Obaj ministrowie zadeklarowali wolę kontynuacji polityki zbliżenia i otwartości między obydwoma państwami.

14 października w Centrum Sztuki Galerii EL w Elblągu otwarto wystawę pn. „Konfrontacje: Leon Tarasewicz – Galeria EL”. Składa się na nią instalacja, przedstawiająca ogromną łódź (26 na 8 metrów) przechyloną na bok i jakby wtopioną w podłogę galerii – 800-letniego kościoła. Projekt stanowi tzw. site specific – instalację zaprojektowaną wyłącznie dla tego miejsca.

duda_hajn

Pierwszym punktem wizyty prezydenta Andrzeja Dudy w Hajnówce była modlitwa w prawosławnym soborze Świętej Trójcy (Радыё Рацыя)

Przyjazne gesty prezydenta

Prezydent Andrzej Duda pod koniec października przybył do Hajnówki, formalnie na zaproszenie wystosowane przez burmistrza miasta Jerzego Siraka. Po przejęciu władzy w kraju przez PiS ta wizyta wpisuje się w strategię działań w celu przeciągnięcia na swoją stronę tych wyborców, którzy tego ugrupowania dotychczas nie popierali. Wydałoby się, iż wobec naszej mniejszości jest to mało realne. Zarówno do PiS jak i całej polskiej prawicy my polscy Białorusini, w zdecydowanej większości prawosławni, dystansujemy się ze względu na silne jej związki z Kościołem katolickim i odwoływanie się nade wszystko do polskich tradycji i wartości narodowych. To oczywiście się zmienia, gdyż zarówno na wystawionego przez PiS kandydata w wyborach prezydenckich jak i niedługo potem na kandydatów tego ugrupowania w wyborach parlamentarnych głosowali też, choć na razie było ich niewielu, wyborcy z naszej mniejszości. Ta reorientacja wynika jednak głównie z tego, iż ugrupowania, które dotychczas popieraliśmy, nie spełniły naszych oczekiwań nawet wtedy, gdy były u władzy. Teraz są daleko w cieniu. SLD niemalże znikł już ze sceny politycznej, zaś PO wciąż nie może podnieść się z wyborczej porażki.
Nic dziwnego zatem, iż PiS próbuje wypełnić polityczną lukę w znajdującym się teraz na rozdrożu prawosławno-białoruskim elektoracie. Da się zauważyć, iż największą rolę teraz odgrywa tu prezydent Andrzej Duda. Trzeba podkreślić, iż ma bardzo dobrych doradców, którzy orientują się w specyfice, problemach i potrzebach naszego środowiska. Widać to było w przygotowanym programie wizyty prezydenta w Hajnówce, zwłaszcza w wygłoszonym przez niego ponadpółgodzinnym przemówieniu do mieszkańców.

Symboliczne już było to, że Andrzej Duda swą wizytę rozpoczął od soboru Świętej Trójcy. gdzie krótko modlił się na kolanach i zapalił świeczkę. Do świątyni wszedł w towarzystwie burmistrza i pod rękę z wójt gminy Hajnówka Lucyną Smoktunowicz. Następnie udał się do kościoła. – Jesteście różnych wyznań, ale mieszkacie obok siebie, jesteście braćmi i tworzycie wspólnotę – podkreślił w przemówieniu do mieszkańców, zgromadzonych w miejskim amfiteatrze.

Ukłonem w stronę naszej mniejszości było też nawiązanie w przemówieniu do funkcjonowania szkół, w których nauczany jest język białoruski i działającego w mieście muzeum i ośrodka kultury białoruskiej.
Zgromadzeni w amfiteatrze mieszkańcy – obu wyznań – oklaskami przyjęli wypowiedź Andrzeja Dudy w sprawie ochrony Puszczy Białowieskiej. – To państwo powinniście mieć w tych sprawach najwięcej do powiedzenia (…) powinniście być w tej sprawie wysłuchiwani zarówno przez ekspertów, jak i polityków – powiedział.

Wizyta Andrzeja Dudy w Hajnówce rozbudziła wśród mieszkańców miasta i całego przypuszczańskiego regionu nadzieje na pomoc państwa w przezwyciężeniu zastoju gospodarczego i zapóźnienia cywilizacyjnego tych terenów względem reszty kraju.

Ukłony, gesty przyjaźni i miłe słowa w przeszłości do mieszkańców Hajnówki przy każdej okazji kierowali politycy każdej partii rządzącej. Nie szły za tym jednak odpowiednie czyny. Oby tylko znów tak nie było. (jch)

Posłowie sejmowego klubu Kukiz’ 15 Andrzej Kobylarz, Wojciech Bakun, Maciej Masłowski i Paweł Szramka wystosowali do minister edukacji narodowej pytania „w sprawie placówek oświatowych na terenie RP, realizujących program nauczania dla mniejszości narodowych, w szczególności tych, w których realizowany jest program dodatkowy nauki języka mniejszości narodowej w Polsce”. Posłowie obawiają się o historyczną edukację w szkołach z językami mniejszości narodowych. Jak stwierdzili: „Nauka historii musi być w nich spójna z innymi placówkami w Polsce. Musimy zwracać uwagę tym szkołom, że jesteśmy w Polsce”. Poselskie pytania trafiły do internetu i wywołały burzliwą dyskusję w środowiskach mniejszości narodowych..

hurt_son_trawa

«Сон-трава» – лаўрэат гран-пры «Бардаўскай восені 2016» (Радыё Рацыя)


«Бардаўская восень 2016»

З 27 па 30 кастрычніка на Беласточчыне прайшоў ХХІІІ Фестываль Беларускай ды Аўтарскай песьні «Бардаўская восень 2016». Акустычныя канцэрты бардаў і калектываў з Беларусі адбыліся ў гайнаўскім музеі, у галерэі імя Тамары Саланевіч у Нараўцы, у арлянскай сінагозе ды гміннай бібліятэцы ў Нарве. Асноўныя падзеі фестывалю традыцыйна сарганізаваны былі ў Бельскім доме культуры. Падчас двух вечароў выступілі музычныя зоркі і праведзена была конкурсная частка фестывалю, у якой прынялі ўдзел 9 выканаўцаў з Беларусі і 2 выканаўцаў з Беласточчыны («Рercepcyja» з бельскага белліцэя ды «Szymczuk Band» з Гайнаўкі).

Лаўрэатамі сталі: гурт «Сон-трава» з Мінска (гран-пры цэнтра «Шчыты»), Міхал Рубін з Віцебска (узнагарода Беларускага Радыё Рацыя), ды гурт «Рercepcyja» (узнагарода «Бельскай Кааліцыі» і таксама публікі).

Завяршэннем фестывалю традыцыйна ўжо быў канцэрт у Падляшскай оперы і філармоніі ў Беластоку, дзе выступілі лаўрэат гран-пры і музычныя зоркі – «W-Z Orkiestra & Зміцер Вайцюшкевіч» і «ILO&Friends».

W dniach 20-23 października po raz ósmy odbył się Festiwal Niezależnej Kultury Białoruskiej we Wrocławiu. W programie imprezy znalazły się: spotkania, debata ekonomiczna, spektakl, wystawa oraz pokaz filmów dokumentalnych. Organizatorem festiwalu jest Fundacja Za Wolność Waszą i Naszą.

Przedsiębiorstwo Eksploatacji Rurociągów Naftowych zakończyło budowę trzeciej nitki odcinka wschodniego rurociągu „Przyjaźń”, biegnącego na trasie o długości ok. 250 km z Adamowa przy granicy z Białorusią do Płocka. Odcinek przeznaczony jest do transportu ropy naftowej z Rosji (przez Białoruś). Nową nitkę wybudowano m.in. ze względu na konieczność przeprowadzenia remontu starych rurociągów, które działają już niemal 50 lat. Wraz z nową magistralą gotowa będzie, licząca ok. 160 km, trasa nowoczesnej linii światłowodowej z Warszawy do Siemiatycz.

dsc_8784_fot_adam_bogdan

7-8 кастрычніка падчас „Гданьскіх біяграфій – XIII Дзён нацыянальных меншасцей” у Гданьску польскіх беларусаў прадстаўляў гурт „Dawid Szymczuk Band” з Гайнаўкі (на здымку). Апрача музычных канцэртаў у праграме была дэбата пра прызнакі тоеснасці і як штогод прэзентацыя нацыянальных страваў. Суарганізатарам мерапрыемства з’яўляецца Беларускае культурнае таварыства «Хатка». (Fot. Adam Bogdan)

W Republice Białoruś. Prawie dwa tygodnie spędziła na placu budowy w Ostrowcu Misja Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA). Szesnastu ekspertów z różnych krajów, którzy w niej uczestniczyli, doszło do wniosku, że budowa przebiega prawidłowo, a „Białoruś może podzielić się ze światem swoim pozytywnym doświadczeniem” w tej dziedzinie. Misja IAEA przyjechała na zaproszenie białoruskich władz, aby ocenić ich podejście do zagadnień energetyki jądrowej i zgodność z normami agencji. Eksperci złożyli też budowniczym propozycje i rekomendacje w kwestiach, „które wymagają jeszcze polepszenia”.

5 października przedstawicielstwo UE w Mińsku w wydanym oświadczeniu zaapelowało do władz Białorusi o wprowadzenie moratorium na karę śmierci. Opublikowano je w związku z utrzymaniem w mocy przez Sąd Najwyższy wydanego ostatnio wyroku skazującego (chodzi o sprawę Siarhieja Wostrykawa, 34-letniego mieszkańca Homla skazano na karę śmierci za brutalne zabójstwo dwóch kobiet, a także gwałt i rabunek). Białoruś jest jedynym krajem w Europie, gdzie skazuje się na najwyższy wymiar kary i wykonuje się go. Od 1991 r. skazano na śmierć ponad 400 osób.

7 października w Domu Przyjaźni w Mińsku odbyła się prezentacja książki „Zachodniobiałoruska Atlantyda 1921-1941 r. Pomiędzy Warszawą a Moskwą” białoruskiego historyka Ihara Mielnikaua. Autor opisuje w niej historię ziem białoruskich wchodzących w skład II Rzeczypospolitej, jak i Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Opowiada o walce wywiadów, toczącej się na tych terytoriach, rozwoju przemytu przez granicę polsko-sowiecką, sytuacji Cerkwi, życiu intelektualnym i gospodarczym. Przypomina przygotowania do wybuchu II wojny światowej po obu stronach granicy. Osobna część publikacji poświęcona została Białorusinom, którzy podczas II wojny światowej trafili do Armii Andersa. Książka została wydana przy wsparciu Instytutu Polskiego i ambasady RP w Mińsku.

8 października w położonej w centrum Mińska galerii handlowej „Europa” 18-letni mężczyzna, mieszkaniec stolicy, zaatakował znajdujące się w niej osoby. Przy pomocy piły mechanicznej, a następnie siekiery terroryzował robiących zakupy minczan. W wyniku obrażeń zadanych przez zamachowca zginęła młoda kobieta. Napastnik został zatrzymany i postawione mu zarzuty. Motywy zbrodni nie są na razie znane.

10 października prezydent Aleksander Łukaszenka ogłosił, że Mińsk i Moskwa rozwiązały spory w branżach naftowej i gazowej. Białoruś nie podniesie opłat za tranzyt rosyjskiej ropy naftowej (zapowiadano o 50 proc.), a Rosja przestanie ograniczać dostawy ropy białoruskim rafineriom (od lipca tego roku były zmniejszone o 40 proc.). Porozumiano się również co do cen gazu dostarczanego przez Gazprom.

Od 10 do 16 października przeprowadzono akcję „Tydzień bez aborcji”. Białoruskie kliniki nie wykonywały w tym czasie zabiegów przerywania ciąży. Wyjątek stanowiły przypadki zagrożenia życia matki, bądź genetyczna wada zarodka. „Chodzi o promowanie pozytywnego stosunku młodzieży do ciąży, świadomość, czym jest macierzyństwo i ojcostwo. To tydzień ciszy, który pozwala kobiecie dobrze się zastanowić przed podjęciem ostatecznej decyzji” – napisało ministerstwo w specjalnym oświadczeniu rozesłanym do szpitali. W Białorusi do 12. tygodnia aborcja jest przeprowadzana na życzenie kobiety, od 12. do 22. tygodnia – w wypadku zaleceń lekarskich czy uwarunkowań socjalnych (np. któreś z rodziców jest w więzieniu bądź jest osobą niepełnosprawną). Według oficjalnych statystyk w 2015 r. w kraju przeprowadzono 29 tys. 217 aborcji. W tym samym czasie urodziło się 119,5 tys. dzieci (zmarło 120,1 tys. osób). Akcję, zorganizowaną przez ministerstwo ochrony zdrowia, wsparły Cerkiew prawosławna i Kościół katolicki.

11 października Białoruś odwiedził książę Kentu Michał. Była to pierwsza w historii wizyta członka brytyjskiej rodziny królewskiej w tym kraju. Spotkał się z nim osobiście prezydent Łukaszenka, który za pośrednictwem dostojnego gościa zapraszał do Białorusi brytyjskich polityków i biznesmenów. Książę Michał jest bratem stryjecznym królowej Elżbiety II.

12 października w Mińsku wręczono nagrodę im. Jerzego Giedroycia. Zwycięzcą tegorocznej edycji konkursu został Maks Szczur, autor książki „Zawiarszyć Gesztalt”. Jest to dziennik podróży – w przestrzeni i w czasie – „człowieka z aparatem fotograficznym”. Trasa wiedzie z Czech do Holandii. Po drodze bohater i narrator spotyka ludzi z różnych krajów Europy i świata i dyskutuje z nimi o estetyce, erotyce i geopolityce. Nagroda im. J. Giedroycia jest przyznawana od 2011 roku – za najlepszą książkę, wydaną po białorusku w gatunkach „proza literacka” i „eseistyka”. Jej pomysłodawcami są Ambasada RP, Instytut Polski, Związek Pisarzy Białoruskich i Białoruskie Pen-Centrum. Nagrodzony otrzymuje czek w wysokości 5 tys. euro.

14 października w Mińsku za zamkniętymi drzwiami rozpoczął się proces 25-letniego Eduarda Palczisa. Jest on oskarżony o rozpalanie waśni na tle narodowościowym i rozpowszechnienie pornografii. Eduard Palczis jest znany jako John Silver – twórca popularnego blogu 1863x.com. Powstał on we wrześniu 2014 r., na tle wydarzeń na Ukrainie, odwoływał się też do powstania styczniowego. Palczis ostro krytykował działania Rosji, nazywając jej politykę „neoimperialną”. Pisał też o narastającym rosyjskim zagrożeniu dla niepodległości Białorusi. Już raz w 2015 r. został skazany przez białoruski sąd, udało mu się jednak z aresztu domowego uciec na Ukrainę. W styczniu 2016 r. bloger został zatrzymany na granicy ukraińsko-rosyjskiej, aresztowany i następnie przekazany Białorusi. Wspólne oświadczenie w sprawie Palczisa wydali przedstawiciele sześciu najbardziej wpływowych białoruskich organizacji broniących praw człowieka. Blogerowi grozi do pięciu lat pozbawienia wolności.

Zaczął się nowy rozdział w historii relacji polsko-białoruskich

Tak określił oficjalne rozmowy na szczeblu rządowym, do jakich doszło w tym roku – po wieloletniej przerwie – wicepremier polskiego rządu Mateusz Morawiecki 24 października po spotkaniu w Mińsku z prezydentem Białorusi Aleksandrem Łukaszenką.

Ocieplenie się oficjalnych stosunków międzypaństwowych rozpoczęło się od marcowej wizyty szefa polskiego MSZ Witolda Waszczykowskiego w Mińsku (oraz w Wołkowysku, rodzinnym mieście matki). Niedługo potem do Warszawy przybyła wiceminister spraw zagranicznych Białorusi Alena Kupczyna, a na początku października sam minister Uładzimir Makiej. Zwieńczeniem działań dyplomatów, jak zwykle to bywa, miała być wizyta na najwyższym szczeblu. Do spotkania Andrzeja Dudy z Aleksandrem Łukaszenką jeszcze jednak nie doszło. Prawdopodobnie polski prezydent nie był gotowy, by jako pierwszy spośród szefów państw Unii Europejskiej spotkać się z przywódcą, do niedawna nazywanym ostatnim dyktatorem Europy.

Pod koniec października do Mińska udał się zatem z roboczą wizytą wicepremier Mateusz Morawiecki, biorąc też udział w polsko-białoruskim forum gospodarczym, w którym uczestniczyło ponad stu przedstawicieli polskiego biznesu. Gra idzie bowiem tak z jednej jak i z drugiej strony przede wszystkim o inwestycje zagraniczne, wymianę handlową i poszerzenie rynków zbytu towarów i usług. Wicepremier Morawiecki w wywiadzie udzielonym podczas wizyty w Mińsku czołowemu białoruskiemu dziennikowi „SB. Biełaruś Siegodnia” podkreślił, że Polska zajmuje trzecie miejsce wśród krajów, z których trafia najwięcej eksportu na Białoruś i dziewiąte pod względem inwestycji zagranicznych w tym kraju. Z kolei Polska dla Białorusi jest szóstym rynkiem eksportowym na świecie. I choć dla Polski Białoruś jest dopiero dwudziestym, a pod względem importu na jeszcze na dalszym miejscu, to wzajemne obroty szybko rosną.
Władzom białoruskim zależy obecnie na zwiększeniu eksportu do Polski np. cementu i białoruskich traktorów, których jest nadprodukcja. Łukaszenka miał proponować też Morawieckiemu zakup energii elektrycznej z nowo budowanej elektrowni atomowej w rejonie ostrowieckim. Rząd w Mińsku zabiega też, by Polska pomogła Białorusi wejść do Światowej Organizacji Handlu.

Białoruś także staje się dla Polski coraz atrakcyjniejsza pod względem korzyści ekonomicznych. Chodzi przede wszystkim o skorzystanie za jej pośrednictwem z szerokich rynków zbytu w Rosji i innych krajach Unii Euroazjatyckiej. Szansą dla polskich inwestorów jest to, że Białoruś pilnie potrzebuje zagranicznych inwestorów dla swojego przestarzałego technologicznie przemysłu.

Stawiając na zbliżenie z Białorusią polski rząd ma też inne cele. W negocjacjach dyplomatycznych cały czas podnoszony jest problem tamtejszej polskiej mniejszości – dwóch związków Polaków, z których jeden działa nielegalnie, ale jest wspierany z Polski. W tej grze Białoruś upomina się podobno również o korzyści dla Białorusinów w Polsce, czyli naszej społeczności na Białostocczyźnie.

W oficjalnych relacjach Warszawy i Mińska złagodniał natomiast temat praw człowieka i szykan wobec białoruskiej opozycji. Stało się tak na skutek zniesienia sankcji przez Unię Europejską. Łukaszenka od razu to po swojemu wykorzystał. W długim przemówieniu, a raczej pouczeniu, skierowanym do nowo wybranych parlamentarzystów, mówiąc o polityce zagranicznej wprost wyśmiał rządy europejskie. Wycofanie przez nie sankcji nazwał przyznaniem się ich do błędu. W związku z tym nieoficjalnie mówi się już o płynących z Mińska żądaniach zaprzestania finansowania „inicjatyw na rzecz rozwoju demokracji”, w tym telewizji Bielsat i innych mediów nadających z zagranicy (głównie z Polski).

Ocieplenie oficjalnych polsko-białoruskich relacji jest faktem, co napawa optymizmem. Zwłaszcza, że są już pierwsze konkretne efekty, jak częściowo bezwizowy ruch na granicy, który właśnie wszedł w życie.

Jerzy Chmielewski

17 października białoruski rząd zatwierdził postanowienie precyzujące procedurę wjazdu na terytorium Białorusi bez wizy na okres do pięciu dni. Potrzebne do tego będą paszport, dokument potwierdzający zamiar odwiedzenia Kanału Augustowskiego oraz pieniądze. Wyrabianiem wspomnianego dokumentu będą zajmować się firmy turystyczne, które zgłoszą białoruskim pogranicznikom dane osób udających się do Białorusi (należy podać im swoje imię, nazwisko, datę urodzenia i informacje o posiadanym obywatelstwie). Zaświadczenia będzie można odebrać na granicy z Polską w punktach Kuźnica Białostocka – Bruzgi oraz Rudawka-Lesnaja (sezonowe), oraz na granicy z Litwą na przejściach granicznych Svendubre-Prywałka, oraz Raigardas-Prywałka. Ponadto turysta musi udowodnić posiadanie wystarczającej ilości pieniędzy na każdy dzień pobytu – 42 rubli (ok. 82 zł). Postanowienie wchodzi w życie 26 października i będzie ważne do 31 grudnia 2017 r.

20 października grodzieński sąd skazał na karę grzywny trzech opozycyjnych polityków, którzy miesiąc wcześniej zorganizowali pięciominutową pikietę na ulicach miasta, przypominającą o zaginionych przed laty politykach. Antol Myszkiewicz, Siarhej Weramienka oraz Wital Mojs muszą zapłacić od 420 do 520 rubli (ok.800-1000 zł).

21 października w mińskim Artkinoteatrze odbył się VI Festiwal Kina Białoruskiego „Bulbamovie”. Przez ostatnich pięć edycji festiwal odbywał się równocześnie w Warszawie i Mińsku, w tym roku zaś jego główna część miała miejsce w Białorusi. Jak powiedzieli organizatorzy festiwalu, zmiana lokalizacji wymuszona została brakiem dotacji polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych i innych instytucji. Od tego roku z nazwy festiwalu zniknął przymiotnik „Warszawski” i zmieniła się ona na Festiwal Kina Białoruskiego.

2,5 mln euro wydzieliła Białorusi Unia Europejska na wzmocnienie granicy z Ukrainą. 20 października uroczyście przekazano zakupiony sprzęt. Białoruskim pogranicznikom przekazano 9 pojazdów terenowych Volkswagen Amarok, po 11 motocykli i quadów białoruskiej produkcji, „bagnochód”, dwie motorowe łodzie patrolowe, 6 szybkich pontonów i inny sprzęt. Dokładnie takie samo wsparcie będzie udzielone przez UE Ukrainie. Oprócz tego z obu stron granicy zostaną zorganizowane centra operacyjne, z których białoruscy i ukraińscy pogranicznicy będą mogli zdalnie śledzić sytuację na granicy.

W Mińsku wybudowano jedną z największych muzułmańskich świątyń w tej części Europy – może jednorazowo pomieścić ok. 1,5 tys. wiernych. Meczet powstał za tureckie pieniądze. Wybudowano go w pobliżu muzułmańskiego cmentarza w rejonie Mińska nazywanego Tatarskimi Ogrodami, który niegdyś zamieszkiwali miejscowi Tatarzy. Białoruś zamieszkuje dziś ok. 7,5 tys. wyznających islam Tatarów, którzy mieszkają tu od XV w. Pozostali wyznawcy islamu to głownie przybysze z byłych republik radzieckich Azji Środkowej.

Rosyjscy inspektorzy fitosanitarni zamierzają kontrolować białoruskie magazyny jabłek, by wyeliminować ryzyko reeksportu przez Białoruś jabłek pochodzących z krajów, które zostały objęte embargiem spożywczym, głównie z Polski. Za podstawę do takich działań strona rosyjska uważa znaczny wzrost we wrześniu i październiku ilości jabłek, które trafiły do Rosji z zagranicy (z 40 do 400 ton). Wiceminister rolnictwa Białorusi Uładzimir Hrakun w odpowiedzi na te doniesienie odpowiedział, „że nie ma nic do ukrycia”. Dodał też, że w tym roku oczekiwane są wyższe niż zwykle zbiory jabłek w Białorusi.

24 października wizytę w Mińsku złożył wicepremier Mateusz Morawiecki. Spotkał się z prezydentem Aleksandrem Łukaszenką, premierem Andriejem Kobiakowem oraz wicepremierem Michaiłem Rusym. Morawiecki wraz z delegacją rządową wziął też udział w IV posiedzeniu Polsko-Białoruskiej Międzyrządowej Komisji Współpracy Gospodarczej. Otworzył również XX Forum Ekonomiczne Dobrosąsiedztwa (wzięło w nim udział około 150 polskich przedsiębiorstw – kilka razy więcej niż dotychczas).

 

Na świecie. 28 września zmarł Szymon Peres. W latach 2007-14 był prezydentem Izraela, wcześniej dwukrotnym premierem (1984-86 i 1995-96), ministrem w dwunastu rządach i posłem do parlamentu (Knesetu) nieprzerwanie od 1959 do 2007 r. Był laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. Izraelski mąż stanu urodził się jako Szymon Perski 2 sierpnia 1923 r. w Wiszniewie w województwie nowogródzkim, na terytorium II RP (obecnie Białoruś).

11 października w Bukowlu na Ukrainie ogłoszony został pierwszy nabór wniosków do nowej edycji programu Polska-Białoruś-Ukraina. Na specjalnej konferencji spotkali się tam przedstawiciele 14 regionów przygranicznych, uczestniczących w przedsięwzięciu. W perspektywie 2014-2020 na realizację programu przeznaczono 183,1 mln euro. Wspólne przedsięwzięcia mogą dotyczyć zachowania dziedzictwa historycznego i kultury lokalnej, poprawy jakości i bezpieczeństwa istniejących połączeń komunikacyjnych, usprawnienia przejść granicznych oraz prewencyjnych przedsięwzięć na wypadek m.in. katastrof ekologicznych i klęsk żywiołowych. W trakcie konferencji podsumowano także pierwszą edycję tego programu. W latach 2007-13 podpisano 117 umów na łączną kwotę wsparcia 174 mln euro. Wspólnych projektów polsko-ukraińskich było 74, polsko-białoruskich 29, a łączących podmioty z Polski, Białorusi i Ukrainy 14. Z programu korzystają mieszkańcy czterech polskich województw: podkarpackiego, lubelskiego, podlaskiego i wschodniej części woj. mazowieckiego oraz czterech obwodów z Białorusi i sześciu z Ukrainy.

14 października w Luksemburgu ministrowie spraw wewnętrznych Białorusi, siedmiu krajów UE, w tym Polski, oraz Komisja Europejska  podpisali deklarację w sprawie „partnerstwa dla mobilności”, w której zadeklarowali wzmocnienie współpracy w dziedzinie migracji i mobilności. W imieniu polskiego rządu dokument podpisał szef MSW Mariusz Błaszczak. Do deklaracji przystąpiły także Bułgaria, Rumunia, Węgry, Finlandia, Łotwa i Litwa. Współpraca ma obejmować zwalczanie przemytu ludzi. Białoruś to kraj, którego mieszkańcy otrzymują najwięcej na świecie wiz Schengen w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Jednocześnie ma jeden z najniższych odsetków odmów przyznania wiz schengeńskich. Z danych Eurostatu wynika, że w 2015 r. w UE mieszkało 140 962 obywateli Białorusi, z czego większość w Polsce (80 889).

Białoruś stanęła na czele Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym (ODKB). Przewodniczenie tej strukturze przejęła od Armenii. Układ o bezpieczeństwie zbiorowym WNP zawarto w 1992 r. w stolicy Uzbekistanu, dlatego jest też czasem nazywany „układem taszkienckim”. Założycielami Organizacji były Armenia, Kazachstan, Kirgistan, Rosja i Uzbekistan. Rok później przyłączyły się Białoruś, Azerbejdżan i Gruzja. Dwa ostatnie i Uzbekistan opuściły jednak szeregi Organizacji i obecnie liczy ona sześć państw członkowskich. Celem ODKB jest „umocnienie pokoju, stabilności i bezpieczeństwa międzynarodowego i regionalnego, obrona na zbiorowej zasadzie niepodległości, integralności terytorialnej i suwerenności państw członkowskich.”

Film „Siaroża” w reżyserii Jerzego Kaliny, wyprodukowany przez Telewizję Biełsat, otrzymał kolejne wyróżnienie. Tym razem zajął trzecie miejsce w kategorii filmów dokumentalnych na festiwalu kina prawosławnego „Pokrow” w Kijowie.

Minął miesiąc

 

bielsk

Пачаўся новы навучальны год. Навучанне беларускай мовы на Беласточчыне з году ў год крыху звужваецца з увагі найперш на дэмаграфічныя працэсы. Ёсць школы, як, напрыклад, у Чыжах, дзе ўсе вучні прымаюць удзел у такіх занятках. У Беластоку навучанне беларускай мовы адбываецца ў падставовай школе н-р 4 і ў непублічнай імя Кірылы і Мяфодзія. На здымку – ліцэісты з Агульнаадукацыйнага ліэя з беларускай мовай навучання (як прадмету) у Бельску-Падляшскім (Радыё Рацыя)

 

W regionie. W dniach 29-31 sierpnia odbyła się VII międzynarodowa konferencja Akademii Supraskiej „Księga cyrylicka oraz jej czytelnicy”. W jej trakcie można było wysłuchać 39 referatów, wygłoszonych przez naukowców (duchownych i świeckich) z ośmiu krajów europejskich. Konferencja odbyła się w przededniu obchodów 500-lecia praskiej inicjatywy wydawniczej Franciszka Skaryny, białoruskiego uczonego epoki renesansu. Zorganizowała ją Fundacja „Oikonomos” oraz Akademia Supraska przy współpracy z Uniwersytetem w Białymstoku, Fundacją im. Księcia Konstantego Ostrogskiego oraz Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa w Supraślu.

9 września w Operze i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku, w ramach festiwalu „Wschód Kultury/Inny Wymiar”, odbyła się premiera widowiska „Narodny Albom”, białoruskiej rock-opery, której źródła sięgają 20 lat wstecz, gdy narodził się ten kultowy projekt muzyczny. „Narodny Albom. Albom Ludowy” to nostalgiczna, pełna ironii opowieść z dawnego polsko-białoruskiego pogranicza. Po raz pierwszy pojawiła się na scenie mińskiego Teatru Młodego Widza, szybko ukazała się na kasecie i płycie. Projekt współtworzyli znani niezależni muzycy, których do współpracy zaprosił autor tekstów „Narodnaho Albomu” – miński grafik, poeta i tłumacz Michał Aniempadystau. Po blisko dwudziestu latach na białostockiej scenie udało się zebrać sześciu białoruskich muzyków, którzy wystąpili na mińskiej premierze – Lawona Wolskiego, Kasię Kamocką, Źmiciera Wajciuszkiewicza, Weranikę Kruhłową, Alaksandra Pamidoraua i Siarhieja Artymowicza. Całość obecnego przedsięwzięcia, zrealizowanego przez Biełsat, była możliwa do wykonania dzięki finansowemu wsparciu Narodowego Centrum Kultury.

W ramach festiwalu Wschód Kultury/Inny Wymiar w Białymstoku odbyły się również pokazy mody młodych projektantów z krajów Partnerstwa Wschodniego. Polskę reprezentowała podlaska firma Xoroshe, która w swoich projektach wykorzystuje białoruskie motywy ludowe.

okolice_lewkowa

Позняя сенажаць у ваколіцах Ляўкова ў Нараўчанскай гміне (Фота Янкі Целушэцкага)

16 września w Operze i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku otwarto wystawę 50 akwareli Nikifora Krynickiego. Wystawa pochodzi ze zbioru znanego artysty rzeźbiarza Alfonsa Karnego (obecnie znajduje się w depozycie Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego w Białymstoku). Karny znał się z Nikiforem, a pierwsze jego prace kupił jeszcze w latach 30. XX wieku, podczas wizyt w Krynicy. Nikifor Krynicki, właściwie Epifaniusz Drowniak (ur. 21 maja 1895 w Krynicy, zm. 10 października 1968 w Foluszu) to malarz łemkowskiego pochodzenia, uznawany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli prymitywizmu (naiwizmu).

W dniach 21-22 września w Białymstoku i Zwierkach odbyły się uroczystości związane z 24. rocznicą przeniesienia z Grodna relikwii Świętego Męczennika Gabriela. W głównej liturgii, celebrowanej przez metropolitę warszawskiego i całej Polski Sawę, uczestniczyli hierarchowie Cerkwi z Polski i zagranicy. Ponadto w ramach uroczystości w cerkwi św. Ducha odbył się koncert w ramachXX Białostockich Dni Muzyki Cerkiewnej.

Cerkiew nie zgadza się na ekshumację zwłok abp. Mirona, generała, prawosławnego kapelana Wojska Polskiego, który zginął w katastrofie smoleńskiej. Jak wypowiedział się sekretarz kancelarii kurii metropolitalnej Cerkwi prawosławnej w Polsce ks. Jerzy Doroszkiewicz, byłoby to zbezczeszczenie zwłok. Przypomnijmy, iż decyzję o ekshumacji wszystkich ofiar katastrofy smoleńskiej – bez pytania kogokolwiek o zgodę – podjął specjalny zespół śledczych z Prokuratury Krajowej, kierowany przez Marka Pasionka, zastępcę prokuratora generalnego. Arcybiskup Miron (Chodakowski) został pochowany 19 kwietnia 2010 r. – zgodnie z jego życzeniem – w krypcie głównej cerkwi Zwiastowania Najświętszej Marii Panny, znajdującej się na terenie prawosławnego monasteru męskiego w Supraślu.

22 września w Białowieży obradowała polsko-białoruska Komisja ds. współpracy regionalnej. Dyskutowano m.in. o potrzebie utworzenia nowych polsko-białoruskich przejść granicznych oraz o konieczności poprawy infrastruktury istniejących przejść granicznych w Sławatyczach, Bobrownikach i Kuźnicy Białostockiej. W obradach komisji brali udział przedstawiciele władz obwodów grodzieńskiego i brzeskiego oraz województw podlaskiego i lubelskiego, a także Euroregionu Bug, Niemen i Puszcza Białowieska.

asiennikjurka1750473

15 верасня Аб’яднанне АБ-БА ў Склепе з культурай у Падставовай школе н-р 4 у Беластоку ў рамках Дыскусійнага клубу „Пагаворым пра воблікі мастацтва” сарганізавала сустрэчу з Юркам Асеннікам – графікам, фатографам, дызайнерам, фронтмэнам гуртоў RF Braha і Zero-85. (Фота Міры Лукшы)

W dniach 22-23 września odbył się w Białymstoku III Wschodni Kongres Gospodarczy. Wzięli w nim udział samorządowcy z pięciu regionów Polski wschodniej, przedstawiciele ministerstw, przedsiębiorcy, ekonomiści i inni eksperci. Na zaproszenie Izby Przemysłowo-Handlowej w Białymstoku – organizatora wydarzenia – przybyli również prezesi innych tego typu organizacji w kraju. Byli też goście z zagranicy (w tym z Białorusi) oraz radcy handlowi kilkunastu ambasad. Zarejestrowano w sumie ponad 1300 uczestników, co czyni Kongres największą tego typu imprezą dotyczącą Polski wschodniej. Jego tegoroczne hasło brzmi: „Po pierwsze Wschód”. Organizację Kongresu wsparł finansowo Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego.

W dniach 23-25 września odbył się zjazd absolwentów II Liceum Ogólnokształcącego z dodatkowym białoruskim językiem nauczania im. B. Taraszkiewicza w Bielsku Podlaskim.

W dniach 23 września – 1 października odbywał się III Festiwal Teatralny ODE. W Białymstoku, Bielsku Podlaskim, Hajnówce i Teremiskach przez tydzień można było oglądać białoruskie spektakle, uczestniczyć spotkaniach i czytaniach performatywnych. Na deskach teatrów i ośrodków kultury występowali artyści z Polski i Białorusi (Teatr Czrevo, Grupa Teatralna z Muzeum Białoruskiego w Hajnówce, zespoły z Mińska i Mohylewa). Podczas festiwalu odbyła się prapremiera książki „Bieżeństwo 1915” Anety Prymaki-Oniszk. Festiwal zakończyło skierowane do najmłodszych czytanie performatywne bajki „Wilczek Milczek” według tekstu Bogdana Dudko. Organizatorem imprezy jest Fundacja Teatr Czrevo. Przedsięwzięcie zrealizowano dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przy wsparciu finansowym Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego oraz budżetu Białegostoku.

ode

З 23 верасня па 1 кастрычніка на Падляшшы трэці раз прайшоў Фестываль „Одэ”, арганізаваны фундацыяй Тэатр „Чрэво”. У яго рамках у Беларускім музеі ў Гайнаўцы пры поўнай зале быў паказаны спектакль «Бежанцы» ў рэжысуры Іаанны Стэльмашук-Троц. Пасля адбылася сустрэча з Анэтай Прымакай-Онішк, аўтаркай кнігі „Бежанства 1915. Забытыя ўцекачы”. На здымку: Іаанна Стэльмашук-Троц і Анэта Прымака-Онішк (Радыё Рацыя)

Części wykorzystywane w wojskowych pojazdach gąsienicowych zatrzymali na polsko-białoruskim przejściu granicznym w Bobrownikach funkcjonariusze podlaskiej Służby Celnej. Przewoził je kierowca białoruskiej ciężarówki. Polskie służby zatrzymały ładunek, ponieważ na przewóz materiałów wojskowych wymagane są odpowiednie zezwolenia. W sprawie zostało wszczęte śledztwo, które pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w Białymstoku prowadzi Delegatura Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Białymstoku.

 

W kraju. Nakładem wydawnictwa „Czarne” ukazała się książka Anety Prymaki-Oniszk „Bieżeństwo 1915. Zapomniana historia”. Publikacja określana jest mianem reportażu historycznego, przedstawia przyczyny, przebieg i skutki wysiedleń ludności cywilnej, głównie prawosławnej, z terenów zachodnich guberni Rosji (późniejszych wschodnich obszarów II Rzeczypospolitej), która miała miejsce latem 1915 r. Aneta Prymaka-Oniszk pochodzi z Knyszewicz w gminie Szudziałowo. Obecnie mieszka w Warszawie. Z zawodu jest dziennikarką. Dotychczas publikowała w „Gazecie Wyborczej”, „Rzeczpospolitej”, „Polityce”, „National Georgraphic”, miesięczniku „Karta”. Była rzecznikiem prasowym Centrum Nauki Kopernik. Od kilku lat włącza się aktywnie w przywracanie pamięci o bieżeństwie, czego efektem jest m.in. stworzenie portalu biezenstwo.pl.

10 września odbyło się wręczenie Nagrody Literackiej Gdynia. W kategorii eseistyka otrzymał ją Michał Książek za „Drogę 816”. Nagrodzona książka to zbiór esejów, wydany przez białostockie wydawnictwo Fundacja Sąsiedzi. Tytułowa droga nr 816, zwana również „Nadbużanką”, biegnie z północy na południe, wzdłuż granicy polsko-białoruskiej i polsko-ukraińskiej. Za tę samą książkę autor otrzymał już w tym roku Nagrodę Literacką im. Kazaneckiego, przyznawaną w Białymstoku, znalazł się również w finale Nagrody im. R. Kapuścińskiego.

Nakładem wydawnictwa Warszawskiej Metropolii Prawosławnej ukazała się książka ks. dr Arkadiusza Barańczuka „Cerkiew prawosławna na terenie województwa białostockiego w latach 1944-1956”. Autor jest proboszczem parafii prawosławnej w Gładyszowie na Łemkowynie.

To nie było z nienawiści?

Prokuratura Okręgowa w Białymstoku umorzyła dochodzenie, wszczęte po kwietniowych obchodach 82. rocznicy powstania ONR. Wówczas narodowcy zorganizowali koncert zespołu propagującego treści faszystowskie i rasistowskie, wynajmując w tym celu klub studencki Politechniki Białostockiej. Podczas kazania w kościele farnym ksiądz Jacek Międlar wychwalał narodowo-katolicki radykalizm, nazywając go „chemioterapią dla ogarniętej nowotworem złośliwym Polski”.

Białostocka prokuratura nie znalazła podstaw, by uznać kwietniowe incydenty za przestępstwa z nienawiści. Taka decyzja wywołała falę sprzeciwu i oburzenia. Platforma Obywatelska złożyła w Sejmie wniosek o informację ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego na najbliższym posiedzeniu „w sprawie skandalicznych działań prokuratury dotyczących umorzenia tego postępowania”. – Chcemy się również dowiedzieć, co rząd zamierza zrobić, jakie działania podjąć, żeby w Polsce nie dochodziło do różnego rodzaju aktów nienawiści, żeby przeciąć nacjonalizm, ksenofobię, rasizm i szerzący się faszyzm, z którym mamy do czynienia właściwie każdego dnia – powiedział na konferencji prasowej poseł PO Cezary Tomczyk.

Pojawiła się pierwsza w Polsce aplikacja o prawosławiu o nazwie Orthodox Quiz. Przygotowali ją wspólnie o. Piotr Pietkiewicz i informatyk Mateusz Bołbot. Aplikacja jest bezpłatna, dostępna w systemie android do pobrania ze sklepu Google Play. Została przygotowana z myślą o uczniach szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych – poprzez zabawę uczy i sprawdza wiedzę z zakresu znajomości elementów prawosławia. Użytkownik ma do wyboru jeden z trzech poziomów trudności.

 

W Republice Białoruś. 25 sierpnia na skwerze Janki Kupały w centrum Mińska zebrało się ok. siedemdziesięciu osób, by uczcić 25. rocznicę wejścia w życie Deklaracji o Niezawisłości Białorusi. Kolumna manifestantów przeszła chodnikiem Prospektu Niezależności do Placu Niezależności. Inicjatorami akcji był opozycyjny Młody Front. Ponieważ była ona nielegalna, milicjanci przesłali do sądu wnioski o ukaranie uczestników pochodu. Podczas przemarszu nieznani sprawcy obrzucili jego uczestników jajkami.

Od 1 września złagodzone zostały po białoruskiej stronie przepisy dotyczące wyjazdów za granicę autami osobowymi. Do tej pory jeden samochód mógł przekroczyć granicę celną co 8 dni. Teraz zniesiono te ograniczenia. Wycofano się też z obostrzeń dotyczących wwozu paliwa w baku samochodu. Od 1 września z Białorusi zatankowanym „do pełna” samochodem będzie można wyjeżdżać nawet kilka razy dziennie. Decyzje białoruskich władz wpłynęły na wzrost ruchu osobowego na polsko-białoruskich przejściach granicznych.

3 września na pl. Wolności w Mińsku odsłonięto pomnik związanych z Mińskiem Stanisława Moniuszki i Wincentego Dunina-Marcinkiewicza. Autorami pomnika są białoruscy rzeźbiarze Leu i Siarhej Humilewscy.

7 września na czele wycieczki kajakowej przybył do Grodna burmistrz Augustowa Wojciech Walulik. W ten sposób polski samorządowiec włączył się w promowanie walorów turystycznych Kanału Augustowskiego. Burmistrz podpisał również dokument o współpracy Augustowa i Grodna oraz omówił z białoruskimi partnerami realizację wspólnych projektów.

8 września przed własnym domem został zatrzymany Zmicier Daszkiewicz. Napadło na niego kilkunastu ubranych po cywilnemu funkcjonariuszy milicji, uprowadziło i zawiozło na komisariat. Po kilku godzinach młody polityk został zwolniony. Było to tzw. profilaktyczne zatrzymanie, wykorzystywane przez władze do pacyfikowania niewygodnych osób. Tego dnia Daszkiewicz miał wziąć udział w pikiecie pod rosyjską ambasadą, upamiętniającej rocznicę bitwy pod Orszą.

Białoruskie władze powoli zaczynają zezwalać na koncertowanie niepokornycm, niezależnym muzykom z tzw. „czarnej listy”. I tak np. po ośmiu latach od ostatniego występu zagrał w Homlu Lawon Wolski. 10 września można go było posłuchać na scenie miejscowego Centrum Społeczno-Politycznego. Pojawiły się też informacje, że w kraju wystąpi wkrótce zakazany dotychczas zespół Brutto.

11 września odbyły się wybory do Izby Reprezentantów (w rzeczywistości wybory rozpoczęły się już 6 września i trwały sześć dni). O mandat deputowanego w 110-osobowym parlamencie ubiegało się 484 kandydatów (zaledwie kilku z opozycji). Frekwencja wyniosła 74,32 proc. W tym roku prezydent Łukaszenka zapowiedział zwrócenie szczególnej uwagi na pilnowanie demokratycznych standardów wyborów. Zarejestrowano ponad ośmiuset obserwatorów międzynarodowych ze Wspólnoty Niepodległych Państw, OBWE, Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy oraz Szanghajskiej Organizacji Współpracy. Akredytowano też w roli obserwatorów zagranicznych dyplomatów i białoruskich obserwatorów niezależnych. W ramach kampanii „Prawo wyboru” własny monitoring głosowania prowadziła też opozycja. Czyt. str. 13

Po raz pierwszy od 20 lat przedstawicielka opozycji wejdzie do Izby Reprezentantów.  Hanna Kanapacka ze Zjednoczonej Partii Obywatelskiej zwyciężyła w jednym z okręgów Mińska. Deputowaną z obwodu mińskiego będzie też wiceprzewodnicząca niezależnego Towarzystwa Języka Białoruskiego Alena Anisim. Zdaniem politycznych komentatorów, wyniki wyborów parlamentarnych są nieśmiałym sygnałem, że władze białoruskie zdecydowały się wyjść naprzeciw zachodnim apelom o demokratyzację kraju. Hanna Kanapacka ma 39 lat, z wykształcenia jest prawniczką, pracuje w biznesie.

19 września na ulicach Mińska rozpoczęła się akcja zbierania podpisów pod apelem zbiorowym o wpisanie biało-czerwono-białej flagi narodowej na listę niematerialnych dóbr kultury Białorusi. Jej organizator – Młody Front – zapowiedział, że zbiórka będzie trwała do skutku. Pod petycją, obok zwykłych przechodniów, podpisało się wiele znanych osobistości ze świata kultury, m.in. pisarz Uładzimir Arłou, poeta Uładzimir Niaklajeu i aktor Paweł Charłanczuk. Prawdopodobnie z powodu angażowania się w tę akcję 24 września milicja zatrzymała lidera Młodego Frontu Zmiciera Daszkiewicza.

W dniach 20-21 września na placu budowy elektrowni atomowej w Ostrowcu gościli eksperci Komisji Europejskiej ds. energetyki, w tym jej wicedyrektor Gerasimas Tomas. W ten sposób UE chce okazać większą pomoc techniczną białoruskiemu Dziarżtechnahladowi, czyli agencji nadzoru energetyki jądrowej. Eksperci oceniali m.in. potencjalne ryzyka oraz stan bezpieczeństwa obiektu w Ostrowcu.

23 września na lotnisku w Mińsku zatrzymano pasażera, przewożącego nielegalnie w plecaku elementy broni i amunicję (zamki karabinowe, magazynki do automatu Kałasznikowa i do pistoletów, naboje, celowniki optyczne, przyciski spustowe, bagnety oraz inne elementy broni palnej). Pasażer – obywatel Japonii – leciał z Ukrainy do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i miał w Mińsku międzylądowanie. Zatrzymany odmówił składania zeznań na temat tego gdzie i w jakim celu wszedł w posiadanie zakazanych rzeczy. Trwa śledztwo w tej sprawie.

Juryj Czyż, jeden z najbardziej znanych białoruskich biznesmenów, który w marcu trafił do aresztu śledczego KGB, został z niego zwolniony. Zamieniono go na areszt domowy. Jak podają dziennikarskie źródła, Czyża zwolniono, aby mógł oddać pieniądze, które należą się państwu (12-13 mln dolarów). Sprawę pod osobistą kontrolę wziął prezydent Łukaszenka – Czyż do niedawna uważany był za jego „nadwornego” biznesmena.

Polacy jadący do Rosji przez Białoruś zawracani są z rosyjsko-białoruskiej granicy. Rosyjskie służby jako powody tej decyzji podały zagrożenie terrorystyczne i kryzys migracyjny. Nieoficjalnie uważa się, że Rosjanie zdecydowali się na taki krok prawdopodobnie w odwecie za blokowanie małego ruchu granicznego z obwodem kaliningradzkim. Podróżni z Polski muszą jechać teraz do Rosji przez Łotwę – nadkładać dodatkowe 500 kilometrów drogi.Około dwustu Czeczenów od kilku miesięcy koczuje przy polsko-białoruskim przejściu granicznym w Terespolu. Starają się o status uchodźcy, żeby móc zamieszkać w Polsce. Polska Straż Graniczna konsekwentnie odmawia wpuszczenia ich ze względu na „brak wizy”. Czeczeńcy formalnie są obywatelami Rosji.

Spektakl o bohaterach bez bohaterów

Od 1996 roku wybory parlamentarne w Białorusi nigdy nie były uznane przez Zachód. I choć tak ordynacja wyborcza jak i sposób przeprowadzenia głosowania zmieniły się tylko kosmetycznie, po ostatnich wyborach, które zakończyły się 11 września, prezydent Aleksander Łukaszenka dalej może spać spokojnie. Mimo ewidentnych zarejestrowanych przez zagranicznych obserwatorów przypadków fałszerstw wyborczych, Zachód przymknął na to oczy. Tym bardziej, że raport OBWE, podsumowujący wyniki wyborów, nie wybrzmiał tak drastycznie jak poprzednio. Nie było już większych zastrzeżeń do przejrzystości liczenia głosów, mimo że w tej kwestii nic się nie zmieniło. Nad zliczaniem kart do głosowania nie ma kontroli z zewnątrz. Niezależni obserwatorzy, a nawet mężowie zaufania, w ogóle nie są dopuszczani do etapu zliczania głosów. Umożliwia to niekontrolowane dorzucanie do urn kart wyborczych, szczególnie w poprzedzającym kilkudniowym głosowaniu przedterminowym.

To, że wybory parlamentarne w Białorusi są diametralnie inne niż w Polsce i na Zachodzie, widać gołym okiem. Wystarczy obejrzeć w telewizji „wieczór wyborczy”. Podczas wielogodzinnego programu podawane są jedynie informacje o oszałamiająco wysokiej frekwencji (blisko 80 proc.) i o tym, kto zwyciężył. O dziwo, w ogóle nie ma wypowiedzi ani wybranych przyszłych parlamentarzystów, ani tych, którzy odpadli. To taki sztuczny spektakl o bohaterach bez bohaterów.

Taka farsa wyborcza Aleksandrowi Łukaszence w niczym jednak nie zagraża. Zachód zmienił retorykę wobec Mińska po dramatycznych wydarzeniach na Ukrainie. Obecnego białoruskiego systemu władzy, niezmiennego od ponad dwudziestu lat, nie nazywa już „ostatnią dyktaturą w Europie”. Łukaszenka i jego ludzie umiejętnie to wykorzystują. Jest niemal pewne, że „wybrany” 11 września parlament otrzyma teraz otwartą furtkę do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy i nastąpi normalizacja stosunków z Waszyngtonem. (jj)

gi-23082-115919-big

Вераснёўскія парламенцкія выбары ў Беларусі нічым не адрозніваліся ад папярэдніх. Нягледзячы на гэта іх вынікі не былі ўжо жорстка аспрэчаны ў свеце

Białoruś odwiedził znany amerykański aktor Steven Segal. Spotkał się m.in. z prezydentem Aleksandrem Łukaszenką. Gwiazdorowi bardzo przypadł do gustu Mińsk. Aktor-biznesmen zamierza zostać partnerem biznesowym firmy Diana Holdings, budującej nowe osiedla w stolicy i zainwestować w Białorusi „wiele milionów dolarów”. Artysta podkreślił ponadto, że jego znajomi również rozpatrują „na poważnie” rozpoczęcie inwestowania w Białorusi.

Powtarza się doroczny spektakl „zimnej wojny” Moskwy z Mińskiem o ceny ropy i gazu. Według zatwierdzonych przez Rosjan prognoz, Białoruś otrzyma do końca roku o 25 proc. ropy mniej, niż to wcześniej ustalono. Jest to forma nacisku, mająca zmusić białoruskiego odbiorcę do wywiązania się ze zobowiązań finansowych za dostarczony gaz ziemny. Prezydent Aleksander Łukaszenka publicznie zapowiedział, że nie godzi się na presję wywieraną na niego przez Rosję, skrytykował też rosyjskie kroki, zmierzające jego zdaniem do ograniczenia dostaw białoruskich produktów rolnych na tamtejszy rynek.

Kara grzywny za obrażanie języka białoruskiego. Sąd wymierzył ją mieszkańcowi Mozyrza Dzmitryjowi Szczarbatych, który w Internecie wielokrotnie wypowiadał się obraźliwie na ten temat. Do ukarania go przyczynił się Ihar Słuczak z Homla, student, który pisze pracę magisterską na temat „Podstawy prawne państwowej polityki językowej w Republice Białoruś”. Zebrał on dowody winy ukaranego, opublikowane w sieci.

 

Na świecie. 11 września w USA zmarł Jury Chadyka – wybitny białoruski naukowiec i jeden z założycieli i przywódców Białoruskiego Frontu Narodowego. Przez ostatnie lata mieszkał u swego syna w Stanach Zjednoczonych. Jury Chadyka urodził się 23 czerwca 1938 r. w Mińsku. W 1960 r. ukończył wydział fizyki uniwersytetu w Mińsku i od tego czasu pracował w Białoruskiej Akademii Nauk. Napisał około stu pięćdziesięciu prac naukowych z dziedziny fizyki, około dwustu opracowań naukowo-technicznych oraz niemal czterdzieści prac z dziedziny historii sztuki białoruskiej.

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie niejednoznacznie oceniła przebieg wyborów w Białorusi. Jej wiceprzewodniczący Kent Harstedt uważa, że białoruska Centralna Komisja Wyborcza mimo szeregu pozytywnych, doraźnych kroków, nie dokonała zmian długofalowych, rekomendowanych przez OBWE. Najgorzej ocenione zostały brak kontroli liczenia głosów oraz niedopuszczenie do wyborów odpowiedniej liczby kandydatów opozycji.

Szef białoruskiego MSZ Uładzimir Makiej przy okazji swojej wizyty na sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ przeprowadził szereg spotkań dwustronnych z przedstawicielami amerykańskiej administracji. Rozmawiał m.in. z pomocnikiem wiceministra obrony Michaelem Carpenterem nt. współdziałania Białorusi i USA w sferze wojskowości oraz nawiązania „bezpośredniego dialogu” pomiędzy resortami obrony obu krajów na tle narastającego napięcia w regionie wschodnioeuropejskim.

Aż sześć złotych medali i jeden brązowy zdobył białoruski niedowidzący pływak Ihar Baki podczas Igrzysk Paraolimpijskich w Rio. Zajął pierwsze miejsce w indywidualnej klasyfikacji medalowej, ustanawiając dwa rekordy świata oraz sześć rekordów igrzysk paraolimpijskich.

Jak poinformował przedstawiciel Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców (UNHCR) Jean Yves Bouchardy, od początku konfliktu w Donbasie Białoruś przyjęła 160 tys. ukraińskich uchodźców. Bouchardy podziękował białoruskiemu rządowi za to, że wziął na siebie „dodatkowe wydatki i udziela wszechstronnego wsparcia przymusowym migrantom, w tym na szczeblu ustawodawczym”. Podkreślił też – jako pozytywny aspekt problemu – że obywatele Ukrainy łatwo integrują się z miejscowym społeczeństwem.

Minęły dwa miesiące

W regionie. 30 czerwca w Uniwersyteckim Centrum Kultury odbyło się jedno ze spotkań z cyklu „Zrozumieć Białystok”. Przedmiotem dyskusji, zorganizowanej przez pracowników naukowych UwB, była wielokulturowość (w odniesieniu do współczesności i historii, z uwzględnieniem specyfiki religijnej i narodowościowej Podlasia).

2 lipca w Białowieży odbyło się doroczne Kupalle, jedna z najbardziej znanych białoruskich imprez plenerowych, organizowanych przez Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne w Polsce. Jak co roku, kilkaset osób bawiło się przy białoruskiej muzyce ludowej. W tym roku impreza została zakłócona przez grupę około 20 chuliganów – „narodowców” z Hajnówki, którzy obrażali policjantów i zachowywali się agresywnie w stosunku do turystów i osób obecnych na koncertach. Pięciu najbardziej agresywnych zostało zatrzymanych z zarzutami napaści na funkcjonariuszy.

2 lipca, po 16 latach przerwy, wrócił na tory pociąg z Białegostoku do Walił (dawniej dojeżdżał do Zubek) w gminie Gródek. Wakacyjno-weekendowe połączenie, przeznaczone głównie dla turystów (rowerzystów, grzybiarzy i in.) działać będzie do 9 października. Jego koszt to prawie 65 tys. zł. Połowę z tego zapłaci samorząd województwa podlaskiego – resztę gminy Gródek i Michałowo. Bilet normalny na przejazd całą trasą kosztuje 5,30 zł.

13 lipca w Białymstoku zainaugurowano projekt „Modlitwa. Teatr powszechny”. Jego częścią był cykl spektakli inspirowanych tekstem „Czarnobylska modlitwa” białoruskiej noblistki Swietłany Aleksijewicz. Oprócz Białegostoku spektakle trafiły do Czeremchy (22 lipca) i Gródka (13 sierpnia). Aktorami we wszystkich realizacjach byli amatorzy, mieszkańcy poszczególnych miejscowości, którzy po spotkaniach z autorami realizacji, wybierali fragmenty prozy Aleksijewicz i interpretowali je przed publicznością, dodając do tego własne przemyślenia na ten temat. Reżyserem przedstawienia jest Michał Stankiewicz. Projekt realizowany jest przez Fundację Uniwersytetu w Białymstoku dzięki wsparciu finansowemu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programu „Kultura dostępna” oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego.

2katedra_kb

Кафедра беларускай культуры пры беластоцкім універсітэце была паклікана 1 кастрычніка 1997 г. З наступнага акадэмічнага году мае ўжо яе не быць, хаця шыльда яшчэ вісіць (на здымку). Ці падобны лёс чакае беларускую філалогію? (Фота Юркі Хмялеўскага)

Няма ахвотных. Ці будуць

У першым туры набору на беларускую этнафілалогію ў беластоцкім універсітэце толькі тры кандыдаты выканалі ўсе фармальныя ўмовы (зацікаўленых было дзесяць асобаў). З гэтай прычыны 14 ліпеня прарэктар Юры Галіцкі вырашыў спыніць другі дапаўняльны тур. – Такое малое зацікаўленне кандыдатаў даказвае, што няма шанцаў, каб гэты напрамак удалося адкрыць, – тлумачыў сваё рашэнне.

Спыненне набору выклікала супраціў Кафедры беларускай філалогіі, пры якой меў узнікнуць такі напрамак, таксама некаторых беларускіх арганізацыяў. Запратэставала аб’яднанне АБ-БА і Беларускае грамадска-культурнае таварыства (намеснікам старшыні гэтай арганізацыі з’яўляецца навуковы супрацоўнік кафедры д-р Васіль Сегень). Праблему шырока апісала беластоцкая прэса.

У такой сітуацыі прарэктар універсітэта па эканоміцы прафесар Роберт Цібароўскі памяняў рашэнне спынення прыёму заяў на беларускую этнафілалогію. Другі тур набору пачаўся 1-га жніўня і працягнецца да другой паловы верасня. Паводле закону, каб адкрыць напрамак, трэба як мінімум 30 студэнтаў. Толькі ў некаторых апраўданых сітуацыях можа быць іх 20, а нават менш. Загадчыца кафедры беларускай філалогіі прафесар Галіна Тварановіч лічыць, што шанц адкрыць беларускую этнафілалогію будзе, калі знойдзецца не менш за 15 студэнтаў.

Ва ўсёй гэтай сітуацыі чамусьці ніхто не спрабаваў патлумачыць такога малога зацікаўлення гэтай спецыяльнасцю і што можна зрабіць, каб гэты вартасны напрамак, аднак, адкрыўся. Досвед апошніх гадоў паказвае, што выпускнікі ліцэяў, нават з дадатковым вывучаннем беларускай мовы, не зацікаўлены гэтым, бо заканчэнне такіх студыяў дае надта мізэрныя перспектывы знайсці працу. Дагэтуль выпускнікі беларускай філалогіі, якую спынілі ў Беластоку некалькі гадоў таму, маглі яе шукаць або ў школах, дзе ёсць прадмет беларускай мовы, або ў беларускіх рэдакцыях. Усюды там, аднак, даўно месцы працы занятыя. Прапанова пашырыць цяпер філалогію на этнафілалогію гэтыя перспектывы крыху пашырае (скажам, на архівы ці музеі). Але гэтага, як відаць, мала.

Этнафілалогія, праўда, паспяхова функцыянуе як кашубская ва ўніверсітэце ў Гданьску, таму і прыдумалі яе ў Беластоку. Цяжка, аднак, параўноўваць тут кашубаў і беларусаў. Розніца перадусім у пачуцці тоеснасці і зацікаўленні да гэтых культур з боку палякаў. Цікава, што такое зацікаўленне да беларускасці ад многіх гадоў не спыняецца ў выпадку кафедры беларускай філалогіі ў Варшаўскім універсітэце. Ад некалькіх гадоў такі напрамак ёсць таксама ў люблінскім. У Варшаве і Любліне студэнтамі зрэдку з’яўляюцца беларусы (з Падляшша ці Беларусі). Гэты накірунак вывучаюць амаль у ста працэнтах палякі, а нават маладыя людзі з Еўропы – у свой час у Часопісе друкавалася інтэрв’ю з іспанкай, студэнткай беларускай філалогіі ў Варшаўскім універсітэце.

Тады як яно так – у Варшаве ці Любліне пакуль ніхто не думае касаваць беларусістыкі, хаця яна там перадусім для палякаў, а ў Беластоку не цікавіць яна ні нашых беларусаў, ні палякаў. І гэтую менавіта праблему найперш трэба вырашыць – хаця невядома ці нават ужо ўдасца – каб быў тут адпаведны клімат для беларушчыны наогул. (юх)

Etnofilologia białoruska od najbliższego roku akademickiego ma szansę dołączyć do oferty kształcenia wydziału filologicznego Uniwersytetu w Białymstoku. Trwa rekrutacja na nowy kierunek; od 17 maja do 11 lipca w systemie internetowym zarejestrowano jedynie 7 kandydatów; kolejna rekrutacja ma trwać od 1 sierpnia do 22 września. Zgodnie z uchwałą rekrutacyjną UwB, aby dana specjalność mogła być prowadzona na uczelni, potrzebnych jest co najmniej 30 studentów (w wyjątkowych sytuacjach ta liczba może być zmniejszona). Specjalizacja ta zastąpić ma istniejącą do tej pory filologię białoruską, która od dłuższego czasu nie cieszyła się zainteresowaniem kandydatów. Ma być specjalnością w ramach filologii białoruskiej. Podobna etnofilologia – kaszubska – jest prowadzona od roku akademickiego 2013/2014 na Uniwersytecie Gdańskim. Czyt. str. 8

22 i 23 lipca w Gródku odbył się 27. Festiwal Muzyki Młodej Białorusi Basowiszcza. Na scenie zaprezentowało się ponad 20 zespołów z Białorusi, Polski, Ukrainy i Serbii, w tym m.in. Brutto, Krambambula, Dzieciuki, Re1ikt, :B:N, Znicz, Ilo&Friends, Zero-85, Jazzombie, Hańba, Erik and the Worldly Savages. W konkursie wzięło udział pięciu wykonawców (wcześniej w Mińsku odbyły się eliminacje, w których wystartowało 40 kapel) – jury nagrodziło zespół .K z Grodna, który jednoosobowo reprezentował Jauhien Kuczmienia. Zarówno w piątek, jak i sobotę po koncertach można było bawić się przy muzyce prezentowanej przez didżejów. Koncertom towarzyszyły ponadto „BASmieżża”, wydarzenia kulturalne dodatkowo wzbogacające festiwal. I tak na scenie Gminnego Centrum Kultury w Gródku obejrzeć można było spektakl Teatru Czrevo „Ksenia”, inspirowany postacią prawosławnej świętej – Kseni Petersburskiej. Były też m.in. pokazy białoruskiej animacji, warsztaty teatralne, prezentacja niezależnych wydawnictw z Białorusi, w zaaranżowanych kramach można było kupić płyty, koszulki i rozmaite gadżety. Głównym organizatorem Basowiszcza jest Białoruskie Zrzeszenie Studentów; impreza odbyła się dzięki wsparciu MSWiA.

basow_znich

Басовішча 2016. Гурт Зніч і публіка фестывалю ў гарадоцкім Барыку (Радыё Рацыя)

W dniach 22-24 lipca w Czeremsze odbył się XXI Festiwal Wielu Kultur i Narodów „Z Wiejskiego Podwórza”. Jak co roku na scenie zaprezentowali się wykonawcy muzyki folkowej i etnicznej z całego świata: Turcji, Iranu, Węgier, Bułgarii, Wenezueli i Zimbabwe. Koncertom towarzyszyły warsztaty rękodzieła, pokazy filmów, konkursy oraz turniej błotnej piłki nożnej. Organizatorem festiwalu jest Stowarzyszenie Miłośników Kultury Ludowej we współpracy z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Czeremsze. Impreza dofinansowana została przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W dniach 21-24 lipcabasow odbył się największy w naszym regionie kolarski etapowy wyścig szosowy juniorów „Niemen”. W tym roku start był w białoruskim Grodnie, a ostatni etap odbył się na ulicach Białegostoku. W wyścigu wystartowali zawodnicy z Polski, Białorusi, Ukrainy i Mołdawii. Wyścig wygrał Filip Maciejuk, kolarz klubu KS Pogoń Mostostal Puławy.

W dniach 26-31 lipca w Białymstoku odbyła się kolejna edycja Międzynarodowego Festiwalu Muzyki, Sztuki i Folkloru „Podlaska Oktawa Kultur”. W tym roku zaprezentowały się 24 zespoły z 12 krajów, po raz pierwszy z Włoch, Cypru, Węgier, Rumunii i Maroka, a oprócz tego z Turcji, Ukrainy, Białorusi, Rosji i Słowacji. Organizatorem imprezy jest Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w Białymstoku.

30 lipca w uroczysku Boryk w Gródku odbyła się kolejna odsłona Siabrouskaj Biasiedy. Na scenie zaprezentowało się kilkadziesiąt zespołów z regionu, goście z Białorusi oraz – w ramach Podlaskiej Oktawy Kultur – zespół pieśni i tańca Fili Camarasului (Rumunia). Koncertom towarzyszyły konkursy: literacki w języku białoruskim, na najsmaczniejszą potrawę regionalną, na najładniejszy „karawaj”. Organizatorem imprezy jest Gminne Centrum Kultury w Gródku.

oktawa

У ліпенскай Падляшскай актаве культур традыцыйна ўдзельнічалі таксама калектывы з Беларусі (Фота Міры Лукшы)

30 lipca po raz ósmy odbył się Festiwal Muzyki Rockowej „Rockowisko”. Na scenie hajnowskiego amfiteatru wystąpiło kilkanaście kapel z regionu, kraju i zagranicy (w tym znana polska grupa Dezerter oraz białoruski zespół Dzieciuki). Organizatorem imprezy jest Stowarzyszenie Kulturalne Tybel  we współpracy z Muzeum i Ośrodkiem Kultury Białoruskiej w Hajnówce i Hajnowskim Domem Kultury

W dniach 29-30 lipca odbyły się XIV Białowieskie Integracje Artystyczne „Peretocze”. Podczas koncertów zaprezentowało się kilkunastu wykonawców z Polski, Białorusi, Litwy i Rosji. Organizatorem imprezy jest Fundacja „Muzyka Cerkiewna”.

W dniach 31 lipca – 14 sierpnia odbyła się kolejna edycja Objazdowego Festiwalu Teatralnego Wertep. Plenerowe spektakle grane były w tym roku w Kleszczelach, Policznej, Dubiczach Cerkiewnych, Orli, Hajnówce i Bielsku Podlaskim. W sumie wystawiono 20 przedstawień w wykonaniu kameralnych teatrów z Polski, Włoch, Rosji, Słowacji i Francji. Organizatorem imprezy jest Stowarzyszenie Pocztówka z Policznej.

Od 2 do 31 sierpnia w jedynej oryginalnej chacie wsi Łuka, zatopionej podczas tworzenia Zalewu Siemianówka, można było obejrzeć wystawę fotograficzną „Jak wiejski fotograf”. Jej autorem jest Kacper Bieryło, student fotografii prasowej, reklamowej i wydawniczej na Uniwersytecie Warszawskim. Na stworzony przez niego cykl składa się ponad dwadzieścia czarno-białych portretów – papierowych negatywów – przedstawiających mieszkańców dawnej Łuki oraz ludzi związanych emocjonalnie z tym miejscem. Fotograf dotarł do tych osób, mieszkających dziś w różnych miejscach, sfotografował  je i stworzył portrety, które zawisły w starej chacie.

6 sierpnia w Kruszynianach odbyła się największa impreza kulturalna polskich Tatarów – Sabantuj, czyli Święto Pługa. Przybyły na nią setki turystów i gości nie tylko z Podlasia, ale i całej Polski, a także z zagranicy (Białorusi, Litwy, Rosji i Tatarstanu). Oprócz występów tatarskich artystów i kulinarnych akcentów, można też było obejrzeć rekonstrukcję epizodów bitwy pod Chocimiem z 1621 r. Główną organizatorką jubileuszowego 10. Sabantuj była Dżenneta Bogdanowicz, właścicielka Tatarskiej Jurty, restauracji w Kruszynianach.

knarydy

У ноч з 31 ліпеня на 1 жніўня цалкам згарэла праваслаўная капліца ля вёскі Кнарыды. Прычыны гэтага жудаснага здарэння высветляюцца камендантурай паліцыі ў Бельску (Радыё Рацыя)

9 i 10 sierpnia w monasterze męskim Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu odbyły się doroczne uroczystości święta ku czci Supraskiej Ikony Matki Bożej. Jak co roku przybyły na nie rzesze pątników, w tym również w pieszych pielgrzymkach, a także w piątej już pielgrzymce kaja
kowej z Gródka. Głównej liturgii przewodniczył prawosławny metropolita warszawski i całej Polski abp Sawa w otoczeniu hierarchów z kraju i zagranicy (Rosji i Ukrainy) oraz bardzo licznie zgromadzonego duchowieństwa i wiernych.

19 sierpnia na Świętej Górze Grabarce odbyły się uroczystości Święta Przemienienia Pańskiego. Głównemu nabożeństwu odprawianemu w trzech językach – cerkiewnosłowiańskim, greckim i arabskim – przewodniczył metropolita warszawski i całej Polski abp Sawa, w asyście biskupów, wraz z patriarchą Antiochii i Całego Wschodu Janem X. Uczestniczyli w nim również duchowni z Rosji, Białorusi, Litwy, Ukrainy i Czech. Dzień wcześniej na Świętą Górę dotarły pielgrzymki z całej Polski i zagranicy. W tym roku oprócz tradycyjnie obecnych tu polskich żołnierzy można było też spotkać wojskowych z Litwy, Ukrainy, Czech oraz Słowacji; ci ostatni przybyli ze swoim ministrem obrony narodowej.

pierapiolka1730006

„Беларускія фольк-сустрэчы” 6 жніўня прайшлі другі раз у Міхалове. У гарадскім амфітэатры выступілі аматарскія калектывы, капэлы ды гурты з Беласточчыны і Беларусі. На здымку танцавальны гурт „Перапёлка” з Гайнаўскага дому культуры (Фота Міры Лукшы)

W dniach 26-27 sierpnia w Krynkach odbył się XVII Tryjaloh. Forum dyskusyjne tym razem było poświęcone roli języka białoruskiego w życiu konfesyjnym Białorusinów, w tym wyrugowaniu go z życia cerkiewnego na Białostocczyźnie i w Białorusi. Temat dyskusji brzmiał „Czy Pan Bóg nie rozumie po białorusku”. Wzięli w niej udział naukowcy, literaci, dziennikarze, artyści, duchowni i filozofowie z Białostocczyzny i Białorusi. Tryjaloh zainaugurował wernisaż „Pahanstwa” grodzieńskiego fotografika Andreja Lankiewicza. Zwieńczeniem imprezy był koncert muzyczny. Zagrali Re1ikt i Siarżuk Dauhuszau z Białorusi oraz Michał Jacaszek i białoruski zespół Pot Mone. Przedsięwzięcie zorganizowała Fundacja Villa Sokrates z Krynek, a dofinansowały je Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Województwo Podlaskie

27 sierpnia w przygranicznych Narejkach w gm. Gródek odbył się IX Zajazd do Naraju. Tym razem to literacko artystyczne spotkanie literatów i publicystów było poświęcone m.in. zbliżającym się (10 września) 70. urodzinom głównej jej organizatorki, Tamary Bołdak-Janowskiej. Мы таксама шчыра і сардэчна віншуем нашу супрацоўніцу (рэд.).

O ponad 20 proc. spadły w porównaniu z rokiem ubiegłym wydatki „zakupowych turystów” z Białorusi w przygranicznych sklepach na Podlasiu – wynika z danych Izby Celnej w Białymstoku. Podróżni stamtąd wywieźli towary o łącznej wartości prawie 576 mln zł (w I poł. 2015 r. było to ok. 727 mln zł). Ten mocno zauważalny spadek jest następstwem obowiązującego od kwietnia tego roku dekretu prezydenta Łukaszenki, ograniczającego znacznie wartość towarów, które można wwieźć do Białorusi. Coraz więcej wydają w Polsce za to Niemcy, Ukraińcy, Litwini, Słowacy i Czesi.

W sierpniu odkryto na Podlasiu nowe ogniska afrykańskiego pomoru świń (ASF). Pojawiły się one w gminie Choroszcz oraz Mielnik. Tym razem czynnikiem zakażenia był – nie tak jak dotychczas – dzik, lecz człowiek. Zostało złożone tej sprawie zawiadomienie do prokuratora generalnego i ABW.

dsc_0039

Трыялог 2016 у Крынках. На здымку: Ірына Дубянецкая, праф. Уладзімір Паўлючук, Аляксей Фралоў і вядучы Міхал Андрасюк (Фота Юркі Хмялеўскага)

Hajnowski marcinek – tradycyjny wypiek z okolic Puszczy Białowieskiej – został wpisany na ministerialną Listę Produktów Tradycyjnych. Wpisywane są na nią produkty stanowiące element dziedzictwa kulturowego regionu, które wytwarzane są tradycyjnymi metodami, wykorzystywanymi co najmniej od 25 lat. W całym kraju zarejestrowane są 1582 produkty tradycyjne, z naszego regionu 63 (np. babka ziemniaczana, ser koryciński, sękacz).

Od nowego roku akademickiego rusza nowy kierunek studiów podyplomowych na wydziale filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku – literatura i kultura Podlasia. Studia przeznaczone są dla absolwentów wyższych uczelni różnych kierunków studiów. Mają uzupełnić posiadane już umiejętności o elementy wiedzy na temat regionu (w tym historii i dziedzictwa kulturowego). Zdaniem władz uczelni, studia te mogą pomóc w pracy w placówkach kulturalnych, edukacyjnych, administracji samorządowej, marketingu regionalnym, turystyce, mediach czy organizacjach pozarządowych.

 

W kraju. 19 i 20 lipca z wizytą w Warszawie przebywała wiceminister spraw zagranicznych Białorusi Alena Kupczyna. Spotkała się m.in. z szefem polskiej dyplomacji ministrem Witoldem Waszczykowskim – tematem rozmów były kwestie dwustronne, sytuacja mniejszości polskiej w Białorusi oraz bezpieczeństwo regionalne. W trakcie tej wizyty zostało podpisane „Porozumienie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi o współpracy w dziedzinie edukacji”. Jak zapowiedział białoruski minister edukacji Michaił Żurawkow, umowa stworzy większe możliwości studiowania i odbywania staży przez Polaków na uczelniach białoruskich i Białorusinów w Polsce oraz umożliwi rzetelniejsze konsultowanie treści podręczników do historii. Umowa wejdzie w życie dopiero po jej ratyfikacji przez obie strony, nie wcześniej niż za kilka miesięcy – jej szczegóły nie są na razie znane.

24 lipca po długiej chorobie zmarł ordynariusz prawosławnej diecezji przemysko-nowosądeckiej arcybiskup Adam (Dubec). 27 lipca sanockiej katedrze odbyły się uroczystości pogrzebowe pod przewodnictwem metropolity warszawskiego i całej Polski Sawy. Ciało abp Adama zostało przewiezione do cerkwi pw. św. Włodzimierza w Krynicy Zdroju i złożone w krypcie pod świątynią. Nowym ordynariuszem diecezji, której nazwę zmieniono na przemysko-gorlicką, będzie jej dotychczasowy wikariusz, biskup Paisjusz. Ingres na biskupią katedrę ma się odbyć 6 września. Zmarły abp Adam (Aleksander Dubec) urodził się w 1926 r. we wsi Florynka w Beskidzie Niskim. Święcenia kapłańskie przyjął w 1965 r., a w roku 1983 został ordynariuszem nowo utworzonej diecezji przemysko-nowosądeckiej.

Rusza program transgraniczny
Od 11 października samorządy oraz organizacje pozarządowe będą mogły składać wnioski o dofinansowanie w Programie Polska – Białoruś – Ukraina 2014-2020. Do podziału jest ponad 80 mln euro, a wymagany wkład własny to tylko 10 proc. Konkurs obejmie cztery cele tematyczne:
• Promocja kultury lokalnej i zachowanie dziedzictwa historycznego (CT3) – 14,84 mln euro,
• Poprawa dostępności regionów, rozwoju trwałego i odpornego na klimat transportu oraz sieci i systemów komunikacyjnych (CT7) – 28,32 mln euro,
• Wspólne wyzwania w obszarze bezpieczeństwa i ochrony (CT8) – 14,53 mln euro,
• Promocja zarządzania granicami oraz bezpieczeństwem na granicach, zarządzanie mobilnością i migracjami (CT10) – 23,79 mln euro,
Wnioski należy składać wspólnie z partnerami zagranicznymi, a działania muszą być kompatybilne. Nasze samorządy przejawiają duże zainteresowanie tym programem, licząc przede wszystkim na pozyskanie środków na poważne inwestycje infrastrukturalne (budowę dróg, szlaków i obiektów turystycznych, zakup pojazdów i wyposażenia w sferze bezpieczeństwa publicznego, medycznego i pożarowego).

Wraz z nimi fundusze na podobne działania planują pozyskać partnerzy. Nasze gminy najwięcej mają takich w Białorusi. Są to przeważnie tamtejsze jednostki administracyjne (rejony i obwody). Liczne organizacje pozarządowe, w tym nasze białoruskie, także mają partnerów ze swego sektora w Białorusi. Program transgraniczny także im daje szansę zdobycia funduszy na wspólne działania, przede wszystkim w zakresie promocji kultury lokalnej i zachowania dziedzictwa historycznego.

Partnera na Podlasiu do wspólnych działań poszukują za naszym pośrednictwem m.in. Literacko-Krajoznawcze Muzeum w Hudziewiczach oraz katedra turystki Państwowego Uniwersytetu Janki Kupały w Grodnie. Wśród ich propozycji są utworzenie sześciu nowych ekspozycji muzealnych oraz postawienie pomnika Maksima Bahdanowicza w Grodnie.

Pozyskanie środków z programu transgranicznego jest niełatwe, gdyż wnioski muszą być składane w języku angielskim. Wymagana też jest obszerna dokumentacja projektowa, przede wszystkim techniczna. Samorządy, dysponując specjalistami, mają łatwiejsze zadanie niż organizacje pozarządowe.
Program ten jest dużą szansą dla naszych gmin na realizację kosztownych przedsięwzięć. Władze Bielska Podlaskiego mogą na przykład w jego ramach złożyć wniosek, dotyczący budowy w tu mieście nowego domu kultury. Łatwo tu będzie wykazać cel promocji kultury i zachowania dziedzictwa historycznego, zważywszy na dominującą w działalności kulturalnej miasta aktywność kultury białoruskiej.

Nabór wniosków potrwa do końca roku. Drugi nabór będzie od 1 października do 31 grudnia 2018 r. (budżet 29,36 mln euro). 1 grudnia 2017 r. zostanie ogłoszony kolejny nabór, potrwa do końca lutego 2018 r., dotyczyć będzie małych projektów z budżetem 5,2 mln euro. Obejmie on tylko jeden cel tematyczny – promocję kultury i zachowanie dziedzictwa historycznego. Właśnie ten nabór wydaje się być adresowany przede wszystkim do organizacji pozarządowych. Poziom dofinansowania małych projektów wyniesie od 20 tys. do 60 tys. euro.

10 sierpnia Urząd do Spraw Cudzoziemców udostępnił najświeższe dane dotyczące liczby cudzoziemców z prawem pobytu w Polsce. Wzrosła ona w ciągu ostatnich trzech lat o blisko 90 tys. osób (o 61 proc.) – ze 146 tys. do ponad 234 tys. Dane nie uwzględniają osób przebywających w Polsce na podstawie wiz. Z ważnymi dokumentami pobytowymi przebywają w Polsce najliczniej obywatele Ukrainy – 84 tys., Niemiec – 23 tys., Białorusi – 11 tys., Rosji – 10 tys., Wietnamu – 9 tys., Włoch – 7 tys., Chin – 6 tys., Francji – 5,5 tys., Wielkiej Brytanii i Bułgarii – po 5 tys.

Lawinowo rośnie liczba legalnie zatrudnianych przez polskie firmy Białorusinów. I tak, jeszcze rok temu polskie firmy zatrudniały około tysiąca Białorusinów co kwartał, latem ubiegłego roku to było już 1500 osób, w pierwszym kwartale tego roku blisko 3 tysiące, a w drugim kwartale już ponad 5 tysięcy. Niekwestionowanymi liderami na rynku zatrudnienia osób z zagranicy są Ukraińcy – w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy polskie firmy deklarowały chęć zatrudnienia blisko miliona osób z Ukrainy (oficjalne dane z ministerstwa pracy).

 

W Republice Białoruś. 1 lipca rozpoczął się proces denominacji białoruskiej waluty. Rubel stracił cztery zera. W ten sposób władze kraju chcą m.in. walczyć z bardzo wysoką inflacją. Do tej pory najwyższym nominałem był w Białorusi banknot o wartości 200 tys. rubli, najniższym zaś 100-rublowy. Po denominacji banknoty będą miały nominały od 5 do 500 rubli. Będą też jedno- i dwurublowe monety. Kopiejki będą miały nominały od 1 do 50.

Jarosław Książek został nowym konsulem RP w Grodnie. Urodzony w 1957 r. dyplomata jest doktorem nauk humanistycznych. Pracował m.in. na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1993 r. jest związany z Ministerstwem Spraw Zagranicznych.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ваўкавыск, лета 2016. 11-га верасня пройдуць у Беларусі парламенцкія выбары. За сто дзесяць крэслаў у беларускім парламенце змагаюцца больш за 520 кандыдатаў (Фота Юркі Хмялеўскага)

Niepokojące wieści z placu budowy elektrowni atomowej w Ostrowcu. Po upadku podczas montażu na początku lipca korpusu reaktora jądrowego o wadze 330 t z wysokości kilku metrów na betonowy fundament, białoruskie władze postanowiły go wymienić na nowy. Informację tę – przez dwa tygodnie utrzymywaną w tajemnicy – potwierdził minister energii Białorusi Władimir Patupczik. W związku z tym niebezpiecznym incydentem Departament Bezpieczeństwa Państwowego Litwy wręczył ambasadorowi Białorusi w tym kraju notę protestacyjną (elektrownia powstaje 50 km od Wilna).

23 lipca w Mińsku został pochowany białoruski dziennikarz Paweł Szeremet, zabity 20 lipca w zamachu bombowym w Kijowie. Miał 44 lata. Do cerkwi Wszystkich Świętych przyszło pożegnać go około tysiąca osób, wśród nich białoruscy i rosyjscy politycy opozycyjni, a także oficjalna delegacja z Kijowa od prezydenta Poroszenki oraz ukraińscy deputowani. Uroczystość relacjonowały niezależne media białoruskie, ekipy z Ukrainy i z Rosji. Przyszło wielu młodych dziennikarzy. Paweł Szeremet zginął w samochodzie, którym jechał przez centrum Kijowa, gdy eksplodował podłożony w nim ładunek wybuchowy. Samochód należał do szefowej gazety internetowej „Ukraińska Prawda”, Ołeny Prytuły; nie było jej w aucie w chwili eksplozji. Urodzony w Mińsku dziennikarz, autor filmów dokumentalnych i książek, od pięciu lat mieszkał w Kijowie, pracował dla „Ukraińskiej Prawdy”, był też prezenterem Radia Wiesti. Swoją pracę dziennikarską rozpoczął w Białorusi, a jego konflikt z władzami oraz krytyczne materiały o prezydencie Łukaszence sprawiły, że wyjechał z ojczyzny i przez lata mieszkał w Rosji. Był założycielem znanego opozycyjnego portalu internetowego Biełorusskij Partizan.

Jedyny niezależny białoruski ośrodek badawczy NISEPI zaprzestał swojej działalności. Decyzja ta, podjęta tuż przed wrześniowymi wyborami parlamentarnymi, podyktowana była kłopotami finansowymi oraz – jak poinformowało kierownictwo ośrodka – coraz częstszymi przypadkami zastraszania ankieterów. 31 lipca stacja Białoruś 1 pokazała film dokumentalny „Prymat NISEPI”, w którym padły zarzuty wobec ośrodka, że nie prowadzi żadnych badań, opiera się w swoich analizach na sfabrykowanych danych i jest finansowany przez zachodnie fundacje. W dokumencie ujawniono nagrania rozmów z ankieterami, którzy przyznali się do manipulacji. Zdaniem Aleha Manajeua – szefa NISEPI – stoją za nim służby specjalne. NISEPI był jedyną niepaństwową pracownią, która od 1992 r. prowadziła regularne badania dotyczące preferencji politycznych Białorusinów. W 2005 r. zlikwidowano ją decyzją sądu najwyższego. Manajeu zarejestrował wówczas NISEPI na Litwie i nadal kontynuował pracę.

W dniach 2-4 sierpnia z oficjalną wizytą w Mińsku przebywała delegacja polskiego Sejmu z wicemarszałkiem Ryszardem Terleckim (PiS) na czele. Spotkała się z przewodniczącym białoruskiej Izby Reprezentantów Uładzimirem Andrejczanką i wiceministrem spraw zagranicznych Aleną Kupczyną, a także z metropolitą mińsko-mohylewskim Tadeuszem Kondrusiewiczem. Białoruska Izba Reprezentantów nie jest uznawana przez kraje UE od 1996 r., kiedy to prezydent Aleksander Łukaszenka zmienił konstytucję, po czym rozwiązał ostatni demokratycznie wybrany parlament. Wyborów w 2012 r. nie uznały ani OBWE, ani Parlament Europejski – nie spełniły one demokratycznych standardów. Kontakty polskiego parlamentu z białoruskim skrytykowała tamtejsza opozycja oraz polscy posłowie z PO i PSL – uznały je za wsparcie dla reżimowej, niedemokratycznej instytucji przed ogłoszonymi na wrzesień wyborami.

3 sierpnia białoruski Komitet Śledczy poinformował, że prowadzi dochodzenie przeciw Uładzimirowi Kondrusiowi pod zarzutem udziału w zamieszkach w wieczór wyborczy 19 grudnia 2010 r. Kondruś, 39-letni mieszkaniec miasteczka Rudensk leżącego koło stolicy, jest przetrzymywany w areszcie od 14 czerwca. Przyczynił się do tego po części niezależny tygodnik „Nasza Niwa”, który w marcu br. opublikował w internecie zdjęcie Kondrusia, uczestniczącego w proteście 25 marca 2016 r. w Mińsku, a obok jego zdjęcia z 19 grudnia 2010 r. Zatrzymanemu grozi do ośmiu lat więzienia.

Prezydent Aleksander Łukaszenka podpisał dekret, zgodnie z którym obcokrajowcy chcący zwiedzić białoruską część Kanału Augustowskiego będą mieli prawo przebywać w Białorusi bez wiz w okresie do pięciu dni. Z Polski bez wiz będzie można wjechać na terytorium Białorusi przez przejście graniczne Rudawka-Lesnaja, położone na Kanale Augustowskim, oraz przez przejście Kuźnica-Bruzgi. Nowe prawo wejdzie w życie za dwa miesiące i ma obowiązywać do 31 grudnia 2017 roku z możliwością przedłużenia na czas nieokreślony.

Nowoczesne wieloprowadnicowe wyrzutnie rakietowe, mogące jednocześnie dokonać punktowego uderzenia na osiem celów, położonych w odległości od 50 do 200 km, trafiły do Osipowicz pod Mińskiem, do stacjonującej tam 336. rakietowej brygady artyleryjskiej. „Polonezy” – bo tak się nazywają te systemy – to efekt białorusko-chińskiej współpracy wojskowej. Wyrzutnie mają być przeznaczone nie tylko na potrzeby własnej armii, lecz również na sprzedaż.

Managerowie jednej z najstarszych i największych białoruskich firm informatycznych IBA (Siarhej Akulin – dyrektor generalny IBA IT Park oraz Siarhej Liaucieu – dyrektor generalny IBA Minsk) trafili do aresztu. Są oskarżeni o uchylanie się od płacenia podatków. Wcześniej do aresztu trafili dyrektorzy należącego do państwa, największego w Białorusi banku – Białoruśbank – pod zarzutem łapówkarstwa. Firma IBA dostarcza Białoruśbankowi usługi teleinformatyczne.

Od 4 września zacznie kursować pociąg relacji Grodno-Kraków. Z Grodna pociąg będzie wyjeżdżać o 15:32, a przyjeżdżać do Krakowa o 23:04. Po drodze zatrzyma się w Kuźnicy, w Białymstoku i w Warszawie. Z powrotem będzie ruszać w trasę o 4:46, aby przybyć do stacji końcowej o 14:22. Pod koniec 2015 r., ze względu na ich nierentowność, zawieszono połączenia kolejowe z Grodna do Białegostoku.

 

Na świecie. Amnesty International opublikowała raport o przestrzeganiu wolności słowa i ochronie prywatności w Internecie i podczas rozmów telefonicznych w Białorusi. Wynika z niego, że wszystkie największe firmy telekomunikacyjne (w tym również zagraniczne) umożliwiają białoruskiemu rządowi bezprawną inwigilację. KGB i inne służby bezpieczeństwa posiadają swobodny, stały i zdalny dostęp do rozmów w czasie rzeczywistym oraz danych przechowywanych w telefonach i sieciach internetowych. Białoruskie prawo zobowiązuje operatorów do zapewnienia zgodności ich sieci z systemem technicznym SORM, który umożliwia władzom dostęp do połączeń telefonicznych bez potrzeby zwracania się do operatora z prośbą o ich udostępnienie czy informowania go o ich pobieraniu. Raport AI stwierdza, że władze tłumią przy ich pomocy odmienne poglądy obywateli i ograniczają wolność słowa oraz wzywa rząd Białorusi do zapewnienia mechanizmów umożliwiających sprawowanie kontroli nad prowadzoną inwigilacją w zgodzie z międzynarodowymi normami praw człowieka.

Białoruś uplasowała się na 40. miejscu w klasyfikacji medalowej XXXI Igrzysk Olimpijskich w Rio. Białoruscy sportowcy zdobyli jeden złoty medal, cztery srebrne i cztery brązowe (Polska znalazła się na 33 miejscu).

W kalifornijskiej szkole dzieci będą uczyły się języka białoruskiego. Według informacji białoruskiego MSZ, na zajęcia w mieszczącej się na przedmieściach Sacramento szkole Community Outreach Academy, będą uczęszczać dzieci emigrantów z Białorusi. W realizacji projektu pomogły ambasada Białorusi w USA oraz władze miejskie Grodna, przekazując amerykańskiej szkole pomoce naukowe.

Minął miesiąc

W regionie. W dniach 25-27 marca na Świętej Górze Grabarce odbyło się doroczne modlitewne spotkanie maturzystów. Wzięła w nim udział około setka młodych ludzi, którzy modlili się o powodzenie na maturze. Spotkanie zorganizowało Bractwo Młodzieży Prawosławnej.

1 kwietnia w Podlaskiem ruszył odstrzał sanitarny dzików w ramach walki z wirusem ASF. W całym  regionie odstrzelonych ma być ponad 1,7 tys. dzików. Podlaskie jest jak dotąd jedynym województwem, gdzie wystąpił wirus afrykańskiego pomoru świń u dzików (90 przypadków), odnotowano też trzy ogniska tego wirusa u trzody chlewnej. Z tego powodu w wielu gminach rolnicy nie mogą hodować trzody chlewnej. By walczyć z ASF, minister rolnictwa zdecydował o odstrzale sanitarnym 40 tys. dzików w obszarze o szerokości 50 km wzdłuż granicy z Białorusią i Ukrainą. Obejmuje on łącznie 312 gmin.

15 kwietnia w ramach Dyskusyjnego Klubu AB-BA (stowarzyszenia na rzecz dzieci i młodzieży uczącej się języka białoruskiego w Białymstoku) odbyło się spotkanie z Viktorem Sazonavym, pisarzem, działaczem społecznym, obrońcą praw człowieka z Grodna. Tematem spotkania było białostocko-grodzieńskie sąsiedztwo oraz prezentacja najnowszej książki gościa „Bajdy sąsiedzkie”.

teatrkoncki1680612

Spektakl „Biała siła, czarna pamięć” Teatru Dramatycznego w Białymstoku przed premierą wywołał protesty środowisk narodowych. Ale publiczność po obejrzeniu przyjęła go długimi owacjami na stojąco (Фота Мацея Халадоўскага)

W połowie kwietnia w cerkwi Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w monasterze w Supraślu rozpoczęła się rekonstrukcja słynnych supraskich fresków. Prace zostały zlecone artystom z Belgradu, specjalizującym się w malowaniu fresków. Monaster zaangażował wykonawców właśnie z Serbii, ponieważ autorem oryginalnych fresków był Nektariusz z Bałkanów. Specjaliści z Belgradu zapoznali się najpierw z historią powstania fresków w cerkwi Zwiastowania NMP, wykonali już próbne freski i najprawdopodobniej w maju przystąpią do prac, które potrwają kilka lat. Jest to niezwykle trudne zadanie zarówno pod względem technicznym, jak i historycznym. Supraskie freski zostaną odtworzone na podstawie archiwalnych zdjęć cerkwi z początku ubiegłego wieku oraz podobnych kompozycji, które zachowały się w cerkwiach serbskich.

16 kwietnia w Teatrze Dramatycznym w Białymstoku odbyła się premiera spektaklu „Biała siła, czarna pamięć”, zrealizowanego na podstawie zbioru reportaży Marcina Kąckiego, wydanego pod tym samym tytułem. Przypomnijmy, iż Kącki opisał w nim przykłady trudnych relacji polsko-białoruskich i polsko-żydowskich, zarówno w kontekście historycznym, jak i współcześnie. Spektakl wyreżyserował Piotr Ratajczak, scenariusz napisał Piotr Rowicki. Przed premierą prawicowe środowiska Białegostoku protestowały przeciwko spektaklowi, żądając jego zdjęcia z afisza.

Tego samego dnia około czterystu osób z całej Polski przemaszerowało ulicami miasta z okazji 82. rocznicy powstania Obozu Narodowo-Radykalnego. Członkowie ONR-u wcześniej wzięli udział we mszy w katedrze, którą celebrował ksiądz Jacek Międlar, duszpasterz narodowców. Władze kurii metropolitalnej odcięły się od wszelkich wypowiedzi wspomnianego księdza oraz skrajnie nacjonalistycznych poglądów głoszonych przez uczestników marszu. Pochód ONR-owców był szeroko komentowany przez ogólnopolskie media, wielu zaś polityków wspominało o konieczności delegalizacji ONR-u, który głosi hasła nienawiści na tle rasowym, religijnym i narodowym. Czyt. niżej.

Powiało grozą

Działacze Obozu Narodowo-Radykalnego wybrali Białystok na kwietniowe obchody 82. rocznicy założenia tej skrajnie prawicowej polskiej organizacji, która pod szyldem „wielkiej Polski” propaguje też rasizm, antysemityzm i ksenofobię. Niecałe dwa miesiące wcześniej w spokojnej Hajnówce współorganizowali oni kontrowersyjny marsz Żołnierzy Wyklętych, odebrany przez naszą mniejszość jako prowokacja.

Rodzi się pytanie, skąd wziął się w ostatnim czasie ten wzrost aktywności narodowców na Podlasiu – regionie uchodzącym w kraju za najbardziej różnorodny i barwny wielokulturowo. Bo jeszcze dwa lata temu ONR tu wcale nie istniał, podlaska brygada zawiązała się dopiero w 2014 r. Teraz tworzą ją młodzi ludzie z Białegostoku, Suwałk, Łomży, Augustowa, Siemiatycz i Hajnówki. Nie ma wśród nich oczywiście nikogo niepolskiej narodowości. I choć członkowie brygady twierdzą, że „nic przeciwko mniejszościom na Podlasiu nie mają”, to ich marsze w oczach naszej społeczności, a także litewskiej, romskiej czy tatarskiej, jednoznacznie są przejawem nietolerancji i ksenofobii. Narodowcy, maszerując na początku kwietnia przez centrum Białegostoku, skandowali między innymi: „Opamiętaj się rodaku – Polska tylko dla Polaków!”. Były to na razie okrzyki antyimigranckie, ale oby nie zostały wkrótce skierowane także przeciwko mniejszościom tu obecnym.
Co prawda ruch ten w naszym regionie nie jest znowu tak liczny, bo w marszach uczestniczy nie więcej jak sto kilkadziesiąt osób, ale jest bardzo głośny. Ich okrzyki budzą lęki i obawy naszej i pozostałych mniejszości w regionie, mimo że hasła te, jak przekonują działacze ONR, skierowane są raczej do napływających do Europy uchodźców islamskich. Mimo to przez takie działania wielokulturowe Podlasie zaczyna być postrzegane w Polsce i Europie jako arena zmagań rasistowskich. Koniecznie należy to zwalczyć w zarodku. Wszyscy żyjemy tu przecież w zgodzie – Białorusini, Polacy, prawosławni, katolicy i pozostałe mniejszości narodowe i wyznaniowe – choć różnimy się językowo, kulturą, zwyczajami i czasem tylko inaczej postrzegamy wydarzenia historyczne.

Póki co podczas marszów narodowców na Podlasiu do poważnych incydentów nie dochodzi, ale państwo, w którym żyjemy, powinno być czujne, aby sytuacja nie wymknęła się spod kontroli. Same zapewnienia i oświadczenia władz nie wystarczą.

Jerzy Chmielewski

20 kwietnia miało miejsce spotkanie przedstawicieli organizacji mniejszości narodowych na Podlasiu z wojewodą Bogdanem Paszkowskim. Liderzy organizacji wyrazili swoje zaniepokojenie aktywnością skrajnej prawicy i takimi zdarzeniami, jak obchody zorganizowane w Białymstoku przez ONR. Temat ten zdominował tegoroczne spotkanie, które w poprzednich latach zazwyczaj poświęcone były głównie mniej kontrowersyjnym problemom, jak np. finansowanie przedsięwzięć kulturalnych i edukacyjnych.

IMGP3982

У святліцы ў Ляўкове Старым у Нараўчанскай гміне дзеткі, моладзь і дарослыя рыхтуючыся да Вялікадня выконвалі вербачкі – „пальмы” і малявалі яйкі (таксама традыцыйным спосабам – у лупінах цыбулі) (Фота Янкі Целушэцкага)

Pion śledczy IPN w Białymstoku skierował do strony białoruskiej wniosek o pomoc prawną w śledztwie dotyczącym tzw. obławy augustowskiej. Formalnie wniosek został skierowany do prokuratury krajowej, a za jej pośrednictwem trafi do prokuratury generalnej Białorusi. Chodzi o przeprowadzenie przez stronę białoruską, na jej terytorium, prac archeologicznych w miejscach wskazanych konkretnymi współrzędnymi geograficznymi, w rejonie wsi Kalety i leśniczówki Giedź. IPN w swoim wniosku o pomoc prawną prosi też o możliwość udziału w tych pracach prokuratora Instytutu oraz biegłego archeologa powołanego w śledztwie dotyczącym obławy, a w przypadku odkrycia szczątków ludzkich o przekazanie ich pionowi śledczemu IPN w Białymstoku.

W dniach 22-24 kwietnia w Operze i Filharmonii Podlaskiej – Europejskim Centrum Sztuki i Białostockim Teatrze Lalek odbyły się V Międzynarodowe Targi Książki w Białymstoku. Wzięły w nich udział najbardziej znaczące polskie wydawnictwa (w sumie zgłosiło się siedemdziesiąt podmiotów). Są to jedyne targi książki po tej stronie Wisły. Zyskały one ponadto status imprezy międzynarodowej, bowiem w targach – tak jak w roku ubiegłym – poza wydawnictwami polskimi, wzięły także udział wydawnictwa z Białorusi.

Od 1 maja przejście graniczne „Lesnaja – Rudawka” stanie się dostępne dla pieszych i rowerzystów. Dotychczas to sezonowe rzeczne przejście na kanale Augustowskim mogli przekraczać jedynie podróżni na kajakach i małych statkach. Jak poinformował szef obwodowych władz grodzieńskich Uładzimir Kraucou, następnym krokiem w rozwoju turystyki regionu stanie się umożliwienie bezwizowego wjazdu w strefie Kanału Augustowskiego oraz w Puszczy Białowieskiej. Strona polska również wyraziła zainteresowanie tą sferą współpracy. Planowane jest rozszerzenie sieci ścieżek rowerowych w celu połączenia z trasami Polski i Litwy. Dzięki udziałowi w programach transgranicznej współpracy, które są finansowane przez Unię Europejską, może powstać międzynarodowa trasa rowerowa. Obecnie startuje ona ze Skandynawii i przebiega przez całą Europę, lecz omija Białoruś.

Rodnaje_slowa

Радыё Рацыя

scenicznaje1680773

15 красавіка ў памяшканні БГКТ ў Беластоку прайшоў 37. конкурс „Сцэнічнае слова”. Вершы і пастаноўкі прэзентавалі вучні сярэдніх школ (Фота Мацея Халадоўскага)

Конкурс „Роднае слова – 2016”
4 красавіка ў Бельскім доме
культуры з удзелам 105 маладых дэкламатараў адбыўся фінал штогадовага дэкламатарскага конкурсу „Роднае слова”. Быў ён арганізаваны ўжо 42-гі раз (ад звыш дзесяці гадоў Таварыствам беларускай культуры, а раней Беларускім грамадска-культурным таварыствам). Цэнтральны конкурс папярэдзілі адборачныя – у Орлі, Бельску-Падляшскім, Гайнаўцы ды Беластоку. Вучні з пачатковых школ і гімназій, якія вывучаюць беларускую мову, спаборнічалі ў трох катэгорыях: дзеці з прадшколляў, класаў I-III, IV-VI ды гімназій.

W wieku 84 lat zmarł Roman Sieńko, znany białostocki fotoreporter prasowy i przedsiębiorca. Od 1957 r. pracował w redakcji „Gazety Białostockiej” (późniejszej „Gazecie Współczesnej”). Jego zdjęcia ukazywały się też w „Nowej Wsi” i prasie ogólnopolskiej, a także w białoruskiej „Niwie”. W 1990 r. założył znany salon samochodowy Sieńko i Syn.

W kraju. Decyzją Świętego Soboru Biskupów PAKP powołano nowych opiekunów duchowych Bractwa Młodzieży Prawosławnej w Polsce. 4 kwietnia miało miejsce oficjalne podziękowanie byłym już opiekunom – abpowi Jakubowi oraz o. Mikołajowi Ostapczukowi. Nowymi opiekunami BMP zostali bp Grzegorz i o. Paweł Szwed.

15 kwietnia, w kulminacyjnym momencie obchodów 1050-lecia Chrztu Polski, odbyło się uroczyste posiedzenie Zgromadzenia Narodowego (połączony Sejm i Senat) w Poznaniu. Wzięły w nim udział najwyższe władze państwowe na czele z prezydentem RP Andrzejem Dudą i premier Beatą Szydło, a także przedstawiciele korpusu dyplomatycznego, delegacje parlamentów z wielu krajów, Episkopat Kościoła rzymskokatolickiego, przedstawiciele innych Kościołów chrześcijańskich i związków wyznaniowych w RP. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny reprezentował metropolita Sawa. Чыт. Ад рэдактара

22 kwietnia w Warszawie Ośrodek KARTA i Dom Spotkań z Historią zorganizowali dyskusję „Uchodźcy w XX wieku i dziś”. W spotkaniu wzięli udział m.in. Doroteusz Fionik – autor książki „Bieżeństwo. Droga i powroty 1915-1922” oraz Aneta Prymaka-Oniszk – dziennikarka; prowadząca portal biezenstwo.pl. Jesienią ukaże się jej książka o bieżeńcach.

Niewykorzystywane atuty
W ostatnich tygodniach odbyły się w Białymstoku wybory rektorów wyższych uczelni publicznych na kolejną kadencję, a także przeprowadzono konkurs na stanowisko dyrektora Książnicy Podlaskiej. Ubiegający się o te funkcje kandydaci, wypowiadając się szeroko w mediach, w zasadzie nie wskazywali, by w swych wizjach zarządzania tymi placówkami uwzględniali wielokulturową specyfikę regionu i jego sąsiedztwo z Białorusią. Te aspekty jakby w ogóle dla nich nie istniały. Kandydaci swoje oferty konkursowe równie dobrze mogliby przedstawić w każdym innym mieście. Czy wynika to z ich niewiedzy i braku świadomości, aby bogactwo kulturowe Podlasia i przygraniczne położenie wykorzystać do podniesienia atrakcyjności kształcenia akademickiego i rozwoju białostockiej nauki, czy też działalności książnicy? A może jest to już na tyle oczywiste, że nie ma potrzeby o tym nawet wspominać?

Nowym rektorem Uniwersytetu w Białymstoku został ekonomista prof. Robert Ciborowski. Jako wyzwania, jakie stoją przed uniwersytetem, wymienił zapewnienie stabilności finansowej uczelni oraz jej umiędzynarodowienie. Warto przypomnieć, że od lat głęboki kryzys przeżywa na tej uczelni białorutenistyka (w ramach filologii wschodniosłowiańskiej, jak też skromniutkiej katedry kultury białoruskiej).

Prof. Lech Dzienis, dotychczasowy rektor Politechniki Białostockiej, został wybrany na kolejną kadencję. Tuż po wyborach przyszło mu się zmierzyć z incydentem na tle rasistowskim, do którego doszło na terenie uczelni podczas obchodów 82-lecia ONR. W ich programie znalazł się bowiem koncert w studenckim klubie „Gwint” zespołu Nordica, który miał promować idee faszyzmu i rasizmu. Biuro ds. współpracy międzynarodowej Politechniki Białostockiej miało ostrzegać zagranicznych studentów programu Erasmus w Białymstoku przed uczestnikami obchodów i zalecało pozostanie w pokojach akademików. Rektor w wydanym oświadczeniu napisał: „Chcę stanowczo zaznaczyć, że hasła i ideały głoszone przez to środowisko (ONR) są naszej, akademickiej społeczności całkowicie obce”.

O fotel dyrektora Książnicy Podlaskiej ubiegało się siedmiu kandydatów. Konkurs wygrała, od początku uznawana za faworytkę, Jolanta Gadek, do niedawna prezes Polskiego Radia Białystok, a wcześniej rzeczniczka wojewody podlaskiego Macieja Żywno. Zastąpi na tym stanowisku Jana Leończuka, który z dniem 1 maja odchodzi na emeryturę. Warto wspomnieć, iż Jan Leończuk szefował Książnicy Podlaskiej od 1998 r. Bardzo często na spotkania autorskie zapraszał białoruskich literatów z Białegostoku, rozwijał też współpracę z instytucjami i organizacjami w Białorusi.

Przeciwko powołaniu Polsko-Białoruskiej Grupy Unii Międzyparlamentarnej zaprotestowali członkowie Parlamentarnego Zespołu do spraw Białorusi, którym kieruje poseł PO Robert Tyszkiewicz. – Nie ma potrzeby tworzenia nowej grupy poselskiej zajmującej się sprawami Białorusi – uważają posłowie. Ich zdaniem obecny krok polskiego sejmu oznacza obniżenie presji wobec władz białoruskich na rzecz wprowadzenia standardów OBWE oraz porzucenie wspierania postulatów demokratycznej opozycji i społeczeństwa obywatelskiego. Czyt. obok

W Republice Białoruś. Przewodniczącego opozycyjnej Zjednoczonej Partii Obywatelskiej Anatola Labiedźkę ukarano karą pieniężną w wysokości 10,5 mln rubli (prawie 2 tys. złotych). Grzywnę wymierzono mu za udział w uroczystościach obchodzonego 25 marca w Mińsku Dnia Woli. Władze spisały też dane wielu innych osób do ukarania za nielegalne przyłączenie się do wiecu, składanie kwiatów itp., m.in. Aleksieja Janukiewicza, Witala Rymaszeuskiego, Anatola Szumczanki, Pauła Siewiarynca i Uładzimira Niaklajewa.

29 marca białoruskie media poinformowały, że Ministerstwo Finansów Białorusi i Eurazjatycki Bank Rozwoju podpisały umowę o udzieleniu Mińskowi kredytu w wysokości 2 mld dolarów ze środków Eurazjatyckiego Funduszu Stabilizacji i Rozwoju. Środki przeznaczone na wsparcie polityki gospodarczej i zmiany strukturalne w rządzie i Narodowym Banku Białorusi będą przekazywane w siedmiu ratach w latach 2016-2018. Transze kredytu mają być spłacone w okresie 10 lat każda, przy obowiązywaniu pięcioletniego okresu karencji. Eurazjatyckim Funduszem Stabilizacji i Rozwoju zarządza Eurazjatycki Bank Rozwoju – międzynarodowa organizacja finansowa, której członkami są Rosja, Kazachstan, Armenia, Białoruś, Kirgistan i Tadżykistan.

31 marca szefowa przedstawicielstwa Unii Europejskiej w Białorusi Andrea Wiktorin poinformowała, że UE przekaże Białorusi w bieżącym roku wsparcie w wysokości 29 mln euro. Jest to prawie dwukrotnie więcej niż w ubiegłym roku. Suma ta obejmuje trzy tzw. priorytety w sferze migracji, regionalnego rozwoju gospodarczego oraz pomocy technicznej.

Sejm wznawia współpracę z parlamentem białoruskim
13 kwietnia ukonstytuowała się Polsko-Białoruska Grupa Parlamentarna. Jej współprzewodniczącymi zostali podlascy posłowie Adam Andruszkiewicz z Kukiz’15 i Mieczysław Baszko z PSL. Tym samym po jedenastu latach przerwy polski parlament nawiązał oficjalną współpracę z białoruskim. Takiej grupy od 2005 roku celowo w Sejmie nie było, bo rozwiązano ją w geście protestu, wobec delegalizacji władz Związku Polaków na Białorusi. Cały czas na Wiejskiej działały jednak zespoły parlamentarne ds. współpracy z Republiką Białoruś. W ostatniej kadencji było ich nawet dwa. Jednemu przewodniczył poseł SLD Eugeniusz Czykwin, a drugiemu poseł PO Robert Tyszkiewicz, który w odróżnieniu od Czykwina ponownie dostał się do Sejmu i nadal przewodniczy takiemu zespołowi. W jego skład wchodzą posłowie PO i PiS. Zaapelowali oni do marszałka Marka Kuchcińskiego o wycofanie się z polsko-białoruskiej grupy bilateralnej, gdyż „nie ustały powody, dla których zawieszono oficjalne kontakty z białoruskim parlamentem”.

Tyszkiewicz zarzucił też, że na czele grupy stanął Adam Andruszkiewicz, młody poseł związany z Ruchem Narodowym. – Jeśli chce zajmować się sprawami białoruskimi, niech najpierw przeprosi za udział w marszu w Hajnówce, który gloryfikował morderców mniejszości białoruskiej w Polsce – powiedział dla mediów.

– Nie zauważyłem, by zespołowi posła Tyszkiewicza udało się załatwić coś konkretnego – ripostował Andruszkiewicz.

W Białorusi kontynuowana jest akcja karania niezależnych dziennikarzy, przygotowujących materiały dla zagranicznych mediów. I tak homelski sąd skazał Łarysę Szczyrakową na karę w przeliczeniu ok. 970 zł za „pracę bez akredytacji” i „nielegalny wyrób produkcji medialnej” (dla TV Belsat). W 2016 r. w stosunku do Łarysy Szczyrakowej wszczęto już pięć podobnych spraw.

Paslannie_lukasz

Штогадовае пасланне Аляксандра Лукашэнкі народу і парламенту паўтары гадзіны ў прамым эфіры транслявалася тэлебачаннем, а затым 2 гадзіны і 40 хвілін адказваў ён на пытанні дэпутатаў за зачыненымі дзвярыма (charter97.org)

2 kwietnia prezydent Łukaszenka złożył prezydentowi Putinowi życzenia z okazji Dnia Zjednoczenia Narodów Białorusi i Rosji. Obchodzone tego dnia święto przypomina o podpisaniu w 1996 r. przez Borysa Jelcyna i Aleksandra Łukaszenkę umowy „O utworzeniu Wspólnoty Rosji i Białorusi”. Równo rok później, 2 kwietnia 1997 r., podpisano umowę „O Związku Białorusi i Rosji”.

Rosja i Białoruś stworzyły wspólny system obrony przeciwlotniczej – poinformował pierwszy zastępca głównodowodzącego Siłami Powietrzno-Kosmicznymi Federacji Rosyjskiej generał-lejtnant Paweł Kuraczenko. Szefem zjednoczonego systemu został generał-major Aleh Dzwihalou – dowódca sił powietrznych i przeciwlotniczych białoruskich sił zbrojnych. W ramach porozumienia Rosjanie przekazali Białorusinom cztery dywizjony wyremontowanych rakietowych systemów przeciwlotniczych i przeciwbalistycznych S-300 PS.

9 kwietnia białoruską stolicę odwiedziła Anna-Maria Anders, pełnomocnik polskiego premiera do spraw dialogu międzynarodowego. Z przedstawicielami białoruskich władz rozmawiała o kwestii aktywizacji polsko-białoruskiego dialogu historycznego. Z Mińska pani Anders udała się do Katynia i Smoleńska.

11 kwietnia prezydent Aleksander Łukaszenka podpisał dekret o podniesieniu wieku emerytalnego o trzy lata, zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Obecnie wynosi on odpowiednio 55 i 60 lat. Ma być podnoszony stopniowo –  o sześć miesięcy co roku – od 1 stycznia 2017 r. Obecnie w Białorusi, liczącej 9,5 mln mieszkańców, co czwarta osoba jest na emeryturze

Od 14 kwietnia obywatele Białorusi, którzy autem lub koleją przekraczają granicę częściej niż raz na kwartał, płacą cło za przewożone towary o wartości przekraczającej 300 euro lub ważące ponad 20 kilogramów. Wcześniej można było każdorazowo wwozić zakupy za 1500 euro, ważące do 50 kilogramów. Stara norma pozostaje aktualna, gdy przekraczamy granicę nie częściej niż raz na kwartał. Ponadto wprowadzono przepis, że bez płacenia cła Białorusini mogą otrzymywać raz w miesiącu przesyłki pocztowe z zagranicy na sumę do 22 euro i o wadze do 10 kilogramów. Nowe prawo ma ograniczyć handel towarami z Polski.

14 kwietnia w jednej z sal mińskiego Pałacu Republiki odbyło się spotkanie noblistki Swietłany Aleksijewicz z czytelnikami. Okazją do spotkania była prezentacja książki „Aleksijewicz na Svabodzie”, która ukazała się z inicjatywy Związku Pisarzy na Białorusi i Radia Svaboda. Noblistka podpisywała swoje książki oraz mówiła o planach twórczych na najbliższą przyszłość. Mała sala Pałacu Republiki, licząca prawie pięćset miejsc, zapełniła się w całości. Swietłana Aleksijewicz została honorowym członkiem komitetu organizacyjnego tegorocznej akcji „Czarnobylski Szlak” – corocznego pochodu, upamiętniającego ofiary katastrofy. Białoruskie państwowe instytucje kulturalne od czasu otrzymania nagrody w październiku ub.r. nie zorganizowały ze Swietłaną Aleksijewicz ani jednego spotkania; pisarka znana jest z krytycznego stosunku do władz.

Kanstancin Żukouski, niezależny białoruski dziennikarz z Homla, zaszył sobie usta w proteście przeciwko prześladowaniom ze strony władz. Zdecydował się na tak drastyczny krok 15 kwietnia, gdy sąd wymierzył mu kolejną grzywnę w wysokości 7,5 mln rubli białoruskich (ponad 1,4 tys. zł). Była to dla niego już szósta kara pieniężna w tym roku. W sumie ma zapłacić ponad 50 mln rubli białoruskich, czyli prawie 10 tys. zł. Żukouskiego skazano za tzw. nielegalną produkcję medialną – jego materiały były pokazywane w nadającej z Polski TV Biełsat. Nagranie wideo z akcji Żukouskiego można zobaczyć na jej stronie internetowej.

16 kwietnia Stowarzyszenie „Wiartanie pamjaci” („Przywracanie Pamięci”) zorganizowało akcję porządkowania Kuropat, podmińskiego lasu, w którym w latach 30 XX w. chowano dziesiątki tysięcy skazańców, masowo rozstrzeliwanych w mińskich więzieniach. Akcja odbyła się po raz czwarty i zawsze organizowana jest jedynie przez niezależne organizacje społeczne; oficjalne władze całkowicie ją ignorują. Prezydent Łukaszenka nigdy nie złożył w Kuropatach kwiatów.

19 kwietnia o godzinie 3. nad ranem przed wejściem do swojego domu został zatrzymany i poturbowany przez milicję lider opozycyjnego ruchu „Razem” Wiaczasłau Siuczyk. Oskarżono go o „drobne chuligaństwo” i „niepodporządkowanie się poleceniom funkcjonariuszy milicji” – czyli typowe zarzuty często stosowane przeciwko opozycjonistom. Są one łatwe do udowodnienia, gdyż jedynymi świadkami podczas procesów są milicjanci.

21 kwietnia prezydent Aleksander Łukaszenka wygłosił doroczne orędzie do narodu i Zgromadzenia Narodowego. Tradycyjnie białoruski przywódca, jak „ojciec narodu”, odniósł się w nim do właściwie wszystkich dziedzin życia. Były więc i ogólne kwestie polityczne, jak przyjaźń z Rosją i zarazem otwarcie na Zachód, odniesienia do nadchodzących wyborów parlamentarnych, problematyka socjalna, w tym zmiany w systemie emerytalnym, komentarze do głośnych ostatnio aresztowań białoruskich biznesmenów, itd. Orędzie było transmitowane na żywo przez liczne media, w tym w Internecie. Na zdjęciach z kamer można dojrzeć też znajomą twarz z Polski – zasłuchanego Jana Syczewskiego, przewodniczącego Białoruskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego. Czyt. niżej

Niezależny instytut badawczy  NISEPD opublikował wyniki swoich badań, z których wynika, że białoruski prezydent cieszy się coraz mniejszą popularnością. We wrześniu ub.r. odsetek osób, które wyrażały chęć głosowania na Łukaszenkę wynosił 45,7 proc. W grudniu ub.r. wskaźnik ten zmniejszył się już do poziomu 33,3 proc. – a obecnie wynosi jedynie 27, 3 proc.

Лукашэнка інакш пра беларускую дзяржаўнасць, а інакш пра нацыянальнасць
Нягледзячы на ўсё ж надта недастатковы нацыянальны характар Беларусі як асобная дзяржава, аднак, яна замацоўваецца. Выглядае на тое, што аншлюсу ў Раксію ў прадбачальным часе не будзе. Можна так меркаваць пасля красавіцкага паслання Аляксандра Лукашэнкі. Падчас паўтарагадзіннага выступлення крануў ён таксама праблему беларускага суверэнітэту. Адназначна здыстанцыянавўся ён ад Расіі, кажучы што „Беларусь – суверэнная дзяржава, якая пражывае з Расіяй у адным доме, але ў сваёй кватэры. Няхай сабе невялікай, але сваёй”.

Але ўжо беларускай нацыі Лукашэнка надалей не лічыць асобнай з расійскай. – Рассіяне і беларусы – брацкія народы, – ізноў падкрэсліў у пасланні. – Мы адзін народ, – дадаў, – палова людзей тут у парламенце, а магчыма і больш, гэта людзі, у жылах якіх плыве руская кроў.

Rada miejska Witebska postanowiła uczcić Marca Chagalla, światowej sławy malarza, który urodził się w tym mieście. Fragment ul. Prawdy otrzymał jego imię; znajduje się tam budynek, niegdyś mieszczący szkołę sztuk pięknych, do której artysta uczęszczał w młodości. Marc Chagall urodził się w 1887 r. w Witebsku, w rodzinie żydowskiego sprzedawcy śledzi. W swoim rodzinnym mieście spędził pierwsze 19 lat życia, po czym przeniósł się do Petersburga, by kontynuować naukę malarstwa. Następnie wyjechał do Francji, gdzie zyskał światową sławę.

Dwie inwestycje w infrastrukturę na polsko-białoruskich przejściach granicznych na łączną kwotę 10,1 mln euro będą realizowane w najbliższych latach. Komisja Europejska zatwierdziła projekty z Programu Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina na lata 2014-2020. I tak unijne wsparcie finansowe otrzyma budowa mostu po białoruskiej stronie na przejściu w Bobrownikach oraz dalsza rozbudowa kolejowego przejścia w Siemianówce.

130 tys. euro próbował nielegalnie wywieźć z Białorusi do Polski 42-letni mieszkaniec Brześcia. Swoim samochodem przekraczał granicę w punkcie „Domaczewo”. Celnicy pod jego ubraniem i w samochodzie odkryli poukrywane zwitki banknotów. Zarówno cała kwota pieniędzy, jak i samochód zostały skonfiskowane. Zgodnie z białoruskim prawem należy deklarować posiadane środki od sumy 10 tys. dolarów. Za naruszenie przepisów w tym zakresie grozi kara od 2 do 4 lat ograniczenia wolności lub grzywna.

Białoruskie służby bezpieczeństwa aresztowały 20-latka z Witebska, używającego pseudonimu „Terror Maszyna”. Walczył on w Donbasie przeciwko separatystom w batalionie Azow. Słynący z odwagi i brawury młody człowiek, otwarcie przyznaje się do wyznawania neonazistowskich idei. Potwierdza to jego profil na jednym z portali społecznościowym – na przykład na zamieszczonych tam zdjęciach widać, że na piersi ma wytatuowaną liczbę 88, czyli w slangu neonazistów zaszyfrowany skrót inicjałów hasła „Heil Hitler”, a także emblemat dywizji SS „Dirlewanger” – oddziału, który zanim zdobył ponurą sławę, mordując mieszkańców Warszawy podczas powstania w 1944 r., zajmował się krwawą pacyfikacją białoruskich miejscowości.

Na świecie. 4 kwietnia Komisja Europejska wszczęła postępowanie antydumpingowe, dotyczące importowanych z Białorusi stalowych prętów zbrojeniowych. Inicjatorem wniosku jest przemysł hutniczy w Polsce, zrzeszony w Hutniczej Izbie Przemysłowo-Handlowej (HIPH) w Katowicach, która z kolei jest członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Hutnictwa Stali Eurofer. Statystyki potwierdzają gwałtowny wzrost przywozu białoruskich prętów zbrojeniowych do Unii Europejskiej. W 2015 r. trafiło ich do UE 477 tys. ton, o 102 proc. więcej niż rok wcześniej (236 tys. ton) i aż o 221 proc. więcej niż w roku 2011 (149 tys. ton). Jednocześnie miał miejsce nadmierny – w ocenie przedstawicieli branży – spadek cen.

14 kwietnia prezydent Aleksander Łukaszenka odwiedził Turcję. Spotkał się m.in. z prezydentem Erdoganem, którego zaprosił do odwiedzenia Mińska. Łukaszenka zaproponował tureckiemu prezydentowi „restart” wielu kierunków we wzajemnych relacjach – z naciskiem na handel i gospodarkę. Omawiano wzrost tureckich inwestycji w Białorusi oraz współpracę w dziedzinie turystyki – w tym możliwości zwiększenia intensywności połączeń lotniczych pomiędzy obu krajami.

Organizacja „Reporterzy bez Granic” ogłosiła swój doroczny ranking wolności słowa w poszczególnych krajach świata. Białoruś ponownie znalazła się na 157. miejscu, które zajmuje niezmiennie od czterech lat. Mimo gestu uwolnienia więźniów politycznych, w Białorusi wciąż prześladuje się niezależnych dziennikarzy, a państwo zaktywizowało kontrolę nad rozpowszechnianiem mediów drukowanych i nad Internetem. Na pierwszym miejscu rankingu znalazła się Finlandia, a ostatnie – 180 miejsce na świecie zajęła Erytrea; Rosja poprawiła swoją pozycję o 4 punkty i zajmuje obecnie 148 miejsce, a Ukraina o 22 punkty i jest na 107 pozycji.

Na szczycie nuklearnym w Waszyngtonie pojawiło się pięćdziesięciu przywódców państw będących atomowymi potęgami, bądź prowadzącymi badania związane z wykorzystaniem energii jądrowej. Wśród nich znalazł się prezydent Aleksander Łukaszenka, jako przywódca państwa budującego elektrownię atomową. Odbyło się nawet krótkie spotkanie w kuluarach białoruskiego prezydenta z prezydentem Barackiem Obamą. Obama pochwalił Białoruś za pozytywne zmiany w kwestii przestrzegania praw człowieka oraz podkreślił jej rolę jako mediatora i organizatora spotkań stron konfliktu w Donbasie. Gospodarz Białego Domu podkreślił ponadto, że Departament Stanu USA popiera pomysł zaproszenia Aleksandra Łukaszenki na Światowe Forum Gospodarcze w Davos w 2017 r.

Turystyczny portal travel.ru ogłosił ranking najbardziej perspektywicznych dla Rosjan kierunków turystycznych wśród krajów Wspólnoty Niepodległych Państw. Białoruś znalazła się na piątym miejscu (w 2015 r. na 300 tys. turystów Rosjanie stanowili połowę). Liderem jest Azerbejdżan, do którego w ub. roku przyjechało ponad 2 mln turystów z zagranicy. Następne są Armenia i Kirgistan (po 1,2 mln) oraz Kazachstan (500 tys.). Sąsiedzi ze Wschodu jadą do Białorusi do Mińska, Witebska, Homla, Grodna, Brześcia, na stoki narciarskie w Łagojsku i nad jezioro Naracz.