Minął miesiąc (11/2017)

W regionie. 27 września w katedrze św. Mikołaja w Białymstoku, odbyła się chirotonia biskupia namiestnika supraskiego monasteru Andrzeja. Zgodnie z decyzją Świętego Soboru Biskupów z dnia 24 sierpnia 2017 r. powierzono mu funkcję biskupa supraskiego, wikariusza diecezji białostocko-gdańskiej. Uroczystej liturgii przewodniczył metropolita warszawski i całej Polski Sawa w asyście hierarchów polskiej Cerkwi i gości z zagranicy. Biskup supraski Andrzej (Borkowski) urodził się 6 października 1974 r. w Białymstoku. Ukończył Wyższe Prawosławne Seminarium Duchowne, teologię studiował w Warszawie i Atenach, gdzie obronił doktorat, a w tym roku na ChAT uzyskał stopień doktora habilitowanego. W 1993 r. wstąpił do monasteru Zwiastowania Najświętszej Bogarodzicy w Supraślu, od 2012 r. jest archimandrytą.

W dniach 27-28 września odbył się w Białymstoku IV Wschodni Kongres Gospodarczy. Jego hasło przewodnie brzmiało „Pomysł na Wschód”. W dwudniowej imprezie wzięło udział ponad 1500 przedsiębiorców, goście z Polski i zagranicy. Odbyły się 33 debaty tematyczne. Dyskusje dotyczyły przede wszystkim perspektyw rozwoju Polski wschodniej, w tym województwa podlaskiego. Wśród podejmowanych tematów znalazły się m.in. przyszłość branży rolno-spożywczej, problemy samorządu i dialogu społecznego, bezpieczeństwo energetyczne, kwestie związane z programem Mieszkanie Plus, start-upami w Polsce wschodniej, finansowaniem rozwoju firm prywatnych i rodzinnych, funduszami europejskimi i finansowaniem inwestycji. Dyskutowano też o kierunkach rozwoju systemu ochrony zdrowia w Polsce, przyszłości Via Carpatii, rynku pracy w Polsce wschodniej, roli kobiet w gospodarce makroregionu, turystyce i sporcie. W spotkaniu, oprócz przedsiębiorców z Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, uczestniczyli goście ze wszystkich samorządów województw tzw. ściany wschodniej, a także przedstawiciele prezydenta RP i rządu oraz Komisji Europejskiej.

29 września samorządy województwa podlaskiego i obwodu grodzieńskiego podpisały porozumienie o stworzeniu wspólnie nowego szlaku turystycznego, który ma wieść wzdłuż Kanału Augustowskiego. Jego nazwa – „August Velo” – ma pochodzić od tego zabytku właśnie. Nowy szlak rowerowy będzie przedłużeniem Wschodniego Szlaku Rowerowego „Green Velo” – od miejscowości Mikaszówka do Grodna. Podczas spotkania grupy roboczej ds. rozwoju Kanału Augustowskiego podpisane zostało również kolejne porozumienie dotyczące wytyczenia nowego szlaku wodnego: Biebrza – Kanał Augustowski – Niemen, biegnącego przez Polskę, Białoruś i Litwę.

5 października w białostockim kinie Forum odbyła się premiera nowego filmu Jerzego Kaliny „Bieżeńcy 1915-1922”. Ten fabularyzowany dokument opowiada historię jednego z największych exodusów dwudziestego wieku, który dotknął m.in. mieszkańców Podlasia. Wyprodukowany przez Biełsat film powstał w koprodukcji z Miastem Białystok i Muzeum Rolnictwa im. Ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu. Film w krótkim czasie zdobył kilka nagród krajowych i międzynarodowych. Na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Historycznych i Wojskowych w Warszawie, któremu patronuje marszałek województwa mazowieckiego, otrzymał wyróżnienie w kategorii „film dokumentalny”, a na XII Festiwalu Filmowym „Losy Polaków”, organizowanym przez Fundację Polska-Europa-Polonia we współpracy ze Stowarzyszeniem Dziennikarzy Polskich, Katolickim Stowarzyszeniem Dziennikarzy, Instytutem Sztuki Filmowej i Fundacją Solidarności Dziennikarskiej oraz organizacjami polonijnymi trzecią nagrodę. Uznano go także za najlepszy film w kategorii „obrazy historyczne” na XV Międzynarodowym Festiwalu Filmowym „Pokrovkino” w Kijowie.

W dniach 5-6 października w Białymstoku odbył się festiwal teatralny „Kierunek Wschód”. Na scenie dramatycznej zaprezentowały się teatry z Białorusi i Ukrainy, odbyły się spektakle, spotkania autorskie, a także benefis jednego z ważniejszych białoruskich dramaturgów – Siarhieja Kavalova. I tak „Kartotekę” Tadeusza Różewicza w reż. Andrzeja Szczytko wystawił Teatr Dramatyczny im. Tarasa Szewczenki w Charkowie, Republikański Teatr Dramaturgii Białoruskiej z Mińska pokazał „Dziennik poety” Siarhieja Kavaloua, w reż. Witala Barkouskaha i kameralny spektakl „Białoruś. Dydaktyka”, w reż. Alexandra Marczanki. Festiwal zorganizował Teatr Dramatyczny im. A. Węgierki w Białymstoku, przy wsparciu finansowym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego. Patronat nad imprezą objęły ambasady Białorusi i Ukrainy w RP.

Dąb Sokrata, z inicjatywy Fundacji Villa Sokrates, posadzono10 października w Krynkach, w Światowy Dzień Drzewa. Będzie rósł przy domu Sokrata Janowicza, nieżyjącego białoruskiego pisarza i intelektualisty z Krynek. Obecnie znajduje się tam siedziba wspomnianej fundacji. Dzień Drzewa to tradycja, która narodziła się w USA przed 145 laty. W 1951 r. ONZ uznała go za ogólnoświatowe święto. W Polsce obchodzony jest od 2002 r.

Дуб Сакрата – 10-га кастрычніка бг. пасаджаны ля дому, дзе жыў выдатны пісьменнік і інтэлектуал Сакрат Яновіч (Фота Юркі Хмялеўскага)

14 października odbyło się uroczyste wyświęcenie cerkwi św. Jerzego w Białymstoku. Uczestniczył w nim metropolita warszawski i całej Polski Sawa, w asyście arcybiskupa białostockiego i gdańskiego Jakuba oraz biskupa supraskiego Andrzeja. Proboszcz, o. mitrat Grzegorz Misijuk, został odznaczony orderem Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny II stopnia z ozdobami. Parafia św. Jerzego Zwycięzcy w Białymstoku erygowana została na mocy dekretu ówczesnego arcybiskupa białostockiego i gdańskiego Sawy 14 września 1996 r. Tymczasową świątynią stała się drewniana cerkiew przeniesiona ze wsi Czyże. Kamień węgielny pod nową murowaną cerkiew poświęcił patriarcha konstantynopolitański Bartłomiej 15 października 1999 r. 5 maja 2010 r. wyświęcona została dolna cerkiew ku czci Opieki Matki Bożej.

Віктар Швед і Аляксандр Васылюк са статуэткамі ўзнагароды маршалка (Фота Міры Лукшы)

Узнагарода маршалка Падляшша ў галіне культуры
У Беластоку прайшла 26 кастрычніка ўрачыстая цырымонія ўручэння ўзнагароды маршалка Падляшскага ваяводства ў галіне мастацкай творчасці, папулярызацыі і аховы культуры. Віктар Швед, 92-гадовы выдатны беларускі паэт, публіцыст і грамадскі дзеяч, узнагароджаны за шматгадовую творчасць, якая з’яўляецца «памяццю жыцця беларускай меншасці ў Польшчы». Старшыня Капітула ўзнагароды Славамір Згжыва: «Дасягненні спадара Шведа, ягоны след на гэтай зямлі вельмі важны не толькі для культуры беларускай супольнасці на Беласточчыне. Ён значны для ўсёй польскай культуры. Думаю, што толькі так мы маглі падзякаваць яму за ўсе гады выдатнай працы і творчасці». Сярод сямі ўзнагароджаных ёсць таксама Аляксандр Васылюк, старшыня Згуртавання Orthnet і галоўны рэдактар партала cerkiew.pl – «за дзейнасць дзеля прамавання праваслаўя ў краіне і за мяжой», які ў рамках дзейнасці згуртавання Orthnet і сайта OrthPhoto з фотавыставай «Колеры Праваслаўя» наведаў больш за 50 месцаў у 15 краінах.

На працягу 16 гадоў назначання ўзганароды атрымала яе больш за 80 творцаў. У мінулыя гады ўзнагароду культуры ад маршалка атрымалі між іншым паэтэса Надзея Артымовіч, мастак Лявон Тарасэвіч, культуразнаўца Дарафей Фёнік. (лук)

15 października w Narwiańskim Ośrodku Kultury odbył się koncert znanego białoruskiego muzyka Zmiciera Wajciuszkiewicza. Wydarzenie zapoczątkowało cykl imprez pod nazwą „Muzyczno-filmowa jesień w Narwi”.

20 października w Muzeum Rzeźby im. Alfonsa Karnego w Białymstoku otwarto wystawę szkiców Jerzego Nowosielskiego, pt. „(…) I żałuję, że Jerzy nie jest tutaj…” (to cytat z listu Tadeusza Różewicza, wysłanego z Sofii 4 października 1975 r. do Zofii i Jerzego Nowosielskich). W galerii można zobaczyć m.in. dwa projekty polichromii hajnowskiej cerkwi, akwarele z 1941 i 1947 roku, szkice cerkwi w Białym Borze (Zachodniopomorskie), szkice polichromii zrealizowane na portalu w cerkwi przy ul. Szpitalnej w Krakowie. Dopełnieniem wernisażu był premierowy pokaz filmu Piotra Łozowika „Śladami mistrzów. Nowosielski na Podlasiu”, wyprodukowanego przez Stowarzyszenie Orthnet. Ekspozycja została zorganizowana przez fundację Villa Sokrates z Krynek w ramach cyklu „Galeria Krynki w Białymstoku”. Jej współorganizatorem jest Muzeum Podlaskie w Białymstoku. Przedsięwzięcie zrealizowano ze środków ministra kultury i dziedzictwa narodowego, przy wsparciu finansowym województwa podlaskiego. Wystawa czynna będzie do 20 listopada. Czyt. str.14

21 października w Gminnym Centrum Kultury w Gródku miał miejsce wernisaż wystawy fotograficznej „W przedwojennym Gródku”, połączony z prezentacją publikacji-broszury „Wycieczka do miejsc, których już nie ma”. Na 120 fotografiach przedstawiono obraz przedwojennego miasteczka, w tym świat gródeckich Żydów. Większość fotografii pozyskano ze zbiorów prywatnych mieszkańców Gródka, zaś część pochodzi z „Księgi pamięci gminy Gródek k. Białegostoku” pod redakcją Mosze Siemiona, wydanej w Izraelu w 1963 r. Organizatorem przedsięwzięcia jest Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Gródeckiej.

Фота Міры Лукшы

Пявучыя сем’і Беласточчыны
«Пявучыя сем’і» – найнавейшая ініцыятыва Беларускага грамадска-культурнага таварыства. Ужо чацвёрты раз запар 22 кастрычніка ў сядзібе Галоўнага праўлення па вуліцы Варшаўскай 11 у Беластоку сабраліся аматары беларускай песні – слухачы і выканаўцы. У сёлетні конкурсе перамаглі: у двухпакаленнай катэгорыі сярод вакальна-інструментальных калектываў гурт «Стэбло» (сям’я Місіюкоў-Шэрэмэтаў) і трыо «Мама і сыночкі» (Івона, Цэзар і Адрыян Данілюкі) з Міхалова (на здымку). Сярод аднапакаленных калектываў на І месцы – дуэт Кася і Марта Васькоўскія, на ІІ – сёстры Астапчук з Грабаўкі, на ІІІ – дуэт Аляксандра і Аліцыя Перавой з Бельска-Падляшскага. Сярод шматпакаленных калектываў на ІІ месцы апынуўся сямейны квартэт Карповічаў з Гарадка – Янка з Ірэнай і Грышкам ды Матыльдай.

У фінансаванні мерапрыемства дапамаглі БГКТ Міністэрства ўнутраных спраў і адміністрацыі Польшчы і Маршалкоўская ўправа Падляшскага ваяводства. (лук)

Organizacja festiwalu Wschód Kultury/Inny Wymiar otrzymała wyróżnienie „Promotor Polski”, przyznawany przez Fundację Polskiego Godła Promocyjnego „Teraz Polska”. Statuetkę podczas Wschodniego Kongresu Gospodarczego odebrała dyrektorka Białostockiego Ośrodka Kultury Grażyna Dworakowska, która z ekipą swojej instytucji organizuje festiwal. W laudacji do nagrody napisano m.in., że festiwal Wschód Kultury/Inny Wymiar „prezentuje bogactwo wielokulturowości Podlasia, a w szczególności Białegostoku. Promuje ideę dialogu i tolerancji w mieście zróżnicowanym kulturowo”.

Festiwal Wielu Kultur i Narodów „Z wiejskiego podwórza” w Czeremsze został oceniony najwyżej w konkursie na Najlepszy Produkt Turystyczny Województwa Podlaskiego w roku 2017. Razem z innymi z naszego regionu (m.in. Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu i Wigierskim Parkiem Narodowym) walczyć będzie w etapie ogólnopolskim, którego rozstrzygnięcie nastąpi 27 października.

 

W kraju. 29 września sejmowa komisja samorządu terytorialnego głosami posłów PiS nie zgodziła się zaapelować do Rady Ministrów o niezwłoczne wznowienie prac nad tworzeniem gminy Grabówka. Przypomnijmy, iż 1 czerwca 2017 r. Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie, w którym unieważnił decyzję premier Beaty Szydło, wstrzymującą proces tworzenia nowej gminy. Projekt dezyderatu zgłosił pod obrady komisji podlaski poseł PO Robert Tyszkiewicz. Po decyzji komisji sprawa Grabówki utknęła w martwym punkcie.

Традыцыйнае беларускае застолле – сапраўды смакавітая падзея мерапрыемства (Fot. Adam Bogdan)

Biografie Gdańskie – XIV Dni Mniejszości Narodowych
W dniach 13-14 października w Gdańsku po raz czternasty odbyły się „Biografie Gdańskie” – Dni Mniejszości Narodowych. Ich organizatorem od 2004 r. jest prezydent  Gdańska Paweł Adamowicz (w rzeczywistości Lidia Podleśna z referatu kultury Urzędu Miejskiego) oraz stowarzyszenia mniejszości narodowych, działające w Trójmieście – Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”, Stowarzyszenie Litwinów w Polsce, Muzułmańska Gmina Wyznaniowa w Gdańsku, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce Oddział w Gdańsku, Związek Mniejszości Niemieckiej w Gdańsku, Związek Ukraińców w Polsce Oddział Pomorski w Gdańsku. „Biografie…” weszły już na stałe do kalendarza imprez kulturalnych w Gdańsku i cieszą się niesłabnącym powodzeniem. Zmienia się tylko ich data, końcówka tygodnia w połowie października, i hasło wiodące spotkań, a właściwie debaty mniejszości narodowych, która od początku towarzyszy „Dniom Mniejszości”. Już po raz kolejny odbywają się one w Teatrze „Miniatura”, co spotyka się z krytyką organizatorów i uczestników ze względu na małą powierzchnię zarówno sali widowiskowej, jak i foyer. Wcześniej „Biografie…” odbywały się w Teatrze „Wybrzeże”, a nawet w Teatrze Szekspirowskim. Miejsce imprez wiąże się z podległością poszczególnych placówek teatralnych – Teatr „Miniatura” jest teatrem miejskim, przez miasto finansowanym.

Tegoroczna edycja zbiegła się z jubileuszem 500-lecia reformacji i wydania przez Franciszka Skarynę Biblii w języku starobiałoruskim (ruskim). Dlatego debata „Czy Bóg rozumie po naszemu” była poświęcona obecności języków narodowych w świątyniach oraz życiu religijnemu mniejszości narodowych. Prowadziła ją redaktor Anna Sobecka, a uczestniczyli w niej przedstawiciele gdańskich mniejszości narodowych – Helena Głogowska (BTK „Chatka”), Elżbieta Krzemińska (ZUwP), Witold Kownacki (SLwP), Olgierd Chazbijewicz (MGWwG), Roland Hau (ZMNwG), Dawid Szadaj i Karol Kołodziej (TSKŻwP).

Piątkową debatę poprzedził koncert pieśni żydowskich w wykonaniu Karola Kołodzieja. Po debacie wystąpili Karolina Cicha i Bartosz Pałyga z koncertem muzyki tatarskiej.

W sobotę 14 października odbywały się prezentacje artystyczne i kulinarne poszczególnych mniejszości narodowych. W pierwszej odsłonie wystąpił litewski zespół „Kuršiukai” z Kłajpedy, żydowski duet „Baltic Duo” z Gdańska i białoruski zespół męski „Kuranty” z dyrygentem i kierownikiem artystycznym Aliną Niegierewicz z Bielska Podlaskiego. Po tych występach można było spróbować specjałów kuchni litewskiej, białoruskiej i żydowskiej. Każda organizacja odpowiadała za swój stół i potrawy. W dobie powszechnego cateringu, kiedy można zamówić różne potrawy, nawet specjały kuchni narodowych, trzeba stwierdzić, że na „Biografiach…” ciągle Białorusini i Litwini prezentują w tym względzie rękodzieło – własne wyroby. Od lat powodzeniem cieszy się białoruska babka ziemniaczana, przywożona prosto z pieca naszej koleżanki Grażyny, kiszone ogórki Aleksandra Józefowicza, „piroh” i ziołowa herbatka Anny Miekin, smalec mojego autorstwa. W organizację stołu białoruskiego wiele wysiłku wkłada Alina Krutel, która z Hajnówki przywozi swojski chleb, kiszkę ziemniaczaną i oryginalne wędliny oraz „mrowisko” i kwas chlebowy. Jeden z obecnych na imprezie Białorusinów, rodem z Brześcia, zapytał nas, gdzie w Trójmieście znajduje się białoruska restauracja, która przygotowuje takie smakołyki…

W drugiej odsłonie wystąpił ukraiński zespół „Dobroto”, tatarski zespół dziecięco-młodzieżowy „Buńczuk” z Białegostoku i niemiecki „Ti-Rollo” z Gdańska. W prezentacjach kulinarnych tym razem królowały kuchnia tatarska z pierekaczewnikiem z Bohonik, ukraińska – z barszczem i pierogami, przygotowanymi w gdańskiej pierogarni ukraińskiej, oraz niemiecka – z golonką w kapuście i białą kiełbasą w sosie musztardowo-chrzanowym, autorstwa cateringowego „Gustusa”.
Helena Głogowska

8 października w Warszawie odbyły się pierwsze wybory Miss Wheelchair World 2017. Do stolicy zjechały 24 kandydatki z całego świata, które poruszają się na wózkach. Podobnie jak w konkursach dla kobiet pełnosprawnych walczyły o koronę dla najpiękniejszej. Miss Świata na wózku została Białorusinka Aleksandra Chichikova. Pierwszą Vice Miss została Lebohang Monyatsi z RPA, zaś tytuł Drugiej Vice Miss przypadł Polce Adriannie Zawadzińskiej.

 

W Republice Białoruś.25 września komisja kwalifikacyjna przy mińskim kolegium adwokackim podjęła decyzję o uznaniu pięciu adwokatów za „nie w pełni odpowiadających pełnieniu tej funkcji”. Za pół roku ponownie staną przed komisją, która podejmie ostateczną decyzję w ich sprawie. Wcześniej w podobnej procedurze licencji została pozbawiona znana adwokatka Hanna Bachcina. W Białorusi prowadzenie prywatnej praktyki adwokackiej jest zakazane od 1997 r. Wszyscy białoruscy adwokaci są zrzeszeni w państwowych kolegiach terenowych, które pełnią wobec nich funkcję kontrolną. Podstawą działalności adwokackiej jest licencja, wydawana przez specjalne komisje kwalifikacyjne, w których skład wchodzą przedstawiciele ministerstwa sprawiedliwości.

2 października lider Białoruskiej Chrześcijańskiej Demokracji Paweł Siewiaryniec został skazany na 15 dni aresztu za udział w demonstracji 8 września w Mińsku. Akcja była protestem przeciwko rozpoczynającym się kilka dni potem manewrom Zapad-2017. Siewiaryniec został zatrzymany i osadzony w areszcie 11 października. W podobny sposób do aresztu trafił inny uczestnik protestu 8 września, Jauhien Afnahiel, a wcześniej jego główny organizator, lider Białoruskiego Kongresu Narodowego Mikoła Statkiewicz. Według Siewiaryńca, zatrzymania te były związane z zapowiedzianą na 21 października kolejną demonstracją opozycji.

8 października w Mińsku odbył się koncert Stinga. Artysta w specjalnym nagraniu wideo zaapelował do Białorusinów o „pozbycie się” kary śmierci.

10 października miński sąd skazał Aleksandra Barazienkę, operatora Telewizji Biełsat, na grzywnę w wysokości 920 rubli białoruskich (równowartość 1710 złotych). Skonfiskowano także należący do Biełsatu sprzęt przeznaczony do nadawania transmisji na żywo. Został on Barazience odebrany podczas transmitowania protestów 25 marca 2017 r. Dziennikarza oskarżono o naruszenie praw autorskich oraz bezprawne wykorzystanie marki Biełsat.

13 października prezydent Łukaszenka zawiesił całe kierownictwo prezydenckiego Centrum Operacyjno-Analitycznego. Poważne zastrzeżenia wobec działalności Centrum miała specjalna komisja, którą powołano do jego kontroli. Centrum Operacyjno-Analityczne (OAC) przy Prezydencie Republiki Białoruś jest organem państwowym, „regulującym działalność dotyczącą ochrony informacji zawierających dane stanowiące tajemnice państwowe”. Od 2011 r. kierował nim płk. Siarhiej Szpiahun.

14 października podczas koncertu „Minsk Edge Day” kilkudziesięciu milicjantów brutalnie zaatakowało bawiących się i przerwało imprezę. Zatrzymano ponad pięćdziesiąt osób. Poszukiwano narkotyków. Nic nie znaleziono, a wszystkich zatrzymanych zwolniono.

18 października na ekrany prywatnej sieci kin Silver Screen wszedł głośny rosyjski film „Matylda”. Obraz Aleksieja Uczitiela opowiada historię romansu rosyjskiego imperatora Mikołaja II i baleriny Matyldy Krzesińskiej i od samego początku budzi wielkie kontrowersje. Został m.in. mocno oprotestowany w Rosji. Również w Białorusi dzień przed jego premierą stołeczne kina otrzymały listy z wezwaniami do niewyświetlania go ze względu na obrazoburczy charakter.

18 i 19 października na poligonie Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych pod Borysowem odbyły się ćwiczenia ratowników w zakresie reagowania na zagrożenia radiologiczne. Ćwiczyli oni m.in. ratowanie ludzi spod zawałów i usuwanie skutków wypadków w warunkach podwyższonego poziomu skażenia radioaktywnego. Przeprowadzono również ewakuację ludności w promieniu 3 km od elektrowni atomowej. Ćwiczenia obserwowali przedstawiciele Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, krajów Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym i Wspólnoty Niepodległych Państw, a także Polski i Łotwy.

20 października w Witebsku otwarto pierwszą od II wojny światowej synagogę zbudowaną na terytorium Białorusi. Większość starych białoruskich synagog została zniszczona w okresie komunizmu.

W dniach 21-22 października w Grodnie odbyła się konferencja historyczna „Znamienici grodnianie na przełomie XIX i XX wieków”, poświęcona uczestnikom powstania styczniowego, nazywanego w Białorusi powstaniem Kalinowskiego. W wydarzeniu uczestniczyli historycy oraz krajoznawcy z Polski i Białorusi. Organizatorem spotkania był Związek Polaków na Białorusi, fundacja Polska Pomoc raz Konsulat Generalny RP w Grodnie.

Białoruski parlament dokonał zmiany ustawy o zgromadzeniach publicznych. W myśl nowych przepisów będzie można w wyznaczonych miejscach wychodzić na demonstracje bez pozwolenia władz. Trzeba jedynie z co najmniej dziesięciodniowym wyprzedzeniem zawiadomić lokalne władze o planowanym zgromadzeniu. Dotąd dla zorganizowania demonstracji trzeba było uzyskać pozwolenie władz – tak pozostanie w wypadku, gdy zgromadzenie nie jest organizowane w miejscu wskazanym przez władze. Rząd ocenia wprowadzane zmiany jako wyraz stopniowej liberalizacji białoruskiego prawa, zdaniem opozycjonistów są to jedynie pozorne ruchy, których celem jest przypodobanie się Łukaszenki Zachodowi.

Księga Pamięci Ofiar Fali w białoruskim wojsku pojawiła się w sieci po tym, jak rozeszły się wiadomości o zabójstwach i okaleczaniu białoruskich poborowych. Szczególnie głośna stała się sprawa śmierci żołnierza w jednej z jednostek pod Borysowem, której konsekwencją jest zatrzymanie 10 wojskowych, w tym dwóch oficerów – porucznika i kapitana. Białoruski Komitet Śledczy wszczął wobec oficerów sprawę karną z artykułu dotyczącego bezczynności, która pociągnęła za sobą poważne następstwa. Za nadużywanie władzy, kłamstwo i naruszenie zasad pełnienia służby wojskowej grozi im do 12 lat więzienia. Obywatelski ruch Centrum Praw Poborowego, który powstał w 2010 r., zamierza zbierać wiadomości o „fali” w białoruskim wojsku. Jego działacze chcą uczcić pamięć ofiar bezprawia w armii i przeciwdziałać kryminalizacji wojska. Centrum będzie publikować w Księdze Pamięci opisane w ogólnodostępnych źródłach tragiczne przypadki, dotyczące  żołnierzy służby zasadniczej.

Po raz pierwszy w Białorusi, w ogólnodostępnej sieci, odbyła się premiera filmu z białoruskim dubbingiem. 27 października stołeczne kina pokazały holenderski film „Storm: Letters van Vuur” („Sztorm: Płonący list”). Jego pokaz przygotowano z okazji 500-lecia białoruskiego druku. Dzięki temu po białorusku, a nie po rosyjsku, przemówili bohaterowie. Film opowiada historię 12-letniego syna drukarza, którego ściga inkwizycja.

Dawny majątek Radziwiłłów w Połoneczce pod Baranowiczami wyceniono na zaledwie 10 tys. dolarów. To cena wywoławcza kolejnego przetargu, którzy ogłosiły władze obwodu brzeskiego. Na sprzedaż są ruiny pałacu wraz z działką liczącą ponad 3 ha – nabywca będzie musiał jednak odnowić pałac. Po II wojnie światowej majątek znalazł się na obszarze ZSRR i przeznaczono go na szkołę z internatem. Obecnie obiekt jest bardzo zniszczony i nie jest użytkowany. Pałac był już raz sprzedany w 2014 r., jednak kupiec nie miał środków na renowację i władze mu go odebrały.

 

Na świecie. 10 października w Soczi odbył się szczyt Wspólnoty Niepodległych Państw. Uczestniczyli w nim przywódcy państw członkowskich, w tym białoruski prezydent Aleksander Łukaszenka. Białoruski przywódca ostro skrytykował nieefektywną działalność Zgromadzenia Parlamentarnego WNP. Łukszenka szczególnie aktywnie rozmawiał z delegacją z Azerbejdżanu, Białoruś bowiem prowadzi ostatnio bardzo ożywioną wymianę handlową z tym państwem, zwłaszcza w dziedzinie eksportu broni.

21 października w szwajcarskim mieście Solura, z okazji 200-lecia śmierci Tadeusza Kościuszki, został odsłonięty upamiętniający go pomnik. Ufundowali go działacze Związku Białorusinów w Szwajcarii – uzbierali sześć tysięcy dolarów, zlecili wykonanie projektu i zatrudnili rzeźbiarza. Pod pomnikiem zaplanowano umieszczenie tablicy w dwóch językach – niemieckim i białoruskim. Miały się na niej znaleźć imię naczelnika, daty jego urodzenia i śmierci oraz zdanie: „Tadeuszowi Kościuszce, wybitnemu synowi Białorusi, wdzięczni współobywatele”. Przeciwko umieszczeniu na tablicy zdania o „synu Białorusi” zaprotestował ambasador RP w Szwajcarii Jakub Kumoch. W rezultacie zdanie z tablicy usunięto. Pozostała tylko informacja, że pomnik sfinansował szwajcarski Związek Białorusinów. Wobec takiego stanowiska Polski zaprotestował prof. Oleg Łatyszonek, pracownik naukowy Uniwersytetu wBiałymstoku, prezes Białoruskiego Towarzystwa Historycznego w RP, który napisał w tej sprawie list do prezydenta Andrzeja Dudy. Czyt. str. 47

Ministerstwo spraw wewnętrznych Rosji poinformowało, że od maja 2018 r., na otwartej dotąd rosyjsko-białoruskiej granicy, staną tymczasowe posterunki. Rosyjskie władze są zaniepokojone otwartością białoruskiej granicy – szczególnie faktem, że do Mińska bez wizy mogą przylecieć obywatele 80 państw świata. Rosyjskie MSW martwi wykorzystanie tranzytu przez Białoruś przez ludzi, których poszukują rosyjskie służby w związku z podejrzanymi wyjazdami do Syrii.

W przyszłym roku Białoruś zorganizuje dziecięcy konkurs Eurowizji – poinformował Europejski Związek Nadawców, który każdorazowo wybiera jego miejsce. Uczestników i widzów przyjmie ogromna hala widowiskowa Minsk-Arena. Mińsk gościł już dziecięcą Eurowizję siedem lat temu.

Kazachstan definitywnie żegna się z cyrylicą. Ponad dwustu uczniów napisało pilotażowe dyktanda alfabetem łacińskim. Reforma alfabetu dopiero rusza po tym, jak w kwietniu br. prezydent Nursułtan Nazarbajew polecił przygotowywanie podręczników i kadr do nauczania nowego alfabetu od 2018 r. Pełna latynizacja ma nastąpić do 2025 r. – do tej pory cyrylica i „latynka” będą obowiązywać równolegle. Alfabet łaciński został wprowadzony w Kazachstanie w 1929 r. na miejsce arabskiego. Cyrylicą zastąpiono go dopiero w 1940 r. Kazachska wersja alfabetu łacińskiego będzie prawdopodobnie oparta na jego tureckiej odmianie. Wśród państw byłego ZSRR z cyrylicy zrezygnowały już Azerbejdżan, Turkmenistan i Uzbekistan, zaś z krajów europejskich – Mołdawia.

Minął miesiąc (10/2017)

W regionie. W dniach 1-2 września w Krynkach odbyła się kolejna edycja Trialogu. Jak co roku zjechali tu artyści, pisarze, politycy, historycy, wśród nich m.in. Andrzej Strumiłło, Krzysztof Czyżewski, Paweł Kowal, Anda Rottenberg, Leon Tarasewicz, Eugeniusz Mironowicz, a z Białorusi Ludmiła Rubleuskaja, Wincuk Wiaczorka, Aleksandr Kraucewicz. Tegoroczny panel dyskusyjny poświęcony był Adamowi Mickiewiczowi i jego związkom z białoruskością. Trialog wypełniły też wydarzenia o charakterze artystycznym – wystawy, koncerty i spektakle. Spotkania ludzi kultury, które przed laty zapoczątkował nieżyjący białoruski pisarz i publicysta Sokrat Janowicz, kontynuuje Fundacja Villa Sokrates. Czyt. Юрка Хмялеўскі. Ад рэдактара

Мадэратарам дыскусій сёлетняга Трыялогу ў Крынках быў Кшыштаф Чыжэўскі – шэф фонду Пагранічча ў Сейнах (Фота Юркі Хмялеўскага)

W dniach 31 sierpnia – 3 września odbywał się w Białymstoku festiwal Wschód Kultury/Inny Wymiar. Złożyło się nań ponad czterdzieści różnych projektów, przygotowanych przez twórców z dziesięciu krajów (Gruzji, Armenii, USA, Jemenu, Izraela, Słowenii, Białorusi, Ukrainy, Litwy, Rosji, Syrii i Polski). Koncerty (muzyki poważnej, eksperymentalnej, chasydzkiej, folkowej), spektakle, wystawy, pokazy filmów, promocje książek, spacery, warsztaty familijne, były koordynowane przez Białostocki Ośrodek Kultury. Festiwal dotarł też do synagogi w Tykocinie, w której posłuchać można było chasydzkich sylabicznych pieśni bez słów.

Ігар Лукашук – новы дырэктар Гайнаўскага белліцэя (Радыё Рацыя)

Нашы занялі важныя пасты
Новым дырэктарам ліцэя з дадатковым навучаннем беларускай мовы з 1 верасня з’яўляецца Ігар Лукашук. Вядомы ён у нашым асяроддзі як старшыня Згуртавання Шчыты, якое штогод арганізуе фестываль „Бардаўская восень”. Дагэтуль працаваў ён як намеснік дырэктара комплексу школ у Нарве.

Альжбета Фіёнік (справа) – новы дырэктар Бельскага дому культуры (Радыё Рацыя)

На пачатку ліпеня Лукашук прыступіў да конкурсу на дырэктара Гайнаўскага белліцэя, у якім сваю кандытатуру на наступны пяцігадовы тэрмін падаў таксама Яўген Сачко, які на гэтай пасадзе працаваў няспынна ад 1992 г. З сярод двух кандыдатаў конкурсная камісія вылучыла Ігара Лукашука. Павятовая ўправа ў Гайнаўцы, якой школа падлягае, па юрыдычных прычынах вырашыла конкурс паўтарыць. На гэта, аднак, не пагадзіўся ваявода, які не дагледзеўся тут парушэнняў закона.

Ігар Лукашук 4 верасня адкрыў новы навучальны год у гайнаўскім Комплексе школ з дадатковым навучаннем беларускай мовы як яго новы дырэктар. Яўген Сачко, якому ў час школьнай урачыстасці падзякавалі за 25-гадовае кіраванне школай, астаецца на працы як настаўнік.

З пачаткам верасня новага дырэктара мае таксама Бельскі дом культуры, які сёлета адзначае 60-годдзе свёй дзейнасці. Бургамістр Бельска-Падляшскага Яраслаў Бароўскі на гэту пасаду, без конкурсу, прызначыў Альжбету Фіёнік, якая працуе там шмат гадоў. У прыватнасці з’яўляецца яна жонкай Дарафея Фіёніка, вядомага аніматара беларускай культуры на Падляшшы, старшыні Музея малой айчыны ў Студзіводах. Спявае таксама ў калектыве „Жэмэрва”.

Альжбета Фіёнік на пасадзе дырэктара змяніла Малгажату Біль-Ярузэльскую, якая Бельскім домам культуры кіравала на працягу апошніх пяці гадоў. Цяпер вяртаецца на працу ў Беласток, дзе пражывае – у Драматычны тэатр імя Аляксандра Вянгеркі як намеснік дырэктара, якім ужо раней была.

 

W Centrum im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku można było obejrzeć wystawę „Sąsiedzi wyjechali do Treblinki”, przygotowaną przez Stowarzyszenie Edukacji Kulturalnej WIDOK. Artyści (Ewa Chacianowska, Aleksandra Czerniawska, Grzegorz Dąbrowski, Małgorzata Dmitruk, Paweł Grześ, Krystyna Piotrowska, Rafał Siderski, Katarzyna Zabłocka z uczniami, Tomasz Waszczeniuk oraz Janusz Badurski) przygotowali fotografie, filmy oraz instalacje.

5 września w Teatrze Dramatycznym im. A. Węgierki w Białymstoku odbyły się uroczyste obchody dziesięciolecia działalności Niepublicznej Szkoły Podstawowej św. św. Cyryla i Metodego. W uroczystości uczestniczył prawosławny arcybiskup białostocko-gdański Jakub, przedstawiciele władz lokalnych i oświatowych, a także konsul generalny Republiki Białoruś w Białymstoku Alla Fedorowa. Licznie przybyli też dawni uczniowie, rodzice oraz sympatycy szkoły.

2 верасня на пляцы перад сінагогай у Орлі адбыўся штогадовы беларускі народны фэст „Арлянскія сустрэчы”. Гэта найбуйнейшае мерапрыемства ў гміне Орля. У гэтым годзе, калі яшчэ дадаткова святкавалася 510-ыя ўгодкі Орлі, зоркамі былі беларускі казачы калектыў „Бацька Атаман” ды падляшскі вядомы гурт „Чэрэмшына”. (Радыё Рацыя)

W dniach 14-17 września w Akademii Supraskiej odbyła się międzynarodowa konferencja „Fundamentalizm w kultach religijnych, parareligijnych oraz organizacjach ideologicznych – przykłady z cerkwi lokalnych”. Uczestniczyli w niej przedstawiciele Kościołów prawosławnych z Polski Rosji, Cypru, Chorwacji, Bułgarii. W konferencji wziął udział metropolita warszawski i całej Polski Sawa. Goście oprócz Supraśla odwiedzili monaster na Świętej Górze Grabarce oraz wzięli udział w kolacji, którą wydał prezydent Białegostoku.

19 września w Akademii Supraskiej odbył się finisaż wystawy „Leon Tarasewicz”, który połączony był z promocją publikacji o artyście. W spotkaniu i zarazem dyskusji o sztuce wzięli udział Leon Tarasewicz, ks. prof. Henryk Paprocki, autor jednego z tekstów we wspomnianym wydawnictwie i prof. Antoni Mironowicz, który napisał esej historyczny o supraskim monasterze. Moderatorem spotkania była Magdalena Godlewska-Siwerska, kuratorka wystawy. Wydawcą albumu o Leonie Tarasewiczu jest Akademia Supraska, współwydawcą Galeria Arsenał. Wydano go w trzech językach – polskim, białoruskim i angielskim. Czyt. str.48

20 гадоў навучання беларускай мовы ў Беластоку
17 верасня было адзначана 20-годдзе навучання беларускай мовы ў Беластоку. Спярша ў царкве Яна Багаслова на Бацечках служылася св. Літургія па-беларуску з малебнaм за вучняў, бацькоў і настаўнікаў. Пасля ў клубе „Zmiana Klimatu” прайшло адмысловае мерапрыемства. Прынялі ў ім удзел быўшыя і цяперашнія вучні з бацькамі і запрошаныя госці. Сустрэчу сарганізавала аб’яднанне на карысць дзяцей і моладзі, якія вывучаюць беларускую мову АБ-БА.

19 września zarząd województwa podlaskiego podjął decyzję o utrzymaniu w 2018 r. połączenia kolejowego między Białymstokiem a Waliłami. Przypomnijmy, że wróciło ono do rozkładu na okres letni i tylko w weekendy. I się sprawdziło – jak wynika z wyliczeń urzędu marszałkowskiego w tym roku, w okresie od początku czerwca do końca sierpnia pociągami przejechały 2932 osoby. W przyszłym roku dwie pary pociągów weekendowych będą kursowały od 18 kwietnia do 28 października, co oznacza wzrost kosztów z 90 tys. w roku obecnym do 150 tys. zł w przyszłym. Marszałek liczy, że – tak jak dotychczas – połowę tej kwoty wyłoży jego urząd, połowę samorządy, przez które przebiega linia.

Журналісцкія змены ў беларускіх радыёперадачах
Зміцер Косцін з Беларускага Радыё Рацыя перайшоў на працу ў беларускую рэдакцыю Радыё Беласток на месца Уладзіслава Праховіча, які пасля сыходу з пасады старшыні гэтага вяшчання амаль два гады займаў месца працы журналіста быўшы на лекарскім звальненні.

Зміцер Косцін на працу ў Радыё Рацыя каля 15-ці гадоў таму пераехаў з Беларусі. Быў ён м.інш. адным з вядучых суботняга „Падляшскага канцэрту пажаданняў”. Заступіў тут яго Міхась Андрасюк, які ўжо калісь вёў гэты канцэрт. Сярод вядучых ад некалькіх месяцаў няма таксама Кастуся Бандарука, які сыйшоў з Радыё Рацыя і вярнуўся да пастырскай працы як праваслаўны святар. Служыць ён цяпер у царкве на Выгодзе. Як вядома неафіцыйна, сыйсці з працы ў Радыё Рацыя зпатрабавалі ў яго царкоўныя ўлады. Слухачы былі гэтым незадаволеныя, тэлефанавалі дапытваючыся, чаму не чуюць яго характэрнага голасу, асабліва ў канцэрце пажаданняў. Кастуся Бандарука можна цяпер затое пачуць – ужо на польскай мове – на праваслаўным Радыё „Артадоксія”.

 

21 i 22 września w stolicy Podlasia odbyły się uroczystości XXV rocznicy przeniesienia relikwii świętego męczennika Gabriela z Grodna do Białegostoku. Oprócz liturgii w soborze św. Mikołaja w Białymstoku miała miejsce uroczysta procesja z relikwiami w centrum miasta oraz koncerty muzyki cerkiewnej w cerkwi Świętego Ducha. Relikwie św. Gabriela pozostaną teraz do maja w Białymstoku, kiedy wrócą do żeńskiego klasztoru prawosławnego Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Zwierkach, skąd pochodził męczennik.

Одэ, значыць тут
24 верасня пачаўся тэатральны фестываль „Одэ” (гэтае слова на падляшскай мове абазначае „тут”). На працягу двух тыдняў запланаваны спектаклі ў Бельску, Беластоку і Гайнаўцы. У Беластоку прайшла прэм’ера спектакля „Ваўчок Маўчок” паводле апавядання Багдана Дудкі „Wilczek Milczek”. Сцэнар аўтарства Дагмары Віданаў на паляшскую мову пераклаў наш супрацоўнік Ян Максімюк, які жыве ў Празе. Арганізатарам фестывалю ёсць таварыства Тэатр „Чрэво”, якім кіруе Іаанна Троц.

24 września spektaklem w Hajnówce rozpoczął się doroczny Międzynarodowy Festiwal Teatralny ODE. Jego czwarta odsłona jest dowodem na rozrastanie się imprezy. W tym roku przyjechały znakomite teatry z Mińska i Grodna, prezentują się też teatry podlaskie, a obok zawodowców występują amatorzy. Wszyscy grają w języku białoruskim, bądź w lokalnym podlaskim dialekcie. W programie m.in. spektakle dla dorosłych i dzieci, czytania performatywne, spotkania – w sumie 20 wydarzeń, które odbywają się w Białymstoku, Bielsku Podlaskim i Hajnówce. Na wszystkie – wstęp wolny. Inicjatorem i organizatorem festiwalu jest Fundacja Teatr Czrevo, kierowana przez aktorkę Joannę Troc. Festiwal potrwa do 10 października i pod koniec przeplatać się będzie z festiwalem Kierunek Wschód, który organizuje Teatr Dramatyczny w Białymstoku.

W Szudziałowie, dziesięć kilometrów od granicy z Białorusią, na początku września pojawiła się polowa baza wojskowa – wieloosobowe namioty, zamaskowane wozy łączności i kilkunastometrowa antena. Wszystko otoczone zasiekami z drutu kolczastego. Ma to być pierwsza zmiana – kolejna przybędzie niedługo. W sumie ma pojawić się w okolicy około trzech tysięcy żołnierzy. Zdaniem okolicznych mieszkańców, obecność żołnierzy jest związana z rosyjsko-białoruskimi ćwiczeniami Zapad 2017. MON nie wypowiedziało się w tej sprawie.

Песні і навуковыя пытанні польска-беларускага памежжа ў Беластоку
17 верасня ў беластоцкім парку Планты пры дажджлівым, на жаль, надвор’і адбыўся 24-ы фестываль польскай і беларускай песні „Беласток – Гродна”. Фармат гэтага фестывалю такі, што польскія песні выконваюць у ім калектывы з Беларусі (тамашняй польскай меншасці), а беларускія – выканаўцы з Беласточчыны. Прыдуманы ён як арганізаваны наперамен – у Гродне і ў Беластоку. Беластоцкія выпускі, аднак, рэдкія, паколькі БГКТ як арганізатар мае вялікія праблемы з атрыманнем на гэтае мерапрыемства датацыі з Міністэрства ўнутраных спраў і адміністрацыі. У гэтым годзе такая датацыя была прызнана толькі ў чэрвені, калі БГКТ атрымала ўрэшце таксама датацыю на правядзенне чарговай міжнароднай канферэнцыі „Шлях да ўзаемнасці”, Прайшла яна 22-23 верасня ў Беластоку. З дакладамі прысвечанымі пытанням беларуска-польскага памежжа выступілі навукоўцы з двух бакоў мяжы – з Гродна, Мінска, Беластоку, Любліна, Кельцаў. У канцы года плануецца выпуск кніжкі з надрукаванымі матэрыяламі з канферэнцыі.

Цэнтр адукацыі і прамоцыі беларускай культуры Шчыты маёвыя сустрэчы ў Шчытах-Дзенцялове сарганізаваў на гэты раз як вераснёўскія. У народным фэсце прынялі ўдзел мясцовыя калектывы з Орлі, а таксама дашкольнікі з Бельска і школьнікі з Гайнаўкі. Падчас мерапрыемства прайшлі яшчэ майстар-класы для дзяцей па народных узорах – вышыванках.

 

W kraju. „Uwaga! Granica” – wystawę pod takim tytułem otwarły wspólnie dwie galerie – Labirynt z Lublina (31 sierpnia) i Arsenał z Białegostoku (2 września). Większość artystów pokazuje dwie różne prace, niektórzy natomiast dzieła złożone z dwóch części eksponowanych jednocześnie w obu galeriach. Na wystawie zobaczymy prace ponad trzydziestu artystów, m.in. z Polski, Ukrainy, Węgier, Rumunii, Francji i Białorusi. Kuratorami wystawy są Monika Szewczyk i Waldemar Tatarczuk. Można ją oglądać do 5 października.

Гранпераход Кузніца – Брузгі будзе значна пашыраны
Яшчэ ў гэтым годзе пачнуцца вялікага маштабу будаўляныя працы ў „Брузгах” на беларускім баку гранічнага пункту пропуску на польска-беларускай мяжы. Цяпер існуюць там чатыры паласы – па дзве на ўезд і выезд, адна для легкавых машын, другая для грузавікоў. Дабудаваны будуць яшчэ па дзве паласы, у тым ліку адна для аўтобусаў. Пашырана будзе і паркоўка для грузавога транспарту. Працы закончацца ў верасні будучага года. Мяркуецца, што інвестыцыя дазволіць значна павялічыць паток памежнага транспарту і адначасова скараціць час чакання машын на пропуск да 15-20 хвілін.
У сувязі з інвестыцыяй на станцыі „Брузгі” мадэрнізавана будзе таксама інфраструктура на польскім баку ў Кузніцы. Павялічаны будуць м.інш. будынкі для памежнай і мытнай лужбаў.
На беларускім баку выдзелена будзе таксама дарожка для перасякання мяжы пяшком. Пешы пераход існаваў тут усяго 9 месяцаў – са студзеня па верасень 2014 г., у кастрычніку рашэннем беларускіх улад быў закрыты. Гэты пераход карыстаўся аграмаднай папулярнасцю беларускіх грамадзян. Прыязджалі яны на аўто ў Брузгі, пераходзілі пяшком мяжу, рабілі пакупкі ў Кузніцы і вярталіся назад. Асабліва выкарыстоўвалі гэта гандляры цыгарэтамі і алкаголем, якіх набывалі ў бяспошлінным магазіне на мяжы (дзе, напрыклад, 0,5 л гарэлкі каштуе ўсяго 1,5 еўра). Пасля заканчэння восенню 2018 г. інвестыцыі на пагранпераходзе такой магчымасці ўжо не будзе. Пешаходная дарожка той бяспошлінны магазін абміне.

Swietłana Aleksijewicz otrzymała Nagrodę Nowa Kultura – Nowej Europy im. Stanisława Vincenza. 5 września, podczas Forum Ekonomicznego w Krynicy, odbyła się jej uroczysta gala. Po drodze białoruska noblistka zatrzymała się w Krakowie, gdzie w Międzynarodowym Centrum Kultury spotkała się z czytelnikami.

5 września, podczas Forum Ekonomicznego w Krynicy, Piotr Naimski, pełnomocnik rządu ds. kluczowej infrastruktury energetycznej, powiedział, że Polska nie jest zainteresowana importem energii elektrycznej, w szczególności z Ukrainy i Białorusi. Jego słowa zdają się potwierdzać utrzymane w podobnym tonie wcześniejsze wypowiedzi ministra spraw zagranicznych Witolda Waszczykowskiego, które padły w kontekście budowy elektrowni atomowej w Ostrowcu w Białorusi.

W dniach 15-17 września w Warszawie odbył się VII Międzynarodowy Kongres Badań nad Białorusią. To największe coroczne wydarzenie akademickie poświęcone Białorusi. W czasie kongresu badacze z całego świata (głównie z Białorusi, Litwy i Polski) uczestniczyli w wykładach i dyskusjach.

24 września w katedrze św. Marii Magdaleny odbyła się chirotonia nowego biskupa łódzkiego i poznańskiego, o. Atanazego (Nosa), dotychczasowego zwierzchnika monasteru św. Onufrego w Jabłecznej. 25 września, także w warszawskiej katedrze, miała miejsce chirotonia archimandryty Pawła (Tokajuka), nowego biskupa hajnowskiego.

W dniach 25-26 września w Lublinie odbył się VI Kongres Inicjatyw Europy Wschodniej. Wzięło w nim udział około tysąca uczestników, wśród nich samorządowcy, politycy, przedstawiciele organizacji pozarządowych i środowisk akademickich m.in. z Ukrainy, Białorusi, Gruzji. Kongres jest organizowany w ramach działalności Centrum Kompetencji Wschodnich – programu realizowanego przez miasto Lublin i samorząd województwa lubelskiego.

Białorusini należą do najczęstszych zagranicznych gości polskiej stolicy. Władze Warszawy opublikowały statystyki, według których są na 13. miejscu (ponad 68 tys.), zaraz za Ukraińcami i Rosjanami. Na czele stawki znaleźli się Anglicy, Niemcy i Francuzi.

 

W Republice Białoruś. W dniach 29-31 sierpnia z oficjalną wizytą w Białorusi przebywała polska delegacja parlamentarna z wicemarszałkiem sejmu Ryszardem Terleckim. W Mińsku prowadziła rozmowy z kierownictwem białoruskiego parlamentu, MSZ, Kościoła katolickiego i przedstawicielami organizacji pozarządowych. Głównym tematem rozmów z białoruskimi władzami była sytuacja polskiej mniejszości, w tym nieuznawanego przez Mińsk Związku Polaków na Białorusi.

Сенсацыйнае адкрыццё ў Вільні Падчас раскопак на гары Гедыміна ў Вільні археолагі магчыма знайшлі парэшткі двух правадыроў Студзеньскага паўстання 1863 г. – Кастуся Каліноўскага і Зыгмунта Серакоўскага. З ідэнтыфікацыяй другога няма ніякіх сумненняў, паколькі знойдзены быў заручальны пярсцёнак з надпісам „Zygmunt Apolonia 11 Sierpnia / 30 Lipca 1862 r.”. Паводле археолагаў, якія праводзяць раскопкі, дастаткова доказаў і таго, што знойдзены таксама парэшткі Кастуся Каліноўскага, які быў арыштаваны 9 лютага 1864 г., а 22 сакавіка павешаны на Лукішскім пляцы ў Вільні. (Радыё Рацыя)

3 września w Grodnie i Połocku zostało zaprezentowane pierwsze oficjalne tłumaczenie Nowego Testamentu po białorusku. Praca nad nim trwała około 25 lat. Jeszcze w latach 90. XX w. metropolita Filaret błogosławił powstanie Synodalnej Komisji Tłumaczeniowej Białoruskiej Cerkwi Prawosławnej, która się tym zajmowała. Z inicjatywy Bractwa Trzech Wileńskich Męczenników powstała dziesięcioosobowa komisja, która pracowała nad przekładem, za podstawę uznając starogrecki oryginał. Białoruscy tłumacze wykorzystali doświadczenia europejskich wydawnictw biblijnych. Wersja białoruska, tłumaczona z greki, sprawdzana była z angielską, niemiecką, czeską i innymi redakcjami. Pierwszy nakład Nowego Testamentu wyniósł 6 tysięcy egzemplarzy. Wydrukowano go w Białymstoku w drukarni Orthdruk. We wrześniu rozpoczęły się też prace nad tłumaczeniem Starego Testamentu.

3 września w Połocku odbyły się centralne obchody Dnia Białoruskiego Piśmiennictwa. W najstarszym białoruskim mieście odsłonięto Pomnik Białoruskiej Państwowości oraz zaprezentowano pierwsze oficjalne białoruskie tłumaczenie Nowego Testamentu. W uroczystościach w Połocku wziął udział prezydent Aleksander Łukaszenka, który z dumą podkreślał znaczenie miasta w białoruskiej historii. Połockie świętowanie połączyło trzy uroczystości – z okazji 500-lecia białoruskiego druku, 1155-lecia Połocka i właśnie Dzień Piśmiennictwa.

3 września we wsi Hłusza w pod Bobrujskiem, małej ojczyźnie Alesia Adamowicza, odbyła się uroczystość z okazji 90. rocznicy urodzin pisarza. Ten nieżyjący już twórca do historii literatury przeszedł dzięki swojej prozie, której główna część była poświęcona II wojnie światowej. Film Elema Klimowa „Idź i patrz”, do którego napisał scenariusz, jest uznawany za dzieło wybitne. W rodzinnej wsi pisarza trwają teraz prace nad stworzeniem domu-muzeum, poświęconego Adamowiczowi. Zajmie on byłą aptekę, w której pracowała matka pisarza. Zebrano już na ten cel ponad 11 tysięcy białoruskich rubli (ok. 22 tysięcy złotych), z czego większą część przekazała noblistka Swietłana Aleksiejewicz, wielokrotnie podkreślająca, że Aleś Adamowicz był jej nauczycielem.

8 września w centrum stolicy kilkaset osób protestowało przeciwko rosyjsko-białoruskim manewrom oraz obecności rosyjskich wojsk w ich kraju. Wśród zebranych byli liderzy prawicowej opozycji, m.in. Mikoła Statkiewicz, Paweł Siewiaryniec i Uładzimir Niaklajeu; ten ostatni został potem za udział w nielegalnym zgromadzeniu skazany na 7 dni aresztu, również Statkiewicz został zatrzymany przez milicję. Bezpośrednio przed demonstracją członkowie Konserwatywno-Chrześcijańskiej Partii Białoruski Front Ludowy uczcili 503. rocznicę bitwy pod Orszą.

9 i 10 września Mińsk obchodził Dzień Miasta. Białoruska stolica liczy sobie 950 lat – pierwsze wzmianki o niej pojawiły się na kartach „Powieści minionych lat” w 1067 r.

10 września w Rakowie koło Mińska odbyła się druga edycja Festiwalu Kultur „Rakauski Fest”. Wraz z władzami lokalnymi, festiwal organizują Instytut Polski w Mińsku oraz ambasady Polski i Izraela. Impreza prezentuje kulturę narodów Wielkiego Księstwa Litewskiego – polską, białoruską, litewską i żydowską. Odbyły się występy zespołów muzycznych i tanecznych z Białorusi, Polski i Litwy, kiermasze i wystawy oraz kulinarne prezentacje. Przygotowano także grę miejską „Ścieżkami przemytników”, która pozwoliła zanurzyć się w atmosferze Rakowa lat 30. XX w. (miasto leżało wtedy przy granicy Polski i ZSRR i otrzymało nieoficjalny status „stolicy przemytników”). Gwiazdami festiwalu byli Lawon Wolski i Paweł Arakelan z Białorusi oraz polsko-bałkańska BumBum ORKeSTAR.

12 września ministerstwo sprawiedliwości pozbawiło licencji znaną białoruską adwokat Hannę Bachciną. Wielokrotnie w swojej praktyce broniła ona opozycjonistów i więźniów politycznych, m.in. opozycyjnego blogera Eduarda Palczysa i Mirasłaua Łazouskiego, podejrzanego w tzw. sprawie Białego Legionu. Bachcina jest adwokatem z 25-letnim stażem. Wcześniej przez 13 lat pracowała jako prokurator. Tymczasem komisja ministerstwa sprawiedliwości ds. działalności adwokackiej jako przyczynę decyzji podała „niewystarczające kwalifikacje”. Zdaniem Bachcinej, jej sprawa ma charakter polityczny, a decyzja zapadła „na zamówienie pewnych resortów”. Białoruscy obrońcy praw człowieka zwrócili się do specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. niezawisłości sędziów i adwokatów Moniki Pinto, wyrażając zaniepokojenie nieplanowaną weryfikacją, która miała dotyczyć 25 prawników.

W dniach 14-20 września odbyły się rosyjsko-białoruskie manewry Zapad 2017. Według oficjalnych doniesień wzięło w nich udział ok. 13 tys. żołnierzy, w tym ponad 3 tys. Rosjan. Scenariusz zakładał symulację konfliktu pomiędzy koalicją Północnych (Białoruś i Rosja) z Zachodnimi, koalicją krajów: Wiejsznorija (separatystyczna, zdominowana przez ludność polską część Białorusi), Wiesbarija (kraje bałtyckie), Łubienija (obejmująca głównie Polskę). Manewry odbywały się na sześciu białoruskich poligonach i trzech rosyjskich i wzbudzały duże emocje, szczególnie w państwach sąsiadujących z Białorusią. Ukraina uważała nawet, że są one pretekstem do podjęcia przez Rosję w stosunku do niej działań ofensywnych.

21 września, z udziałem ponad trzydziestu polskich i białoruskich historyków, odbyła się w Grodnie konferencja naukowa, zainspirowana wydaniem zbioru tekstów: „Polacy na Białorusi od końca XIX do początku XXI wieku. Wybrane problemy stosunków polsko-białoruskich”. Książkę pod redakcją byłego przewodniczącego Związku Polaków na Białorusi Tadeusza Gawina wydało Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego przy wsparciu Konsulatu Generalnego RP w Grodnie. Publikacja zawiera wybór 30 tekstów, opisujących problematyczne momenty we wzajemnych, polsko-białoruskich, relacjach.

Aleś Dzianisau nie będzie mógł śpiewać w Mińsku utworów ze swojej nowej płyty „Krótka historia Białorusi”, z wierszami niewidomego poety Alesia Czobata. Sąd apelacyjny oddalił bowiem pozew, wytoczony przeciwko władzom Mińska, zakazującym występowania artyście z koncertem poezji śpiewanej. Przypomnijmy, iż ideolodzy Mińskiego Miejskiego Komitetu Wykonawczego negatywnie ocenili piosenki Dzianisawa – muzyka znanego z zespołów Dziaciuki, KalJan i Ludzi na Bałocie – zarzucając mu „niski poziom wykonania”. Białoruskie środowisko muzyczne chce bronić Dzianisawa, Czobata i ich utworów. Założyciel portalu muzycznego Tuzin FM Siarhiej Budkin ogłosił zbiórkę pieniędzy na opłacenie adwokata dla poszkodowanego muzyka.

Instytut Mechaniki Narodowej Akademii Nauk Białorusi w niespełna rok opracował i zbudował prototyp elektrycznego samochodu. Konstruktorzy wykorzystali bazę Geely SC7, chińskiego samochodu, który powstaje w białoruskiej fabryce. W niej właśnie ma być produkowany jego elektryczny krewny. Według zapewnień władz, wszystkie podzespoły będą pochodzić z lokalnych zakładów. Jedynie akumulatory zostaną sprowadzone z Rosji. Prototyp napędza 80-konny silnik, który ma zostać zastąpiony znacznie wydajniejszym w końcowej fazie projektu. Elektryczny pojazd będzie produkowany w Mińsku.

Jak podało ministerstwo turystyki, z bezwizowego trybu wjazdu do Białorusi skorzystało ponad 50 tysięcy obcokrajowców. Pod koniec czerwca liczba ta wynosiła 30 tysięcy. Michaił Krawiec, wiceszef resortu, zapowiedział nowe ułatwienia dla cudzoziemców. Na przykład okres bezwizowego pobytu z obecnych 5 dni niebawem może zostać przedłużony do 10, a bezwizowy wjazd do Białorusi wprowadzony również na innych przejściach granicznych.

 

Na świecie. Film „Idź i patrz” Elema Klimowa według scenariusza Klimowa i Alesia Adamowicza został nagrodzony w kategorii „Wenecka klasyka” jako „najlepszy film odrestaurowany”. Obraz został nakręcony w 1985 r. przez radzieckie wytwórnie Biełaruśfilm i Mosfilm, a jego bohaterem jest białoruski chłopak, który został świadkiem okropieństwa nazistowskiej akcji odwetowej.

Prezydent Ukrainy Petro Poroszenko podpisał nową ustawę edukacyjną. Nakazuje ona dla szkół mniejszości narodowych, w których nauczanie większości przedmiotów odbywa się w językach tych mniejszości, aby stopniowo przeszły na ukraiński. Przeciwko nowej ustawie, jako łamiącej prawa mniejszości zaprotestowały Węgry i Rumunia. Rumuński prezydent w ramach protestu odwołał wizytę na Ukrainie.

Na łamach popularnej gazety litewskiej „Lietuvos zinios” ukazał się artykuł „Pogoń w Wilnie. O ważności litewskich ambicji i dyplomacji”. Jego autor – radny rejonu wileńskiego Gintaras Karosaż – wysuwa roszczenia terytorialne wobec Polski. Jego zdaniem Suwałki i Suwalszczyzna to etniczne ziemie litewskie i powinny być przyłączone do Litwy. Władze samorządowych Suwalszczyzny, jak też przedstawiciele rządu nie chcieli nawet tego komentować. Wiceminister spraw wewnętrznych i administracji, suwalczanin Jarosław Zieliński, powiedział dziennikarzom, że „nie należy nadawać wypowiedzi jednego nieodpowiedzialnego człowieka jakiejś rangi”.

Mińsk jest najchętniej odwiedzanym jesienią przez rosyjskich turystów miastem Wspólnoty Niepodległych Państw – wynika z rankingu TurStat, dotyczącego rosyjskiej turystyki zagranicznej. W spisie nie badano rosyjskich miast. Białoruska stolica przyciąga Rosjan niskimi cenami, choć nie jest to najtańsze miasto w zestawieniu. Na drugim miejscu jest Astana w Kazachstanie, potem azerskie Baku, Erywań w Armenii, kazachska Ałma-Ata, stolica Uzbekistanu – Taszkient, Aszchabad w Turkmenistanie, ukraiński Kijów, mołdawski Kiszyniów i stolica Kirgistanu – Biszkek.

Minęły dwa miesiące (07-08/2017)

Каму перашкаджаюць беларускія надпісы на ўказальніках у гміне Орля? (Радыё Рацыя)

W regionie. Temat wycinki drzew, prowadzonej w Puszczy Białowieskiej przez dwa miesiące, stale obecny był w przekazach medialnych. I to nie tylko za sprawą protestów i gorących dyskusji politycznych. W sprawę włączyły się Komisja Europejska oraz Trybunał Sprawiedliwości UE, który nakazał wstrzymanie wycinki. Efektem rozhuśtanych emocji wokół dyskusji o Puszczy był też bulwersujący incydent, w którym doszło do pobicia operatora Telewizji Polsat. 29 lipca dwaj mężczyźni, pracujący w jednej z firm prowadzących wycinkę, zaatakowali go na drodze z Białowieży do Narewki, pobili i uszkodzili sprzęt, na którym pracował. Prokuratura Rejonowa w Hajnówce postawiła im zarzuty rozboju z uszkodzeniem ciała. Grozi im od dwóch do dwunastu lat więzienia.

30 czerwca dwa stojące przy trasie Orla – Dubicze Cerkiewne dwujęzyczne polsko-białoruskie drogowskazy do wsi Reduty zostały zniszczone przez wandali. Zamalowano na nich białoruskojęzyczne napisy. Policja wszczęła dochodzenie w tej sprawie. Nie jest to pierwszy tego typu przypadek w gminie Orla. W 2012 r. nieznani sprawcy zamalowali kilkanaście dwujęzycznych tablic. Czyt. Pod wiatr

Гурт Teleport з Мінска – пераможца конкурсу маладых гуртоў сёлетняга Басовішча (Радыё Рацыя)

1 lipca w Białowieży odbyło się doroczne, największe w regionie, Kupalle. Na scenie wystąpiło kilkanaście białoruskich zespołów folklorystycznych i estradowych, nad rzekę przeszedł barwny korowód z wiankami. Organizatorem imprezy jest Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne i Białowieski Ośrodek Kultury.

W dniach 14-15 lipca w uroczysku „Boryk” w Gródku odbył się 28. Festiwal Muzyki Młodej Białorusi Basowiszcza. Na scenie pojawili się wykonawcy z Białorusi, Polski, Ukrainy i Serbii (Re1ikt, Akute, Stary Olsa, Vuraj, Daj Darohu!, The Superbullz, Naviband, Ilo&Friends, Łona i Webber & The Pimps, Wahonowożatyje, Neozbiljni pesimisti). W finale konkursu zagrały Teleport, SnopSnou, Leibonik i Barroka. Jury nagrodę Białoruskiego Zrzeszenia Studentów, głównego organizatora festiwalu, przyznało grupie Teleport. Basowiszcza było w tym roku bardzo urozmaicone, jeśli chodzi o style muzyczne. Grano rocka, rap, folk, pojawiły się alternatywne brzmienia elektroniczne, pop, muzyka dawna. Koncertom towarzyszyły inne festiwalowe wydarzenia. I tak można było na scenie Gródeckiego Centrum Kultury obejrzeć spektakl „Czarny kogut i smok” białoruskiego teatru Manietny Dvor, wziąć udział w dyskusji o prowokacyjnej nazwie „Biełaruskaja Intelektualnaja Hulnia” oraz obejrzeć wystawę twórczości plastycznej artystów, którzy dotychczas występowali na Basowiszczu, „Muzyka biez mieżau”. W tzw. strefie Basmieżża rozlokowały się sklepiki z białoruskimi towarami-gadżetami i płytami, studio tatuażu i Barber shop. Festiwal zorganizowano dzięki dotacji MSWiA.

На сцэне ў гарадоцкім Барыку выступіў м.інш. гурт Naviband, які сёлета прадстаўляў Беларусь на Еўрабачанні (Радыё Рацыя)

W dniach 21-23 lipca w Czeremsze odbył się XXII Festiwal Wielu Kultur i Narodów „Z wiejskiego podwórza”. Jak co roku na scenie wystąpiło kilkanaście zespołów z Polski i zagranicy, w tym z Białorusi, Albanii, Argentyny. Wśród gwiazd sobotniego wieczoru znalazła się m.in. znana polska grupa Raz, dwa, trzy. Tradycyjnie koncertom towarzyszyły inne wydarzenia, w tym spektakle, pokazy filmów, warsztaty rękodzieła, spotkania ze znanymi osobami, pisarzami (m.in. Anetą Prymaka-Oniszk, autorką „Bieżeństwa…”). 22 lipca zaś odbył się III Turniej Piłki Błotnej SWAMP FOOTBALL. Organizatorem festiwalu jest Stowarzyszenie Miłośników Kultury Ludowej w Czeremsze, imprezę dofinansowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urząd Marszałkowski oraz prywatni sponsorzy i darczyńcy.

W dniach 26-30 lipca w Białymstoku i dwudziestu okolicznych miejscowościach odbyły się koncerty i inne wydarzenia 10. jubileuszowego Międzynarodowego Festiwalu Muzyki, Sztuki i Folkloru – Podlaska Oktawa Kultur. W sumie na Podlasie zjechało trzydzieści zespołów z Polski i zagranicy (m.in. Białorusi, Litwy, Rosji, Grecji, Gruzji). Organizatorem imprezy jest Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w Białymstoku.

29 lipca w Gródku odbyła się jedna z największych estradowych dorocznych białoruskich imprez na Podlasiu, „Siabroŭskaja Biasieda”. Wystąpiło na niej w sumie kilkudziesięciu wykonawców z Polski i Białorusi oraz – w ramach Oktawy Kultur – grecki zespół Poimenikos Aylos. Imprezę zorganizowało Gródeckie Centrum Kultury przy współpracy z Białoruskim Towarzystwem Społeczno-Kulturalnym i wsparciu finansowym MSWiA.

Будзе працяг дэкамунізацыі
Да 1 верасня мясцовыя ўлады вымушаны памяняць назвы вуліцаў, плошчаў і будынкаў, якія прапагандуюць камунізм. У Бельску адна вуліца з такой назвай пакуль асталася. Радныя пакінулі вуліцу 30 ліпеня, якая прыгадвала дату вызвалення горада Савецкай арміяй у 1944 г. Цяпер будзе напамінаць проста канец нямецкай акупацыі ў Бельску. Такое тлумачэнне прынялі радныя. Наўрад, аднак, ці скасуе гатага ваявода, які канчаткова зацвярджае такія пастановы мясцовых уладаў.
У Польшчы трэба будзе яшчэ дэкамунізаваць таксама помнікі. У нашым ваяводстве галоўным чынам гэта помнікі ўдзячнасці Чырвонай арміі. Зняць іх прыдзецца ў многіх мясцовасцях, між іншым у Гарадку ці Дубічах-Царкоўных.

31 lipca dwie parafie prawosławne z obszaru Lokalnej Grupy Działania Puszcza Knyszyńska podpisały z Zarządem Województwa Podlaskiego umowy na remont cerkwi. Dotacje z Regionalnego Programu Operacyjnego wesprą projekty parafii prawosławnej Narodzenia Bogarodzicy w Gródku (126,6 tys. zł) i parafii prawosławnej Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Nowej Woli (149,1 tys. zł). Dotacje przyznano również dwóm parafiom rzymskokatolickim – w Knyszynie i Czarnej Wsi Kościelnej.

Закалот з конкурсам на пасаду дырэктара Гайнаўскага белліцэя
Гайнаўскі ліцэй з дадатковай беларускай мовай навучання на новы навучальны год прыняў 80 вучняў, на дваццаць больш чым у мінулым годзе. Магчыма, што памяняецца дырэктар школы. 25 гадоў на гэтай пасадзе працаваў Яўген Сачко, які зноў падаў сваю кандыдатуру ў конкурсе на наступны пяцігадовы тэрмін. Але ёсць тут яшчэ адзін кандыдат. Гэта Ігар Лукшук, які дагэтуль займаў пасаду намесніка дырэктара комплексу школ у Нарве. Вядомы ён таксама ў беларускім асяроддзі як старшыня Згуртавання Шчыты, якое штогод арганізуе фестываль Бардаўская восень.
Менавіта Ігар Лукашук на пачатку ліпеня быў вылучаны конкурснай камісіяй як кандыдат на дырэктара белліцея. Павятовая ўправа ў Гайнаўцы, якой школа падлягае, была вымушана,аднак, ануляваць вынікі конкурсу па юрыдычных прычынах. У склад камісіі ўваходзіла м.інш. віцэ-стараста Гайнаўскага павета Ядвіга Дамброўская. Гэта незгодна з законам, паколькі Вышэйшы адміністрацыйны суд прызнаў, што ў такой камісіі не могуць быць сябры ўправы. Яўген Сачко паклікаўся на гэта і абскардзіў вынікі конкурсу. Новы конкурс з новым складам камісіі назначаны на 30 жніўня. Кандыдатаў на пасаду дырэктара зноў будзе двух і тых жа – Яўген Сачко і Ігар Лукашук.

4 sierpnia w salach Akademii Supraskiej w Supraślu odbył się wernisaż wystawy prac Leona Tarasewicza. Na ścianach zawisły świetlne obrazy-bloki w różnych kolorach. Otwarcie wystawy przyciągnęło tłumy oglądających, którzy ledwie mieścili się w salach budynku przy ul. Klasztornej 1. Kuratorem ekspozycji, którą można oglądać do 15 września, jest Magdalena Godlewska-Siwerska.

10 sierpnia w Supraślu odbyły się doroczne obchody Święta Supraskiej Ikony Matki Bożej (Hodigitrii). Główną liturgię celebrował prawosławny metropolita warszawski i całej Polski Sawa w obecności hierarchów i duchowieństwa z Polski i gości z zagranicy – metropolity Włodzimierza z Ukrainy, abp. Justyniana z Rosji, abp. Sawy z Mołdawii. Jak co roku do Supraśla przybyły setki wiernych, także w pieszych pielgrzymkach.

Выстава мастацтва Лявона Тарасэвіча (другі справа) у супрасльскім манастыры выклікала вялікае зацікаўленне наведвальнікаў (Фота Міры Лукшы)

W dniach 28 lipca-13 sierpnia odbył się IX Międzynarodowy Festiwal Teatralny Wertep. Przez trzy weekendy można było w wielu miejscowościach Podlasia oglądać niezwykłe, najczęściej plenerowe, występy artystów i grup teatralnych z Polski i zagranicy (m.in. Francji, Rosji, Ukrainy). Częścią festiwalu był też koncert Elżbiety Rojek i Karoliny Cichej we wnętrzach orlańskiej synagogi, gdzie usłyszeć mogliśmy mieszankę pieśni wszystkich mniejszości etnicznych i religijnych, zamieszkujących Podlasie. Organizatorem imprezy jest Stowarzyszenie Kulturalne „Pocztówka” z Policznej (gm. Kleszczele), którym kieruje Dariusz Skibiński, pomysłodawca i dyrektor programowy festiwalu.

18-19 жніўня Святая гара Грабарка як штогод запоўнілася тысячамі вернікаў (Фота Юркі Хмялеўскага)

19 sierpnia na Świętej Górze Grabarce odbyły się doroczne uroczystości Przemienienia Pańskiego (Spasa). Główną liturgię celebrowali prawosławny metropolita warszawski i całej Polski Sawa oraz Atenagoras, metropolita Belgii, egzarcha Holandii i Luksemburga, w asyście hierarchów i duchowieństwa. Dzień wcześniej na Świętą Górę w pieszych pielgrzymkach przybyły tysiące pątników z całej Polski. Modlący mogli też się pokłonić relikwiom św. Pantelejmona i św. Matrony Moskiewskiej, które przywieziono tu na czas uroczystych obchodów święta.

W dniach 18-20 sierpnia w Supraślu odbyła się impreza pod nazwą „Paleta Kultur Podlasia”. Według organizatora, czyli Wojewódzkiego Ośrodka Animacji Kultury w Białymstoku, ma ona zachęcać do „aktywnego poznawania społeczności narodowych i etnicznych zamieszkujących północno-wschodnią Polskę”. Na scenie zaprezentowały się m.in. Ilo&Friends, Ostrov, Żemerwa, czy Prymaki, mające w swoim repertuarze białoruskie utwory. Pojawiły się też zespoły pielęgnujące tradycje ukraińskie, żydowskie, litewskie, tatarskie. Imprezę zorganizowano dzięki wsparciu Narodowego Centrum Kultury i samorządu województwa podlaskiego.

Rośnie zainteresowanie turystów Kanałem Augustowskim. Dzięki ruchowi bezwizowemu na wodnym polsko-białoruskim przejściu granicznym Rudawka-Lesnaja i rozszerzeniu go o przejście pieszo-rowerowe, po 28 kwietnia przepływ turystów zwiększył się siedmiokrotnie. Śluzę Kurzyniec na Kanale Augustowskim tylko od maja do końca lipca przekroczyło prawie trzy razy więcej jednostek pływających niż w latach ubiegłych przez cały sezon letni. Ogromną popularnością cieszą się też wycieczki rowerowe w obu kierunkach. Według danych z placówki Straży Granicznej w Płaskiej (z okresu od 28 kwietnia do 4 sierpnia 2017 r.), do Polski z Białorusi przyjechało 870 osób, a z Polski do Białorusi wyjechało 943. Wśród wszystkich 1 813 osób, które przekroczyły granicę, 950 to Polacy, a 863 to przedstawiciele innych narodowości. Granicę na kajakach i jednostkach pływających przekroczyły 642 osoby, na rowerach 925, a pieszo 246.

 

W kraju. 10 lipca Urząd Miasta Stołecznego Warszawy powołał Międzyszkolny oraz Międzyprzedszkolny Zespół Nauczania Mniejszości Białoruskiej przy Szkole Podstawowej nr 395 im. Rotmistrza Witolda Pileckiego. Jak poinformowała Karolina Łukaszewicz, jedna z inicjatorek powstania białoruskich grup w warszawskich szkołach, z nowej możliwości nauczania mogą skorzystać wszyscy zainteresowani, a na zgłoszenia rodziców szkoła czeka do 20 września. Sprawą powstania takich grup zamieszkali w Warszawie Białorusini zajęli się na początku tego roku – wówczas zainteresowanych tym było około dziesięciu rodzin.

Прыём з нагоды Дня незалежнасці  Рэспублікі Беларусь
27 чэрвеня Беларускі пасол у Польшчы Аляксандр Авяр’янаў выдаў прыём з нагоды афіцыйнага Дня незалежнасці Рэспублікі Беларусь, які адзначаецца 3 ліпеня (дзень вызвалення Мінска ў 1944 г.). Мерапрыемства – прымеркаванае яшчэ 25-й гадавіне наладжання дыпламатычных адносін паміж Рэспублікай Беларусь і Польшчай – прайшло ў Драматычным тэатры – Нацыянальнай оперы ў Варшаве. Прысутных было некалькі соцень асоб, у тым ліку прадстаўнікі беларускай меншасці з Падляшша. З паўтарагадзінным канцэртам выступіў Беларускі народны ансамбль танца „Харошкі” з Мінска. Пасля адбыўся ўрачысты прыём.

ASF wciąż w natarciu. Polski rząd podjął decyzję o budowie na granicy z Białorusią i Ukrainą ogrodzenia, które zabezpieczy nasz kraj przed migracją dzików, będących głównym źródłem i nosicielem wirusa afrykańskiego pomoru świń. Ponadto polskie ministerstwa zdecydowały o liberalizacji prawa dotyczącego odstrzału tych zwierząt przez myśliwych, w tym m.in. o zniesieniu tzw. okresu ochronnego.

8 sierpnia w Warszawie grupa Unibep z Bielska Podlaskiego podpisała z Bremino Group umowę na realizację w systemie generalnego wykonawstwa centrum logistycznego w miejscowości Bołbasowo w Białorusi za 12,77 mln euro netto. Rozpoczęcie realizacji inwestycji nastąpi w III kw. 2017 r., a zakończenie w IV kw. 2018 r. Grupa Unibep działa w segmentach budownictwa mieszkaniowego, przemysłowego, użyteczności publicznej, sportowego i modułowego. Prowadzi działalność w Polsce, Skandynawii i w Europie Wschodniej. Skonsolidowane przychody Unibepu sięgnęły w 2016 r. 1,25 mld zł.

18 sierpnia Krzysztof Czyżewski, szef Ośrodka Pogranicze w Sejnach, odebrał prestiżową nagrodę Neptuna, przyznawaną przez Miasto Gdańsk.  Uroczystość odbyła się podczas festiwalu SOLIDARITY OF ARTS. Neptun to nagroda przyznawana polskim i zagranicznym twórcom, „których działalność nawiązuje do gdańskiej tradycji bądź współczesności, zaś ich dorobek pozostawia trwały ślad w historii miasta, wpisując się w wartości wolności i solidarności”. Wśród dotychczas wyróżnionych możemy znaleźć takie osoby, jak Andrzej Wajda, Jan A.P. Kaczmarek, Volker Schlöndorff, Anda Rottenberg, Krystyna Janda, Agnieszka Holland, Leszek Możdżer, Paweł Huelle czy Marcel Łoziński.

Powraca problem finansowania Telewizji Biełsat i jej dalszego istnienia. Jak napisał „Dziennik. Gazeta Prawna”, prezes Telewizji Polskiej Jacek Kurski wysłał oficjalny list do ministra spraw zagranicznych Witolda Waszczykowskiego w sprawie Biełsatu. Poinformował w nim, że TVP nie będzie w stanie sama utrzymywać kanału telewizyjnego skierowanego na Białoruś, jeżeli MSZ nie wznowi wsparcia finansowego dla niego. Współpraca z MSZ, dotycząca Biełsatu, dobiega końca – wypowiedzenie dotychczasowej umowy nastąpi 31 grudnia tego roku. Jak dotąd ministerstwo nie udzieliło jeszcze odpowiedzi na list prezesa Kurskiego. Według ostatnich badań opinii publicznej programy nadawane przez Biełsat ogląda 10 proc. dorosłych Białorusinów, czyli ponad 750 tys. widzów.

Jak podał Urząd ds. Cudzoziemców, w pierwszej połowie bieżącego roku złożonych zostało 89 tys. wniosków o zgodę na legalny pobyt w Polsce. To o 27 tys. więcej niż w tym samym okresie ubiegłego roku. Najczęściej ubiegają się o niego obywatele Ukrainy, ale przybywa też wniosków składanych przez Białorusinów, którzy coraz chętniej zamiast Rosji wybierają Polskę (w 2013 r. było to 53 proc. do 8 proc. na korzyść Rosji, obecnie 27 proc. do 22 proc.). Jeszcze pięć lat temu pracowało w Polsce ledwie 4,5 tys. Białorusinów, a wraz z rodzinami było to 5,6 tys. osób. W pierwszym kwartale 2017 r. liczba ta wzrosła do 12 tys. pracowników i ponad 16 tys. wraz z rodzinami. Najwięcej spośród nich z racji bliskiego położenia wybiera Podlasie. Zatrudniają się tam głównie jako kierowcy, pracownicy sezonowi i budowlańcy.

 

W Republice Białoruś. 3 lipca świętowano Dzień Niepodległości. Jak co roku w miastach odbyły się wojskowe parady i festyny.  Nie zbrakło protestów opozycji, których uczestnicy nieśli w rękach konstytucję, domagając się jej przestrzegania.

W dniach 5-9 lipca Mińsk gościł Parlamentarne Zgromadzenie OBWE. W jego obradach wzięło udział ponad trzystu parlamentarzystów z 56 krajów. Delegaci rozmawiali m.in. o walce z terroryzmem, uchodźcach, konflikcie na Ukrainie, prawach człowieka, walce z narkotykami i cyberprzestępczością. Wynikiem obrad jest tzw. „mińska deklaracja”, poruszająca wymienione zagadnienia. Przed zagranicznymi parlamentarzystami wystąpił prezydent Aleksander Łukaszenka, który zapewnił, że OBWE może liczyć na Białoruś w kwestii utrzymania bezpieczeństwa w Europie. Umiejscowienie obrad Parlamentarnego Zgromadzenia OBWE w Mińsku sprzyja ociepleniu wizerunku Białorusi w oczach Zachodu. Na kilka dni przed przyjazdem parlamentarzystów władze zwolniły z więzień ostatnich 14 oskarżonych w głośnej sprawie tzw. „bojowników”. Wcześniej zaś w Brześciu umorzone zostało postępowanie wobec dwóch aktywistów, oskarżonych o znieważenie prezydenta.

Pod Połockiem uruchomiono jedną z największych białoruskich elektrowni wodnych. W budowie położonego nad Dźwiną Zachodnią obiektu od 2011 r. brało udział dziesięć firm z Białorusi, Rosji, Ukrainy, Serbii. Turbiny i wyposażenie dostarczyła czeska firma Mavel. Elektrownia wytwarzać będzie średnio 110 mln kilowatów rocznie i pokryje zapotrzebowanie energetyczne czterech rejonów (powiatów).

W dniach 12-15 lipca w Mińsku odbył się XIX Światowy Kongres Rosyjskiej Prasy. Wzięli w nim udział przedstawiciele rosyjskojęzycznych mediów z 52 państw. Imprezę, współorganizowaną przez białoruskie ministerstwo informacji, odwiedziła cała rządowa elita Białorusi, z prezydentem na czele. Łukaszenka podkreślał ogromne znaczenie języka rosyjskiego w Białorusi, określając go mianem „narodowego dziedzictwa, które łączy dusze wielu narodów”. Dodał, że jego kraj stawia również na język białoruski, ale nie należy w tym widzieć jakiegokolwiek zagrożenia dla pozycji rosyjskiego. Białoruski prezydent jest konsekwentnym zwolennikiem dominacji w kraju języka rosyjskiego. To on w 1995 r. zainicjował referendum, nadające mu równy z białoruskim status języka państwowego. W życiu codziennym i w urzędach przeważa rosyjski. Np. parlament przyjmuje ustawy wyłącznie w tym języku. Większość szkół naucza po rosyjsku, jedynie 13,3 proc. dzieci jest edukowanych po białorusku.

У Мінску 15 ліпеня пачаў працу VII З’езд беларусаў свету. У ім прыняло ўдзел 160 дэлегатаў з замежжа і 145 з Беларусі. На адкрыццё прыехаў міністр замежных спраў Беларусі Уладзімір Макей. Беларусаў з Польшчы прадстаўлялі м.інш. наша рэдакцыйная сяброўка праф. Лена Глагоўская, праф. Алег Латышонак, галоўны рэдактар „Нівы” Яўген Вапа ды дырэктар Бельскага белліцэя Андрэй Сцепанюк. Першы такі з’езд прайшоў у 1993 годзе, ён сабраў больш за 1300 дэлегатаў з замежжа (Радыё Рацыя)

(Радыё Рацыя)

W dniach 15-16 lipca w Mińsku odbył się VII Zjazd Białorusinów Świata. Przybyło na niego ok. 150 zagranicznych gości i drugie tyle z Białorusi. Delegaci zwrócili szczególną uwagę na aktywność białoruskiej diaspory w dziele pomocy poszkodowanym wskutek działań władz. Głównym tematem zjazdu była strategia rozwoju narodu i państwowości białoruskiej. Delegaci wyrażali zaniepokojenie nie tylko sytuacją w związku z prawami człowieka, ale również stanem języka białoruskiego i realiami białoruskiej niepodległości. Uczestnicy Zjazdu uchwalili kilka rezolucji z apelami do władz w Mińsku, m.in. o nadanie przedstawicielom zagranicznej diaspory specjalnego statusu prawnego, który umożliwiałby im przyjazd do ojczyzny bez konieczności wyrabiania wiz. Organizatorem zjazdu był Związek Białorusinów Świata Baćkauszczyna.

21 lipca w Narodowym Muzeum Sztuki Republiki Białorusi w Mińsku odbył się wernisaż wystawy „Mistrzowie polskiego rysunku”. Znalazło się na niej ponad trzysta prac pochodzących z kolekcji Muzeum Podlaskiego w Białymstoku i Muzeum Okręgowego w Suwałkach. Wśród nich zobaczyć można dzieła takich mistrzów jak Jacek Malczewski, Jan Matejko, Józef Pankiewicz, Stanisław Witkiewicz, Piotr Michałowski, Witkacy (Stanisław Ignacy Witkiewicz), Alfred Wierusz-Kowalski.  Wystawa w Mińsku prezentowana będzie do 29 września. Kuratorem wystawy jest Joanna Tomalska-Więcek, kierownik Działu Sztuki Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. Projekt zrealizowany przy finansowym wsparciu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego oraz Instytutu Polskiego w Mińsku.

21 lipca sąd w Mohylewie skazał na karę śmierci dwóch fałszywych agentów mieszkaniowych. Członkowie zorganizowanej grupy przestępczej mordowali ludzi i przejmowali ich mieszkania, by je następnie sprzedać. Bandyci zamordowali sześć osób i przygotowywali zabójstwa trzech kolejnych. Przestępstwa popełniano w latach 2009-2015. Bandyci wybierali swoje ofiary spośród osób samotnych, które nadużywały alkoholu.

Prezydent Łukaszenka podpisał dekret, likwidujący kilometrową strefę ochronną wokół Poleskiego Rezerwatu Radiacyjnego – zamkniętego obszaru skażonego po katastrofie czarnobylskiej. Można tam będzie legalnie przebywać, uprawiać ziemię, zbierać leśne runo i polować na zwierzęta. Zakaz wstępu będzie obowiązywać tylko tam, gdzie występuje podwyższone promieniowanie oraz nadal na całym obszarze Rezerwatu.

Kara za historyczną flagę. Iwana Lisauca i Dzmitra Nawumenkę, którzy 5 sierpnia na koncercie Krambambuli w Mińsku rozwinęli biało-czerwono-białą flagę, zatrzymano i oskarżono o „drobne chuligaństwo”. Władze prześladują osoby, które pojawiają się z nieuznawanymi flagami w miejscach publicznych, uznając ich za zwolenników opozycji i wrogów władzy.

Z okazji 500-lecia wydania drukiem pierwszej książki w języku starobiałoruskim w wydawnictwie Biełaruskaja Encykłapedyja, na zamówienie Ministerstwa Informacji, ukazał się album „Światowe dziedzictwo Franciszka Skaryny”. Niedawno otrzymał on grand prix Międzynarodowego Konkursu Krajów Wspólnoty Niepodległych Państw „Sztuka książki 2017”. 6 sierpnia 1517 r. Skaryna, renesansowy humanista, wydał w Pradze „Psałtyr”. W ten sposób został pierwszym drukarzem wydającym w mówionym języku wschodniosłowiańskim i jednym z pierwszych europejskich drukarzy w ogóle. „Psałterz” jest pierwszą z 23 ksiąg Starego Testamentu, przygotowanych przez Skarynę. Dzieło mieści się na 2400 stronach, opatrzonych wspólnym tytułem „Biblia ruska, wyłożona przez doktora Franciszka Skarynę ze sławnego miasta Połocka, Bogu na sławę i ludziom pospolitym dla dobrej nauki”.

8 sierpnia ambasador RP w Mińsku Konrad Pawlik został wezwany do białoruskiego MSZ w związku z krytyczną wypowiedzią polskiego ministra spraw zagranicznych Witolda Waszczykowskiego o budowanej w Białorusi elektrowni atomowej, udzieloną rosyjskiej agencji RIA Nowosti. Minister powiedział m.in., iż Polska nie zamierza kupować od Białorusi energii wyprodukowanej w Ostrowcu. Strona białoruska skrytykowała wypowiedź, zarzucając stronie polskiej upolitycznienie kwestii stricte ekonomicznych.

12 i 13 sierpnia białoruska noblistka Swietłana Aleksijewicz spotkała się z czytelnikami w swoich rodzinnych stronach. Najpierw gościła w Homlu, a następnie w Kapatkiewiczach, gdzie pisarka chodziła do szkoły. W obu przypadkach miejscowe władze starały się utrudnić jej zorganizowanie spotkań – raz zażądały zezwolenia, uznając spotkanie z czytelnikami za „masowe zgromadzenie”, kolejnym razem dyrekcja biblioteki obwodowej w Homlu odmówiła udostępnienia sali.

W sierpniu na ekrany białoruskich kin wszedł film fabularny „Żółty piaseczek”, będący ekranizacją opowiadania Wasila Bykawa pod tym samym tytułem. Film poświęcony jest masowym egzekucjom w uroczysku Kuropaty. Obraz – za własne pieniądze – zrealizował reżyser Alaksiej Turowicz. W postaci wcielili się aktorzy białoruskich teatrów.

Aleś Dzianisau nie będzie mógł legalnie koncertować, prezentując swoją nową solową płytę „Karotkaja historyja Biełarusi”, na której śpiewa piosenki do słów białoruskiego poety Alesia Czobata. Sąd Gospodarczy w Mińsku zabronił koncertować muzykowi, przychylając się do stanowiska ideologów z Mińskiego Miejskiego Komitetu Wykonawczego. Specjaliści ds. ideologii odmówili wydania zezwolenia uprawniającego do działalności koncertowej, powołując się na „opinię rady artystycznej ds. imprez kulturalno-widowiskowych, dotyczącą niskiego poziomu artystycznego wykonania”. Aleś Dzianisau zaprezentował swój album w czerwcu tego roku. Koncerty planował na wrzesień – w Grodnie, Witebsku i Mińsku.

Minister spraw zagranicznych Białorusi Uładzimir Makiej w wywiadzie dla hiszpańskiego dziennika „El Pais” kategorycznie sprzeciwił się rozmieszczeniu kontyngentów NATO w Polsce i w krajach bałtyckich. Jego zdaniem, nie będzie to sprzyjało bezpieczeństwu w regionie, ponieważ pociągnie za sobą reakcję Rosji, a w rezultacie doprowadzi do wyścigu zbrojeń, jak w czasie zimnej wojny.  Minister oświadczył zarazem, że nie widzi potrzeby lokowania na terenie Białorusi dodatkowej rosyjskiej bazy wojskowej.  Jednocześnie podkreślił, iż sąsiadujące z Białorusią kraje nie mają żadnych powodów do niepokoju w związku z rosyjsko-białoruskimi manewrami „Zachód 2017”. Zapowiedział, że Białoruś zaprosi na manewry obserwatorów z sąsiednich krajów (Ukrainy, Polski, Litwy, Łotwy, Estonii, Szwecji i Norwegii) oraz delegacje organizacji międzynarodowych, m.in. ONZ, OBWE, NATO, WNP, Czerwonego Krzyża.

Milicja zlikwidowała w Mohylewie warsztat, gdzie chałupniczo konstruowano bomby. Ładunki wybuchowe w wynajętym garażu produkował 23-latek. Funkcjonariuszy o podejrzanym młodym człowieku powiadomił wiceprezes jednej ze spółdzielni garażowych. Szybko zatrzymano niedoszłego zamachowca. W garażu wykryto i skonfiskowano substancje nadające się do wyrobu materiałów wybuchowych. Znaleziono je również w jego mieszkaniu, oprócz tego broń palną chałupniczej produkcji oraz amunicję do niej. Mężczyzna konstruował bomby domowej roboty – naszpikowane gwoździami, śrubami i ołowiem – następnie detonował je w terenie. Grozi mu teraz do 6 lat pozbawienia wolności.

Prezydent Aleksander Łukaszenka jak co roku osobiście wizytował przebieg żniw w kraju. Państwowe media relacjonowały szczególnie dokładnie jego rekonesans, który odbywał ze śmigłowca. Trasa przelotu przebiegła nad obwodem witebskim, mohylewskim i mińskim. Nie zabrakło też migawek z pola – prezydent np. uczył dziennikarzy żąć zboże sierpem, zobaczyć można go było też na kombajnie oraz jeżdżącego quadem.

Prowadzenie firm w Białorusi ma być łatwiejsze – zapowiedział prezydent Aleksander Łukaszenka i ogłosił termin przygotowania stosownych dokumentów na 1 października. Oświadczył także, że oczekuje od rządu decyzji, dzięki którym każdy Białorusin będzie mógł otworzyć własny interes, spełniając minimalne wymagania formalne. Mają zniknąć dotychczasowe bariery administracyjne, które przeszkadzają w tworzeniu i prowadzeniu nowych firm.

Wiceminister energetyki Białorusi Michaił Michadziuk poinformował, że we wrześniu zostanie dostarczony na plac budowy elektrowni atomowej w Ostrowcu drugi blok energetyczny. Do końca roku rozpocząć się ma jego montaż. Budowa elektrowni przebiega więc zgodnie z planem, mimo zastrzeżeń i protestów Litwy (Ostrowiec jest położony zaledwie 50 km od Wilna).

Władze obwodu witebskiego zwróciły się do odpowiednich organów z wnioskiem „o ograniczenie sprzedaży alkoholu na czas kampanii żniwnej”. Prohibicja ma zostać wprowadzona w celu – jak napisano – zapewnienia bezpieczeństwa, zachowania plonów i mienia państwowego oraz zapobieżenia naruszeniom dyscypliny pracy i przypadkom łamania prawa. Białorusini z roku na rok w rankingach najbardziej pijących narodów świata zajmują czołowe miejsca.

Białoruskie MSW zamierza resocjalizować byłych pensjonariuszy zakładów karnych poprzez umożliwienie im pracy w specjalnie w tym celu tworzonych gospodarstwach rolnych. Na początek jako bazę do przeprowadzenia eksperymentu, wybrano gospodarstwo rolne Chutar-Ahra pod Swietłogorskiem. Jeśli eksperyment się powiedzie, w przyszłości powstanie więcej takich miejsc.

Według danych Państwowego Komitetu Statystycznego Biełstat, na dzień 1 lipca 2017 r. liczba mieszkańców Białorusi wyniosła niespełna 9,5 mln osób. Poprzednie dane ukazały się 1 października 2016 r. – z porównania wynika, że w ciągu dziewięciu miesięcy liczba osób zamieszkujących Białoruś zmniejszyła się prawie o 10 tysięcy.

 

Na świecie. W dniach 20-21 lipca z oficjalną wizytą w Kijowie gościł prezydent Aleksander Łukaszenka. Białoruski przywódca spotkał się z prezydentem Ukrainy Wiktorem Poroszenko. Tłem spotkania obu prezydentów było ukraińsko-białoruskie forum biznesowe, podczas którego białoruskie i ukraińskie firmy podpisały kontrakty na ogólną sumę 45 mln dolarów. Wizyta zbiegła się z demonstracją, której uczestnicy domagali się wyjaśnienia okoliczności śmierci białoruskiego dziennikarza Pawła Szeremeta – zginął w zamachu bombowym przed rokiem; do dziś nie wiadomo, kto zlecił jego przeprowadzenie.

Komitet Praw Człowieka ONZ zarejestrował pierwszą skargę od uczestnika tegorocznych białoruskich protestów. Sprawa dotyczy Uładzimira Kaciury z Homla, który brał udział w demonstracji w Homlu 19 lutego. Uważa, że niesprawiedliwie został skazany na 12 dni aresztu za uczestnictwo w pokojowej akcji protestu. W ślady Kaciury zamierzają pójść prawie wszyscy homelscy aktywiści, którzy zostali skazani na areszt za udział w protestach – będą składać indywidualne skargi do Komitetu Praw Człowieka ONZ.

23 sierpnia ok. 50-osobowa delegacja białoruskich chrześcijańskich demokratów, która przyjechała do Lasu Katyńskiego, by w miejscu masowych pochówków polskich oficerów oddać cześć ofiarom represji stalinowskich, została zatrzymana przez oddział specjalny rosyjskiej milicji i służb specjalnych. Nie wpuszczono ich na teren kompleksu memorialnego. Nie wyjaśniono przyczyn takiego postępowania. 23 sierpnia jest Europejskim Dniem Pamięci Ofiar Stalinizmu i Nazizmu.

Rosyjski rząd zatwierdził przyznanie Białorusi dziesięcioletniego kredytu w wysokości 700 mln dolarów. Jak podano w komunikacie, „Rosja przyznała nowy kredyt w celu zrefinansowania przez Białoruś aktualnych zaległości kredytowych”. Zaległości te dotyczą… Rosji. Białoruś pożycza więc od Rosji pieniądze po to, by spłacać rosyjskie kredyty.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy nie przyznał Białorusi oczekiwanego kredytu w wysokości 3 mld dolarów. MFW nie dostrzegł w działaniach Mińska chęci przeprowadzenia koniecznych reform gospodarczych.

UE i USA poprą przystąpienie Białorusi do Światowej Organizacji Handlu – poinformował minister spraw zagranicznych Uładzimir Makiej. Dodał, iż zakończono negocjacje z 12 krajami, w tym z Japonią i Koreą. Rozmowy trwają jeszcze z 13 członkami WTO. Obecnie Białoruś posiada jedynie status obserwatora przy WTO.

Minął miesiąc (07-08/2017)

Свята беларускай культуры ў Беластоку. Выступаюць дзеткі. На здымку побач Галіна Тварановіч, Юры Баена, Міра Лукша, Барбара Гаральчук і Віктар Швед пры лаўцы з беларускімі кніжкамі (фота Міры Лукшы

W regionie. 30 maja, po ponad miesiącu od ekshumacji, w krypcie głównej cerkwi monasteru Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i Świętego Apostoła Jana Teologa w Supraślu spoczął ponownie generał brygady arcybiskup Miron – prawosławny ordynariusz Wojska Polskiego. Arcybiskup zginął w katastrofie smoleńskiej w 2010 r. Ekshumacji dokonano na polecenie Prokuratury Krajowej.

4 czerwca w parku Planty w Białymstoku odbyło się 32. Święto Kultury Białoruskiej. W organizowanej przez Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne imprezie wystąpiło blisko trzydzieści zespołów białoruskich z całej Białostocczyzny (m.in. z Białegostoku, Hajnówki, Bielska Podlaskiego, Siemiatycz, Gródka czy Koźlik) oraz laureaci szkolnego konkursu „Piosenka białoruska”. Na scenie pojawił się też dziecięcy zespół taneczny „Podlaski wianek”, prowadzony przez Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci i Młodzieży Uczących się Języka Białoruskiego „AB-BA”. Z Białorusi przyjechał miński zespół ludowy „Ciernica”. Jak co roku na zaaranżowanych stoiskach pojawili się też białoruscy pisarze i rękodzielnicy, w tym także z Grodna.

Пачаўся сезон беларускіх фэстаў

Як штогод з чэрвеня адбываецца на Беласточчыне шмат беларускіх фэстаў, якіх сезон закончыцца ажно пад восень. Традыцыйна такія мерапрыемствы ладзіць старэйшая наша арганізацыя – Беларускае грамадска-культурнае таварыства. Сёлетні сезон пачоло яшчэ ў канцы траўня з фэсту у Дуброве-Беластоцкай. А ў канцы чэрвеня над залівам у Саколцы БГКТ трэці ўжо раз зладзіла Ноч Купалы. Абодва мерапрыемсты атрымаліся, праўда, крыху сціплымі, бо і надвор’е было не вельмі спрыяльнае.

БГКТ буйны фэст зладзіла 4 чэрвеня ў беластоцкім парку Плянты. Было гэта штогадовае Свята беларускай культуры. Апрача песняў на сцэне вакол быў яшчэ кірмаш народнага рукадзелля ды можна было купіць беларускія кніжкі ад аўтараў-„белавежцаў”.

Цыкл народных фэстаў пачаўся таксама на Гайнаўшчыне. У рамках штогадовага праекту „І там жывуць людзі” ў паасобных вёсках арганізуе іх Гайнаўскі беларускі музей.

4 czerwca w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej odbyła się kolejna edycja etnograficznych Zielonych Świątek w Skansenie. Podczas imprezy nie zabrakło tradycyjnych białoruskich akcentów. Kolejny raz goście mogli zobaczyć obrzęd „wodzenia kusta”, a rzemieślnicy, artyści i rękodzielnicy z Białorusi zaprezentowali swoje wyroby i opowiadali o tajnikach ich wykonywania. Na scenie wystąpiły regionalne zespoły folklorystyczne, wykonujące wiosenne pieśni i przyśpiewki.

16 czerwca w Rajsku koło Bielska Podlaskiego odbyły się uroczystości z okazji 75 rocznicy pacyfikacji tej miejscowości, dokonanej przez Niemców. Rozpoczęły się one od liturgii w miejscowej cerkwi, celebrowanej przez prawosławnego biskupa supraskiego Grzegorza. Następnie przez wieś, do miejsca, w którym zostali rozstrzelani mieszkańcy, przeszła procesja. Harcerze z Zespołu Szkół w Augustowie wystawili wartę honorową, a przedstawiciele władz samorządowych i instytucji społecznych oddali hołd pomordowanym, składając wieńce na mogile zabitych. W imieniu zagranicznych gości głos zabrała pastor Kościoła ewangelickiego w Niemczech, Barbara Phieler, która w krótkich słowach przeprosiła mieszkańców Rajska za krzywdy dokonane przez ich przodków. 16 czerwca 1942 r., w odwecie za dwóch zabitych w pobliżu wsi przez partyzantkę radziecką żołnierzy niemieckich, rozstrzelano 149 mieszkańców Rajska. Wieś i okoliczne kolonie oraz cerkiew zostały spalone i zburzone. W 1962 r. na miejscu tragedii wybudowany został pomnik oraz płyta upamiętniająca wszystkich zamordowanych.

Белавежская пушча – сусветная каштоўнасць

Аднак, як ні дзіўна, цяперашнія польскія ўлады не хочуць такога прызнання. Белавежская пушча ў 2014 г. трапіла ў спіс сусветнай прыроднай спадчыны ЮНЕСКА. Міністр аховы асяроддзя Ян Шышка заявіў, што сталася так з парушэннем міжнароднага права і павядоміў пракуратуру.

Уладам, ляснікам ды навакольнаму насельніцтву, на жаль, без значэння тое, што гэты масіў з’яўляецца найбуйнейшым астаткам першабытнага лесу ў Еўропе. Міністр Шышка, не зважаючы на пратэсты эколагаў (з Польшчы і розных крыін) прыняў рашэнне аб масавай высечцы пушчы па-за тэрыторыяй запаведніка. Каб даць адпор аргументу аб сусветнай каштоўнасці гэтага лесу, прыдумаў запатрабаваць ад ЮНЕСКА выкрэсліць пушчу з элітнага спіску.

Тая санітарная высечка дрэў ёсць для таго тое – як паясняюць ляснікі – каб паўстрымаць экспансію караеда-друкара. Эколагі з часткай навукоўцаў сцвярджаюць, што гэта толькі прэтэкст, бо мяркуюць што ідзе высечка не толькі хворых, але і здаровых дрэў.

W dniach 16-18 czerwca w Ogrodniczkach, Supraślu i Białymstoku odbyła się siódma edycja Pikniku Militarnego „Misja Wschód”, największej plenerowej imprezy o tematyce militarnej w północno-wschodniej części Polski. Odwiedza ją kilkadziesiąt tysięcy miłośników historii i militariów, a do obozu w starej żwirowni przyjechało kilkuset rekonstruktorów z Polski i zza granicy (Rosji, Białorusi, Czech, Niemiec i Litwy). Organizatorem imprezy jest Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych „Czemu By Nie”, we współpracy z Muzeum Wojska w Białymstoku.

17 czerwca na trasę Białystok-Waliły wyruszyły wakacyjne weekendowe pociągi POLREGIO. W tym roku pasażerowie mogą w soboty i niedziele skorzystać z dwóch połączeń w obu kierunkach. Dodatkowe kursy zaplanowano na festiwal Basowiszcza oraz na Siabrouskuju Biasiedu.

19 czerwca białostoccy radni głosami większościowego klubu PiS i radnego Dariusza Wasilewskiego (niezrzeszony) odrzucili propozycję nadania jednej z ulic miasta imienia Władysława Bartoszewskiego. Inicjatywę zgłosiło ponad tysiąc mieszkańców Białegostoku. Zdaniem radnych, profesor Bartoszewski nie był autorytetem, a swoich wypowiedziach obrażał dużą część Polaków.

22 czerwca w auli Uniwersytetu w Białymstoku przy ul. Świerkowej otwarto wystawę ikon napisanych przez recydywistów. Zaprezentowanych zostało około trzydziestu prac osób skazanych z Zakładu Karnego w Białymstoku. Ekspozycja stanowi finał trzeciej już edycji programu „Ikonografia”, który skierowany jest do osadzonych różnych wyznań, choć uczestnikami są w większości osoby prawosławne. W tym roku zajęcia, prowadzone były pod okiem profesjonalnego ikonografa Jana Grigoruka, trwały trzy miesiące, a wzięło w nich udział około dwudziestu osób.

W dniach 23-25 czerwca w Białymstoku odbyła się kolejna edycja Half­way Festival, dorocznej białostockiej songwriterskiej imprezy muzycznej. Na scenie wystąpili artyści z Polski, Białorusi, Islandii, USA, Nowej Zelandii i Grenlandii. Białoruś reprezentowała grupa SHUMA, prezentująca, jak napisali organizatorzy festiwalu, znakomitą mieszankę białoruskich archaicznych pieśni, stanowiących spuściznę po wschodniosłowiańskich pogańskich rytuałach oraz współczesnej elektroniki. Organizatorem imprezy jest Opera i Filharmonia Podlaska – Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku.

W Muzeum Ikon w Supraślu otwarto prezentację prac Jerzego Nowosielskiego, na którą składa się szafirowy ikonostas z Orzeszkowa i ikony z Klejnik – cenne dzieła stworzone dla podlaskich cerkwi, a nieprzyjęte przez wiernych. Ikony zostały wypożyczone z parafii prawosławnej Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w Krakowie. Można je oglądać do 14 października.

Przez cały czerwiec trwały protesty różnych środowisk przeciwko nadmiernej ich zdaniem wycince drzew w Puszczy Białowieskiej. Protestowano w różnych formach – pisano listy, wystosowywano apele, odbywały się też czynne protesty ekologów na terenie samej puszczy, łącznie z blokowaniem maszyn, służących do prowadzenia wycinki. Przedmiotem sporu pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami jest ilość pozyskiwanego drewna (plan zakłada150 tys. m3 rocznie, wcześniej było to ok. 40-50 tys. m3). Pojawiły się też informacje, że wielcy odbiorcy drewna nakazali wstrzymać kupowanie go z terenów nadleśnictw położonych w Puszczy Białowieskiej – tak postąpiła m.in. IKEA.

Адна са старонак даведніка пра Беласток з памылкамі пазначанымі Мірай Лукшай (фота Міры Лукшы)

Urząd Miasta w Białymstoku wydał drukiem pięćdziesięciostronnicowy przewodnik po stolicy Podlasia w różnych wersjach językowych. Białoruska zawierała ponad 250 błędów językowych. Policzyła to skrupulatnie nasza koleżanka z „Niwy” Mira Łuksza. Napisała więc list do prezydenta Tadeusza Truskolaskiego, w którym wspomina o całych fragmentach tekstu napisanych nie po białorusku, ale po rosyjsku lub po polsku, przekręconych informacjach, błędach w tłumaczeniu, wynikających z nieznajomości języka białoruskiego. Nawet tytuł na okładce wydrukowano z rażącym błędem. Urszula Mirończuk, rzeczniczka prasowa prezydenta, przeprosiła – szczególnie społeczność białoruską – za tę sytuację. Zapowiedziała też wyciągnięcie konsekwencji wobec podmiotu, który odpowiedzialny był za tłumaczenie. Felerny przewodnik wycofano z obiegu i zapowiedziano wydanie kolejnego – już bez błędów.

Вучань Яна Тарасевіча – doctor honoris causa Універсітэта ў Беластоку

Радыё Рацыя

22 чэрвеня маэстра Ежы Максімюк атрымаў званне doctor honoris causa Універсітэта ў Беластоку. Славуты дырыжор і кампазітар нарадзіўся ў Гродне, з пятага году жыцця жыў у Беластоку, дзе пачынаў сваю музычную адукацыю як вучань выдатнага беларускага кампазітара Яна Тарасевіча. Ганаровае званне было яму прызнанае як адзін з важнейшых акцэнтаў у рамках святкаванняў 20-й гадавіны універсітэта. З гэтай нагоды адбылася таксама прэзентацыя кнігі Максімюк – пра жыццё і творчасць кампазітара, які зяўляецца таксама пачэсным грамадзянінам горада Беластока.

Падчас уручэння ганаровага звання Ежы Максімюк прызнаўся, што вельмі хоча наведаць Гродна, дзе нарадзіўся, але з дзяцінства ніколі там ужо не быў. Сказаў таксама, што вельмі яму блізкая народная беларуская культура, а сваё прозвішча адназначна лічыць беларускім

Przemyt czterdziestu sztuk. biżuterii pochodzącej z wykopalisk archeologicznych – głównie bransolet z epoki brązu, żelaza oraz wczesnego średniowiecza – udaremnili funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej na przejściu granicznym w Bobrownikach. Niektóre z zabytków mogą pochodzić nawet z XV w. p.n.e. Nielegalnie próbowała je wwieźć do Polski 62-letnia Białorusinka. Archeologiczne artefakty owinięte były w woreczki foliowe i zatopione w zbiorniku paliwa. Za przemyt grozi kara grzywny. To nie pierwszy przypadek przemytu z Białorusi do Polski zabytków archeologicznych – poprzednio wykryto zabytkową broń.

Беларуская Атлантыда

24 чэрвеня ў Новай Луцэ ў Нараўчанскай гміне прайшла канферэнцыя „Семяноўка. Спалучае нас вялікая вада”. Прысвечана была 40-годдзю пачатку пабудовы Семяноўскага вадасховішча. Знаходзіцца яно на месцы выселеных васьмі беларускіх вёсак з Міхалоўскай і Нараўчанскай гмінаў, якіх спалучае цяпер гэтая ж „вялікая вада”. Падчас канферэнцыі з дакладамі выступілі праф. Адам Чэслаў Дабронскі і праф. Алег Латышонак з Універсітэта ў Беластоку. Абодва навукоўцы былі згодны ў тым, што такая інвестыцыя не была неабходнай. Семяноўскае вадасховішча будавалася найперш як рэзервуар пітнай вады для Беластока. Спецыяльным каналам мела яно ўзмацняць паток ракі Супрасль як асноўную крыніцу вады для беластачан. Таго канала не выкапалі да сёння, бо хутка аказалася, што Беластоку дастаткова вады і без гэтага.

Вялікай драмай было аднак прымусовае высяленне амаль трохсот сем’яў. Аказваецца, не ўся адабраная ім зямля апынулася пад вадой. Таму нашчадкі перасяленцаў дамагаюцца звароту не залітых участкаў сваёй бацькаўшчыны. Падалі яны іск на некалькі судовых спраў.

Падчас канферэнцыі быў таксама прэзентаваны незвычайны фотаальбом „Вобраз, якога няма. Заліў Семяноўка”. Яго аўтар – Аляксандр Кардаш у апошні момант паспеў увекавечыць дамы і краявіды, калі даведаўся, што тыя месцы будуць заліты вадою. Яго бабуля жыла ў вёсцы Боўтрыкі.

Уцалелі таксама здымкі залітай вадою вёскі Лука і то дзесяткі гадоў да пабудовы вадасховішча. Рабіў іх яе жыхар Якуб Смольскі, які яшчэ перад вайной здымаў сваю вёску і ваколіцу, сямейныя ўрачыстасці, вяселлі, пахаванні… Яго здымкі захоўваюцца ў Падляшскім музеі ў Беластоку

Czasopismo „Perspektywy” opublikowało doroczny ranking wyższych uczelni. Z podlaskich szkół Uniwersytet Medyczny uplasował się na 22 miejscu (od trzy pozycje wyżej niż w ubiegłym roku), Uniwersytet w Białymstoku znalazł się na 45 miejscu (o 8 pozycji niżej niż ostatnio), a Politechnika Białostocka znalazła się na pozycji 51-60 (w ubiegłym roku była o 10 oczek niżej).

Беларускія летнікі для вучняў

У канцы чэрвеня ў Белавежскай пушчы адбыліся „Сустрэчы Зоркі” – майстар- класы, якія для дзяцей з падляшскіх школ ладзіць журналістка „Нівы”, вядучая там дадатак „Зорка”. На працягу тыдня дзеткі знаёміліся з журналісцкай працай, правялі сустрэчы з беларускімі літаратарамі, мастакамі і журналістамі.

Пасля заканчэння школьнага году ў аграсядібе Бора-Здруй тыднёвы этнаграфічны летнік „Я нарадзіўся тут” правялі малодшыя дзеткі, якія вывучаюць беларускую мову ў Пачатковай школе н-р 4 у Беластоку. Старэйшыя такі летнік ў канцы чэрвеня пачалі ў Гайнаўцы. Праект рэалізуе аб’яднанне АБ-БА.

 

W kraju. 1 czerwca Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zmiana decyzji wydanej przez rząd PiS o powstaniu gminy Grabówka jest niezgodna z Konstytucją i uchylił to postanowienie. Wniosek o zbadanie tej sprawy złożyła do TK grupa posłów PO. Trybunał orzekł, że rozporządzenie Rady Ministrów, uchylające rozporządzenie rządu PO-PSL w sprawie utworzenia gminy Grabówka, niezgodne jest m.in. z konstytucyjną zasadą pomocniczości państwa oraz faktem, że ustrój terytorialny RP zapewnia decentralizację władzy publicznej. Gmina Grabówka miała powstać 1 stycznia 2016 r. Kilka miesięcy wcześniej taką decyzję podjął rząd ówczesnej premier Ewy Kopacz, rozpoczęły się przygotowania administracyjne i prawne do działalności nowego samorządu. Tuż przed końcem roku premier Beata Szydło podpisała jednak rozporządzenie, które decyzję poprzedników uchyliło.

Памёр Уладыка Сіман

28 чэрвеня на 81-ым годзе жыцця пасля цяжкай хваробы памёр архіепіскап Лодзінскі і Познаньскі Сіман (Раманчук). Родам быў ён з Гушчэвіны, што ў Нараўчанскай гміне. У 1955 г. закончыў Педагагічны ліцэй у Бельску-Падляшскім і паступіў на філалагічны факультэт у Мінску. Пасля студыяў працаваў настаўнікам беларускай, рускай ды латынскай моваў у ліцэі ў Міхалове. У 1965 г. паступіў на тэалагічныя студыі ў Варшаве. У лютым 1970 г. быў высвячаны ў духоўны сан, праз дзевяць гадоў стаў епіскапам. З 1981 г. узначальваў Лодзінска-Познанскую епархію. У чэрвені 1993 г. быў узведзены ў сан архіепіскапа.

Св. пам. Уладыка Сіман вельмі любіў прыязджаць у родную вёску і наогул на Беласточчыну. Яшчэ два гады таму ў Міхалове сустрэўся са сваймі вучнямі ў 50-ю гадавіну іх матуры ў ліцэі. Апрача пастырскай працы быў таксама выкладчыкам Лодзінскага ўніверсітэта, пісаў таксама літаратурныя творы, між іншым на беларускай мове. Некаторыя з іх публікаваліся нядаўна ў „Ніве”.

Уладыку пахавалі на праваслаўных могілках у Лодзі. Вечная памяць!

Od 5 czerwca ruszył na antenie Bielsatu pierwszy rosyjskojęzyczny program „Wot tak” . Emitowany o godz. 20.30 (19.30 czasu polskiego) magazyn informacyjny będzie przybliżał wydarzenia w byłych republikach radzieckich. Transmitowane przez satelitę programy Biełsatu są dostępne na terytorium Białorusi, Rosji, Kaukazu, na Ukrainie i Krymie, a nawet w zachodniej części Kazachstanu.

Książka Anety Prymaki-Oniszk „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy”, została Książką Roku 2016 Warszawskiej Premiery Literackiej. Publikacja znalazła się również w ścisłym gronie książek nominowanych do prestiżowej Nagrody Literackiej m.st. Warszawy.

18 czerwca odbył się ingres – oficjalne wprowadzenie na tron biskupów wrocławskich – powołanego na mocy majowej decyzji Soboru Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego arcybiskupa Jerzego (Pańkowskiego). Zastąpił on niedawno zmarłego arcybiskupa Jeremiasza.

Przedstawiciele Polski, Białorusi i Ukrainy, wchodzący w skład komisji rekomendującej projekty transgraniczne, przychylili się do ich pozytywnych ocen dokonanych przez ekspertów. Tematy, których dotyczą projekty, to poprawa dostępności transportowej regionów oraz zarządzanie i bezpieczeństwo na granicach. Wartość wnioskowanego dofinansowania to ponad 139 mln euro. Wśród rekomendowanych projektów jest 51 inicjatyw polsko-ukraińskich, 27 polsko-białoruskich, a także 4 inicjatywy trójstronne. Projekty z Podlasia mają szansę na uzyskanie ponad 26 mln euro na inwestycje; aplikowały m.in. urząd marszałkowski, miasta Suwałki i Łomża, gmina Czeremcha, powiat sejneński, Choroszcz czy Książnica Podlaska.

Narodowe Centrum Kultury ogłosiło, że rusza 17. edycja programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. O stypendium może ubiegać się twórca posiadający obywatelstwo Białorusi/Ukrainy lub innego państwa Europy środkowo-wschodniej, który złoży wniosek w terminie do 15 października 2017 r. Program przeznaczony jest dla twórców do czterdziestego roku życia i polega na półrocznym pobycie w Polsce, podczas którego laureaci realizują swoje projekty stypendialne pod opieką uznanych polskich artystów i instytucji kultury. Jego 17. edycja będzie trwać od 1 lutego do 31 lipca 2018 r.

 

W Republice Białoruś. Zalegalizowania Pogoni i biało-czerwono-białej flagi narodowej domaga się kierowana przez Siarhieja Hajdukiewicza Partia Liberalno-Demokratyczna (LDP). Ugrupowanie uważane jest za lojalne wobec Aleksandra Łukaszenki, a jego istnienie ma potwierdzać pluralizm partyjny w Białorusi. Swoje stanowisko LDP zamierza zgłosić również na forum obu izb parlamentu.

Świetłana Aleksijewicz, laureatka literackiego Nobla, nie mogła spotkać się z czytelnikami w swojej małej ojczyźnie. Obwodowa biblioteka w Homlu odmówiła przyjęcia pisarki na spotkanie autorskie, podobne problemy – jak sama powiedziała – spotkały ją w pobliskich Kapatkiewiczach, gdzie noblistka chodziła do szkoły.

W dniach 6-14 czerwca na poligonach w okolicy Brześcia rosyjscy, białoruscy i serbscy komandosi wzięli udział w manewrach „Słowiańskie Braterstwo 2017”. 800 żołnierzy ćwiczyło „działania antyterrorystyczne”. Dużo większe manewry po nazwą „Zachód 2017” odbędą się jesienią tego roku. Udział w nich weźmie ok. 13 tys. żołnierzy. Obiektem ćwiczonych operacji były m.in. Polska i Litwa. W tym samym czasie na Łotwie i w Estonii odbywały się manewry NATO.

Białoruś zakupiła od Rosji 12 maszyn Su-30SM – poinformowało Ministerstwo Obrony. Jest to jeden z kroków mających na celu „odnowienie parku maszyn bojowych” – czytamy w komunikacie.

Białoruskie władze stopniowo zaczęły wycofywać się z oskarżeń wobec rzekomych bojowników, szkolonych w państwach ościennych, którzy mieli przygotowywać zbrojne wystąpienia w kraju w okresie masowych protestów w sprawie słynnego podatku „od darmozjadów”. Sprawy karne są umarzane wobec braku jakichkolwiek dowodów winy zatrzymanych osób. Zmicier Daszkiewicz, lider opozycyjnej młodzieżówki Młody Front, jeden z oskarżonych, wobec których już wycofano zarzuty, uważa, że cała akcja od samego początku była prowokacją służb. Z kilkudziesięciu zatrzymanych w więzieniu pozostało 14 osób. Żadna z represjonowanych osób nie przyznała się do winy.

Dziewięć najważniejszych białoruskich organizacji zajmujących się obroną praw człowieka (m.in. Białoruski Komitet Helsiński i Centrum Obrony Praw Człowieka „Wiosna”) wydało wspólne oświadczenie, w którym domaga się, by władze uwolniły wszystkie osoby aresztowane w sprawie o przygotowywanie w Mińsku zamieszek. Ich zdaniem wobec więzionych opozycjonistów mogą być stosowane tortury. Potwierdził to Siarhiej Kuncewicz, członek Białoruskiej Socjaldemokratycznej Partii „Ludowa Hromada”, który opuścił więzienie KGB 2 czerwca. Powiedział, że funkcjonariusze KGB bili go i razili prądem, by wymusić zeznania kompromitujące przywódcę Ludowej Hromady i byłego więźnia politycznego Mikołę Statkiewicza. Opozycjonista zawiadomił prokuraturę o popełnionym wobec niego przestępstwie.

Zmicier Daszkiewicz, przywódca Młodego Frontu, otrzymał tegoroczną nagrodę „Za wolność słowa”. Przyznano mu ją za organizację i osobisty udział w obronie uroczyska Kuropaty pod Mińskiem, w którego bezpośrednim sąsiedztwie planowano wznieść biurowiec. Nagroda, ufundowana przez ruch „O Wolność”, jest przyznawana od 2008 r. Zwyczajowo wręcza się ją z okazji urodzin białoruskiego pisarza Wasila Bykaua (ur. 19.06.1924 r.) w jego rodzinnej wsi Byczki.

Aleś Dzianisau, wokalista i gitarzysta zespołu Dzieciuki, udostępnił na platformie TuzinFM swój solowy album „Krótka historia Białorusi”. Muzyk wykonuje na nim piosenki, ze słowami ociemniałego poety Alesia Czobata. W 2014 r. ukazał się zbiór jego wierszy pod tym samym tytułem, lirycznie opowiadający historię ziem na wschód od Bugu. Tomik natchnął grodzieńskiego artystę do stworzenia ich muzycznej adaptacji. Ze sceny „Krótką historię Białorusi” będzie można usłyszeć we wrześniu w Grodnie, Witebsku i Mińsku.

Od 1 lipca Narodowy Bank Białorusi zrezygnuje z wykorzystywania lokalnej metody liczenia wysokości swoich rezerw dewizowych, w ramach której za aktywa rezerwowe w obcej walucie uznawano aktywa w rosyjskich rublach – poinformowała strona internetowa banku. Od lipca bank będzie korzystać jedynie ze standardu Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który nie przewiduje włączania do rezerw walutowych rosyjskich rubli. 1 czerwca 2017 r. wielkość rezerw dewizowych Białorusi wynosiła 5 239 miliardów dolarów amerykańskich według standardu MFW.

Mińska Fabryka Traktorów ma oryginalną propozycję dla turystów – planuje wprowadzić nowe atrakcje, tj. przejażdżkę traktorem po terenie fabryki i sterowanie podnośnikiem. Goście, pod okiem pracowników zakładu, mają też możliwość wykonania pięciu czynności. Pod koniec wycieczki wydawany jest im certyfikat o udziale w montażu traktora. Od początku roku MTZ odwiedziło ponad 1200 turystów, w tym 275 obcokrajowców.

Niespotykane dotąd ilości pomidorów z Turcji sprowadziła Białoruś. W ciągu trzech pierwszych miesięcy 2017 r. kupiła ich na ogólna kwotę 32,4 mln dolarów (prawie trzy razy więcej niż Polska). Komentatorzy ekonomiczni uważają, że znaczna część tych pomidorów trafia na rosyjski rynek, bowiem od 2015 r. obowiązuje na nie embargo. Dzięki temu mogą docenić ich smak konsumenci z Rosji. Zwiększenie importu z Turcji odbywa się na tle embarga spożywczego, nałożonego na te warzywa w Rosji. Pomidory objęto tam zakazem wwozu pod koniec 2015 roku, po zestrzeleniu przez tureckie lotnictwo rosyjskiego bombowca Su-24. W maju tego roku Moskwa i Ankara porozumiały się w kwestii zdjęcia embarga na częśći tureckich towarów, ale na pomidory obowiązuje ono do dziś.

 

Na świecie. Stany Zjednoczone przedłużyły termin obowiązywania sankcji wobec Białorusi o kolejny rok. Dokument w tej sprawie zamieszczono na stronie internetowej Białego Domu. Amerykańskie sankcje wobec Mińska wprowadził 16 czerwca 2006 r. George Bush jr. – po wyborach prezydenckich w Białorusi. Od tego czasu są one regularnie przedłużane. Sankcje przewidują zablokowanie kont w amerykańskich bankach objętych nimi osób, zakaz wjazdu do USA oraz prowadzenia z nimi interesów przez firmy ze Stanów Zjednoczonych.

11 czerwca weszło w życie porozumienie w sprawie zniesienia wiz dla obywateli Ukrainy podróżujących do Unii Europejskiej, podpisane 17 maja. Ukraińcy, którzy mają paszporty biometryczne, mogą wjechać do krajów UE (z wyjątkiem Wielkiej Brytanii i Irlandii) bez wizy na 90 dni w ciągu pół roku w celach biznesowych, turystycznych czy rodzinnych.

W dniach 17-24 czerwca pod kryptonimem „Żelazny Wilk” odbyły się manewry wojsk NATO, w których wzięli udział żołnierze z dziesięciu państw NATO, w tym Litwini, Polacy i Amerykanie. Żołnierze ćwiczyli obronę tzw. suwalskiego korytarza, czyli stukilometrowego obszaru pomiędzy Białorusią a obwodem kaliningradzkim.

Chiny przekażą Białorusi za darmo samochody pancerne CS/VN3, przeznaczone do szybkiego przerzucania jednostek i prowadzenia operacji specjalnych – poinformowały białoruskie portale militarne. Pojazdy zapewniają szczególnie sprawne działanie w warunkach miejskich. Białoruscy żołnierze już przeszli kurs obsługi nowego sprzętu w Chinach. Białoruś nie pierwszy raz otrzymuje pomoc wojskową z Chin – wiosną tego roku odebrano już innego rodzaju pojazdy.

Do wydziału petycji Komitetu Praw Człowieka ONZ wpłynęło pismo matki Juryja Zacharenki, 94-letniej Julii Zacharenki. Poprosiła w nim o doprowadzenie do ponownego rozpatrzenia sprawy zaginięcia syna i o wypłatę odszkodowania. Białoruskie sądy konsekwentnie odmawiają uznania Zacharenki za zmarłego. Były szef MSW Białorusi zaginął w tajemniczych okolicznościach w 1999 r. Do dziś nie udało się odnaleźć ani sprawców ewentualnego zabójstwa, ani ciała polityka. Opozycyjne źródła podają, że Zacharenka został prawdopodobnie zlikwidowany na polecenie ludzi z otoczenia Łukaszenki.

Wraz z postępującymi pracami przy budowie elektrowni atomowej w Ostrowcu w Białorusi (50 km od Wilna) rośnie napięcie i kontrowersje wokół tej kwestii. I tak 15 czerwca parlament Litwy przyjął ustawę głoszącą, iż białoruska elektrownia jądrowa zagraża bezpieczeństwu narodowemu Litwy, środowisku i zdrowiu społeczeństwa. Władze w Wilnie zapowiedziały też, że zablokują eksport do UE energii z powstającej elektrowni. Wicepremier Białorusi Uładzimir Siemaszka w odpowiedzi na działania Litwy stwierdził, iż siłownia ma zaspokoić potrzeby samej Białorusi i ewentualna rezygnacja przez kraje UE z kupowania energii z Ostrowca nie powstrzyma projektu elektrowni. Białoruski premier zapewnił ponadto, że elektrownia będzie w pełni bezpieczna, a jeśli będzie taka możliwość, to Białoruś chętnie nadwyżki energii będzie sprzedawać do Polski.

Białoruś ulokowała na zagranicznych rynkach finansowych euroobligacje na sumę 1 miliarda 400 milionów dolarów. Ich emisją zajęły się: Citi, Raiffeisen Bank International AG i Bank Rozwoju Białorusi. Białoruś powróciła w ten sposób na międzynarodowy rynek papierów wartościowych po długiej przerwie. W 2011 r. Mińsk wprowadził do obiegu euroobligacje na sumę 800 milionów dolarów i były to dotychczas jedyne euroobligacje Białorusi. Ocenia się, że popyt na nie dwukrotnie przewyższył emisję. Dzięki uzyskanym pieniądzom Białoruś będzie mogła m.in. refinansować stare euroobligacje.