Успаміны з 2007 г.

2. Польшчa. У другой палове 2007 года прэм’ер-міністрам Польшчы да 16 лістапада быў Яраслаў Качынскі, а пасля стаў Дональд Туск.

Пры іх беспрацоўе ў ліпені налічвала 12,1% і да канца снежня паменшылася да 11,2%. Сярэдні заробак да снежня 2007 г. узрос з 2 477 злотых да 2 691 злотых. Натуральны каэфіцыент нараджальнасці павялічыўся з 0,1 проміля ў 2006 г. да 0,3 проміля да канца 2007 года.

1ліпеня пачалася лібералізацыя рынку электрычнай энергіі ў Польшчы: у сувязі з лібералізацыяй рынка больш чым 15 мільёнаў атрымальнікаў электраэнергіі мела права выбраць пастаўшчыка электрычнай энергіі.

2 ліпеня наступіла кульмінацыя святкавання 750 гадавіны Гажова-Велькапольскага.

9 ліпеня пасля выяўлення пазямельнай аферы Анджэй Леппер атрымаў адстаўку з пасады намесніка прэм’ер-м³ністра ўрада і міністра сельскай гаспадаркі.

9 ліпеня штотыдневік ,,Впрост” апублікаваў на сваёй інтэрнэт-старонцы стужкі з абразлівымі выказваннямі дырэктара Радыё Марыя Рыдзыка супраць прэзідэнта Леха Качынскага і яго жонкі.

10 ліпеня я атрымаў з друкарні 8-мы мой беларускі зборнік вершаў ,,Янтарныя віры”. Дзевятым быў зборнік на польскай мове ,,Rezonanse pamięci”.

14 ліпеня ў Афганістане згінуў першы польскі салдат стабілізацыйных сіл падпаручнік Лукаш Куроўскі.

15 ліпеня пачаўся трохдзённы візіт Леха Качыньскага ў ЗША.

20 ліпеня цераз гміны ваяводства Сьлёнскага – Кломніцэ, Рэдзіны і Мстоў – прайшоў ураган, які знішчыў 150 будынкаў і раніў 7 асоб. Моцны вецер энішчыў будынкі ў вёсцы Скотнікі ў гміне Александроў у Лодзінскім  ваяводстве.

21 ліпеня ў Лешне прайшоў міравы чэмпіянат язды на шлаку. Польская зборная каманда заняла першае месца, перамагла Данію, Аўстралію.

23 ліпеня прэзідэнт Лех Качынскі аб’явіў трохдзённую народную жалобу па катастрофе польскага аўтобуса з пілігрымамі ва французскіх Альпах 22 ліпеня, у якой згінула 26 асоб.

8 жніўня прэм’ер-міністр урада Яраслаў Качынскі паслаў у адстаўку міністра Унутраных Спраў і Адміністрацыі Януша Качмарка. Новым міністрам стаў Владыслаў Стасяк.

13 жніўня наступіла рэканструкцыя ўрада Яраслава Качынскага. Ён паслаў у адстаўку міністраў з партый ЛПС і Самаабароны: Рамана Гетрыха,Анджэя Аўміллера, Анну Каляту, Рафала Вехецкага. На іх месца паклікаў Рышарда Легутку, Міраслава Баршча, Ёанну Клюзік-Расткоўскую і Марка Грабарчыка.

15 жніўня ў Варшаве на свята Польскага Войска першы раз ад 1974 года прайшоў ваенны парад, у якім узялі ўдзел самалёты і верталёты.

21 жніўня быў трагічным днём на вадзе Вялікіх Мазурскіх Азёр. Веяў вецер з хуткасцю 130 км на гадзіну і згінула 12 асоб.

24 жніўня Сейм устанавіў закон, які датычыў Сістэмы Інфармацыйнай Шэнген і Сістэмы Інфармацыі Візавай.

30 жніўня Агенцтва Унутранай Бяспекі арыштавала Януша Качмарка, Канрада Карнатоўскага і Яраміра Нетцля за пазямельную афёру.

1 верасня сутыкнуліся два самалёты тыпа Zlin 526 на паказах у Радаме Air Show 2007. Згінула два пілоты.

6 верасня ў фабрыцы ў Тыхах выпусцілі мільённы экземпляр аўтамашыны Фіат Панда.

7 верасня ў Сейме 377 дэпутатаў прагаласавала за скарачэнне тэрміну паўнамоцніцтва Сейма. За скарачэнне тэрміну галасавалі партыі PiS, PO, SLD i PSL. Прэзідэнт Лех Качыньскі устанавіў тэрмін новых выбараў у Сейм на 21 кастрычніка. Прэзідэнт на просьбу Яраслава Качыньскага паслаў у адстаўку большасць міністраў урада.

3 кастрычніка у Багдадзе ў замаху на дыпламатычны канвой быў ранены польскі пасол Здвард Петшык, а згінулі тры асобы і між імі працаўнік BOR.

4 кастрычніка Міністр Народнай Абароны Богдан Кліх павысіў на вышэйшае воінскае званне 7842 афіцэраў замардаваных у Катыні ў 1940 годзе.

13 кастрычніка адкрылі Мост Салідарнасці ў Плоцку.

21 кастрычніка прайшлі выбары ў парламент, у якіх перамагла партыя Дональда Туска (РО).

25 кастрычніка ва Вроцлаве адкрылі цэнтр гандлёва-пацешны Магнолія.

5 лістапада прэзідэнт Лех Качыньскі пасмертна павысіў на вышэйшае воінскае званне 11 генералаў і аднаго адмірала, а 77 палкоўнікаў і аднаго камандора на званне генерала брыгады. Усе яны былі замардаваныя ў 1940 годзе ў Катыні.

6 лістапада FSO пачала прадукцыю Шэўралета Авео.

11 лістапада віцэ-адмірал Анджэй Карвэта стаў камандзірам Ваеннага Флота.

14 лістапада Сейм устанавіў дзень 13 красавіка Днём Памяці Ахвяр Катыньскага Злачынства.

15 лістапада ў чыгуначнай катастрофе ў Паледне згінула 2 асобы і амаль 20 асоб было раненых.

16 лістапада ўрад Дональда Туска прыняў у сейме прысягу.

16 лістапада быў адкрыты музей Горада Гдыні.

23 лістапада выступленне ў Сейме Дональда Туска, як прэм’ер- міністра урада Польшчы.

1 снежня на ферме ля Плоцка выкрылі птушыны грып.

7 снежня ў Познані адкрылі Мост Епіскапа Джордана.

10 снежня пачала працаваць тэлевізія Белсат.

19 снежня паўстала следчая камісія для даследавання прычыны смерці Барбары Бліды.

21 снежня Польшча прыступіла да зоны  Шэнген.

 

Беларусь

У ліпені 2007 г. паводле беларускіх даных сярэдні месячны заробак быў 731 975 рублёў, а ў снежні 2007 г. павялічыўся да 795 386 рублёў. Ды інфляцыя з’ела амаль усё павышэнне заробкаў.

Яшчэ ў чэрвені была зацверджана Дырэктыва № 3 па эканоміі і зберажэнні. Яна была названа ,,галоўным фактарам эканамічнай бяспекі дзяржавы”. Пад канец года А. Лукашэнка падпісаў згоду на атрыманне ад Расіі крэдыту паўтара мільярда долараў, якія пайшлі на сплату расійскіх паставак газу і нафты. Сітуацыя была цяжкая, беларускі бюджэт на аплату газу і нафты траціў не мала долараў, хаця плаціў Расіі за нафту і газ менш чым плацілі Літва і Польшча. У Новапалоцку А. Лукашэнка скардзіўся, што па новых цэнах за нафту і газ Беларусь траціць 3,5 мільярда долараў больш чым раней. Гэта было прычынай пачаткаў будовы атамнай электрастанцыі. Таму А. Лукашэнка зацікавіўся нафтай з Венесуэлы. У 2007 годзе адкрылі беларускае пасольства у Венесуэле. Я пісаў, што ў 2006 годзе прэзідэнт Венесуэлы першы раз прыехаў у Беларусь і тавараабарот між Венесуэлай і Беларуссю стаў расці. І прэзідэнт Венесуэлы прыехаў у Беларусь у 2007 годзе. І беларускі прэзідэнт А. Лукашэнка паляцеў у 2007 годзе ў Венесуэлу. Вялікае павышэнне тавараабароту між Венесуэлай і Беларуссю наступіла у 2006-2008 гадах, калі Беларускія пастаўкі ў Венесуэлу павялічыліся з 6 мільёнаў долараў у год да 173,1 мільёнаў долараў у год, а пастаўкі Венесуэлы ў Беларусь павялічыліся з 0,3% да 0,53%.І далей тавараабарот павялічваўся. Лідэры Беларусі і Венесуэлы сімпатызавалі адзін другому. Напэўна іх прыблізілі адносіны да іх ЗША і ЕС, абвінавачваючыя А. Лукашэнку і У. Чавеса ў парушэнні праў чалавека. Таксама ЕС ў адносінах да Беларусі ўвёў санкцыі ў 2007 годзе за парушэнне праў прафсаюзаў, адабраў Беларусі гандлёвыя прэферэнцыі на тавары, якія Беларусь прадавала ў ЕС. Перасталі абніжаць на беларускія тавары мыта. Беларускія тавары сталі на тэрыторыі ЭС дарагімі.

Эканоміка Беларусі ў 2007 годзе была 73-ай эканомікай у свеце паводле аб’ёму валавога ўнутранага прадукту. Па даным Міністэрства рост ВУП Беларусі ў 2007 г. склаў 8.2%, інфляцыя склала 12.1 %, рост прамысловай вытворчасці 8,7 %, рост інвестыцый у асноўны капітал 16,2 %. Валавы прадукт на душу насельніцтва (да парытэту пакупніцкай здольнасці) склаў 10900 долараў.

 

Расія

1 ліпеня Камчацкая вобласць і Каракская аўтаномная акруга злучыліся ў Камчацкі край.

5 ліпеня на сесіі МАК у Гватэмале выбралі Сочы месцам ХХІІ зімовых Алімпійскіх іграў 2014 года.

14 ліпеня была прынята Дзяржаўная праграма развіцця сельскай гаспадаркі і рэгулявання рынкам сельскагаспадарчай прадукцыі, сыравіны і харчавання на 2008-2012 гады. У рамках дзяржаўнай праграмы былі запушчаны 1,8 тысяч інвестыцыйных праектаў з будовы і рэканструкцыі жывёлагадоўлі. Інвестыцыі ў сельскай гаспадарцы раслі хутчэй чым у эканоміцы дзяржавы. І Расія стала ў сельскагаспадарчай прадукцыі канкурэнтаздольнай на вонкавых рынках. Расія стала вялікім экспарцёрам зерня пшаніцы. Стала забяспечваць сябе ў малочнай прадукцыі, у садавіне і ў бульбе.

2 жніўня на глыбакаводных апаратах ,,Мір” першы раз на свеце даплылі да дна Паўночнага Ледавітага Акіяна на паўночным полюсе, дзе былі змешчаныя расійскі флаг і капсула з пасланнем для будучых пакаленняў.

14 ліпеня Расія выйшла з трактата аб канвенцыянальных сілах узброеных у Еўропе.

13 жніўня наступіла катастрофа цягніка ,,Неўскі экспрэс”. Афіцыяльна ўважаецца, што гэта быў тэракт, бо ў Наўгародскай вобласці ля вёскі Малая Вішэра была разбурана чыгунка выбухам. Ніхто не згінуў, а раненых было 60 асоб.

12 верасня наступіла адстаўка ўрада прэм’ер-міністра Міхала Фрадкова, вызвана зніжэннем ,,тэмпаў працы ўрада”. 14 верасня новым прэм’ер-міністрам быў назначаны Віктар Зубкоў. Большасць членаў старога ўрада засталася.

16 верасня мужчынская зборная Расіі па баскетболу перамагла ў чэмпіянаце Еўропы па баскетболу, выйграўшы ў фінальным матчы са зборнай Іспаніі 60:59.

25 верасня ў Ніжневартоўску быў адкрыты помнік татарскаму паэту, Герою Савецкага Саюза, Мусе Джалілю.

3-6 кастрычніка прайшоў IV форум прыгранічных рэгіёнаў Расіі і Казахстана.

6 кастрычніка Міхал Фрадкоў быў назначаны дырэктарам Службы вонкавай разведкі.

7 кастрычніка чэчэнскі тэрарыст Доку Умараў аб’явіў, што замест за Ічкерыю ён стаў змагацца за Імірат Каўказ.

10 кастрычніка наступіў старт касмічнага карабля Саюза ТМА-11 з касманаўтамі Юрыем Маленчэнкавым, касманаўтам ЗША Пегі Утысон і касманаўтам-турыстам з Малайзіі Шэйхам Музафарам Шукорам.

21 кастрычніка наступіла прызямленне касмічнага карабля Саюза ТМА-10 з касманаўтамі Фёдарам Юрчыхіным, Алегам Катовым і касманаўтам-турыстам Малайзіі Шэйхам Музафарам Шукорам.

23 кастрычніка наступіў выбух ў таксі ў Дагестане, зроблены смяротніцай-тэрарысткай. Згінула 1 асоба, а 8 асоб было раненых.

26 кастрычніка прайшоў у Партугаліі ў Мафрыч саміт Расія – ЕС

29 кастрычніка ў Маскве засудзілі на 7 год турмы за шпіянаж для Польшчы маёра Сяргея Юрэнія.

31 кастрычніка наступіў выбух у аўтобусе ў Тальяці. Згінула 8 асоб, а 50 было раненых.

10 лістапада ў Пензе адкрылі помнік пензенскім міліцыянерам.

11лістапада падчас шторму ў Азоўскім і Чорным марах за адзін дзень затанулі 4 судны, 6 суднаў селі на мель, 2 танкера былі пашкоджаны. З разбуранага танкера „Волганефть –139” выплыла ў мора некалькі тысяч тон мазуту, а з затануўшых суднаў папала ў мора да 7 тысяч тон грануляванай серы.

18 лістапада з дапамогай ракеты ,,Пратон-М”(Брыз-М)
з касмадрома Байканур вылецеў у космас шведскі тэлекамунікацыйны спадарожнік Сірыус 4.

20 лістапада амаль 1,5 тысяч рабочых аўтамабільнага завода Форд ва Всеваложску ў Ленінградскай вобласці пачалі чарговую бестэрміновую забастоўку. Быў эатрыманы канвеер, прафсаюз жадаў павысіць заробкі на 35% і палепшыць умовы працы. Сярэднія заробкі рабочыя Форда былі 21 тысяч рублёў у месяц, сярэднія заробкі ў Ленінградскай вобласці налічвалі 13 тысяч рублёў у месяц, у аўтамабільнай прамысловасці – 17 тысяч рублёў у месяц. Аднак прафсаюзы Форда лічылі свае заробкі слабымі, бо рабочыя завода Форд у ЗША атрымоўваюць не 800 долараў, як яны, а 4,4 тысячы долараў. Яны хочуць атрымоўваць хоць 1 тысячу долараў у месяц. ,,Мы хочам жыць, а не існаваць” – сказалі прафсаюзы. Кіраўніцтва кампаніі не згаджалася на іх умовыі і 28 лістапада канвеер пачаў працаваць на адн³ змену, з 10 снежня на дзве змены, а з 17 снежня на тры змены. З-за забастоўкі Форд выпусціў на 3 тысячы машын менш.

22 лістапада наступіў выбух у аўтобусе ,,Ікарус”, які ехаў з Пяцігорска ва Уладзікаўказ. Згінула 5 асоб, а 13 атрымалі раны.

28 лістапада на аўкцыёне Chridtie’s прадалі ,,Ратшыльдавае” яйка Фабержэ за 18,5 мільёнаў долараў. Яго купіў А. Іванаў, дырэктар першага прыватнага музея ў Расіі – Рускага нацыянальнага музея, які сабраў адну з лепшых ў Расіі калекцый вырабаў фірмы Фабержэ.

2 снежня, прайшлі выбары ў Дзяржаўную Думу Федэральнага Схода Расійскай Федэрацыі 5-га склікання па новаму выбарчаму закону. Усе 450 дэпутатаў выбіралі па партыйных спісках з 7 % парогам. Было забаронена фармаванне выбарчых блокаў, большасць ў парламенце атрымала ,,Адзіная Расія (64.3%). Перайшлі 7% парог партыі КПРФ (11.6%), ЛДПР( 8,1%), Справядлівая Расія (7,7%).

9 снежня наступіў выбух у аўтобусе на вакзале ў Невіннамыску, які ехаў з Пяцігорска ў Стаўропаль. Згінулі 2 асобы і 14 асоб было раненых.

10 снежня Дзмітры Мядзведзеў стаў кандыдатам у выбарах на Прэзідэнта РФ ад ,,Адзінай Расіі”.

24 снежня прайшлі першыя таргі Сібірскага Аўкцыённага Дома.

 

Іншыя дзяржавы

2 ліпеня ў бомбавым замаху ў правінцыі Марыб у паўночна-ўсходнім Емене згінула 8 асоб (6 іспанцаў), а 7 асоб было раненых.

7 ліпеня прайшоў міжнародны музычны фестываль Live Earth, каб звярнуць увагу на глабальнае пацяпленне клімату.

7 ліпеня ў Лісабоне аб’явілі новыя 7 цудаў свету: 1. Вялікі Кітайскі Мур, 2. Петра ў Іарданіі, 3. Помнік Хрыста Збавіцеля ў Рыа дэ Жанейра, 4. Мачу Пікчу, 5. Чычэн Іца, 6. Калізей, 7. Тадж Махаль у Індыі.

8 ліпеня пасля 89 год у Буэнас-Айрэс упаў снег.

15 ліпеня Сямён Перэз стаў прэзідэнтам Ізраіля.

17 ліпеня ў авіякатастрофе самалёта А320 у Сан –Паўлу ў Бразіліі згінула 199 асоб.

20 ліпеня пачалося першае пасяджэнне Агульнасаюзнай Палаты Абхазіі.

21 ліпеня першы раз прэзідэнтам Індыі стала жанчына Пратыба Патыль.

24 ліпеня з лівійскага арышту пасля 8 гадоў вызвалілі 5 балгарскіх санітарак і палесцінскага лекара, якіх абвінавачвалі за быццам бы заражэнне лівійскіх дзяцей вірусам ВІЧ. Пагражала ім кара смерці.

1 жніўня ў ЗША ў Мінеаполісе разбурыўся мост 1-35 В над ракой Місісіпі. Згінула 13 асоб, а больш чым 100 асоб было раненых.

2 жніўня ў чыгуначнай катастрофе на поўдні Рэспублікі Конга згінула не менш чым 68 асоб.

4 жніўня з касмадрома Канаверал з дапамогай ракеты Дэльта-2 выпусцілі амерыканскі АMC Phoenix, для абследавання Марса.

8 жніўня наступіў 119 старт (STS-118) па праграме Спейс Шатл і 20 палёт шатла Індэвор з касманаўтамі Скотам Келлі, Чарльзам Хобом, Давідам Уільямсам (Канада), Барбарай Морган, Рычардам Мастэракі, Трэйсі Калуэлай. Індэвор прызямліўся 13 жніўня.

14 жніўня з дапамогай еўрапейскай ракеты PH Арыан 5ЕСА з касмадрома Куру ва французскай Гвіяне вылецелі ў космас два тэлекамунікацыйныя спадарожнікі, ЗША і японскі.

14 жніўня ў замаху смяротніка згінула ў Іраку ў Катаніі больш чым 400 веруючых ізідаў.

15 жніўня ў Перу ад землятрусу згінула 514 асоб, а 1040 асоб было раненых.

22 жніўня згінула 14 салдат ЗША ў Іраку ў катастрофе верталёта UH-60 Black Hawk.

25 жніўня ў бомбавых замахах у Хайдарабадзе ў Індыі згінула не менш чым 43 асобы і больш 80 асоб было раненых.

26 жніўня прэзідэнт Афганістана Хамід Карзай і прэзідэнт Таджыкістана Эмамалі Рахмод адкрылі мост на гранічнай рацэ Пандж.

3 верасня закончыўся ў Грэцыі пажар лесу, які пачаўся 28 чэрвеня і ў ім згінула 84 асобы.

6 верасня ізраільскія самалёты бамбілі ядзерную інсталяцыю ў Дайр-аз Заур у Сірыі.

7 верасня папа рымскі Бенедыкт ХVI пачаў візіт у Аўстрыі.

8 верасня ў бомбавым замаху смяротніка на вайсковыя баракі ў порце Дэліс ў Алжыры згінула 30 асоб і 47 было раненых.

12 верасня ў Румыніі выбралі праваслаўнага патрыярха Румыніі, Даніла.

14 верасня з касмадрома Танергасіма вылецеў у космас японскі АМС Кагуя да абследавання месяца Зямлі, як яго спадарожнік.

15 верасня ў Бірме пачалася шафранавая рэвалюцыя супраць урада.

16 верасня ў катастрофе самалёта на тайландскім востраве згінула 90 асоб і 40 было раненых.

16 верасня ў Багдадзе засцерагальнікі з амерыканскага прадпрыемства Блеквотэр застрэлілі 17 іракскіх грамадзян.

25 верасня наступіў у Кітаі старт Шэньджоу-7 з касманаўтамі Чжаям Чжыганам, Цзянам Хайпенам, Лю Бамінам. Былі ў космасе 2 сутак і 20 гадзін. Быў выхад першы раз у адкрыты космас аднаго касманаўта.

27 верасня падчас шафранавых дэманстрацый ў сталіцы Бірмы Рангуне згінула 9 асоб і японскі фотарэпарцёр.

27 верасня з касмадрома Канаверал з дапамогай ракеты Дэльта-2 вылецеў у космас амерыканскі АМС Dawn да бадання астэроідаў Веста і Верэра.

30 верасня на Украіне прайшлі датэрміновыя выбары у парламент (Вярхоўную Раду Украіны). Перамогу атрымала кааліцыя БЮТ-НУНС.

2 кастрычніка прэзідэнт Паўднёвай Карэі прыехаў у Пхеньян на другую сустрэчу з кіраўніцтвам Паўночнай Карэі.

4 кастрычніка ў сталіцы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга Кіншасе хутка пасля старту разбіўся на базары транспартны самалёт На-26. Згінула 51 асоб і 30 асоб было раненых.

14 кастрычніка у Каналзе на аэрадроме Ванковер памёр ад паліцэйскага паралізатара паляк Роберт Дзеканоўскі.

18 кастрычніка пасля 8-мі гадоў выгнання вярнулася ў Пакістан Беназір Бхута. Тады наступілі выбухі бомб недалёка ад яе канвоя. Яна ацалела, хоць згінула 130 асоб у яе канвоі.

19 кастрычніка была устаноўлена канстытуцыя Чарнагорыі.

23 кастрычніка наступіў 120 старт (STS-120) па праграме Спейс Шатл і 34 палёт шатла Дыскаверы з касманаўтамі Памелай Мелрой, Джорджам Замкам, Скотам Паразінскім, Дугласам Уілокам, Стэфаніяй Уілсонай, італьянскім касманаўтам Паолам Нісполім і Джэніэлам Танім. Дыскаверы прызямліўся 7 лістапада.

24 кастрычніка з касмадрома Січан з дапамогай ракеты Чанчджэнз-3А выляцеў у космас першы кітайскі зонд месяца зямлі АМС Чанъэ. 5 лістапада зонд увайшоў на арбіту Месяца Зямлі.

25 кастрычніка ЗША ўвялі санкцыі супраць Ірака.

3 лістапада прэзідэнт Пакістана Первез Мушараф увёў у дзяржаве надзвычайнае становішча і спыніў дзеянне канстытуцыі. Афіцыяльнай прычынай была актывізацыя талібаў на паўночным захадзе дзяржавы. У Ісламбад увялі войска. Суды замяніў ваенны трыбунал.

7 лістапада падчас стральбы ў сярэдняй школе ў Туусулі ў Фінлядыі згінула 8 асоб і 10 асоб раніла.

7 лістапада пасля 5-ці дзён выступлення апазіцыі ў Грузіі прэзідэнт Міхаіл Саакашвілі ўвёў надзвычайнае становішча ў дзяржаве і абвінаваціў Расію ва умешванне ва унутраныя справы Грузіі. Міністэрства Замежных Спраў Грузіі аб’явіла персонамі нон-грата трох расійскіх дыпламатаў і адазвала пасла Грузіі ў Расіі, каб правесці кансультацыі.

11 лістапада ў выбарах прэзідэнцкіх у Славеніі перамог Даніла Тырк.

14 лістапада з дапамогай еўрапейскай ракеты Арыан 5ЕСА з касмадрома Куру ва Французскай Гвіяне выляцеў у космас бразільскі тэлекамунікацыйны спадарожнік Star OneC1 i брытанскі ваенны спадарожнік сувязі Skyner 5B.

15 лістапада ў Бангладэшу ад удара цыклона Сідр згінула 3500 асоб.

18 лістапада ў катастрофе ў шахце ім. Засядкі ў Данецку на Украіне згінула 101 шахцёраў.

24 лістапада ў парламенцкіх выбарах у Аўсталіі перамагла Партыя Працы.

25 лістапала Міхаіл Саакашвілі прыняў сваю адстаўку з паста прэзідэнта Грузіі, каб у новых выбарах быць зноў выбраным прэзідэнтам Грузіі пасля пратэстаў апазіцыі.

26-30 лістапада прайшла 30 міжнародная канферэнцыя Міжнароднага руху Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца ў Жэневе ў Швейцарыі.

30 лістапада ў катастрофе самалёта MD-83 ля Іспарты ў Турцыі згінула 57 асоб.

1 снежня Зханг Зілін першая кітайская жанчына атрымала тытул Міс Cвету.

3 снежня Кевін Руд стаў прэм’ер-міністрам Аўстраліі.

9 снежня ў кіеўскім аэрапорце Жуляны ў авіякатастофе згінула 5 асоб.

11 снежня ад выбухаў двух самаходаў-пастак ў Алжыры згінула 45 асоб.

18 снежня Юлія Тымашэнка стала другі раз прэм’ер-міністрам урада Украіны.

19 снежня індыяне лякота не прызналі трактату з урадам ЗША і аб’явілі стварэнне Лякоцкай Рэспублікі.

21 снежня 9 новых дзяржаў Еўрасаюза прыступіла да зоны Шэнген.

21 снежня ў бомбавым замаху смяротніка на мячэць у вёсцы Шэрпао ў паўночна-заходнім Пакістане згінула 56 асоб і больш чым 100 асоб было раненых.

22 снежня французская ракета Арыан 5 выпусціла на арбіту Зямлі першы афрыканскі спадарожнік.

23 снежня Іслам Карымаў стаў другі раз прэзідэнтам Рэспублікі Узбекістан.

27 снежня ў тэракце ў горадзе Равальпінады ў Пакістане згінула Беназір Бхута і 20 асоб.


Дзмітры Шатыловіч
Працяг будзе

Успаміны з 2007 г.

1. Польшчa. У першай палове 2007 года прэм’ер-міністрам Польшчы быў Яраслаў Качынскі.

Пры Яраславе Качынскім беспрацоўе ў студзені налічвала 1 ,5% і да канца чэрвеня паменшылася да 12,3%. Сярэдні заробак у снежні 2007 г. узрос з 2 477 злотых да 2 691 злотых у чэрвені. Натуральны каэфіцыент нараджальнасці насельніцтва павялічыўся з 0,1 проміля ў 2006 г. да 0,3 проміля да канца 2007 года.

1 студзеня згодна з пастановай Камітэта ЮНЕСКА да спраў Сусветнай Спадчыны ад 12 ліпеня 2006 г. Аўшвіц змяніў афіцыйную назву на „Былы Нацысцкі Нямецкі Лагер Канцэнтрацыйны і Знішчэння Аўшвіц-Біркенаў”.

1 студзеня Войніч і Далешыцэ атрымалі гарадскія правы.

5 студзеня архіепіскап Станіслаў Вельгус стаў варшаўскім мітрапалітам, аднак пасля двух сутак падаў, прынятае рымскім папам, адрачэнне ад пасады варшаўскага мітрапаліта.

10 студзеня наступіў канец 6-гадавой працы старшыні Народнага Банка Польшчы Лешка Бальцэровіча і замяніў яго 11 студзеня Славамір Скшыпэк.

18 студзеня над Польшчай прайшоў ураган Кірыл, які веяў у многіх месцах да 250 км на гадзіну. Згінула 6 асоб, а 36 былі паранены.

19 студзеня быў адкрыты мост на рацэ Ользе на гранічным пераходзе Халупкі – Багумін.

22 – 28 студзеня прайшоў чэмпіянат Еўропы ў канькабежным фігурным спорце ў Варшаве.

2 лютага Палац Культуры і Навукі ў Варшаве ўвялі ў рэестр помнікаў спадчыны.

5 лютага міністр народнай абароны Радаслаў Сікорскі падаўся ў адстаўку.

5 лютага пачалі плаваць паромы між Свінавусцем і Трэлеборгам у Швецыі.

7 лютага міністрам народнай абароны на месца
Р. Сікорскага быў назначаны Аляксандр Шчыгла.

7 лютага адклікалі Людвіка Дорна і назначылі 8 лютага Януша Качмарка міністрам унутраных спраў і адміністрацыі.

9 лютага адазвалі Марка Бенькоўскага з пасады Галоўнага Каменданта Паліцыі.

27 лютага Медыцынская Акадэмія ў Познані стала Медыцынскім Універсітэтам ім. Кароля Марцікоўскага ў Познані.

3 сакавіка папа рымскі Бенедыкт XVI назначыў архіепіскапа Казімежа Ныча варшаўскім мітрапалітам.

15 сакавіка на кірмашы ювелірных вырабаў у Гданьску ўкралі алмазы ў цане 1,5 мільёна долараў.

5 красавіка Шахта Солі Кладава была ўведзена ў рэестр помнікаў спадчыны.

19 красавіка генерал Анджэй Бласік быў назначаны камандзірам Паветраных Сіл Польскай Рэчы Паспалітай.

23 красавіка ў вугальнай шахце ,,Сташыц” у Катавіцах згінула 2 шахцёраў, а 3 было раненых.

25 красавіка падчас арышту Барбара Бліда згінула ад самагубства.

27 красавіка намеснік прэм’ер-міністра Людвік Дорн быў адкліканы з урада Яраслава Качынскага. Сейм выбраў яго маршалкам Сейма, а адклікаў з гэтага паста Марка Юрка.

19 мая адкрылі ў Варшаве помнік Агнешцы Асецкай.

24 мая Сейм прыняў закон аплачвання дзяржавай лячэння ахвяр дарожных катастроф і закон аб стварэнні Спецыяльнага Войска Польскай Рэчы Паспалітай.

1 чэрвеня падчас ратаўнічых вучэнняў падпалілі высокі будынак Палітэгор Цэнтр ва Вроцлаве.

2 чэрвеня прэзідэнт Кракава Яцэк Майхроўскі адкрыў Павільён інфармацыйны Выспянскі 2000.

8 чэрвеня ў рэзідэнцыі прэзідэнта Леха Качынскага на Гелю прайшла сустрэча прэзідэнта Польшчы Леха Качынскага з прэзідэнтам ЗША Джорджам Бушам, якая закончылася прэс-канферэнцыяй на аэрадроме Гданьск-Рэбехова.

19 чэрвеня санітаркі правялі забастоўку пад канцылярыяй прэм’ер-міністра Яраслава Качынскага. Паўстаў там ,,белы гарадок”.

20 чэрвеня Слёнская Медыцынская Акадэмія імя Людвіка Варынскага ў Катавіцах змяніла назву на Слёнскі Медыцынскі Універсітэт у Катавіцах.

25 чэрвеня з візітам у Польшчу прыбыў кароль Саудаўскай Аравіі Абд Аллах ібн Абд ал-Азіз Ал Су’уд І 26 чэрвеня атрымаў ён у Варшаве Ордэн Усмешкі.

 

Беларусь

7 студзеня Расія перастала перасылаць нафту трубаправодам ,.Дружба” ў Польшчу, бо Беларусь не плаціла даўгоў за перасылку нафты.

У студзені 2007 г. паводле беларускіх даных сярэдні месячны заробак налічваў 617 244 рублёў, а ў чэрвені 2007 г. павялічыўся да 710 232 рублёў. Ды інфляцыя з’ела амаль усё павышэнне заробкаў. У чэрвені гэта было 329 амерыканскіх долараў. Найбольш зараблялі працаўнікі ў нафтаперапрацоўчай прамысловасці – 1мільён 737 тысяч рублёў. Ніжэй чым сярэдні эаробак мелі працаўнікі ў швейнай прамысловасці – 480 тысяч рублёў, тэкстыльнай – 523 тысяч рублёў, гарбарнай, футравой, абутковай прамысловасці – 632 тысяч рублёў, дрэваапрацоўчай прамысловасці – 698 тысяч рублёў. У будаўніцтве пад канец 2007 года сярэдні заробак налічваў 1 мільён 17 тысяч рублёў, а ў транспарце – 883 тысяч рублёў, у сельскай гаспадарцы – 453 тысяч рублёў, сярэдні заробак лекараў пад канец 2007 года налічваў 1 мільён і 188 тысяч рублёў, а ніжэйшы медыцынскі персанал зарабляў толькі 618 тысяч рублёў. Настаўнікі ў школах мелі пад канец 2007 года сярэдні заробак 713 тысяч рублёў, а прафесары-выкладчыкі – 1 мільён  224 тысячы рублёў, а ў навуковых інстытутах – 1 мільён і 319 тысяч рублёў, бібліятэкары – 496 тысяч, а артысты – 822 тысячы рублёў. Тады польскі злоты каштаваў у Беларусі 875,63 беларускіх рублёў, а расійскі рубель каштаваў 88,38 беларускіх рублёў.

23 сакавіка быў збіты ў Самалі беларускі самалёт Іл-76ТД. Згінула 11 асоб.

Рэжым А. Лукашэнкі пасля выбараў пастанавіў зліквідаваць льготы на транспарт для пенсіянераў і студэнтаў і зрабіць іншыя абмежаванні, бо лічыў, што да наступных выбараў людзі аб іх забудуць. Выдаў Дырэктыву №3 па эканоміі і ашчаднасці, упарадкаванне сацыяльных льгот і адмену штампа ў пашпарце для выезду за мяжу, Указ № 760 бізнесменам павялічваў колькасць падаткаў да 124, выраслі цэны на многія тавары, на нерухомую маёмасць, на харчовыя прадукты, на электраэнергію, нафту і газ.

Прагучала пастанова ўрада аб будове Атамнай Электрастанцыі Беларусі. Былі ў плане выбраны 4 месцы пабудовы і толькі ў снежні 2008 года пастанавілі будаваць 18 км ад Астраўца ў Гродзенскай вобласці. Першы блок мае ўвайсці ў эксплуатацыю ў 2019 годзе, а другі ў 2020 годзе.

 

Расія

1 студзеня Краснаярскі край,Тайманскі і Эвенскі аўтаномныя акругі злучыліся ў адзіны суб’ект Расійскай Федэрацыі – Краснаярскі край.

4 лютага ў Санкт-Пецярбурзе ля станцыі метро ,,Уладзімірская” наступіў выбух.

10 лютага прэзідэнт У. Пуцін меў ,,Мюнхенскую прамову”.

18 лютага наступіў выбух у рэстаране ,,Макдональд” у Санкт-Пецярбурзе.

1 сакавіка Росабаронэкспарт стаў адзіным у Расіі экспарцёрам зброі і ваеннай тэхнікі. Іншыя прадпрыемствы і фірмы страцілі права на гэта.

Ад 1 сакавіка да 1 красавіка прайшло ў Маскве другое біенале сучаснага мастацтва.

2 сакавіка Рамзан Кадыраў быў зацверджаны парламентам Чачэнскай Рэспублікі на пасаду прэзідэнта рэспублікі. Яго кандыдатуру ўнёс прэзідэнт Расіі 1 сакавіка. За Р. Кадырава прагаласавала 56 з 58 дэпутатаў парламента Чачні.

17 сакавіка пры пасадцы ў Самарскім аэрапорце Курумоч наступіла катастрофа самалёта Ту-134, у якой згінула 6 асоб.

19 сакавіка наступіў выбух метана на вугальнай шахце ,,Ульянаўская” ў Кемераўскай вобласці. Згінула 110 асоб, а 93 асобы выратавалі.

27 сакавіка быў падпісаны дагавор між Расіяй і Латвіяй аб граніцы. Латвія згадзілася аддаць Расіі Пыталаўскі раён Пскоўскай вобласці, які быў да другой сусветнай вайны ў Латвіі як вобласць Латгале.

27 сакавіка Кангрэс ЗША падтрымаў пастанову Грузіі і Украіны ўвайсці ў НАТА і прапанаваў памагаць ім. У амерыканскім федэральным бюджэце 2008 года было заложана 12 мільёнаў долараў, каб памагчы Албаніі, Харватыі, Македоніі, Грузіі і Украіне ўвайсці ў НАТА.

27 сакавіка Вярхоўны Суд развязаў Рэспубліканскую Партыю.

7 красавіка наступіў старт касмічнага карабля Саюз-ТМА10 з касманаўтамі Фёдарам Юрчыхіным, Алегам Катовым і амерыканскім венграм Чарльзам Шымоньі.

21 красавіка наступіла прызямленне касмічнага карабля Саюза ТМА-9 з касманаўтамі Міхалам Цюрыным, амерыканскім іспанцам Майклам Лопес-Алегрыа і амерыканскім венграм Чарльзам Шымоньі.

23 красавіка памёр першы прэзідэнт Расіі Барыс Ельцын.

25 красавіка прайшло  пахаванне прэзідэнта Расіі Барыса Ельцына.

27 красавіка ў Эстоніі знялі помнік савецкім салдатам Бронзавы салдат, які стаяў на ўзгорку Тынісмягі ў Таліне на магіле пахаваных савецкіх салдат. Астанкі салдат і помнік былі перанесены на Ваенныя Могілкі. У Маскве супраць гэтага пратэставалі ,,Нашы”, а ў Эстоніі расіяне-грамадзяне Эстоніі.

27 красавіка ў катастрофе верталёта Мі-8 у Чачні згінула 18 асоб.

17 мая ў маскоўскім храме Хрыста Збавіцеля патрыярх маскоўскі і ўсёй Русі Алексій ІІ і першапатрыярх РПЦЗ мітрапаліт Усходне-Амерыканскі і Нью-Йоркскі Лаўр падпісалі ,,Акт аб кананічным злучэнні”, дакумент, які давёў да канца раздзяленне між Расійскай Замежнай Царквой і Маскоўскім Патрыярхатам.

24 мая ў аварыі ў шахце ,,Юбілейная” ў Новакузнецку згінула 39 шахцёраў.

28 мая прайшоў усерасійскі форум ,,Здароўе і тытунь”.

29 мая правялі першую пробу з балістычнай ракетай далёкага палёту.

10 чэрвеня ў Маскве адкрыўся XIII Сусветны конкурс ім. П. І. Чайкоўскага.

15 чэрвеня з касмадрома Байканур быў запушчаны з дапамогай ракеты «Днепр» нямецкі спадарожнік Ter­raSAR –X.

25 чэрвеня ў аварыі на шахце ,,Камсамольская” ў Варкуце згінула 11 шахцёраў, а 2 шахцёры былі ранены.

 

Іншыя дзяржавы

1 студзеня Славенія ўвяла ў дзяржаве еўра.

1 студзеня Балгарыя і Румынія ўступілі ў Еўрасаюз і балгарская, ірландская і румынская мовы сталі афіцыйнымі мовамі ў Еўрасаюзе.

1 студзеня Пан Гі Мун быў выбраны Генеральным сакратаром ААН.

1 студзеня авіякатастрофа ў Інданезіі. Самалёт Боінг-737 у рэйсе Джакарта – Сурабая – Мінада ўпаў у Яванскае мора.

1 студзеня Ангола ўвайшла ў ОПЕК –  Арганізацыю Дзяржаў Экспартуючых Нафту.

5 студзеня пачаў ездзіць вельмі хуткі цягнік у Тайване на адным адрэзку чыгункі.

5 студзеня ў вайне ў Самалі пачалася бітва каля Рас Камбоні.

6 студзеня ў Шрыланцы смяротнік у бомбавым тэракце забіў у аўтобусе 10 асоб, а 47 раніў.

11 студзеня В’етнам увайшоў у Сусветную Гандлёвую Арганізацыю і стаў 150 членам гэтай арганізацыі.

11 студзеня Альфрэд Гусэнбауэр стаў канцлерам Аўстрыі.

15 студзеня павесілі ў Іраку Барзана Ібрахіма ал-Тыкрыты – адзінакроўнага брата Садама Гусейна, кіраўніка ірацкай службы бяспекі.

16 студзеня ў бомбавым замаху ля універсітэта ў Багдадзе згінула не менш чым 65 асоб, а паранены былі 140 асоб.

17-19 студзеня ўраган Кірыл прайшоў над Еўропай і дайшоў да Польшчы.

18 студзеня Чарнагорыя стала 185 членам Міжнароднага Валютнага Фонда.

20 студзеня ў катастрофе амерыканскага верталёта Сікорскі УГ-60 у Багдадзе ў Іраку згінула 12 амерыканскіх салдат.

22 студзеня ад выбуху двух самаходаў-пастак у Багдадзе згінула не менш чым 88 асоб, а больш чым 160 асоб было раненых.

23 студзеня ў збітым амерыканскім верталёце над Багдадам згінула 5 амерыканскіх ахоўнікаў з амерыканскага прадпрыемства Блеквотэр.

24 студзеня ад лядовай буры ў Паўночнай Амерыцы, якая пачалася 11 студзеня, згінула 87 асоб.

27 студзеня ў тэракце смяротніка ля шыіцкай мячэці ў пакістанскім Пешавары згінула 15 асоб, а больш чым 30 асоб было раненых.

30 студзеня першы кантынгент мірных сіл ААН з жанчын (103 грамадзянкі Індыі) прыехаў у Ліберыю.

2 лютага ад трох ураганаў у сярэдняй Фларыдзе ў ЗША згінулі 42 асобы.

3 лютага ў бомбавым атаку на курдскім базары ў Багдадзе ў Іраку ў раёне Садрыі згінула 137 асоб, а больш чым 300 асоб было раненых.

8 лютага танцор фламенка і цыганскі актывіст Хоакін Картэс стаў паслом цыган у Еўрасаюзе.

9 лютага згінула 3 польскіх альпіністаў, калі хацелі ўвайсці на вяршыню гары Матэргорн.

13 лютага ад выбуху бомб у двух аўтобусах у Бейруце згінула 3 асобы, а амаль 20 было раненых.

14 лютага ў бомбавым замаху на аўтобус Рэспубліканскай Гвардыі ў горадзе Захедане ў паўднёва-ўсходнім Іране згінула 11 асоб.

14 лютага прэзідэнтам Туркменістана стаў Гурбангулы Бердымухамедаў.

18 лютага ў катастрофе амерыканскага верталёта ў Афганістане ў правінцыі Заболь згінула 8 амерыканскіх салдат, а 14 было раненых.

21 лютага прэм’ер-міністр Італіі Романо Проды падаўся ў адстаўку.

25 лютага еўрапейскі касмічны зонд Разета праляцеў 250 км ад Марса.

25 лютага ў замаху смяротніка на ўніверсітэце Мустансірыя ў Багдадзе згінула не менш чым 40 асоб.

28 лютага амерыканскі касмічны зонд New Horizons праляцеў ля Юпітэра.

6 сакавіка ў бомбавым замаху смяротніка ў ірацкім горадзе Ал-Хіля згінула 115 шыіцкіх пілігрымаў, а амаль 200 было раненых.

7 сакавіка ў катастрофе Боінга 737-400 на аэрадроме на востраве Яве згінулі 22 асобы, а 118 было раненых.

12 сакавіка венгерскі парламент устанавіў дзень 23 сакавіка Днём Венгерска- Польскай Дружбы.

20 сакавіка павесілі Таху Ясіна Рамадана, былога намесніка прэзідэнта Ірака ва ўрадзе Садама Гусейна за расправу над 148 шыітамі ў 1982 годзе.

23 сакавіка намеснік прэм’ер-міністра Ірака суніт Салам Зікам Алі аз-Зауба быў цяжка паранены ў тэракце ў Багдадзе.

25 сакавіка 27 кіраўнікоў з Еўрасаюза падпісала Берлінскую дэкларацыю.

27 сакавіка згінула больш чым 90 асоб ў пажары нафты, выплываючай з трубаправода ў нігерыйскім штаце Кандуна.

29 сакавіка ў бомбавым атаку смяротніка на базары ў паўночным Багдадзе ў раёне Шаб згінула не менш чым 80 асоб, а больш чым 100 асоб было раненых.

2 красавіка прэзідэнт Украіны Віктар Юшчанка выдаў указ аб роспуску Вярхоўнай Рады. Кааліцыя адмовілася прызнаць указ, што давяло да некалькімесячнага палітычнага крызісу.

2 красавіка згінула 16 асоб, а 25 было раненых у бомбавым замаху на аўтобус ля горада Ампара на ўсходзе Шрыланкі.

2 красавіка на востраве Саламона на Ціхім акіяне ад землятрусу з’явіліся хвалі цунамі, якія забілі 15 асоб.

3 красавіка ва Францыі электрычны цягнік устанавіў рэкорд хуткасці – праехаў 574,8 км на гадзіну.

10 красавіка ў Партугаліі стала легальнай аборцыя.

11 красавіка ў двух бомбавых замахах ў Алжыры згінулі 33 асобы і 222 асобы былі паранены.

12 красавіка ў бомбавым замаху смяротніка на парламент у Іраку згінула 8 асоб і былі паранены 23 асобы.

14 красавіка ў бомбавым замаху смяротніка на аўтобусным прыпынку ў Іраку ў Карбалі згінула 47 асоб і 220 асоб было параненых.

16 красавіка карэйскі студэнт Чо Сын Хі ў Політэхнічным Інстытуце ў ЗША ў штаце Вірджынія застрэліў 32 і раніў 26 асоб. Пасля сам сябе застрэліў выстралам у галаву.

18 красавіка ў 5 выбухах самаходаў-пастак ў Багдадзе згінула 198 асоб і 251 была паранена.

19 красавіка апазіцыйны парламент у Румыніі зняў з пасады прэзідэнта Румыніі Траяна Басеску.

22 красавіка прайшоў першы тур прэзідэнцкіх выбараў ва Францыі. Да другога тура выбралі Нікала Саркозі і Сеголену Раяль.

23 красавіка ад атаку мяцежнікаў ля Бакубы ў Іраку згінула 9 амерыканскіх салдат і 20 было раненых.

23 красавіка з індыйскага касмадрома Штрыхарыкота вылецеў італьянскі астранамічны спутнік AGILE.

23 красавіка адкрылі ў космасе планету падобную да Зямлі за сонечнай сістэмай планет – Glise 581 c.

24 красавіка мяцежнікі з Народнага Фронту Вызвалення Огадэну напалі на нафтавую інсталяцыю ў горадзе Аболе ў Эфіопіі і забілі 65 эфіопскіх і 9 кітайскіх працаўнікоў.

28 красавіка ад выбуху самаходаў-пастак ў ірацкай Карбалі згінула 71асоба і больш чым 170 асоб былі паранены.

28 красавіка на паўночным захадзе Пакістана ў Харсадзе ў бомбавым замаху смяротніка згінула 28 асоб.

5 мая ў Дуале ў Камеруне ў катастрофе самалёта Боінга737-800 згінула 114 асоб.

6 мая ў другім туры прэзідэнцкіх выбараў у Францыі перамог Нікола Саркозі, атрымаўшы 53,28% галасоў.

6 мая ў катастрофе французскага ваеннага самалёта над Сінаем у Егіпце згінула 9 салдат.

7 мая аб’явілі, што адкрылі магілу жыдоўскага караля Ірада.

9 мая папа рымскі Бенедыкт XVI паехаў у пілігрымку ў Бразілію.

12 мая ў фінале 52 Конкурсу Песні Еўрабачання перамагла сербская вакалістка Марыя Шэрыфовіч.

13 мая ў бомбавым замаху смяротніка ў месцы знаходжання Дэмакратычнай Партыі Курдыстана ў горадзе Макмур у Іраку згінула не менш чым 50 асоб і 115 было раненых.

15 мая ў бомбавым замаху смяротніка ў пакістанскім Пешавары згінула 25 асоб і 30 было раненых.

17 мая першы цягнік пераехаў граніцу між Паўночнай і Паўднёвай Карэяй.

19 мая ў Румыніі прайшоў рэферэндум на тэму, ці дапусціць прэзідэнта Траяна Басеску да пасады.

22 мая ў бомбавым замаху ў Анкары згінула 6 асоб, а больш чым 80 было параненых.

6 чэрвеня ў нямецкім Гайлігендам пачаўся саміт дзяржаў Г8, які закончыўся 8 чэрвеня. 6 чэрвеня ў нямецкім Растоку 80 тыс. людзей дэманстравала супраць яго і дайшло да бурных сутыкненняў з паліцыяй.

8 чэрвеня наступіў 118 старт (STS-117) па праграме Спейс Шатл і 28 палёт шатла Атлантыс з касманаўтамі Фрэдэрыкам Стрэковым, Лі Аршамбам, Джэймсам Рэйлі, Стывенам Свенсонам, Патрыкам Форэстэрам, Джонам Олівасам і Клейтонам Андэрсонам. Будавалі яны МКС. Атлантыс прызямліўся 22 чэрвеня.

13 чэрвеня ў бомбавым замаху ў Бейруце згінула 10 асоб.

16 чэрвеня паўстала ў Нямеччыне левая партыя Die Linke.

19 чэрвеня ў замаху смяротніка шафёра грузавой машыны на шыіцкую мячэць у Багдадзе згінула 87 асоб і больш чым 220 асоб былі паранены.

25 чэрвеня ў катастрофе самалёта Ан-24 у Сіануквілем у Камбоджы згінулі 22 асобы.

27 чэрвеня прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Тоні Блер пайшоў у адстаўку, а новым прэм’ер-міністрам стаў Гордан Браун.

28 чэрвеня ў катастрофе самалёта Боінг 737-200 у паўночнай Анголе згінула 5 асоб з 87 асоб у самалёце.

28 чэрвеня на аэрадроме ў Буаке абстралялі самалёт прэм’ер-міністра Кот-д’Івуар Гуільяма Саро. Згінулі 4 асобы і 10 асоб былі паранены.

30 чэрвеня адбыўся няўдалы замах на аэрадром у Глазга ў Англіі.

 

Дзмітры Шатыловіч
Працяг будзе

Успаміны з 2006 г.

2. Польшчa. У другой палове 2006 года прэм’ер-міністрам Польшчы ад 10 ліпеня стаў Яраслаў Качынскі, а Казімежа Марцінкевіча прымусілі пайсці ў адстаўку.

Пры Яраславе Качынскім беспрацоўе ў ліпені налічвала 15,7% і да канца снежня паменшылася да 14,8%. Сярэдні заробак да снежня 2006 г. узрос з 2 380 злотых да 2 477 злотых. Натуральны каэфіцыент насельніцтва павялічыўся з (- 0,1) проміля ў 2005 г. да 0,1 проміля да канца 2006 года.

13 ліпеня Вроцлаўскую «Людовую галю» ўпісалі ў Міжнародны спіс Культурнай Спадчыны.

14 ліпеня ўрад Яраслава Качынскага прыняў прысягу, а вотум давер’я атрымаў ён 19 ліпеня.

25 ліпеня паўстала Агенцтва Інфармацыі Польскага Тэлебачання.

26 ліпеня адкрылі 103 км адрэзак Аўтастрады А2 Конін –  Стрыкова ля Лодзі.

27 ліпеня ў катастрофе ў шахце КВК Мір у Рудзе-Сьлёнскай згінулі 4 шахцёры.

4-6 жніўня прайшоў міжнародны кангрэс Сведкаў Іеговы «Вызваленне ёсць блізкае!» ў Хажове і ў Пoзнані.

19 жніўня Мажэна Цесьлік з Воліна (24 гады) атрымала званне Міс Палёнія.

24 жніўня ў сутыкненні цыстэрны з малаком з літоўскім аўтобусам у Шчэбры ля Аўгустова 8 асоб згінула, а адна асоба была ранена.

26 жніўня паўстала Рада Кашубскай Мовы.

8 верасня Сейм змяніў Канстытуцыю, дазваляў экстрадыцыю польскага грамадзяніна (выдачу злачынцы за мяжу).

9 верасня прэзідэнт Лех Качынскі з жонкай адбылі афіцыйны візіт у Ізраілі і Палестыне.

13 верасня згарэла старая царква ў Каманчы.

13-15 верасня першы візіт прэм’ер-міністра Яраслава Качынскага ў ЗША.

17-19 верасня візіт прэзідэнта Леха Качынскага ў ЗША і яго выступленне на сесіі ААН у Нью-Йорку.

19 верасня паўстала Камісія Фінансавага Нагляду.

22 верасня намесніка прэм’ер-міністра і міністра сельскай гаспадаркі Анджэя Леппера звольнілі з працы, тады Самаабарона пакінула кааліцыю. Урад Яраслава Качынскага страціў у кааліцыі большасць.

22 верасня Яраслаў Качынскі паклікаў Зыту Гілёўскую на намесніка прэм’ер- міністра і міністра фінансаў у сваім урадзе.

26 верасня паўстала стужкавая афера, калі паказалі ў тэлебачанні ТВН размовы Рэнаты Бегер і з канцылярыі прэм’ер-міністра міністраў Адама Ліпіньскага і Войцеха Мойзесовіча на тэму выхаду Бегер з Самаабароны.

30 верасня ліквідавалі Вайсковыя Інфармацыйныя Службы.

1 кастрычніеа паўстала Служба Вайсковай Контрразведкі.

6 кастрычніка ў Катавіцах адкрылі Цэнтр Фільмовага Мастацтва.

6 кастрычніка паўстаў Інспектарат Дапамогі Узброеным Сілам. Першым камандзірам стаў генерал дывізіі Збігнеў Главенка.

16 кастрычніка паўстаў другі кааліцыйны дагавор між Правам і Справедлівасцю, Самаабаронай і Лігай Польскіх Сем’яў. Анджэй Леппер зноў стаў намеснікам прэм’ер-міністра і міністрам сельскай гаспадаркі і развіцця вёскі.

16 кастрычніка збудавалі новы перон на чыгуначнай станцыі Влашчова-Поўнач.

21 кастрычніка ў сваім доме ў Кэлпіне ад роспачы павесілася дзяўчына Аня Гайман (14 год), вучаніца гімназіі 72 у Гданьску. Дзень перад самазабойствам падчас урокаў 5 вучняў-садыстаў з класа яе зганьбавала. Сарвалі ёй з грудзей блузку ў прысутнасці вучняў класа, смяяліся з яе, рабілі фільм. Пасля злачынцаў арыштавалі і іх судзіў суд.

27 кастрычніка міністр народнай адукацыі Раман Гертых аб’явіў у польскіх школах жалобу на ўспамін смерці Ані з Гданьска.

4 лістапада Прэзідэнт Польшчы Лех Качынскі назначыў Ежы Стэмпня старшынёй Канстытуцыйнага Трыбунала. Старшынёй ён стаў 6 лістапада.

7 лістапада ўступіла ў сілу змена Канстытуцыі Польшчы, якая датычыла еўрапейскага загаду арышту.

8 лістапада ў кнігарні Яна Заброцкага ў Варшаве прайшла ўрачыстасць майго 80-годдзя нараджэння. Атрымаў я пісьмо з павіншаваннем ад Саюза Польскіх Літаратараў (ZLP). Прыехаў хор з Музея Малой Айчыны ў Студзіводах, з дакладам аб маёй творчасці выступіў праф. Васіль Белаказовіч, было многа прысутных, якія куплялі мае зборнікі вершаў, рабілі здымкі.

9 лістапада ў Польшчу прыляцелі першыя амерыканскія самалёты F-16 для арміі. У Пазнанскіх Кшэсінах ахрысціла іх жонка Прэзідэнта Польшчы Марыя Качынская.

10 лістапада адкрылі помнік Раману Дмоўскаму ў Варшаве.

12 лістапада прайшлі муніцыпальныя выбары, выбралі дэпутатаў гмін, паветаў і ваяводстваў. Прайшоў таксама першы тур выбараў войтаў, бургомістраў і прэзідэнтаў гарадоў.

17 лістапада наступіла чыгуначная катастрофа на пераездзе ў Голашыне (Велькапольскае ваяводства), у якой згінулі 4 асобы, а адна асоба была ранена.

21 лістапада ад выбуху метану ў шахце Галемба ў Рудзе-Сьлёнскай згінула 23 шахцёраў.

22 лістапада Тэхнічная-Сельскагаспадарчая Акадэмія зменена на Тэхнічна-Прыродазнаўчы Універсітэт ім. Яна і Енджэя Сьнядэцкіх у Быдгашчы.

23-25 лістапада прэзідэнт Польшчы аб’явіў дзяржаўную жалобу ў сувяязі з каатастрофай у шахцые ў Рудзе-Сьлнскай.

26 лістапада прайшоў другі тур выбараў войтаў, бургомістраў і прэзідэнтаў гарадоў. Перамога Ганны Гранкевіч-Вальц у выбарах прэзідэнта ў Варшаве.

2 снежня Ганна Гранкевіч-Вальц прыняла прысягу прэзідэнта Варшавы.

6 снежня папа рымскі Бенедыкт XVI назначыў плоцкага епіскапа Станіслава Вельгуса варшаўскім каталіцкім мітрапалітам.

9 снежня ў Катавіцах аддалі ў эксплуатацыю тунель пад круглай плошчай Ежы Зентка.

15 снежня PKN Orlen купіў літоўскі нафтаперагонны завод у Мажэйках.

19 снежня ,,Польская Газета” падала, што ІНП знайшоў дакументы, у якіх падаецца, што епіскап плоцкі Станіслаў Вельгус быў тайным супрацоўнікам камуністычнай службы бяспекі.

28 снежня зліквідавалі 9 Флатылію Берагавой Абароны на паўвостраве Гель.

29 снежня адкрылі і аддалі ў эксплуатацыю ў Варшаве станцыю метро ,,Марымонт.”

 

Беларусь

У чэрвені 2006 г. паводле беларускіх даных сярэдні месячны заробак налічваў 603 956 рублёў, а ў снежні 2006 г. павялічыўся да 668 049 рублёў. Ды інфляцыя з’ела амаль усё павышэнне заробкаў.

Як я пісаў ва Успамінах з першай паловы 2006 года, пасля падробленых урадам А. Лукашэнкі выбараў прэзідэнта 19 сакавіка прайшлі масавыя пратэсты жыхароў Беларусі, якія спецназ стараўся сілай зліквідаваць. Вось як апісвае ,,Новая Газета” акружэнне палатачнага гарадка спецназам 24 сакавіка. У драку з міліцыяй ніхто не ўступаў. Спецназ з дубінкамі лаяўся і хапаў то аднаго, то другога дэманстранта за рукі ці ногі і моцна кідаў яго ў грузавікі міліцыі. Праз мінуту спецназаўцы кінуліся ў гарадок, адсунуўшы жанчын і журналістаў і тых, хто адступіў з акружэння ўнутр гарадка. Іх хапалі і ўкідалі ў машыны. Ля гарадка чуліся крыкі і лаянка спецназаўцаў, трэскі знішчаных палатак і каробак з прадуктамі. З цэнтра гарадка падняўся белы дым. Праз некалькі мінут усё закончылася. Там дзе быў гарадок, ляжалі знішчаныя палаткі і знішчаная радыёапаратура. Якісь спецназавец таптаў плакат, на якім было напісана: ,,Увесь свет з намі”. А ў беларускім тэлебачанні паказвалі палаткі са шпрыцамі і з пустымі бутэлькамі з-пад гарэлкі і п’яных дэманстрантаў. Дэманстрантаў, якіх укінулі ў грузавікі, каралі арыштам на 10-15 сутак. Рэжым прыгатовіўся, каб разганяць дэманстрацыі. З самага ранка Кастрычніцкі пляц блакавалі ОМОНаўцы і спецназаўцы ўнутраных войск і міліцыя. На Кастрычніцкі пляц ніхто не прарваўся і 20-30 тысяч дэманстрантаў сабраліся каля помніка Янку Купалу ў парку Янкі Купалы. Выступалі там Мілінкевіч і Казулін. Пасля Казулін скіраваў дэманстрантаў на вул. Акрэсціна і па дарозе яго арыштавалі. Яго судзілі і засудзілі 15 ліпеня на 5,5 года турмы. У турме ён аб’явіў галадоўку і галадаў 53 дні, жадаючы, каб яго справу разглядзелі ў Савеце Бяспекі ААН. І дабіўся, што 13 снежня прадстаўнік ЗША Уільям Брэндлік паставіў справу аб правах чалавека ў Беларусі падчас закрытага пасяджэння ў Савеце Бяспекі ААН. І бессаромны рэжым А. Лукашэнкі да яго дапусціў.

У ліпені прыехаў у Беларусь з першым візітам прэзідэнт Венесуэлы Чавес. Пачаліся перагаворы і першыя праекты з Венесуэлай па здабыванні нафты. Аднак венесуэльская нафта ляжыць вельмі далёка і расійскую не магла замяніць.

26 ліпеня а гадзіне 23:43 беларускага часу з касмадрома Байканур у прысутнасці А. Лукашэнкі пры дапамозе ракеты ,,Дне” запусцілі ў космас беларускі спутнік ,,Белку”. Аднак на 86 мінуце наступіла аварыя і ,,Белка”, якая каштавала амаль 10 мільёнаў долараў, упала дзесьці ў Казахстане. Аднак А. Лукашэнка запланаваў на красавік 2010 года палёт ,,Белкі-2”.

16 чэрвеня раскрыла дзверы Нацыянальная бібліятэка. Будынак быў 23-павярховы, вышынёй 73,6 м. І важыў без кніг 115 тысяч тон. Будавалі яго 4 гады. Закрылі тады стары тралейбусны парк у Мінску па вуліцы Варвашэні, 5.

У кастрычніку на конкурсе прыгожых жанчын ,,Міс Еўропы -2006” Юлія Сіднеева стала адной з фіналістак конкурсу.

20 снежня Еўрасаюз прыняў пастанову адабраць Беларусі генеральныя гандлёвыя прэферэнцыі.

31 снежня між Расіяй і Беларуссю быў падпісаны новы кантракт на пастаўку і транзіт газу на 2007-2011 гады. Цэна расійскага газу пры пастаўках у 2007 годзе каштавала 100 долараў ЗША за адну тысячу кубічных метраў газу, а стаўка транзіту газу па тэрыторыі Беларусі вырасла з 75 цэнтаў да аднаго долара і 45 цэнтаў за тысячу кубаметраў на 100 кіламетраў. Цяпер Беларусь мусіла плаціць за газ 2 разы даражэй. Аднак стаўка за транзіт павялічылася. Так што Беларусь плаціць за газ з Расіі і сёння менш чым Латвія, Літва і Польша.

 

Расія

9 ліпеня ў Іркуцку разбіўся самалёт кампаніі Сібір, у якім згінула 125 асоб.

10 ліпеня ў Інгушэціі зліквідавалі аднаго лідэра чэчэнскіх тэрарыстаў Шаміля Басаева.

15-17 ліпеня ў Санкт-Пецярбурзе прайшоў саміт кіраўнікоў дзяржаў ,,Вялікай Васьмёркі”.

31 ліпеня быў выпушчаны бакнот у 5 тысяч рублёў.

1 жніўня арбітражны суд у Маскве аб’явіў банкруцтва Юкасу Хадаркоўскага.

8 жніўня ў Буйнакску ў Дагестане на дарозе, па якой ехаў пракурор Буйнакска Бітар Батараў выбухла прыпаркаваная машына і раніла пракурора, які хутка памёр.

20 жніўня ад бандыцкага нападу быў ранены пасол Расіі ў Кеніі Валерый Егошкін.

21 жніўня ў бомбавым замаху расійскіх нацыяналістаў на маскоўскім Чаркізаўскім базары згінула 14 азіяцкіх гандляроў.

22 жніўня Расія раней разлічылася з Парыжскім клубам з даўгоў былога СССР, з сумы 23,7 мільярда долараў. 2 красавіка 1992 года Расія аб’явіла, што яна будзе плаціць усе замежныя даўгі былога СССР, хоць усе дзяржавы, якім СССР даў крэдыт, не хацелі яго плаціць Расіі.

22 жніўня ў катастрофе самалёта Ту-154 ля Данецка на Украіне згінула 171 асоба.

25 жніўня згарэў у Пецярбурзе сабор Св. Тройцы.

29 жніўня на Міжнародным Кангрэсе матэматыкаў у Мадрыдзе кароль Іспаніі меў даць расійскаму пецярбргскаму матэматыку Г. Перэльману медаль Фідса, які роўны Нобелеўскай прэміі, за доказ гіпатэзы Пуанкарэ, якую за 100 год ніхто не мог даказаць. Аднак Перэльман адмовіся ад медаля.

29 жніўня ,,Газпром” і нямецкія E-ON- RuhrgasiBASE падпісалі ў Маскве згоду на будову Паўночнага Газаправода па дне Балтыйскага мора.

13 верасня быў замардаваны першы намеснік старшыні Цэнтральнага банка А. Казлоў, які вёў барацьбу за чысціню банкаўсага бізнеса. За 2005 год ён адазваў 20 ліцэнзій, а за 2006 год – яшчэ 44.

18 верасня наступіў старт касмічнага карабля Саюз ТМА-9 з касманаўтамі Міхалам Цюрыным, з іспанска-амерыканскім касманаўтам Майклам Лопесам-Алегра і іранска-амерыканскай турысткай Анушай Ансарай.

21 верасня наступіў канфлікт між Расіяй і Японіяй вакол праекта «Сахалін-2».

27 верасня ў Грузіі арыштавалі 4 расійскіх афіцэраў, якіх абвінавацілі ў шпіянажы і 11 грузінскіх грамадзян, быццам яны былі завербаваныя ў шпіянаж для Расіі. Прэзідэнт Саакаашвілі нарабіў шуму і 22 верасня на Сесіі Генеральнай Асамблеі ААН абвінаваціў Расію, што яна хоча захапіць Паўднёвую Асецію і Абхазію. Расія затрымала выдаванне віз грамадзянам Грузіі ў Расію і адазвала свайго пасла з Грузіі. Пад націскам АБСЕ Грузія аддала арыштаваных афіцэраў Расіі. Расія затрымала рух самалётаў, аўтобусаў, цягнікоў, пошту і марскі транспарт у Грузію і ў Маскве пачалі кантраляваць грузінскія рэстараны, гасцініцы,  фірмы і магазіны. Расія дэпартавала 143 грузін і забрала 167 расійскіх грамадзян з Грузіі. Правялі яшчэ многа іншых рэпрэсій у адносінах да грамадзян Грузіі ў Расіі і грузінскія фірмы і магазіны ў Расіі, а нейкія нават зачынілі. Пасля яшчэ выдварылі з Расіі 218 грамадзян Грузіі.

28 верасня з Даніі з Расккільдэ прывезлі цела жонкі цара Аляксандра ІІІ Марыі Фёдараўны і паклалі ў грабніцу каля цела мужа ў Пецярбурзе ў саборы св. Пятра і Паўла.

29 верасня прызямліўся касмічны карабель Саюз ТМА-8 з касманаўтамі Паўлам Вінаградавым, касманаўтам ЗША Джэфры Уільямсам і іранска-амерыканскай турысткай Анушай Ансарай.

2-4 кастрычніка прайшоў ІІІ форум прыгранічных рэгіёнаў Расіі і Казахстана (Уральска, Казахстана).

7 кастрычніка каля свайго дома была забіта журналістка ,,Новой газеты” Анна Сцяпанаўна Паліткоўская.

10 кастрычніка Прэзідэнт Расіі У. Пуцін і федэральны канцлер ФРГ Ангела Меркель адкрылі ў Дрэздэне помнік Фёдару Міхайлавічу Дастаеўскаму.

12 кастрычніка парламент Паўднёвай Асеціі звярнуўся да Расіі з заяўкай прызнаць незалежнасць Рэспублікі і стварыць прыязныя адносіны. Пазней 18 кастрычніка з падобнай заяўкай звярнуўся да Расіі Народны сход Абхазіі. Гэты заяяўкі былі прыняты як націск на Грузію.

13 кастрычніка Уладзіміра Крамніка аб’явілі абсалютным чэмпіёнам па шахматах пасля перамогі ў матчы над балгарам Веселінам Топалавым.

1 лістапада пачаліся грузінска-расійскія перагаворы кіраўнікоў міністэрстваў замежных спраў С. Лаўрова і Г. Бежуашвілі. Грузінскі міністр прычынай сваркі назваў тэрытарыяльны канфлікт. Чырвоная лінія – гэта граніца. У гэты дзень ,,Газпром” запрапанаваў Грузіі на 2007 год за газ самую высокую цану ў СНД – 230 долараў за тысячу кубаметраў газу замест ранейшых 110 долараў, якія плацілі ў 2006 годзе.

12 лістапада прайшоў у Паўднёвай Асеціі рэферэндум аб незалежнасці і прайшлі выбары прэзідэнта рэспублікі. Узяло ў іх удзел 52 200 асоб (95%). За незалежнасць Паўднёвай Асеціі прагаласавала 51 600 выбаршчыкаў і 98,1% прагаласавала за прэзідэнта
Э.  Кокойты. Ад 15 жніўня там пачалі выдаваць пашпарты грамадзяніна Паўднёва-Асецінскай Рэспублікі. Ён важны быў толькі на тэрыторыі рэспублікі.

31 снежня аб дагаворы аб новай цане расійскага газу для Беларусі я напісаў вышэй у  частцы пра Беларусь.

 

Іншыя дзяржавы

3 ліпеня астэроід 2004 ХР14 праляцеў 432 308 кіламетраў ад паверхні Зямлі.

3 ліпеня ў катастрофе метро ў Валенсіі згінула 30 пасажыраў.

4 ліпеня наступіў 115 старт (STS-121) па праграме Спейс Шатл і 32 палёт шатла Дыскаверы з касманаўтамі Стывенам Ліндсеем, Маркам Келі, Майклам Фасумам, Пірсам Селерсам, Лізай Новак, Стэфаніяй Уілсон, і нямецкім касманаўтам Томасам Рэйтэрам. Дыскаверы прызямліўся 17 ліпеня.

5 ліпеня Паўночная Карэя правяла некалькі ракетных проб і адну няўдалую.

8-9 ліпеня наступіла 3-е замежнае паломніцтва папы рымскага Бенедыкта XVI у Іспанію.

9 ліпеня закончыўся чэмпіянат свету па футболе ў Нямеччыне, у якім зборная Італіі перамагла Францыю 5:3.

10 ліпеня ў катастрофе самалёта ў пакістанскім горадзе Мультан згінула 15 асоб.

11 ліпеня ў тэрарыстычным замаху ў цягніку ў Бамбеі ў Індыі згінула больш чым 200 асоб, а 800 было параненых.

12 ліпеня пачалася вайна Ізраіля з Ліванам.

17 ліпеня ад землятрусу на востраве Ява згінула 659 асоб.

18 ліпеня італьянская паліцыя вызваліла113 палякаў, якія папалі там у няволю ў правінцыі Апулія на поўдні Італіі.

22 ліпеня ва Францыі ад высокай тэмпературы памерла 20 старэйшых асоб.

30 ліпеня у Ліване ў Кане ад ізраільскай бомбы скінутай з самалёта заваліўся трохпавярховы дом, у якім згінула 28 асоб. У вайне з Ізраілем у Ліване згінула больш чым 500 асоб.

31 ліпеня на Кубе Фідэль Кастра аддаў уладу над дзяржавай свайму брату Раулю.

3 жніўня прэзідэнт Украіны Віктар Юшчанка прызначыў на прэм’ер-міністра Віктара Януковіча, свайго палітычнага саперніка падчас аранжавай рэвалюцыі.

10 жніўня ў Англіі выкрылі тэрарыстычны загавор, па якому мелі правесці серыю атакаў на самалёты.

14 жніўня закончылася ізраільска-ліванская вайна.

21 жніўня ў Егіпце ля Каіра сутыкнуліся два цягнікі. У катастрофе згінула 58 асоб.

22 жніўня Іран афіцыйна адмовіўся закончыць узбагачваць уран.

27 жніўня ў катастрофе самалёта ў ЗША у Лексінгтон згінула 49 асоб.

1 верасня ў аэрапорце Мешхеда ў катастрофе самалёта Ту-115М іранскай кампаніі  згінула 28 асоб.

6 верасня ў японскай царскай сям’і нарадзіўся першы ад 40 год хлопец – князь Хісахіта.

8 верасня ад трох бомб тэрарыста ў Малегаоне ў Індыі гіне 31 асоба, а 125 было параненых.

8 верасня смяротнік ля пасольства ЗША ў Кабуле ў Афганістане забіў двух салдат ЗША і 14 афганцаў.

9 верасня наступіў 116 старт STS-115 па праграме Спейфс Шатл і 27 палёт шатла Атлантыс з касманаўтамі Джэтам Брэнтам, Крыстаферам Фергюсонам, Джозефам Танерам, Дэніелам Бербэнкам, Хайдэмарыяй Стэфанішын-Пайпер і касманаўтам з Канады Стывенам МакЛейнам. Атлантыс прызямліўся 21 верасня.

12 верасня паўтораныя папай рымскім Бенедыктам XVI словы візантыйскага імператара Мануіла ІІ аб джыхадыстах вызвалілі гнеў мусульман, якія кідалі кактэйлі Молатава на касцёлы.

13 верасня ў Мантрэалі тэрарыст пачаў страляць, забіў дзве асобы і 18 раніў, пакуль яго не забілі.

12-13 верасня прайшоў ІІ З’езд лідараў сусветных і традыцыйных рэлігій (Астана, Казахстан).

17 верасня прэм’ер-міністр Венгрыі Ферэнц Дьюрчань прызнаўся да хлусні.

17-21 верасня пачаліся дэманстрацыі пратэста ў Будапешце супраць урада і хлусні прэм’ер-міністра Венгрыі.

22 верасня з касмадрома Утыноўра вылецеў у космас і паляцеў японскі спадарожнік Хінодэ.

22 верасня ў нямецкім Лятэн цягнік Трансрапід ударыў у атамабіль. Згінула 23 асобы, а 10 асоб было раненых.

29 верасня над Амазонкай сутыкнуліся самалёты Боінг737 8ЕН бразільскай кампаніі і прыватны самалёт. Згінулі 154 асобы.

1 кастрычніка ў парламенцкіх выбарах у Аўстрыі перамагла Сацыял-дэмакратычная партыя Аўстрыі.

2 кастрычніка ў ЗША у школе ў Найкель Майнес у Пенсільваніі вар’ят застрэліў 5 дзяўчат.

9 кастрычніка ў Паўночнай Карэі правялі пробны падземны атамны выбух.

11 кастрычніка ў чыгуначнай катастрофе ва Францыі згінула 6 асоб, а 20 было раненых.

13 кастрычніка Бан Кай-Мун быў выбраны генеральным сакратаром ААН.

16 кастрычніка ў бомбавым замаху Тамільскіх Тыграў на канвой матросаў у Шрыланцы згінула 103 асобы, а больш чым 150 асоб было раненых.

19 кастрычніка ў сталіцы Узбекістану Ташкенце разбіўся самалёт АН-2. Згінула 15 асоб.

29 кастрычніка Георгі Пырванаў быў выбраны другі раз прэзідэнтам Балгарыі.

29 кастрычніка ў Нігерыі разбіўся самалёт Боінг 737. Згінула 97 асоб, а 10 было раненых.

29 кастрычніка ў рэферэндуме сербы прынялі новую канстытуцыю.

1 лістапада ў час буры на Балтыйскім моры затануў шведскі карабель. Згінулі 2 матросы.

5 лістапада ірацкі трыбунал засудзіў былога ірацкага прэзідэнта Садама Хусейна на смерць на шыбеніцы за смерць 148 шыітаў.

8 лістапада ў Даргаі ў Паўночным Пакістане ў бомбавым замаху ісламскіх тэрарыстаў згінулі 42 салдаты, а 20 было раненых.

10 лістапада ў Іраку згінулі 1 польскі і 1 славацкі салдаты.

23 лістапада ў Багдадзе ў Іраку ад бомбавых замахаў згінула 215 асоб, а 257 было раненых.

23 лістапада ў Лондане ў бальніцы атручаны палонам 210 памёр былы працаўнік КГБ у Расіі, які ўцёк за мяжу – Аляксандр Літвіненка.

28 лістапада – 1 снежня паломніцтва папы рымскага Бенедыкта XVI у Турцыю.

30 лістапада згінула амаль 300 асоб ад лавіны з вулкана Маён на Філіпінах на востраве Люз.

7 снежня ў катастрофе аўтобуса ў Белай у паўночна-заходняй Балгарыі згінула 19 асоб.

10 снежня наступіў 117 старт (STS-116) па праграме Спейс Шатл і 33 палёт шатла Дыскаверы з касманаўтамі Маркам Паланскім, Уільямам Афелейнам, Робертам Курбі, Нікаласам Патрыкам, Джоанай Хіггінботэм, Крыстоферам Фуглесангам (Швецыя) і Сунітай Уільямс. Дыскаверы прызямліўся 22 снежня.

23 снежня Рада Бяспекі ААН наклала санкцыі на Іран (рэзалюцыя 71737) за атамную праграму.

26 снежня згарэла больш чым 260 асоб ад выбуху нафтаправода ў Нігерыі.

27 снежня з касмадрома Байканур вылецеў еўрапейскі спадарожнік COROT, які меў шукаць планет за Сонцам.

30 снежня павесілі экс-прэзідэнта Ірака Садама Хусейна.

30 снежня затануў інданезійскі пасажырскі паром. Згінула больш чым 400 асоб.

30 снежня ў замаху ЭТА на аэрадром у Мадрыдзе згінулі 2 асобы, а больш чым 20 было раненых.

 

Дзмітры Шатыловіч
Працяг будзе

Dymitr Szatyłowicz. Wspomnienia z września 1939 r.

Tak do 8 września 1939 r. wyglądał dworzec kolejowy na stacji Czeremcha od strony północno-zachodniej. Za oknami pod napisem Czeremcha i za dziesięcioma oknami z zachodniej strony mieściła się, zburzona tego dnia, restauracja. Południową stronę dworca Niemcy zburzyli w lipcu 1944 r. Jedenasty otwór z zachodniej strony to drzwi, przez które wychodziło się z dworca na perony pociągów do Wilna i Warszawy. Po wschodniej stronie przez podobne drzwi wychodziło się na perony pociągów do Brześcia i Białegostoku. W korytarzyku stały dwie szafy-automaty, sprzedające po 20 groszy tabliczki czekolady. Od strony wschodniej ulokowano kasy i poczekalnię dla podróżnych, a od zachodniej, za oknami, które widzimy na zdjęciu, na parterze i piętrze urzędowali pracownicy dworca kolejowego. Wejście do dworca kolejowego i poczekalni prowadziło od strony południowej, niewidocznej na zdjęciu. Dworzec zbudowano między 1902 i 1908 rokiem, gdy kładziono tory kolejowe z Wołkowyska do Siedlec. Pociągi między Białymstokiem i Brześciem jeździły już od 1873 r., ale wtedy w Czeremsze nie było dworca kolejowego.

 

1 września 1939 r., w piątek, mój ojciec miał w kasie na dworcu kolejowym w Czeremsze, jak pierwszego powszedniego dnia każdego miesiąca, odebrać 60 złotych emerytury za pracę na kolei jeszcze za panowania cara Mikołaja II. Otrzymywał też rocznie trzy bilety kolejowe do wykorzystania na terenie Polski, ale rzadko gdziekolwiek jeździł. Tym razem zabrał na dworzec kolejowy i mnie. Wyszliśmy z domu około dziesiątej. Do dworca trzeba było przejść ponad trzy kilometry. Nasz dom stał w zachodniej części wsi Czeremcha, trzeba było kilometr przejść przez wieś, dwa kilometry do stacji Czeremcha, potem dojść do przejazdu kolejowego, a na końcu, za torami linii Siedlce-Wołkowysk, do dworca kolejowego. Przejścia nad torami wtedy jeszcze nie było.

Na stacji widziałem bardzo dużo polskich żołnierzy. Na torach, po zachodniej stronie dworca, stały czekające na odjazd wagony towarowe z uzbrojeniem i z żołnierzami. Na jednym wagonie zobaczyłem kuchnię polową, na innym dwa karabiny maszynowe z lufami skierowanymi ku górze, a przy nich żołnierzy, na innych przykryte brezentem uzbrojenie. Dział i czołgów na wagonach nie zauważyłem. Niektórzy żołnierze nosili wiadrami wodę, inni biegali z jakimiś paczkami to w jedną, to w drugą stronę. Nikt nas nie zatrzymał i nikt się nami nie zainteresował.

W czerwcu skończyłem szóstą klasę szkoły powszechnej w Czeremsze (osada Czeremcha powstała, kiedy przecięły się tu dwie linie, tworząc węzeł kolejowy, noszący tę samą nazwę co pobliska wieś; nazywaliśmy ją Czeremcha stacja). Siódmej klasy i gimnazjum w Czeremsze nie było, więc zdałem egzaminy do technikum kolejowego w Brześciu. W Bielsku Podlaskim istniało płatne gimnazjum, po nim trzeba byłoby zdawać do płatnego liceum, a finanse ojca na to nie pozwalały. Dlatego poszedłem do technikum w Brześciu i miałem tam się stawić 1 września, lecz z powodu napiętej sytuacji politycznej ojciec nie pozwolił mi jechać.

Po podpisaniu 23 sierpnia paktu Ribbentrop-Mołotow (protokół do którego pozostawał tajny), wszyscy obawiali się, że Niemcy mogą napaść na Polskę. Do wsi Czeremchy do 1939 roku nie doprowadzono energii elektrycznej, nikt z mieszkańców nie miał zatem lampowego odbiornika radiowego. Maleńki odbiornik detektorowy na słuchawkę miał tylko Jan Kierdelewicz, który zarzucił antenę radiową wysoko na topolę. I dlatego rankiem, gdy szliśmy na dworzec kolejowy, nikt we wsi nie wiedział, że niemiecka armia już przekroczyła polską granicę, że już trwa wojna.

W kasie emerytury ojcu nie dali, ale i nie wspomnieli o wojnie. Dopiero wracając do domu spotkaliśmy znajomego ze stacji, Szmidkowskiego, który nam o tym powiedział. Także o tym, że rano przyleciał nad stację niemiecki samolot, puścił serię z karabinu maszynowego w stronę wagonów z żołnierzami, ranił kilku. W stacji Czeremsze mieszkańcy mieli doprowadzony do domów prąd i odbiorniki radiowe, od rana więc wiedzieli, że rozpoczęła się wojna. Szybko wróciliśmy do domu.

Następnego dnia, w sobotę, około godziny 16 nadleciało z północy kilka niemieckich bombowców Heinkel 111, które zrzuciły na Czeremchę kilka bomb i odleciały na południe. Ze wsi były dobrze widoczne. Później dowiedziałem się, że odłamek bomby zabił ucznia szkoły powszechnej. Było słychać strzały polskiego działa przeciwlotniczego, na niebie kłębiły się dymy od wybuchających pocisków, lecz żaden niemiecki samolot nie został trafiony.

W niedzielę, 3 września, po obiedzie przyleciały nad stację dwa niemieckie samoloty, pokrążyły, zrzuciły dwie bomby i odleciały na południe. W poniedziałek 4 września kilkakrotnie przylatywało nad stację po kilka samolotów, za każdym razem zrzucały po kilka bomb i odlatywały. Gdy zorientowały się, jak słaba jest obrona przeciwlotnicza, latały coraz niżej.

We wtorek 5 września ze wschodu przeleciały nisko nad wioską dwa niemieckie bombowce, zrzuciły nad stacją dwie bomby i odleciały.

W środę 6 września przeleciało sześć niemieckich samolotów, zrzucając na stację dziesiątki bomb zapalających, które jednak nie wywołały tam pożaru.

W czwartek 7 września przyleciało z zachodu sześć Heinkli 111, które zrzuciły bomby na stację, a za nimi kilka Messerschmittów 110 i słychać było serie z karabinów maszynowych.

Prawie wszyscy mieszkańcy stacji Czeremcha w dzień całymi rodzinami uciekali do okolicznych wiosek i na noc wracali do swoich domów. Samoloty zrzucały bomby na tory, na wagony, na dworzec kolejowy, a nie na domy. Niektórzy mieszkańcy zostawali we wsi i na noc. W naszym domu spały, na słomie na podłodze, dwie rodziny, trzecia w stodole na sianie.

Najgorszy był piątek 8 września. Około godziny 15.30 z Prus Wschodnich przyleciały nad stację 24 samoloty i 12 samolotów z zachodu. Bombardowały i strzelały z karabinów maszynowych prawie pół godziny. I raptem zauważyliśmy, jak zaczęła się palić wioska Kuzawa. Niektóre domy z Kuzawy stały blisko wiaduktu kolejowego. Pociąg z Hajnówki przejeżdżał tym wiaduktem do Bielska Podlaskiego. Jak mówili potem mieszkańcy Kuzawy, przy wiadukcie ustawiono działo przeciwlotnicze, które strzelało do samolotów. Zauważono je i z tego powodu spłonęło pół Kuzawy. Spalił się tam wtedy dom brata mojej matki i siostry mojego ojca. Widziałem, jak drżeli ze strachu mieszkańcy stacji Czeremcha, którzy z naszego podwórka oglądali bombardowanie.

Wtedy zbudowany w 1905 roku dworzec kolejowy został trafiony dwiema bombami. Na szczęście wybuchła tylko jedna, niszcząc piękną restaurację. Drugą bombę usunęli potem radzieccy saperzy. Połowa budynku dworca kolejowego stała do lipca 1944 roku, kiedy zburzyli go uciekający Niemcy. Po tym ostatnim bombardowaniu została też uszkodzona wieża ciśnień, zniszczonych kilka domów, dużo wagonów, torów. Zginęło wtedy wielu żołnierzy i cywilów, którzy uciekając od Niemców mieszkali w wagonach kolejowych. Po tym nalocie kolej przestała funkcjonować.

10 września na łące między wioską Czeremchą a Kleszczelami wylądował polski bombowiec Łoś. Szybko przybiegli tam okoliczni mieszkańcy i na prośbę lotników przykryli samolot gałęziami, żeby nie zauważyły go niemieckie samoloty. Widziałem, jak lotnicy na polowej gazowej kuchence gotowali sobie jedzenie i opowiadali, że rankiem bombardowali jakieś miasteczko w Prusach Wschodnich. Rozpędziły ich niemieckie myśliwce, jeden z nich gonił Łosia i puścił za nim serię z karabinu maszynowego, zostawiając ślady na skrzydle i ogonie, ale udało mu się uciec. Samolot wylądował, bo kończyła się benzyna. Gdy usłyszeliśmy z góry odgłosy niemieckiego samolotu, rozbiegliśmy się. Niemiecki samolot nas nie zauważył. Potem blisko Łosia przysiadł biplan Lublin VIII z dwoma lotnikami. Następnego dnia przywieźli benzynę dla Łosia, napełnili jego pojemniki i około godziny 15 Łoś i Lublin VIII odleciały, jeden w stronę Brześcia, a drugi na wschód. Więcej nalotów na stację Czeremcha nie było.

Nocą z 12 na 13 września drogą z Prus Wschodnich przez Brańsk, Bielsk Podlaski i dalej do Brześcia przez Kleszczele i wieś Czeremchę zaczęły jechać niemieckie oddziały armii pancernej Heinza Guderiana. Trwało to dwie noce i dwa dni, bez przerwy. Wieś mijały czołgi, samochody ciężarowe, motocykle, działa i inne wojenne maszyny. Ich hurkot nocą słychać było daleko, w dzień dziesiątki mieszkańców Czeremchy stały na początku wsi i gapiły się na niemiecką technikę wojenną. Niemcy nie zwracali na nich uwagi. Potem zrobiło się cicho i tylko dobiegały do nas z południa dalekie wybuchy, widocznie broniła się brzeska twierdza. Później kolumny niemieckich samochodów jechały z południa na północ.

W Czeremsze stacji nie było Niemców. Nastąpił okres bez władzy państwowej. Mieszkańcy okolicznych wiosek rzucili się wtedy na stację i zaczęli zabierać wszystko, co nie było prywatne. Grabili wagony towarowe, urzędy, kantory państwowe i kolejowe. Niektórzy przyjeżdżali wozami konnymi i układali do nich nagrabione dobro. Trwało to do czasu, aż wszystko zabrali. Mój znajomy M.K. zabrał cenne książki z biblioteki, w tym wielotomową encyklopedię Gutenberga, dużo historycznych książek, powieści itp. Proponował mi, bym poszedł razem z nim, ale ojciec nie pozwolił. Nie chodził grabić.

Niespodziewanie 18 września we wsi Czeremcha zatrzymały się, po stronie południowej, na ogrodach, dziesiątki ciężarówek i motocykli z niemieckimi żołnierzami. Byli czysto ubrani, weseli, grali i śpiewali. Polowe kuchnie gotowały im jedzenie. Wobec mieszkańców wsi byli życzliwi, dzieci częstowali cukierkami, czekoladkami, a dorośli czasem dostawali mięsne konserwy w blaszanych puszkach. Gdy przechodziłem obok jednego z samochodów, obdarowany zostałem mandoliną z niedużym zadrapaniem na tylnej stronie. Ojciec nauczył mnie potem grać na niej. Sam kiedyś grał na mandolinie i gitarze.

Wcześniej, w czasie żniw, sierpem skaleczyłem sobie mały palec lewej ręki i obciąłem połowę paznokcia. Zabandażowałem palec, lecz po kilku tygodniach narosło na nim sine dzikie mięso. Gdy przechodziłem obok niemieckiego samochodu, zauważył moją ranę jakiś niemiecki lekarz. Zatrzymał mnie, zdjął mój nieudolny opatrunek, nasypał na chory palec jakiegoś proszku, posmarował go maścią i zabandażował. Po dwóch dobach dzikie mięso odpadło i rana szybko się zagoiła.

Mieszkańcy dowiedzieli się od Niemców, że ci rankiem 20 września odjadą, a do nas przyjdą Rosjanie, którzy już 17 września przekroczyli wschodnią granicę. I rzeczywiście oddziały niemieckie opuściły Czeremchę, pojechały w stronę Prus Wschodnich. Jeszcze dwa dni od strony Brześcia od czasu do czasu wracały kolumny wojsk niemieckich, lecz czołgów między nimi nie było. Widocznie skierowano je w inną stronę.

21 września spotkałem się ze szkolnym kolegą i razem poszliśmy zobaczyć dworzec kolejowy. Zdziwiłem się, że w tej części, w której mieściła się restauracja, nie ocalała żadna ściana, ale reszta stała.

24 września przyszła wiadomość, że dzień wcześniej Bielsk Podlaski zajęły wojska radzieckie i poszły w kierunku Siemiatycz. Wieczorem 25 września do wsi Czeremchy wszedł oddział polskiej kawalerii i dowództwo oddziału zażądało, aby mieszkańcy szybko dostarczyli im owies dla koni. Ojciec wziął latarkę i poszedł do stodoły młócić owies cepem. Do naszego mieszkania weszło dwóch sierżantów i poprosiło, by ich nakarmić, bo są głodni. Matka szybko postawiła na stół chleb i mleko, rozpaliła ogień i podgrzała zupę, którą ze smakiem zjedli. Sierżant pochwalił wieś, że nie postawiła bramy, witającej Armię Czerwoną. Słyszeli, że niektóre wsie takie bramy stawiały. „Gdyby była tu taka brama, podpalilibyśmy waszą wieś” – powiedział. Gdy wyszli, kawaleria odjechała, nie czekając aż mieszkańcy przyniosą ze stodół owies. Coś ich wystraszyło. Od tej pory nie trafili do nas ani polscy, ani niemieccy żołnierze. Słyszałem, że 25 września w Kleszczelach zjawił się jakiś radziecki oddział wojskowy, ale do nas nie dotarł. I dopiero 28 czy 29 września usłyszałem, że do stacji parowóz przywiózł dwa wagony żołnierzy Armii Czerwonej. Szybko tam poszedłem. Koło dworca spotkałem kilku żołnierzy w szarych szynelach i jasnozielonych podłużnych pilotkach, z karabinami z bagnetami na plecach. Okrążyła ich grupa mieszkańców, którzy zadawali im pytania o życie ludzi w Związku Radzieckim, szczególnie na wsi. Żołnierze chwalili życie w radzieckich kołchozach i w miastach na Białorusi i w Rosji, ale ich skromne ubrania mówiły za nich coś innego. Daleko im było do Niemców, a nawet do Polaków.

Następnego dnia do stacji Czeremcha przyjechał cały pociąg żołnierzy Armii Czerwonej. Potem zobaczyliśmy ich samochody, przeważnie gazogeneratorowe ciężarówki ГАЗ-42 і ЗІС-21 z gazowymi silnikami (z dwoma cylindrami na karoserii, jeden na drewwno, które paląc się w małej ilości powietrza zamieniało się w gaz, który po oczyszczeniu i ochłodzeniu wchodził do drugiego cylindra-filtra, a z niego, zmieszany z powietrzem, do gazowego silnika), ciężarówki z silnikiem na benzynę ГАЗ-ММ і ЯГ-6 i lekkie samochody ГАЗ-М-1 dla kierownictwa, a nawet działa, które ciągnęły traktory na gąsienicach, i inne wojskowe maszynowe urządzenia.

W pierwszych dniach października wojsko weszło do wsi Czeremchy. W każdym domu ulokowano po kilku żołnierzy, którzy spali na podłogach na słomie. W naszym domu mieszkało i spało do końca października trzech żołnierzy. Potem zaczęto budować „wojskowe miasteczko” w lesie za Kuzawą i tam ich zabrano. Pewnego razu żołnierz, gdy był sam z moim ojcem, opowiedział mu o trudnym życiu na Białorusi, szczególnie w kołchozach. Był zdziwiony, że ludzie w Polsce żyli tak bogato. A przecież żyli biednie. Ojciec był bardzo zdziwiony, słysząc że w sklepach nic oprócz wódki nic nie można kupić, że ludzie głodują. Opowiedział, jak siłą zaganiano chłopów do kołchozów, nakładając na nich duże podatki, zmuszając do szarwarków i innej bezpłatnej pracy, a bardzo upartych wysyłano na Syberię lub na północ Rosji, na „białe niedźwiedzie”. „I was też to czeka!” – powiedział ojcu.

Żołnierze i dowódcy wojskowi od razu rzucili się do prywatnych sklepów i wykupili wszystko co w nich było, szczególnie materiały tekstylne. Było to możliwe, bo początkowo złotówkę zrównano z rosyjskim rublem. Kupujący byli bardzo zdziwieni, że w Polsce sklepy są pełne taniego towaru. Potem polską złotówkę przeliczono na 16 radzieckich rubli, ale polski towar w sklepach został już wykupiony, a rosyjskiego nie przywozili i półki w sklepach były puste. Gdy zaczęto przywozić towary, przy sklepach ustawiały się długie kolejki, bo przywożono ich zbyt mało.

Gdy żołnierze opuścili wiejskie chaty, w co lepszych domach na wsi zamieszkali ich dowódcy z żonami i dziećmi. Wtedy dowódcy wojskowi nie nosili naramienników, a na kołnierzu koszuli pod szyją zielone trójkąciki (młodsi dowódcy, jak teraz sierżanci) i czerwone kwadraciki (starsi dowódcy, jak teraz oficerowie).

Początkowo do wsi Czeremchy każdego dnia wieczorem przyjeżdżała wojskowa ekipa filmowa, pośrodku wsi wieszała duży ekran z płótna i bezpłatnie wyświetlała filmy dźwiękowe z czasów rewolucji i wojny z Polską, z 1917-1921 roku. Dźwiękowe filmy wyświetlano też na zebraniach propagandowych w szkole, gdzie politrucy przemawiali do mieszkańców wsi. Ci chętnie oglądali filmy dźwiękowe, bo przed wojną nikt we wsi ich nie widział. Przed wojną tylko raz widziałem film dźwiękowy, „Obrona Częstochowy”. We wsi Czeremsze czasami, bardzo rzadko, można było w prywatnym domu, za 10 groszy, zobaczyć niemy film. Udało mi się to nie więcej niż trzy razy. A radzieckich filmów dźwiękowych we wsi obejrzałem ponad czterdzieści i do tej pory pamiętam niektóre fragmenty z „Czapajewa” i „Piotra I”, chociaż ich potem nigdy już nie widziałem.

 

Dymitr Szatyłowicz

Успаміны з 2005 г. (2)

2.Польшчa. 3 чэрвеня новы папа рымскі Бенедыкт XVI назначыў архіепіскапа Станіслава Дзівіша мітрапалітам Кракава.

Пад канец чэрвеня быў надрукаваны мой пяты зборнік беларускіх вершаў,,Струмені лёсу”, які мае 98 старонак і з’яўляецца кніжкай 52-ай у Бібліятэцы Беларускага літаратурнага аб’яднання ,,Белавежа”. 24 старонкі ў зборніку гэта вершы прысвячаныя гісторыі Княства Полацкага, князям Рагвалоду і Туру і князёўне Прадславе.

У другой палове 2005 года прэм’ер-міністрам Польшчы быў Марак Бэлька з СДПЛ да 10 лістапада. 10 лістапада прэм’ер-міністрам стаў Казімеж Марцінкевіч.

Пры іх беспрацоўе ў чэрвені налічвала 17,9 % і да канца снежня паменшылася да 17,6%. Сярэдні заробак да снежня 2005 г. узрос з 2 290 злотых да 2 380 злотых. Натуральны каафіцыент насельніцтва павялічыўся з (- 0,2) проміля ў 2004 г. да (- 0,1) проміля да канца 2005 года. Больш людзей памерла і ў 2004 і ў 2005 гадах, чым нарадзілася.

1 ліпеня ва Владаве ля Добрага Мяста наступіў самасуд. Забілі там рэцыдывіста, які пагражаў жыхарам смерцю ад мачэты.

8 ліпеня стварылі Генеральную Пракуратуру Дзяржаўнага Казначэйства.

27 ліпеня зацвердзілі Права аб вышэйшых школах.

29 ліпеня Сейм прыняў законы супраць наркаманіі і супраць насілля ў сям’і.

31 ліпеня – 7 жніўня прайшоў у Закапанэ Міжнародны Кангрэс Эсперанцкай Моладзі.

1 верасня ўзнік у Быдгашчы Універсітэт Казіміра Вялікага.

25 верасня прайшлі выбары ў Сейм, у якіх перамагла партыя Права і Справядлівасць, атрымаўшы 26,99% галасоў. Другое месца заняла Грамадзянская Платформа, набраўшы 24,14 % галасоў.

30 верасня ў катастрофе аўтобуса ля Ежэва пад Беластокам згінула 13 пасажыраў.

2 кастрычніка пачаўся XV Конкурс ім Фрыдэрыка Шапена ў Варшаве.

3 кастрычніка наступіла частковае зацьменне Сонца.

9 кастрычніка ў першай туры выбараў прэзідэнта перамог Дональд Туск, а другое месца заняў Лех Качынскі.

У выбарах брала ўдзел 11 кандыдатаў: Генрыка Бохняж, Марэк Бароўскі, Лешак Бубель, Лех Качынскі, Яраслаў Каліноўскі, Януш Корвін-Мікке, Анджэй Леппер, Ян Пышко, Адам Сломка, Дональд Туск і Станіслаў Тымінскі. Раней адмовіліся кандыдаваць Владзімеж Цімашэвіч, Мацей Гертых і Збігнеў Рэліга.

15 кастрычніка ў Эмільціне адкрылі помнік UFO (неўстаноўленаму лятаючаму аб’екту).

19 кастрычніка Казімеж Марцінкевіч быў прызначаны стаць прэм’ер-міністрам урада.

21 кастрычніка закончыўся конкурс піяністаў імя Ф. Шапена. Перамог польскі піяніст Рафал Блехач.

23 кастрычніка прайшоў другі тур прэзідэнцкіх выбараў і перамог у ім Лех Качынскі, які атрымаў 54,04% галасоў. На Дональда Туска галасавала 45,96% выбаршчыкаў.

25 кастрычніка перарэгістравалі таварыства ,,Маладыя Сацыялісты”.

31 кастрычніка прыняў прысягу ўрад Казімежа Марцінкевіча. А вотум давер’я атрымаў ён 10 лістапада.

3 лістапада на навуковай сесіі на кафедры ў Фромбарку паінфармавалі, што знайшлі магілу Мікалая Каперніка.

10 лістапада Расія ўвяла эмбарга на імпарт польскіх мясных прадуктаў.

15 лістапада адкрылі паўднёвую кальцавую дарогу для Торуня.

18 лістапада ў Катавіцах паўстаў цэнтр гандлёва-абслугова-забаўляльны SilesiaCityCenter.

19 лістапада адкрылі помнік генерала Ежы Зентку ў Катавіцах.

25 лістапада міністр нацыянальнай абароны Радаслаў Сікорскі аб’явіў, што знайшлі архіў Варшаўскага Дагавору.

22 снежня закончыў выконванне працы прэзідэнта дзяржавы Аляксандр Кваснеўскі.

23 снежня Лех Качыньскі прыняў дзяржаўную прысягу і стаў прэзідэнтам Польшчы.

28 снежня прэзідэнт Лех Качынскі стварыў новую Раду Нацыянальнай Бяспекі.

29 снежня закончыў працу першы старшыня Інстытута Народнай Памяці прафесар Леон Керэс і склаў у Сейме прысягу другі старшыня – др габілітаваны Януш Куртыка.

 

Беларусь

25 сакавіка беларуская СБ разагнала т. званую джынсавую рэвалюцыю.Калі на дэманстрацыі пратэста супраць палітыкі А. Лукашэнкі паліцыя забрала ў пратэстуючых бел-чырвона-белы сцяг, то кіраўнік маладзёжнага руху Зубр Мікіта Сасін паднёс сваю джынсаваю кашулю і аб’явіў, што яна будзе цяпер іх флагам.

У ліпені 2005 г. паводле беларускіх даных сярэдні месячны заробак налічваў 487 949 рублёў, а ў снежні 2005 г. павялічыўся да 562 189 рублёў. Ды інфляцыя з’ела амаль усё павышэнне заробкаў.

Многіх жыхароў Мінска расстроіла вестка, калі даведаліся перад Святам 60 гадавіны перамогі 9 мая аб змене ў Мінску назвы двух цэнтральных праспектаў беларускай сталіцы. Праспект Францыска Скарыны стаў праспектам Незалежнасці, а праспект Машэрава стаў праспектам Пераможцаў. Гэтыя змены прайшлі па ініцыятыве ветэранскіх арганізацый Беларусі. А восенню праспектам Францыска Скарыны стаў Старабарысаўскі тракт, пры якім стаіць будынак Нацыянальнай Бібліятэкі. А імем Машэрава назвалі тры вуліцы: Варвашэні, Іерусалімскую і Дразда. Пасля Мінскі гарадскі савет дэпутатаў змяніў назвы іншых некалькіх вуліц.

15 ліпеня ўвайшлі ў абарот банкноты ў 100 тысяч беларускіх рублёў.

14 верасня прэзідэнт А. Лукашэнка паляцеў у ЗША на 60 сесію Генеральнай Асамблеі ААН. Толькі таму ён мог атрымаць візу ў ЗША. Быў ён там толькі 16 гадзін да 16 верасня. Ён там выступіў з крытыкай працы ААН і палітыкі ЗША.

22 верасня прэзідэнт падпісаў дэкрэт ,, Аб Парку высокіх тэхналогій” і праект беларускай сіліконавай даліны стаў рэальным. Ён мае займаць плошчу 50 гектараў і будзе ляжаць у раёне Акадэмгарадка ва Уруччы. Асноўнымі кірункамі дзейнасці Парка будуць ,,распрацоўка і ўкараненне інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій і праграмнага забеспячэння на іх». Пабудова парка мела пачацца у 2008 годзе.

14 верасня ў Віцебску ля аўтобуснага прыпынку Пляц Свабоды на праспекце Фрунзе а гадзіне 18,45 наступіў выбух банкі з цвікамі, балтамі і гайкамі, які раніў 2 асобы.

Праз тыдзень 22 верасня ля папулярнага кафэ «Эрыданія» а гадз. 22:17наступіў другі выбух, які раніў 50 асоб. Адказнасць за выбухі ўзяла на сябе «Беларуская народна-вызваленчая армія». Праз  месяц 30 верасня аб’явілі, што арыштавалі двух падазроных і яны прызналіся да тэрактаў. Гэта былі два браты: Віталій і Юрый Мурашкі.

У гадавіну Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Мінску адкрылі тры новыя станцыі метро: ,,Спартыўная”, Кунцаўшчына і ,,Каменная горка”. Мінскае метро стала на 4 км даўжэйшае і займела 23 станцыі. Будова яго пачалася ў 1997 годзе.

16 снежня Палата прадстаўнікоў прыняла пастанову па жаданню А. Лукашэнкі аб назначэнні даты выбараў прэзідэнта на 19 сакавіка 2006 года. А мелі яны быць у ліпені 2006 года. Выбарчая агітацыя пачалася ўжо пад канец 2005 г. ЦВК зарэгістравала 8 кандыдатаў на пасаду прэзідэнта: Аляксандра Лукашэнку, Аляксандра Мілінкевіча, Сяргея Гайдукевіча, Аляксандра Казуліна, Валерыя Фралова, Аляксандра Вайтовіча, Зянона Пазняка і Сяргея Скрабца. Да 22 студзеня кожны з іх мусіў сабраць 100 тысяч подпісаў у сваю падтрымку.

28 лістапада ў бельгійскім горадзе Хассельт прайшоў дзіцячы конкурс ,,Еўрабачання”, у якім бралі ўдзел выканаўцы песняў з 16 дзяржаў. У конкурсе мазыранка Ксенія Сітнік заспявала песню ўласнай кампазіцыі пад назвай ,,Мы разам”. Да конкурсу яе падрыхтавала яе маці і артыстычны кіраўнік Святлана Стацэнка.  Беларуска перамагла там усіх выканаўцаў.

Сітуацыя з правамі чалавека ў Беларусі была вельмі напружаная. Улады не дазвалялі на свабоду сабраннняў, на права выбіраць ва ўлады і быць выбраным. 2 снежня дэпутаты Палаты прадстаўнікоў прынялі папраўкі да Крымінальнага кодэкса, якія прадставіў ім А .Лукашэнка праз старшыню КГБ Беларусі Сцяпана Сухарэнку. Папраўкі прадбачваюць крымінальную адказнасць за дыскрэдытацыю дзяржавы, перадачу несапраўдных даных аб сітуацыі ў Беларусі замежнымі міжнародным арганізацыям ад арышту на палову года да зняволення на два гады. У Крымінальны кодэкс увайшоў артыкул ,,Дыскрэдытацыя Рэспублікі Беларусь”. Дыскрэдытацыя азначала непраўдзівыя даныя аб палітычным, эканамічным, сацыяльным, ваенным ці міжнародным становішчы ў Рэспубліцы Беларусь ці яе дзяржаўных органах. За гэта каралася зняволеннем да 2 гадоў. За заклікі змяніць урад каралася да трох год турмы. Не буду пералічваць усіх артыкулаў Крымінальнага кодэксу, якія гразілі грамадзянам турмой.

 

Расія

15 чэрвеня на нафтабазе ў падмаскоўскім Нагінску наступіў выбух запаветранай газавай сумесі ў корпусе прадпрыемства. Згінулі 2 асобы і адну цяжка параненую асобу забралі ў бальніцу.

Ноччу з 21 на 22 чэрвеня ў Санкт-Пецяпбурзе выбух пажар у раёне ,,Парнас”, Пажарнікі змагаліся 6 гадзін з пажарам і адзін пажарнік загінуў.

26 чэрвеня ў паўночнай частцы Маскоўскай вобласці прайшоў ураган. Адна асоба згінула, 8 былі паранены.

28 чэрвеня амаль 280 вязняў калоніі ў горадзе Льгоў Курскай вобласці адкрылі нажамі сабе вены, пратэстуючы супраць умоў жыцця.

1 ліпеня ў Калінінградзе пачалі тры дні святкаваць у сувязі з 750 гадавінай горада. Пасля рэстаўрацыі былі адкрыты Каралеўскія вароты з паловы ХІХ стагоддзя.

20 ліпеня прэзідэнт У. Пуцін першы раз склікаў Раду па развіццю інстытутаў адкрытага грамадства і па правах чалавека. Ён заявіў, што Расія не дапусціць фінансавання з-за мяжы палітычнай дзейнасці грамадскіх арганізацый. Згодна з данымі дзяржаўнага дэпартамента ЗША, у 2004 годзе на праграму развіцця дэмакратыі ў Расіі ЗША выдзелілі 45, 4 мільёнаў долараў, а ў 2005 годзе – 43,4 мільёнаў долараў.

23 ліпеня расіянка Елена Ісінабаева ўстанавіла новы рэкорд па скачках у  вышыню – вышэй за 5 м з шастом.

30 ліпеня Расія згодна з дагаворам з Грузіяй з 30 мая пачала выводзіць сваё войска з сваіх баз у Грузіі.

4 жніўня 100 км ад Петрапаўлаўска-Камчацкага затануў СГА ,,АС-28” тыпу ,,Прыз” Ціхаакіянскага флоту Расіі з 7 маракамі на барту. 7 жніўня маракі былі выратаваны.

5 жніўня Барыс Беразоўскі прадаў ,,Независимую газету” памочніку кіраўніка Мінэканомразвіцця Канстанціну Рэмчукову.

15 жніўня ў Хельсінкі закончыўся 10-ты чэмпіянат свету па лёгкай атлетыцы, на якім Расія атрымала 20 медалёў і між імі 4 залатыя.

16 жніўня падчас летніх вайсковых тактычных вучэнняў, на якіх прысутнічаў У. Пуцін, з бартоў стратэгічных бамбардзіроўшчыкаў Ту-160 былі праведзены запускі крылатых ракет.

16 жніўня расійскі касманаўт Сяргей Крыкалёў перасягнуў рэкорд працягласці знаходжання ў космасе Сяргея Аўдзеева – 747 сутак 14 гадзін і 14 мінут да гэтага дня. Сяргей Крыкалёў мае прызямліцца 11 кастрычніка.

5 верасня ўрад пастанавіў рэалізаваць 4 нацыянальныя праекты: палепшыць асвету, каб яна выпускала кадру з высокімі кваліфікацыямі, палепшыць медыцынскае абслугоўванне, палепшыць кватэры для грамадзян Расіі і палепшыць прадукты, якія выпускае сельская гаспадарка. Дзяржава атрымоўвала вялікія грошы з продажу газу і нафты і трэба было іх лепш выкарыстаць. Бюджэт выдзеліў на ахову здароўя 57, 9 мільярдаў рублёў, на асвету 22 мільярдаў, на пабудову лепшых кватэр –  21,9 мільярдаў, а на сельскую гаспадарку – 14,2 мільярда рублёў і ўрад меў надзею, што палепшыцца ў іх сітуацыя.

27 жніўня адкрылі Казанскі Метрапалітэн.

15 верасня расійскі знішчальнік Су-27, які ляцеў з Расіі ў Калінінградскую вобласць над Літвой меў аварыю. Лётчык Валерый Траянаў катапультаваўся і прызямліўся 55 км каля Каўнаса.

1 кастрычніка наступіў старт касмічнага карабля Саюза ТМА-7 з касманаўтамі Валерыем Токаравым, касманаўтам ЗША Мак Артурам і другім касмічным турыстам з ЗША Грэгоры Ольсенам. Прыстыкаваліся яны да МКС.

11 кастрычніка прызямліўся касмічны карабель ТМА-6 з касманаўтамі Сяргеем Крыкалёвым, касманаўтам ЗША Джонам Філіпсам і касмічным турыстам з ЗША Грэгоры Ольсенам. Сяргей Крыкалёў стаў рэкардсменам планеты па працягласці знаходжання ў космасе. Быў ён 803 ддзён на 6 палётаў. Рэкорд утрымаўся да чэрвеня 2015 года. Тады новым рэкардсменам стаў Генадзій Падалка.

13 кастрычніка чачэнскія баевікі напалі на Нальчык, абстралялі аэрапорт, міліцыю, ваенныя і іншыя будынкі. На наступны дзень атака была адбіта. Згінула 47 асоб.

4 лістапада ў Маскве прайшоў так званы Рускі Марш – Паход расійскіх  нацыяналістаў, а ў Расіі святкавалі гэты дзень як ,,Дзень народнага адзінства», гадавіну, калі ў 1612 годзе Мінін і Пажарскі са сваім войскам вызвалілі Маскву ад палякаў. У Пуцін пастанавіў, каб дзень гадавіны кастрычніцкай рэвалюцыі не святкаваць, зрабіць яго нармальным рабочым днём, а святкаваць дзень 4 лістапада. Адабрала тады гэту пастанова У. Пуціна толькі 22 % расіян, не адабрала 41%, а былі да яе абыякавымі 37%. Супраць выступалі партыі ,,Яблыка” і Камуністычная Партыя Расійскай Федэрацыі. Аднак у наступных гадах дзень гэты святкавалі, а гадавіну кастрычніцкай рэвалюцыі святкавалі і святкуюць толькі камуністы.

9 лістапада з касмадрома Байканур стартавала ракета Саюз-ФГ да міжпланетнай станцыі «Венера Экспрэс».

17 лістапада ў Валагародскай вобласці разбіўся верталёт Мі-2. Згінулі 4 асобы, а адна асоба трапіла ў бальніцу.

1 снежня паўстаў новы рэгіён Расіі – Пермскі край, ад злучэння Пермскай вобласці і Комі-Пермяцкай, аўтаномнай акругі, згодна з рэформай 2004 г.

9 жніўня пачалася пабудова Паўночнага газавага трубаправода па Балтыйскаму мору між Расіяй і Нямеччынай.

У 2005 годзе Расія стала лідарам у продажы за мяжу зброі. Прадала яе за 7 мільярдаў долараў. Францыя на другім месцы прадала за 6,3 мільярда долараў , а ЗША на трэцім месцы – прадалі за 6,2 мільярда долараў. Найбольш ад Расіі зброі купіла Індыя (5 мільярдаў долараў), а потым Кітай і Іран.

 

Іншыя дзяржавы

11 чэрвеня міністры фінансаў дзяржаў групы Г8 анулявалі даўгі 18 самых бедных дзяржаў.

23 чэрвеня ад выбуху аўтамашыны-пасткі ў ірацкім горадзе Аль–Фалуджы згінула 6 амерыканскіх салдат, а 14 было раненых.

25 чэрвеня ў Балгарыі выйграла парламентарныя выбары апазіцыйная кааліцыя левых.

3 ліпеня ў Іспаніі выйшаў закон, які прызнаў легальнымі гомасексуальныя шлюбныя пары, аднаго полу.

4 ліпеня снарад выстрэлены з ракеты DeepImpact узарваўся на камеце Тэмпель 1.

6 ліпеня ў Сінгапуры аб’явілі, што ХХХ Алімпіяда ў 2012 годзе адбудзецца ў Лондане.

7 ліпеня у Лондане ад гадзіны 8:50 што 50 мінут выбухалі тры разы ў метро бомбы падложаныя ісламскімі тэрарыстамі, а пасля кожнай гадзіны выбухала бомба ў аўтобусе. Ад тых выбухаў згінула 52 асобы, а 700 асоб было параненых.

7 – 8 ліпеня ў Шатландыі ў горадзе Гленігле прайшоў саміт 8 дзяржаў, на якім абмеркавалі: праблемы звязаныя з ростам цэн на нафту, са зменай клімату на Зямлі, з ростам прамысловых газаў у атмасферы і з праблемамі даўгоў бедных дзяржаў свету.

10 ліпеня грамадзяне Люксембурга ў рэферэндуме прынялі Трактат устанаўлення Канстытуцыі для Еўропы.

12 ліпеня ў чыгуначнай катастрофе ў Пакістане згінула 150 асоб.

16 ліпеня ля Малабы ў Гвінеі ў катастрофе самалёта Ан-24 згінула 60 асоб.

2 ліпеня няўдачны тэрарыстычны замах у Лондане ў аўтобусе.

23 ліпеня ў курорце Шарм-эш-Шэйх у Егіпце, дзе было многа турыстаў з Еўропы, наступіла тры выбухі бомб між турыстамі. Згінула больш чым 80 турыстаў і было раненых больш чым 200 асоб.

26 ліпеня наступіў 114 старт (STS-114) па праграме Спейс Шатл і 31 палёт шатла Дыскаверы з касманаўтамі Джэймсам Келі, Стэфенам Рабінсонам, Эндры Томасам, Уэндзі Лаўрэнс, Чарлзам Камардам, Эйленай Колінс і касманаўтам з Японіі Соіты Ногуты. Дыскаверы прызямліўся 9 жніўня.

28 ліпеня IRA аб’явіла канец збройнай барацьбы з Англіяй.

29 ліпеня астраномы з Каліфорніі знайшлі 10-ю планету Сонечнай Сістэмы.

1 жніўня памёр кароль Саудаўскай Аравіі Фахд ібі Абдель Азіз ас-Сауд. Трон заняў яго брат Абдула.

6 жніўня ў катастрофе самалёта ATR-72 каля Палерма згінула 16 асоб.

5 жніўня ў бомбавым замаху ісламістаў на гасцініцу Марыёт у Джакарце гіне 12 асоб і амаль 150 было параненых.

7 – 15 жніўня ў Каракасе ў Венесуэле прайшоў XVI Міжнародны фестываль моладзі і студэнтаў.

8 жніўня Іран пачаў зноў праграму ўзбагачання ўрана і адмовіўся ад перагавораў з Еўрасаюзам.

14 жніўня ля горада Граматыкос, 40 км ад Афін, у Грэцыі разбіўся пасажырскі самалёт Боінг-737. Смамалёт сутыкнуўся з гарой. Згінулі 118 асоб.

14 – 16 верасня прайшла ў Нью-Йорку 60 Вярхоўная сесія ААН.

15 жніўня пачалася эвакуацыя ўсіх 21 ізраільскіх пасёлкаў з Газы і 4 з Заходняга Берага Іардана.

16 жніўня на тэрыторыі Венесуэлы падчас урагана разбіўся самалёт McDonnel Douglas MD-82 калумбійскай кампаніі. Згінула 160 асоб.

23 жніўня ля Пукальпы наступіла катастрофа Боінга 737-222 Адвансід кампаніі ТАНС Перу, у якім згінула 40 з 98 асоб.

23 – 31жніўня на тэрыторыі ЗША прайшоў вельмі моцны ўраган ,,Катрына”, які знішчыў дамбы і вада з Мексіканскага канала затапіла 80% Новага Арлеана. У горадзе пачалося марадзёрства і ўспыхнулі інфекцыйныя хваробы. Супраць марадзёраў скіравалі войска.

26 жніўня ў Парыжы ў пажары высотнага будынка, у якім жылі афрыканскія эмігранты, згінула 14 дзяцей і 3 асобы дарослыя.

31 жніўня ў Багдадзе падчас рэлігійных мерапрыемстваў на мосце праз раку Тыгр паўстала паніка, бо пачулі аб тэрарыстах і смяротніках. У цісканіне згінула 1 199 асоб.

5 верасня ў катастрофе самалёта Боінг 737 Медан на Сінгапуры згінула не менш чым 110 асоб і 44 жыхароў горада, а 44 было параненых.

5 верасня ў пажары Палаца Культуры ў Бані Свайф у Егіпце згінула 46 асоб.

8 верасня прэзідэнт Украіны Віктар Юшчанка адправіў у адстаўку урад Юліі Тымашэнка і сакратара Рады нацыянальнай бяспекі Пятра Парашэнку. Кіраўніком урада назначыў Юрыя Еханурава.

18 верасня парламенцкія выбары прайшлі ў Нямеччыне і фармаванне «вялікай кааліцыі» прайшло пад кіраўніцтвам Ангелы Меркель.

26 верасня Пентагон пачаў масавую пакупку біялагічнай зброі.

2 кастрычніка на тэрыторыі Партугаліі, Іспаніі і Афганістана бачылі кольцападобнае зацьменне сонца.

4 кастрычніка Нобелеўскую прэмію з фізікі атрымаў Рой Глаўбер з Гарвардскага ўніверсітэта ў ЗША за развіццё асноў квантавай оптыкі і Джон Хол з Універсітэта ў Каларада ў ЗША за развіццё лазернай тэхнікі.

8 кастрычніка ад вельмі моцнага землятрусу (7,6 па шкале Рыхтэра) у Пакістане згінула больш чым 73 тысячы людзей, між імі 17 тысяч дзяцей. Больш чым 3 мільёны жыхароў Пакістана засталіся без дахаў над галовамі. Землятрус адчулі ў Індыі і Афганістане.

8 кастрычніка адкрылі адбудаваны Мост Свабоды на Дунаі ў Новым Садзе, знішчаны падчас налётаў НАТА ў 1999 годзе.

12 кастрычніка стартаваў другі раз кітайскі касмічны карабель Шэньчжоў VI з касманаўтамі Феем Цзюнлунам і Не Хайшчэнам. Карабель з касманаўтамі прызямліўся пасля 4 сутак і 19 гадзінах.

13 кастрычніка лаўрэатам Нобелеўскай прэміі з літаратуры стаў англійскі пісьменнік і драматург Гарольд Пінтэр.

19 кастрычніка пачалі ў Іраку судзіць Садама Хусейна.

22 кастрычніка ўраган Вільма ўдарыў ва ўсходні бераг Мексікі і адабраў дзесяткам тысяч людзей дахі над галовамі.

29 кастрычніка ў Дэлі ў Індыі ў бомбавых замахах згінула 61 асоба.

1 лістапада Сесія ААН пастанавіла прыняць дзень 27 студзеня Міжнародным Днём Памяці Ахвяр Халакосту – дзень вызвалення лагера Аўшвіц-Біркенаў у Асвенціме.

7 лістапада ў кварталах Парыжа, дзе жылі эмігранты з Паўночнай Афрыкі, пачаліся хваляванні. Згінула адна асоба і згарэла больш чым 1400 аўтамашын і польскі аўтобус.

8 лістапада ў Аўстраліі арыштавалі 16 асоб, якія рыхтавалі тэрарыстычную атаку. Знайшлі ў іх збою. Рабілі яны бомбы падобныя да тых, якія выбухалі ў Лондане ў метро.

9 лістапада Еўрапейскае Касмічнае Агенцтва выслала на Венеру зонд VenusExpress.

9 лістапада ў бомбавых атаках смяротнікаў на тры гасцініцы ў Амане ў Іярданіі згінула 60 асоб, а больш чым 100 асоб было раненых.

19 лістапада Японскі касмічны зонд Хаябуса прысеў на планетоідзе Ітакава.

21 лістапада Генеральная Асамблея ААН на 60 сесіі прыняла без галасавання рэзалюцыю № 60/7 ,,Памяць аб халакосце”.

21 лістапада прэзідэнт ЗША Джордж Буш прыбыў з візітам ў Манголію.

22 лістапада Ангела Меркель стала першы раз, як жанчына, канцлерам Нямеччыны.

4 снежня Нарсултан Назарбаеў быў выбраны трэці раз прэзідэнтам Казахстана.

5 снежня ў Вялікабрытаніі прынялі закон, які дазваляў браць шлюб аднаполым парам.

6 снежня ў Тэгеране ў Іране самалёт ударыў ў высокі будынак. Згінула 120 асоб.

8 снежня прэзідэнт Ірана Махмуд Ахмадынежад пачаў выступаць супраць Ізраіля, сцвярджаючы, што не было халакосту і што Ізраіль не мае права існаваць як дзяржава. Гэта выклікала пратэсты ў Еўропе.

10 снежня ў катастрофе самалёта SosdlisoAirlines 1145 у Нігерыі згінула 108 асоб, а 2 асобы ўцалелі.

15 снежня прайшлі выбары ў парламент у Іраку.

20 снежня Бінямін Натаняху стаў старшынёй ізраільскай групы Лікуд.

21 снежня аэрадром Улан Батар у Манголіі атрымаў імя Чынгіс-хана.

23 снежня ў катастрофе азербайджанскага самалёта над Каспійскім морам згінулі 23 асобы.

25 снежня вынеслі на касмічнуюую арбіту сатэліту GIOVE-A

Дзмітры Шатыловіч
Працяг будзе

Успаміны з 2005 г.

1. Польшчa. У першай палове 2005 года прэм’ер-міністрам Польшчы быў Марэк Бэлька з СДПЛ. Пры ім беспрацоўе ў студзені налічвала19,4 % і да канца чэрвеня паменшылася да 18,0%. Сярэдні заробак да снежня 2005 г. узрос з 2 290 злотых да 2 380 злотых. Каэфіцыент нараджальнасці павялічыўся з (- 0,2) проміля ў 2004 г. да (- 0,1) проміля да канца 2005 года. Больш людзей памерла і ў 2004 і ў 2005 годах, чым нараджалася.

1 студзеня Альшына атрымала гарадскія правы.

3 студзеня ў саўдаўскім Рыядзе ў клініцы правялі аперацыю раздзялення польскіх блізнючак з Янікава.

4 студзеня прэм’ер-міністр Марэк Бэлька пачаў двухдзённы візіт у Лівіі.

5 студзеня былы міністр замежных спраў Владзімеж Цімашэвіч стаў маршалкам Сейма эа Юзэфа Алексага, які атрымаў адстаўку, бо люстрацыйны суд прызнаў яго люстрацыйным ілгуном. Новым міністрам замежных спраў стаў Адам Данель Ротфельд.

6 студзеня Сейм прыняў закон аб нацыянальных, этнічных меншасцях і рэгіянальных мовах, і стварыў следчую камісію для прыватызацыі Польскага Саюза Страхавання.

9 студзеня прайшоў ХІІІ Фінал Вялікай Аркестры Святочнай Дапамогі.

19 студзеня ў Кракаве ад моцнага снегападу паўстаў параліч у камунікацыі.

26 студзеня на варшаўскіх Павонзках быў пахаваны Ян Новак-Езяранскі.

27 студзеня прайшлі ўрачыстасці ў сувязі з 60 гадавінай вызвалення Чырвонай Арміяй немецкага канцэнтрацыйнага лагера Аўшвіц-Біркенаў. Прыехала амаль 40 замежных дзяржаўных дэлегацый. Былі прэзідэнт
А. Кваснеўскі, прэзідэнт Ізраіля Мошэ Кацаў, прэзідэнт Расіі У. Пуцін, прэзідэнт Францыі Жак Шырак, прэзідэнт Нямеччыны Хорст Кэллер, намеснік прэзідэнта ЗША Дык Чэней, прэзідэнт Украіны Віктар Юшчанка і каралева Галандыі Беатрычэ.

1 лютага апублікавалі ў Інтэрнэце так званы Спісак Вільдштэйна, які журналіст Вільдштэйн вынес з Інстытута Нацыянальнай Памяці, на якім былі прозвішчы працаўнікоў служб бяспекі да 1999 года, іх тайных супрацоўнікаў і кандыдатаў на супрацоўнікаў.

9 лютага першы раз святкавалі Дзень Бяспечнага Інтэрнэту.

9 сакавіка прэзідэнт Аляксандар Кваснеўскі атрымаў ганаровае званне доктара (honoris causa) Вільнюскага Універсітэта за заслугі ў расшырэнні стратэгічнага партнёрства Літвы і Польшчы ва ўзмацнненні ўзаемнага давер’я літоўскага і польскага народаў і развіцця навуковых сувязей вышэйшых школ Літвы і Польшчы.

19 сакавіка Лех Качынскі аб’явіў, што будзе стартаваць у прэзідэнцкіх выбарах у 2005 годзе.

24 сакавіка святкавалі Нацыянальны Дзень Жыцця.

3-8 красавіка краіна пагрузілася ў жалобе пасля смерці папы рымскага Яна Паўла ІІ.

8 красавіка адкрылі ў Варшаве станцыю метро: Пляц Вільсона.

19 красавіка Сейм Польшчы прызнаў генацыд армян створаны туркамі ў 1915 годзе.

25 красавіка адкрылі Гарадскі музей у Тыхах.

27 красавіка Інстытут Нацыянальнай Памяці інфармаваў, што тайным супрацоўніком служб бяспекі ПНР пры папе рымскім Яне Паўле ІІ быў дамініканін Канрад Станіслаў Гейма.

5 мая Сейм адкінуў галасамі левых прапанову партый ЛПС, ПіС і ПО аб самароспуску.

7 мая у Варшаве паўстала Унія Левых ІІІ РП.

14 мая ў Варшаве адкрылі помнік Шарла дэ Гола.

16 мая пачаўся ў Варшаве з’езд Рады Еўропы.

29 мая Войцех Алейнічак-міністр сельскай гаспадаркі ва ўрадзе Марка Бэлькі быў выбраны на старшыню саюза Дэмакратычнага Левага Крыла (СЛД).

 

Беларусь

1 студзеня адклалі на адзін год увядзенне расійскага рубля як адной валюты ў Расіі і ў Беларусі. Беларусь баялася замяніць свае рублі на російскія, бо тады стане поўнасцю залежнай ад Расіі.

У студзені 2005 г. паводле беларускіх даных сярэдні месячны заробак налічваў 398 172 рублі, а ў чэрвені 2005 г. павялічыўся да 476 355 рублёў. Ды інфляцыя з’ела амаль усё павышэнне эаробкаў. Аднак у 2005 годзе было ўзмацненне беларускага рубля да замежных валют, долар патанеў на 0,83 % і каштаваў 2 152 рублёў, а еўра – 2 552 рублёў. Расійскі рубель каштаваў 74,86 беларускіх рублёў. На чорным рынку долар каштаваў 2 155 беларускіх рублёў.

У 2005 годзе падаражалі на Беларусі газ і нафта, бо Расія пачала браць з Беларусі падатак. А прэзідэнт
А. Лукашэнка ў сувязі з тым раіў беларусам менш есці, а больш бегаць.

Сенсацыяй стала, калі 25 студзеня ў Свята-Пакроўскай царкве горада Дзяржынска, які знаходзіцца 30 км. ад Мінска пачалі міратачыць іконы. Спачатку 12,
а потым 27. лютага прыехаў у царкву мітрапаліт Мінскі
і Слуцкі Філарэт, які благаславіў багаслужэнне і выправадзіў міра. 13 лютага ў келіху заўважылі кроў ці міра колеру крыві. Ізноў атрымалі благаславенне пачаць літургію. У нядзелю 20 лютага пачалі тлець ткані ручнікоў, якія былі на іконах і іншая матэрыя ў алтары.
У царкве паявіўся дым. Папрасілі людзей пакінуць царкву. Вызвалі пажарнікаў, якія не маглі знайсці прычыну запальвання матэрыялаў. Царква была закрыта да 5 сакавіка. 5 сакавіка закончылася міратачэнне і пачаліся нармальныя багаслужэнні.

Пасля выбараў у парламент і рэферэндуму ў другой палове 2004 года, у 2005-м годзе ўлада стала яшчэ мацней праследаваць праціўнікаў рэжыму А. Лукашэнкі. Стаў мацнейшы ціск на незалежную прэсу. Пачалося наступленне дзяржавы на ўсе сферы грамадскага жыцця. Дзяржава ўзмоцніла крымінальнае праследаванне па палітычных матывах, пачалі больш арыштоўваць і судзіць апазіцыянераў. На вясеннюю сесію Палаты прадстаўнікоў быў унесены апрацаваны ўрадам па прыказу А. Лукашэнкі законапраект ,,Аб рэспубліканскіх дзяржаўна-грамадскіх аб’яднаннях”. Праект прадугледжвае стварэнне прадзяржаўных структур, якія маюць кантралявацца і фінансавацца дзяржавай. Усё гэта вяло да ўзмацнення рэжыму, які стараецца кантраляваць ўсю дзяржаву. У лютым і сакавіку ва ўсіх гарадах дзяржавы прайшлі акцыі пратэстаў прадпрымальнікаў.

Улада пачала абмяжоўваць свабоду асацыяцый. Падаю некалькі прыкладаў.

8 лютага Вярхоўны суд пад ціскам Міністэрства юстыцыі ліквідаваў Грамадскае аб’яднанне ,,Беларускі жаночы рух ,,Адраджэнне Айчыны”.

10 лютага Вярхоўны суд РБ аставіў у сіле афіцыйнае папярэджанне Мінюста Рэспубліканскаму грамадзянскаму аб’яднанню ,,Незалежнаму Інстытуту сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў”, вынесенае за адмову перадаць анкету аднаго свайго сацыялагічнага даследавання.

16 лютага Міністэрства юстыцыі падало пісьмовае папярэджанне Рэспубліканскаму грамадзянскаму аб’яднанню ,,Таварыству беларускай мовы ім. Францішка Скарыны”. Сваю прэтэнзію Мінюст матываваў тым, што нейкія структуры ТБМ выкарысталі памяшкання для рэгістрацыі сваіх юрыдычных адрасоў і тым самым парушылі палажэнні Жыллёвага кодэкса Рэспублікі Беларусь.

Улада пачала праследаваць мірныя сабраніі.

15 лютага больш чым дзесяць амонаўцаў і асоб
у цывільнай адзежы ўварвалася ў арэндаваную вядомым грамадзянскім актывістам, былым дэпутатам Вярхоўнага Савета Сяргеем Антончыкам прыватную кватэру,
у якой сабраліся грамадзянскія актывісты з розных рэгіёнаў Беларусі. Міліцыя затрымала Сяргея Антончыка, яго жонку Тамару і 20 асоб. Усіх затрыманыз завезлі да Міліцыыі і рабілі допыты, пісалі пратаколы.

Такіх і падобных выпадкаў у першай палове 2005 года было многа. Не магу аб іх усіх напісаць, бо заняло б многа месца. Можна аб іх прачытаць у інтэрнэце
ў «Аглядзе-хроніцы парушэнняў правоў чалавека ў Беларусі ў 2005 годзе”.

 

Расія

1 студзеня ўвялі закон манетызацыі сацыяльных ільгот, якія многія за заслугі для савецкага рэжыму атрымоўвалі, як напр. бясплатныя білеты на гарадскі транспарт, у цягніках ці месца ў дамах адпачынку і т.п. Іх цяпер замянілі на рублёвыя кампенсацыі. Гэта вызвала многа пратэстаў у Маскве, Санкт-Пецярбуруе, Самары і ў многіх іншых гарадах.

13 студзеня ў Эвенкійскай аўтаномнай акрузе разбіўся самалёт Ан-2, які ляцеў з Ванавары ў Туру. Згінула 9 асоб.

16-20 лютага ў Новасібірску прайшоў чэмпіянат Еўропы па біятлону.

8 сакавіка ФСБ у Чачэнскай Рэспубліцы ліквідавала аднаго з небяспечных кіраўнікоў узброенай фармацыі Аслана Масхадава, які са сваймі тэрарыстамі зрабіў многа тэрактаў.

2 красавіка ў Санкт-Пецярбурзе адкрылі новую станцыю метро ,,Каменданцкі праспект.”

15 красавіка вылецеў у космас касмічны карабель Саюз ТМА-6 з касманаўтамі Сяргеем Крыкалёвым, касманаўтам ЗША Джонам Філіпсам і з італьянскім касманаўтам Раберта Вітторы. Яны 17 красавіка прыстыкаваліся да МКС.

15 красавіка ўступіў у сілу закон ,,Аб агранічэнні рознічнага прадажу і спажывання (распіцця) піва і напіткаў, вырабляемых на яго аснове”, па якому за распіццё піва ў грамадскіх месцах каралі штрафам 100 рублёў.

25 красавіка прызямліўся касмічны карабель Саюз ТМА-5 з касманаўтамі Саліджанам Шарыпавым, касманаўтам ЗША Лероем Чыа і італянскім касманаўтам Раберта Вітторы.

9 мая на Чырвонай плошчы ў Маскве прайшоў парад у сувязі з 60 гадавінай Дня Перамогі.

10 мая прайшоў у Маскве саміт Расія  – Еўрасаюз.

15 мая ў Маскве рух ,.Нашы” правёў масавую акцыю ,,Наша Перамога”, для чаго перакрылі Ленінскі праспект. У акцыі брала ўдзел 60 тысяч асоб і тысяча ветэранаў, якія атрымалі салдацкія медалі.

18 мая У. Пуцін падпісаў закон, па якому выбары
ў Дзяржаўную Думу будуць праходзіць па прапарцыянальнай сістэме і месца ў парламенце атрымаюць партыі, якія атрымалі не менш чым 7% галасоў.

18 мая быў Міжнародны дзень музеяў і ў гэты дзень у многіх музеях Расіі быў уваход бясплатны.

25 мая прайшла аварыя ў Энергасістэме ў Маскве. Без электраэнергіі былі поўдзень Масквы і ў 25 гарадоў Падмаскоўя, у Тульскай вобласці і Калужскай вобласці.

31 мая закончыўся ў Маскве судавы прыгавор кіраўнікоў нафтвай кампаніі Юкаса, Міхала Хадаркоўскага і Платона Лебедзева. Засудзілі іх на 9 год зняволення
ў калоніі агульнага рэжыму. Прадстаўнік партыі ,,Яблыка” назваў працэс палітычным і заказным. Толькі партыі ЛДПР і ,,Родина” былі задаволены карай. На Захадзе прыгавор суда прызналі вяртаннем да савецкіх метадаў пакарання.

7 чэрвеня новым кіраўніком Рэспублікі Паўночная Асеція горада Беслан быў выбраны Таймураз Мамсураў, асоба, якую прапанаваў У. Пуцін.

10 чэрвеня ў Хабараўску створана духоўная семінарыя – вышэйшая вучэбная ўстановая Маскоўскага Патрыярхата.

12 чэрвеня не перагоне Узурава – Багацінцава Маскоўскай чыгункі ад тэракта наступіла аварыя цягніка Грозны – Масква.

 

Іншыя дзяржавы

3 студзеня тэрарысты забілі ў Іраку губернатара Багдада Алі аль-Хаідры і 6 яго ахоўнікаў.

6 студзеня згінулі ад тэракта ў Іраку каля Багдада
7 амерыканскіх салдат.

6 студзеня ў Пекіне а гадз.12:02 у шпіталі нарадзіўся 1,3 мільярдны грамадзянін Кітая.

8 студзеня ў інцыдэнце ў кітайска-в’етнамскім Тонкінскім заліве згінула 9 в’етнамскіх рыбакоў.

9 студзеня Махмуд Аббас быў выбраны прэзідэнтам палестынскай нацыянальнай адміністрацыі.

9 студзеня ў Найробі падпісалі мірны трактат, які закончыў грамадзянскую вайну ў Судане. Трактат прызнаў на 6 год аўтаномію Паўднёваму Судану, а пасля меў прайсці рэферэндум на тэму незалежнасці Паўднёвага Судана.

12 студзеня наступіў старт зонда ,,Дып Імпакт”, які мае даляцець да каметы Тэмпель 1 і на ёй спецыяльным снарадам стварыць выбух у ядры каметы.

14 студзеня касмічны апарат Huygens сеў на паверхні Тытана, на самым вялікім спадарожніку Сатурна
і пераслаў з яго здымкі на Зямлю.

14 студзеня Пётр Мараўскі і італьянец Сімон Моро ўвайшлі зімой першы раз на гімалайскі 8-тысячнік Шышапангма.

14 студзеня ў пажары ў сяле Сафян у Іране згінула 13 дзяцей, а 18 было раненых.

16 студзеня ў другім туры выбараў прэзідэнта Харватыі перамог Стэпан Месіч, атрымаўшы 66% галасоў. Выбраны быў другі раз.

16 студзеня ў Румыніі Адрыяна Ільеску ў 66 гадоў нарадзіла дзіця і стала ў медыцыне самай старой маткай.

20 студзеня Джордж Буш (малодшы) стаў другі раз прэзідэнтам ЗША.

22 студзеня міністр замежных спраў Паўночнай Карэі Кім Ке Гван аб’явіў, што КНДР з’яўляецца атамнай дзяржавай.

23 студзеня Віктар Юшчанка прыняў прысягу і стаў прэзідэнтам Украіны.

24 студзеня Юлія Тымашэнка стала першы раз прэм’ер-міністрам Украіны.

25 студзеня ў Сатары, які ляжыць у Індыі 300 км. ад Мумбаі, ад цісканіны падчас паломніцтва індуістаў згінула 257 асоб у храме Мандхер Дэві.

26 студзеня на захадзе Іраку разбіўся амерыканскі верталёт СН -53Е. Згінула 31 салдат ЗША.

26 студзеня ў чыгуначнай катастрофе ў Глендэйль у Каліфорніі ў ЗША згінула 11 асоб, а амаль 200 было параненых.

30 студзеня прайшлі першыя выбары ў парламент пасля арышту Садама Хусейна.

30 студзеня збілі ў Іраку англійскі транспартны самалёт Херкулес. Згінула 10 англійскіх салдат.

31 студзеня пачаўся судовы працэс у судзе Санта Марыя ў Каліфорніі ў ЗША Майкла Джаксана абвінавачанага ў сексуальным дамаганні ад 13 гадавога хлопца.

1 лютага ў Горы ў Грузіі ад выбуху бомбы каля камендантуры паліцыі згінулі 3 паліцыяты, а 26 грамадзян было параненых.

1 лютага кароль Непала Гіанедра падаў у адстаўку ўрад і ўзяў поўную ўладу ў дзяржаве ў свае рукі.

3 лютага пад Кабулам у Афганістане разбіўся самалёт Boeing-737 – 242 кампаніі Cam Air. Згінула 104 асобы.

7 лютага Элен МакАртур (Велікабрытанія) стварыла міжнародны новы рэкорд плавання наўкол свету
ў адзіночку на парусным трымаране.

8 лютага парламент Грэцыі выбраў прэзідэнтам Грэцыі Карлоса Папуляса.

9 лютага ад выбуху падстаўленай баскійскай ЭТАй машыны-пасткі ля цэнтра кангрэса ў Мадрыце 43 асобы былі параненыя.

10 лютага ад праліўных дажджоў прарвалася плаціна ля Пасні ў паўднёва-заходнім Пакістане. Згінула амаль 500 асоб.

14 лютага ў замаху ў Бейруце згінуў былы прэм’ер-міністр Лівана Рафік Харыры. Пасля замаху выбухла там так званая кедравая рэвалюцыя ў Ліване. Пратэстуючыя дамагаліся вываду з Лівана сірыйскіх салдат.

14 лютага ў бомбавым замаху ў сталіцы Філіпін Манілі згінула 12 асоб, а больш чым 300 асоб было раненых.

15 лютага ў Кітае ў шахце Сун’яван ля горада Фуксін згінула 210 шахцёраў.

16 лютага стаў важным Кіотскі пратакол, які ратыфікавала 141 дзяржава, без падтрымкі ЗША і Аўстраліі.

17 лютага Зораб Ногаідэлі стаў прэм’ер-міністрам Грузіі.

20 лютага ў Іспаніі ў рэферэндуме прагаласавалі, каб прыняць Еўрапейскую Канстытуцыю.

22 лютага ад землятрусу ў Іране ў правінцыі Керман згінула 612 асоб, а 990 было раненых.

25 лютага ў замаху смяротніка ў Тэль Авіве каля начнога клуба згінулі 4 асобы, а больш чым 50 было раненых.

28 лютага ў Галівудзе раздалі Аскары за фільмы. Пяць залатых статуэтак атрымаў фільм ,,Авіятар”, чатыры Аскары атрымаў фільм ,,Дзяўчына за мільён долараў”.

28 лютага ў замаху смяротніка ў месцы адпачынку паліцыі ў горадзе Аль-Хіля ў Іраку згінула 127 асоб,
а некалькі соцень было раненых.

2 сакавіка месячны зонд SMART-1 увайшоў на арбіту Месяца.

4 сакавіка мільянер Стіў Фоссет абляцеў накол Зямлю на самалёце за 67 гадзін.

4 сакавіка Юрый Краўчанка, былы міністр унутраных спраў Украіны падазраваны ў забойстве апазіцыйнага журналіста Георгія Гангадзе застраліўся ці быў застрэлены ў сваім доме.

9 сакавіка зонд Кассіні праляцеў 500 км над паверхняй Энцэлядуса, месяца Сатурна і выслаў на Зямлю здымкі.

10 сакавіка ў эамаху смяротніка ў шыіцкай мячэці ў Масулю ў Іраку згінула 50 асоб, а 890 асоб было раненых.

16 сакавіка Ізраіль аддаў Ерыха Палестыне.

17 сакавіка ў Мадрыце ноччу ўстаранілі апошні помнік былога дыктатара Франціска Франка.

20 сакавіка ў кіргізскім горадзе Бішкеку апазіцыянеры і пратэстуючыя супраць рэзультатаў выбараў захапілі многія гарадскія будынкі адміністрацыі і аэрапорт.

21 сакавіка ў сталіцы індзейскага запаведніка Рэд Лейк ў штаце Мінесота ў ЗША 16-гадовы вар’ят застраліў 9 асоб, некалькі параніў, а пасля застрэліўся сам.

22 сакавіка Ізраіль аддаў Палестыне горад Тулькарм.

23 сакавіка ад выбуху ў рафінерыі ў Тэксас-Сіты
ў ЗША згінула 15 асоб, а 170 асоб было параненых.

24 сакавіка пры спробе разагнаць мітынг на цэнтральным пляцу ,,Ала Тоо” ў Бішкеку ў Кіргізіі мітынгуючыя 15 тысяч асоб далі адпор і захапілі палац прэзідэнта. Прэзідэнт Кіргізіі Аскар Акаеў уцёк за мяжу ў Расію. Захоп улады мітынгуючымі апазіцыянерамі назвалі Цюльпанавай рэвалюцыяй.

25 сакавіка падчас Цюльпанавай рэвалюцыі ў Кіргізіі часовым прэзідэнтам Кіргізіі стаў Ксурманбек Бакіеў.

28 сакавіка ад землятрусу на Суматры згінула амаль тысяча асоб.

2 красавіка памёр у Ватыкане папа рымскі Ян Павел ІІ.

3 красавіка тэрарыстычная Аль-Каіда напала на турму ў Абу-Грэйб у Іраку.

5 красавіка прэзідэнт Кіргізіі Аскар Акаеў адмовіўя быць прэзідэнтам Кіргізіі.

6 красавіка памёр князь Манака Рэнье ІІІ.

6 красавіка выбралі прэзідэнтам Іраку былога лідара курдскіх паўстанцаў Джалала Талабані, а віцэпрэзідэнтамі выбралі шыіта Абдэля Абдула Махды і суніта Газі Аль-Явара.

6 красавіка італьянскі парламент ратыфікаваў Еўрапейскую Канстытуцыю.

8 красавіка прайшло ў Ватыкане пахаванне рымскага папы Яна Паўла ІІ.

11 красавіка прэм’ер-міністры Індыі і Кітя Манмахан Сінг і Вен Ябаа падпісалі ў Дэлі згоду на стратэгічнае партнёрства для міра і дабрабыту.

12 сакавіка Андрус Аспір стаў прэм’ер-міністрам Эстоніі.

13 красавіка сенат ЗША згадзіўся з кандыдатурай Майкла Грыфіна на пост кіраўніка NASA.

19 красавіка выбралі новага папу рымскага Ёзэфа Алоіза Ратынгера, які прыняў імя Бенедыкт XVI.

20 красавіка італянскі прэм’ер-міністр Сільвіо Берлюсконі аддаў пісьмо прэзідэнту аб сваёй адстаўцы.

21 красавіка ў Індыі ў правінцыі Гуджара ля Барода пасажырскі цягнік наехаў на таварны. Дзесяткі пасажыраў згінулі.

21 красавіка быў збіты транспартны верталёт у Іраку, які ляцеў у Багдад. Згінула 9 асоб.

21 красавіка ў саміце міністраў замежных спраў дзяржаў НАТА ў Вільнюсе Расія і НАТА падпісалі Згоду аб статусе войск.

24 красавіка Арменія адзначыла 90 гадавіну генацыда армян у 1915 годзе створанага туркамі.

25 красавіка Балгарыя і Румынія падпісалі трактат аб далучэнні да Еўрасаюза.

25 сакавіка ў чыгуначнай ватастрофе ў Японіі ля горада Амагасакі згінула 170 асоб і 555 было раненых.

3 мая ад выбуху на ваеннам складзев а вёсцы Башгах у правінцыі Баглан у Афганістане згінула 28 асоб, а70 асоб атрымала раны.

3 мая ў бомбавым замаху на стадыёне ў сталіцы Самалі Магадышу згінула 15 асоб, а 40 было раненых.

5 мая ў выбарах у Вялікабрытаніі трэці раз перамагла Лейбарысцкая партыя.

5 мая ў Нью-Йорку блізка брытанскага пасольства выбухлі две бомбы.

5 мая Кангрэс ЗША прызнаў 60 мільёнаў долара ,,на падтрымку дэмакратыі ва Украіне” і 5 мільёнаў долараў ,,на падтрымку дэмакратыі ў Беларусі”.

5 мая Узбекістан пакінуў ГУУАМ, арганізацыю (Грузія, Украіна, Узбекістан, Арменія, Малдова) створаную супраць створанай Расіяй СНГ(Содружество Независимых Государств).

13 мая ў Узбекістане ўзброеныя людзі захапілі турму ў горадзе Андыжан і выпусцілі з яе больш чым 4 тысячы вязняў. Згінула больш чым 200 асоб.

15 мая Чэхія стала чэмпіёнам света па хакею, выйграўшы матч з Канадай 3:0. Расія заняла 3-е месца.

15-17 мая прайшоў ІІ форум прыгранічных рэгіёнаў Расіі і Казахстана.

22 мая ў прэзідэнцкіх выбарах у Манголіі перамог Намбарын Энхбаяр.

25 мая пачаў працаваць нафтаправод Баку – Тбілісі – Джэйхан.

26 мая першы раз верталёт падняўся так высока
і сеў на вяршыне гары Эверэст. Пілотам быў француз Дыдье Дэльсаль.

27 мая ў замаху смяротніка ў мячэці ў сталіцы Пакістана Ісламабадзе згінула 19 асоб, а болш чым 70 асоб атрымала раны.

29 мая на рэферэндуме ў Францыі большасць прагаласавала супраць Еўрапейскай Канстытуцыі.

2 чэрвеня ў Нідэрландах ў рэферэндуме большасць прагаласавала супраць Еўрапейскай Канстытуцыі.

5 чэрвеня швейцарцы ў рэферэндуме прагаласавалі за падключэннем іх да Шэнгенскай дамовы.

5 чэрвеня ва В’етнаме пад перавалам на граніцы горада Да Нанг адкрылі самы доўгі тунель ў Паўднёва Усходняй Азіі даўжыні 6 280 метраў.

 

Дзмітры Шатыловіч
Працяг будзе

Успаміны з 2004 г.

2. Польшчa. У другой палове 2004 года прэм’ер- міністрам Польшчы быў Марак Бэлька з СДПЛ. Пры ім беспрацоўе ў чэрвені налічвала 19,4 % і да канца снежня павялічылася да 20,0%. Сярэдні заробак да снежня 2004 г. узрос ад 2201 злотых да 2290 злотых. Каэфіцыент нараджальнасці насельніцтва павялічыўся з (- 0,4) проміля ў 2003 г. да (- 0,2) проміля да канца 2004 года. Больш людзей памерла і ў 2003 і ў 2004 гадах, чым нарадзілася.

У чэрвені на сметніку каля дома знанага дзіцячага псіхолага Анджэя Самсона знайшлі здымкі з дзіцячай парнаграфіяй. Аказалася, што псіхолаг Анджэй Самсон выкарыстоўваў дзяцей у сексуальных мэтах, да чаго пасля сам прызнаўся. Пагражала яму 10 год турмы. 26 чэрвеня 2005 года пачалі яго судзіць. Атрымаў 8 год зняволення, аднак 21 студзеня 2009 года вызвалілі яго з турмы, бо быў вельмі хворы і 8 сакавіка 2009 года ён памёр. Нарaдзіўся ён у 1947 годзе.

16 ліпеня быў прыняты закон дыстанцыйнай сувязі.

28 ліпеня ў Польшчу прывезлі цела ген. Антона Хрусцеля, псеўданім Монтэр, камандзіра варшаўскага паўстання.

31 ліпеня адкрылі ў Варшаве Музей Варшаўскага Паўстання.

1 верасня Польшча стала членам еўрапейскай арганізацыі бяспекі паветраплавання Еўракантролю.

1 верасня ўвялі абавязак аднагадовай дашкольнай падрыхтоўкі для дзяцей, якія маюць толькі 6 год.

12 верасня ў Іраку згінулі 3 польскія салдаты, а 3 атрымалі раны ад атакі ірацкіх мяцежнікаў каля мясцовасці Машру.

21 верасня ў паўночна-ўсходняй Польшчы прайшоў землятрус з сілай 4,5 ступені па шкале Рыхтэра.

27 верасня прэм’ер-міністр Польшчы Марэк Белька і канцлер Нямеччыны Герхард Шрэдэр узгоднілі, што не будзе ніякіх дамаганняў ні з боку Польшчы ад Нямеччыны, ні з боку Нямеччыны ад Польшчы.

11 кастрычніка пачалася прыватызацыя польскага банка ПКО БП.

27 кастрычніка быў адкрыты адрэзак аўтастрады А2 паміж Новым Томыслем і Камарнікамі.

29 кастрычніка адкрылі Мост Тысячагоддзя ва Вроцлаве.

1 лістапада Польшча стала поўнапраўным членам Еўраполю.

10 лістапада Польшча стала паўгода кіраваць Радай Еўропы.

12 лістапада прайшоў першы Дзяржаўны Лекарскі Экзамен.

17 лістапада Генрык Янкоўскі быў адазваны з абавязкаў ксяндза базілікі св. Брыгіды ў Гданьску мітрапалітам Тадэвушам Гацлоўскім. Пракуратура вяла следства з абвінавачаннем Янкоўскага ў сексуальным дамаганні ад нейкага касцельнага працаўніка.

20 лістападa прэм’ер-міністр Марэк Бэлька аб’явіў на канферэнцыі, што захопленая 28 кастрычніка ў Іраку мусульманскімі захопнікамі полька Тэрэса Борч ужо вызвалена з рук захопнікаў.

24 лістапада Медычная  Акадэмія ў Быдгашчы была ўключана, як Collegium Medicum UMK да Універсітэта Мікалая Каперніка ў Торуні.

27 лістапада Сейм Польшчы прыняў закон аб прафесіі прысяжнага перакладчыка.

29 лістапада паўстаў Жорскі Прамысловы Парк.

10 снежня пасля перабудовы адкрылі ў Лодзі філармонію.

10 снежня Апеляцыйны суд у Варшаве прызнаў Льва Рывіна вінаватым толькі ў дапамозе платнай пратэкцыі для нейкай неўстаноўленай групы асоб, а не за ашуканства  Агоры, як засудзіў раней Акружны суд і паменшыў кару з 2,5 год да 2 гадоў. 27 снежня 2002 г. ,,Газета Выбарчая” напісала, што Рывін патрабаваў 17,5 мільёна долараў ад Агоры за нейкую карысную для іх здзелку. ,,Газета Выборча” належыць да Агоры.

15 снежня ў Іраку ў катастрофе верталёта Сокул каля Карбалі згінулі 3 польскія салдаты, а 3 былі ранены.

 

Беларусь

У чэрвені 2004 г. паводле беларускіх даных сярэдні месячны заробак налічваў 355 230 рублёў, а ў студзені 2004 г. павялічыўся да 434 900 рублёў. Але ж інфляцыя з’ела амаль усё павышэнне эаробкаў.

У сувязі з 60 гадавінай вызвалення Беларусі ад нямецкіх захопнікаў дзень 3 ліпеня святкавалі ў Беларусі парадамі, адзначылі многіх у дзяржаве і за мяжой новым медалём: «60 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў». Выйшла аднарублёвая манета: Мемарыял ахвярам фашызму.

У 2004 годзе за згодай прэзідэнта А. Лукашэнкі дзяржава пачала прадаваць у 2004 годзе стратныя калгасы і саўгасы за 19 тысяч рублёў кожны, гэта значыць за 9 амерыканскіх долараў. Куплялі іх прыватныя прадпрымальнікі. Многія з іх пасля збанкрутавалі.

21 жніўня на Алімпіядзе ў Афінах Юлія Несцярэнка заняла першае месца ў бегу на 100 метраў.

Першы тур недэмакратычных выбараў у парламент Беларусі (палату прадстаўнікоў) прайшоў 17 кастрычніка. Падрыхтоўку і правядзенне выбараў ажыццяўлялі выбарчыя камісіі: цэнтральная (ЦВК), 110 акруговых (АВК –  на кожную акругу) і 6 659 участковых камісій (УВК). Усе мандаты ў парламент атрымалі толькі прыхільнікі прэзідэнта А. Лукашэнкі. А ў выбарах прыняла ўдзел антылукашэнкаўская кааліцыя ,,5+”, у якую ўвайшлі між іншымі Аб’яднаная Грамадзянская Партыя, Беларускі Народны Фронт, Камуністычная Партыя Беларусі, Партыя Працы (якую Вышэйшы Суд зліквідаваў у жніўні), Беларуская Партыя ,,Зялёныя”, Беларуская Сацыял-дэмакратычная Партыя (Грамада). Кансерватыўна-Хрысціянская Партыя – БНФ байкатавала выбары і рэферэндум.

ЦВК разглядзела 166 скаргаў на адмову АВК у рэгістрацыі і задаволіла больш як чвэрць з іх. Кандыдатаў з апазіцыі біла і арыштоўвала КГБ. Арыштавалі Міхала Марыніча, Валерыя Леванеўскага, Аляксандра Васільева, Мікалая Статкевіча, Паўла Севярынца, Галіну Жураўковую,  Ягора Рыбакова. Была забітая 20 кастрычніка ў сваім доме ў Мінску, атрымаўшы 20 ран нажом, журналістка Вераніка Чэркасава, і яе забойцу не выкрылі.

Непрыхільнікам А. Лукашэнкі не давалі мажлівасці агітаваць на сваю партыю. На прэс-нарадзе 20 ліпеня А. Лукашэнка заявіў, што аддаў ,,даручэнне”, каб 30% дэпутатаў пераабралі. 6 кастрычніка ён дадаў, што праўладныя кандыдаты мусяць заняць усе 110 месцаў у Палаце прадстаўнікоў ужо па выніках першага туру выбараў, бо ,,ў нас досыць улады і тэхналогій, каб павальна выйграць гэтыя выбары”. Ніхто з апазіцыі не кантраляваў, як лічылі галасы. Гэта была карыкатура выбараў. Усё агульнакраёвае вяшчанне наляжала ўраду. У друку таксама дамінавалі ўрадавыя выданні.

Перад выбарамі прыпынілі каля дзесятка няўрадавых выданняў. Тэлебачанне абвінавачвала апазіцыю ў злачынствах.

Праз 5 дзён датэрміновага галасавання скрыні з бюлетэнямі не апячатваліся на ноч і можна ў іх было ўсё ўкінуць. Датэрмінова змушалі галасаваць навучэнцаў і супрацоўнікаў урадавых прадпрыемстваў. На большасці ўчасткаў падлік галасоў праводзіўся прыхавана ад назіральнікаў. Амаль палова АВК не вывесіла копіі пратаколаў аб выбарах на сваіх участках. Замежныя назіральнікі ад АБСЕ здолелі засведчыць фальсіфікаванне атрыманых з АВК вынікаў выбараў.

18 кастрычніка ЦВК абвясціла папярэднія вынікі выбараў, а канчатковыя – 22 кастрычніка, пасля адхілення ўсіх скаргаў як неістотных. Паводле ЦВК прагаласавала 6 297 600 выбаршчыкаў (90,14 %). З іх 17,39% прагаласавала датэрмінова з 12 да 16 кастрычніка. У першым туры выбараў выбралі 108 з 110 дэпутатаў. У Новапалоцкай акрузе № 25 27 кастрычніка адбыўся другі тур, а ў Гродзенскай-Цэнтральнай № 52 прайшлі паўторныя выбары. Першае паседжанне новавыбранай Палаты прадстаўнікоў прайшло 16 лістапада. У яе склад увайшлі 12 прадстаўнікоў праўрадавых партый і ніхто з апазіцыі.

Разам з выбарамі ў парламент прайшоў канстытуцыйны рэферэндум. На рэферэндуме змянілі канстытуцыю, бо галасавалі, каб можна было таго самага прэзідэнта выбіраць без абмежавання многа раз. А канстытуцыя дазваляла выбіраць яго толькі два разы. Пытанне ў рэферэндуме было адно: ,,Разрешаете ли Вы первому Президенту Республики Беларусь Лукашенко А.Г. участвовать в качестве кандидата в Президенты Республики Беларусь в выборах президента и принимаете ли часть первую статьи 81 Конституции Республики Беларусь в следующей редакции : ,,Президент избирается на пять лет непосредственно народом Республики Беларусь на основе всеобщего, свободного, равного и прямого избирательного права при тайном голосовании?” А згодна з арт. 112 Выбарчага Кодэкса ,,на рэспубліканскі рэферэндум нельга было ўносіць пытанні звязаныя з выбарам і вызваленнем Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Згодна з дзяржаўным камунікатам ЦВК 79,42% выбаршчыкаў прагаласавала за зменай канстытуцыі, а 9,90% было супраць змены канстытуцыі. Згодна з незалежнымі даследаваннямі Інстытута Галупа за змену канстытуцыі галасавала б толькі 48,3% выбаршчыкаў. Пададзеныя даныя рэферэндуму былі фальшывыя. Пасля рэферэндуму Аляксандр Лукашэнка атрымаў мажлівасць прымаць  удзел у прэзідэнцкіх выбарах неабмежаваную колькасць раз.

18 кастрычніка на Кастрычніцкім пляцы ў Мінску а гадзіне 18:00 з’явілася амаль 5 тысяч  асоб. Яны праглядзелі на вялікім тэлеэкране паданыя рэзультаты выбараў і рэферэндуму і пачалі крычаць: Ганьба! Сфарміраваліся калоны з флагамі Еўрасаюза і бел-чырвона-белымі. Крычалі:,,Жыве Беларусь!” і «Лукашэнка, ты прайграў!» Калоны скіраваліся ў кірунку пляцу Незалежнасці і Дзяржаўнага дома. Супраць іх выступілі АМОНаўцы. Амонаўцы білі людзей і ўвалакалі іх у аўтобусы. Пратэсты прадаўжаліся амаль усю ноч.

19 кастрычніка на Кастрычніцкім пляцы ў Мінску зноў паявіліся пратэстуючыя супраць сфальсіфікаваных выбараў і рэферэндума. Пратэсты моладзі праходзілі цэлы тыдзень, кожны вечар і ноч.

 

 

Расія

3 ліпеня Марыя Шарапава (17 гадоў) як першая расіянка выйграла турнір ва Уімблдоне.

9 ліпеня забілі выстрэламі з аўтамата з аўтамабіля ў Маскве амерыканскага журналіста Пола Хлебнікава. Забілі яго чачэнскія тэрарысты.

24 жніўня амаль ў адзін час а гадзіне 22:56 маскоўскага часу прайшлі катастрофы двух самалётаў, адзін Ту-154Б2 авіякампаніі ,,Сібір”, які вылецеў з Масквы з аэрадрома ,,Дамадзедава”  у Сочы разбіўся з 51 пасажырам у Растоўскай вобласці, і другі Ту-134а  авіякампаніі ,,Волга-Авіяэкспрэс”, які вылецеў з Масквы з аэрадрома ,,Дамадзедава” ў Валгаград разбіўся з 42 пасажырамі ў Тульскай вобласці. Як паказала следства, самалёты разарваліся ад тэракта чачэнскіх тэрарыстак-смяротніц. Яны сабралі бомбы ў туалетах самалётаў, якія ўжо ляцелі. А прапусцілі іх у самалёты прадавец білетаў, міліцыянер і працаўнік авіякампаніі за 1000 рублёў. Усе яны пасля трапілі ў турму.

31 жніўня наступіў тэрарыстычны акт на станцыі метро ,,Рыжская” ў Маскве. Тэракт зрабіла чачэнка-смяротніца ў тлуме людзей. Згінула не менш дзесяці асоб.

1 верасня чачэнскія баевікі захапілі ў Паўночнай Асеціі ў Беслане будынак школы і ўзялі ў заложнікі больш тысячы школьнікаў, настаўнікаў і бацькоў дзяцей, загналі іх у  спартыўную залу і там трымалі іх тры дні. Дзяцей, якія  гучна плакалі, баевікі расстрэльвалі. У спартыўнай зале яны развесілі міны, якія гразілі ўзарваць. 3 верасня ў спартыўнай зале загучаў выбух. Тэрарысты падумалі, што пачаўся штурм будынка спецназам, нейкія з заложнікаў захацелі ўцячы са школы. У школу пачалі ўбягаць сваякі школьнікаў і заатакаваў тады спецназ. Тэрарысты стралялі да дзяцей, іх бацькоў і да спецназа. Многія заложнікі згінулі ад выбуху заложаных мін і ад куль тэрарыстаў. Згінулі тэрарысты і 330 асоб,  у тым ліку 186 дзяцей. 17 верасня Шаміль Басаеў прызнаўся да выдачы сваім тэрарыстам загаду атакі на школу ў Беслане.

14 кастрычніка наступіў старт касмічнага карабля Саюз ТМА-5 з касманаўтамі Саліжанам Шарыпавым, Юрыем Шаргіным і касманаўтам ЗША Лероем Чыам. Прыстыкаваліся яны да МКС.

14 кастрычніка Прэзідэнт Уладзімір Пуцін і старшыня КНР Ху Ціньтао падпісалі дадатковыя пастановы да згоды аб расійска-кітайскай дзяржаўнай граніцы, згодна з якімі Кітай атрымаў спрэчныя тэрыторыі 337 квадратных кіламетраў. Расія аддала Кітаю востраў Тарабароў і частку Вялікага Усурыйскага вострава каля Хабараўска.

24 кастрычніка наступіла прызямленне касмічнага карабля Саюза ТМА-4 з касманаўтамі Генадзіем Падалкам, Юрыем Шаргіным і касманаўтам ЗША Эдуардам Фінкам.

4 лістапада прэзідэнт Уладзімір Пуцін падпісаў закон ,,Аб ратыфікацыі Кіотскага пратакола да рамачнай канвенцыі ААН аб змене клімата”. Кіотскі пратакол уступіў у сілу 16 лютага 2005 года.

6 лістапада жаночая зборная Расіі па брыджу першы раз у сваёй гісторыі перамагла на ХІІ Сусветнай Алімпіядзе брыджа і заняла першае месца. Зборная мужчын заняла трэцяе месца.

9 лістапада тлум усхваляваных грамадзян узяў штурмам Дом урада ў сталіцы Карачаева-Чэркесіі і разграміў кабінет прэзідэнта рэспублікі Мустафы Батдыева. Прэзідэнт схаваўся. Толькі прадстаўнік прэзідэнта РФ супакоіў тлум і пакінуў ён Дом урада.

11 снежня прэзідэнт У. Пуцін падпісаў закон, які змяняў сістэму выбараў кіраўнікоў суб’ектаў Федэрацыі. Раней закон прыняла Дума 3 снежня 2004 года.

14 снежня члены Нацыянал-Бальшавіцкай Партыі захапілі будынак прыёмнай адміністрацыі Прэзідэнта РФ. Затрымалі сорак асоб і абвінавацілі іх згодна з арт. 167 і 214 УК РФ за знішчэнне дзяржаўнай маёмасці і за захоп улады.

26 снежня транспартны касмічны карабель Прагрэс-М51 прыстыкаваўся да МКС,  яго вельмі там чакалі, бо кончыліся запасы ежы.

 

Іншыя дзяржавы

1 ліпеня касмічны апарат Касіні-Гюйгенс пасля 7 год палёту даляцеў да сістэмы планеты Сатурна і пачаў даследаваць кольцы спутнікаў і магнітасферу Сатурна.

1 ліпеня пачалі судзіць былога ірацкага лідэра Садама Хусейна.

1 ліпеня прэзідэнтам Нямеччыны стаў Хорст Кэлер.

5 ліпеня Аўстралія і Тайланд падпісалі згоду на свабодны гандаль.

8 ліпеня Хайнц Фішэр прыняў прысягу як прэзідэнт Аўстрыі.

11 ліпеня прэзідэнтам Сербіі стаў Барыс Тадзіч.

22 ліпеня ў горадзе Памукава ў Турцыі ў катастрофе цягніка згінула 128 асоб.

23 ліпеня ў Мастары адкрылі разбураны харватамі ў 1993 годзе каменны Стары Мост над Нерэтвай.

30 ліпеня ў бельгійскай вёсцы Гхісленгхен ад выбуху газавага трубаправода згінулі 24 асобы і 132 асобы былі паранены.

31 ліпеня папа рымскі Ян Павел ІІ прызваў усіх сваіх кардыналаў і епіскапаў актыўна выступаць супраць ідэалогіі радыкальнага фемінізму.

1 жніўня ў пажары супермаркета ў сталіцы Парагвая Асунсьён згінула не менш чым 464 асобы, а 409 было параненых.

3 жніўня з базы ЗША ,,Мыс Канаверал” вылецеў касмічны зонд Месендж.

7 жніўня ў Грэцыі адкрылі мост Рыа-Андыо даўжынёй 2883 метраў.

8 жніўня ізраільская армія правяла на поўдні ў сектары Газа спецаперацыю і пры дапамозе танкаў і баявых верталётаў увайшла ў горад.

13-29 жніўня прайшлі ў Афінах алімпійскія ігры. Першае месца занялі ЗША з 36 залатымі, 39 срэбнымі і 26 бронзавымі медалямі, другое месца заняў Кітай з 32 залатымі,17 срэбнымі і 14 бронзавымі медалямі, і трэцяе месца заняла Расія з 28 залатымі, 26 срэбнымі і 36 бронзавымі медалямі.

21 жніўня ў сталіцы Бангладэшу, Дацы, на мітынгу тэрарыст кінуў з даху ў тлум людзей 13 гранат. Згінулі 23 асобы, а больш як 200 асоб было параненых.

1 верасня Кіпр, Чэхія, Літва, Латвія, Славакія, Славенія, Венгрыя былі прынятыя ў Еўраполь.

2 верасня ад авіяўдараў ЗША ў Фалуджы ў Іраку было многа ахвяр сярод мірнага насельніцтва.

7 верасня ўраган Іван забіў на Грэнадзе 39 асоб.

9 верасня каля аўстралійскага пасольства ў Джакарце выбух аўтамабіль-пастка, ад якога згінула 9 асоб, а больш як 150 асоб было параненых.

11 верасня пры катастрофе верталёта ,,Чынук” ў паўночнай частцы Эгейскага мора ля паўвострава Халхідыкі згінула 17 асоб і між імі Патрыярх Аляксандрыі і ўсёй Афрыкі Пётр VII.

21 верасня ў Дубаі пачалі будаваць самы высокі будынак Бурдж Халіфа.

25 верасня ўраган Жаннет, які прайшоў над Гаіці, забіў 1286 асоб, а больш як 100 тысяч людзей страціла дах над галавой.

27 верасня з выстаўкі ў Луўры ў Парыжы згінулі два алмазы вартыя 11,5 мільёна еўра.

29 верасня прайшоў першы палёт прыватнага касмічнага карабля SpaceShipOne.

5 кастрычніка прынялі Манака ў Раду Еўропы.

7 кастрычніка ад выбуху аўтамабіля-пасткі падчас суніцкай працэсіі ў пакістанскім горадзе Мультан згінулі 42 асобы.

7 кастрычніка ў егіпецкім курорце Табу на поўдні паўвострава Сінай ад выбухаў бомб згінулі 34 асобы, а больш як 150 асоб было параненых.

9 кастрычніка ў выбарах прэзідэнта Афганістана перамог Хамід Карзай.

14 кастрычніка пасля абдыкацыі свайго бацькі ў Камбоджы князь Народом Сігамоні быў выбраны Радай трону каралём Камбоджы.

23 кастрычніка Бразілія выпусціла ў космас сваю першую ракету.

23 кастрычніка ад землятрусу ў Японіі ў горадзе Ніігата згінула 35 асоб, а амаль 2200 было раненых.

31 кастрычніка прайшоў першы тур выбараў прэзідэнта ва Украіне. Да другога тура выбараў перайшлі Віктар Юшчанка і Віктар Януковіч.

2 лістапада прайшлі выбары прэзідэнта ЗША між прэзідэнтам Джорджам Бушам і сенатарам Джонам Кэры. Перамог Джордж Буш.

8 лістапада ў вайне ў Іраку пачалася другая бітва за Ал-Фалуджу.

10 лістапада аб’явілі афіцыйныя рэзультаты выбараў першага тура прэзідэнта ва Украіне. Перамог лідар апазіцыі Віктар Юшчанка, які атрымаў 39,87% галасоў, а Віктар Януковіч набраў 39,32% галасоў.

11 лістапада памёр легендаоны лідар Палестыны Ясір Арафат.

13 лістапада ў Іраку кааліцыйнае войска захапіла Ал-Фалуджу – цэнтр збройнага суніцкага супраціву новай ірацкай улады.

15 лістапада еўрапейскі зонд Смарт-1 увайшоў на арбіту Месяца.

20 лістапада  з касмадрома Мыс Канаверал вылецела ў космас з дапамогай ракеты Дэльта 27320-10 арбітальная абсерваторыя Свіфт.

21 лістапада адбылася першая проба другога тура выбараў ва Украіне, дзе па сфальшаваных выніках Віктар Януковіч атрымаў 49% галасоў, а Віктар Юшчанка 46% галасоў, пачалася аранжавая рэвалюцыя.

21 лістапада ў катастрофе самалёта ChinaEasternAirlines 5210 у кітайскім Баотоу згінула 55 асоб.

21 лістапада Парыжскі Клуб пагасіў Іраку 80% даўгоў роўных 38,9 мільярдаў долараў.

22 лістапада ў аранжавай рэвалюцыі прыняло ўдзел больш як 100 тысяч дэманстрантаў прыхільнікаў Віктара Юшчанкі на галоўным пляцу ў Кіеве, калі аб’явілі, што яго не выбралі прэзідэнтам.

21-22 лістапада пайшоў саміт арганізацый Азіяцкага-Ціхаакіянскага эканамічнага супрацоўніцтва ў Сант’яга (Чылі).

22-23 лістапада ў Шарм-эш-Шэйху ў Егіпце прайшла сусветная канферэнцыя па Іраку. Узялі ў ёй удзел міністры замежных спраў 20 дзяржаў

23 лістапада Віктар Юшчанка злажыў прэзідэнцкую прысягу перад украінскім парламентам. Прайшлі масавыя забастоўкі ва ўніверсітэтах і ў працы ў многіх гарадах ва Украіне.

27 лістапада ўкраінскі парламент прыняў пастанову, што 2-гі тур выбараў прэзідэнта прайшоў пры парушэннях палажэння ў выбарах.

28 лістапада ў катастрофе ў шахце ў Кітаі ля горада Тонгхуан згінула 166 шахцёраў.

29 лістапада ў Чылі апублікавалі Рапарт Валеха аб злачынствах рэжыму ген. Піначэта.

30 лістапада ў катастрофе інданезійскага самалёта Д-82 пры прызямленні ў горадзе Суракарта на востраве Яве згінула 25 асоб, а 142 былі паранены.

20 снежня Венгрыя ратыфікавала Еўрапейскую Канстытуцыю.

21 снежня ў бомбавай атацы смяротніка на вайсковую базу ў Іраку ў Масуле згінула 13 амерыканскіх салдат, 5 амерыканскіх і 4 ірацкіх цывільных працаўнікоў і больш як 60 асоб было раненых.

23 снежня ў горадзе Хамелеон ў Гандурасе ад абстрэлу аўтобуса вулічнай хеўрай гіне 28 пасажыраў.

26 снежня ад моцнага землятрусу ў Індыйскім акіяне ля берагоў Паўднёва-ўсходняй Азіі паўстала страшнае цунамі. Эпіцэнтр землятрусу знаходзіўся ў паўночнай частцы вострава Суматра ў Інданезіі. Ад вялікіх марскіх хваль цунамі згінула амаль 230 тысяч асоб. Каля берага Шры-Ланкі хвалі цунамі затапілі перапоўнены пасажырскі цягнік.

26 снежня па выбарах у 3 туры выбараў на Украіне перамог лідэр апазіцыі Віктар Юшчанка.

26 снежня ва французскай Мілузе ад выбуху газу ў будынку згінула 17 асоб.

30 снежня ў пажары начнога клуба ў Буэнас-Айрэсе згінула 194 асобы, а больш як 700 асоб было раненых.

31 снежня выключылі атамны рэактар на атамнай электрастанцыі ў Ігналіне ў Літве.

 

Дзмітры Шатыловіч
Працяг будзе

Успаміны з 2004 г.

1. Польшчa. У 2004 годзе прэм’ер-міністрам Польшчы да 2 мая быў Лешак Мілер з СЛД, а пасля стаў Марак Бэлька з СДПЛ.

Пры іх беспрацоўе ў студзені налічвала 20,6 % і да канца чэрвеня паменшылася толькі да 19,7%. Сярэдні заробак да снежня 2004 г. узрос з 2201 злотых да 2290 злотых. Натуральны каафіцыент насельніцтва павялічыўся з (-0,4) проміля ў 2003 г. да (-0,2) проміля да канца 2004 года. Больш людзей памерла і ў 2003 і ў 2004 гадах, чым нарадзілася.

1 студзеня Дзіўнаў і Прушкаў атрымалі гарадскія правы.

1 студзеня стала важнай норма PN- IEC 60038:1999. У сувязі з тым змянілі электрычнае напружанне ў аднафазнай электрычнай сеці з 220 вольт на 230 вольт, а ў трохфазный сеці з 380 в на 400 в.

4 студзеня ў чыгуначнай катастрофе ля Вронак 25 асоб было раненых.

20 студзеня наступіў выбух маслянага рэзервуара і пажар у цеплаэлектрастанцыі Кракаў.

27 студзеня урад Л. Мілера прыняў план міністра Хаузнера.

1 сакавіка Польшча ўступіла ў Еўрапейскую Патэнтную Арганізацыю.

12 сакавіка прынялі закон аб грамадскай дапамозе.

12 сакавіка ў крымінальны Кодэкс ўвялі вызначэнне тэрарыстычнага злачынства.

12 сакавіка прэзідэнт А. Кваснеўскі аб’явіў жалобу ад поўначы пасля бомбавага замаху ў Мадрыдзе.

19 сакавіка ўстанавілі закон Мытнае Права.

26 сакавіка дайшло да раскола ў СЛД. 26 былых левых дзеячаў СЛД і Уніі Працы стварылі новую партыю СДПЛ (Польская Сацыял-дэмакратыя) і прэм’ер-міністр Лешак Мілер паведаміў, што 2 мая падасць свой урад у адстаўку.

5 красавіка следчая камісія ў Сейме закончыла працу над афёрай Рывіна.

16 красавіка Сейм прыняў закон аб ахове прыроды.

21 красавіка Юзаф Алексы стаў маршалам Сейма на месца Марка Бароўскага.

26 красавіка Акружны Суд у Варшаве засудзіў Льва Рывіна на 2,5 года турмы і 100 тыс. зл. штрафу за ашуканства.

1 мая Польшча і 10 іншых дзяржаў сталі членамі Еўрасаюза.

2 мая паўстаў першы ўрад Марка Бэлькі. Лешак Мілер падаў свой урад у адстаўку.

2 мая першы раз святкавалі ў Польшчы Дзень флага Польшчы.

8 мая падчас падаўлення хваляванняў псеўдабалельшчыкаў у Лодзі паліцыя застрэліла аднаго балельшчыка і адну студэнтку.

9 мая першы раз у Польшчы святкавалі Дзень Еўрасаюза.

27 мая адкрылі ў Варшаве Алімпійскі цэнтр.

8 чэрвеня прыехаў з візітам у Польшчу першы старшыня Кітая Ху Джынтао.

11 чэрвеня А. Кваснеўскі другі раз стварыў урад Марка Бэлькі.

13 чэрвеня першы раз прайшлі ў Польшчы выбары ў Еўрапейскі Парламент. Перамагла ў выбарах Грамадзянская Платформа.

24 чэрвеня ў ,,трэцім падыходзе» Сейм прагаласаваў вотум даверу ўраду Марка Бэлькі.

У чэрвені Беларускае літаратурнае аб’яднанне ,,Белавежа” выдала мой чацвёрты зборнік беларускіх вершаў «Вясёлка над імглою», як сорак восьмую кніжку на датацыю Міністэрства Культуры.

Беларусь

У студзені 2004 г. паводле беларускіх даных сярэдні месячны заробак налічваў 285 970 рублёў, а ў чэрвені 2004 г. павялічыўся да 355 230 рублёў, ды інфляцыя з’ела амаль усё павышэнне заробкаў.

27 студзеня у Краснаполлі ў Магілёўскай вобласці падчас урока фізкультуры ў сярэдняй школе № 1 а гадзіне 10.28 завалілася сцяна, а пасля столь фізкультурнай залы. Адразу згінуў адзін вучань, а настаўнік фізкультуры памёр у бальніцы. Раны атрымала 20 вучняў 9-10 класаў. Аб трагедыі даведаўся А. Лукашэнка і стварыў камісію, якая мела выясніць прычыну трагедыі.

У лютым пачаўся газавы канфлікт Беларусі і Расіі. Расійскі ,,Газпром” на суткі перастаў падаваць газ Беларусі і беларускім суседам. Да 2002 года ,,Газпром” прадаваў Беларусі газ па расійскіх цэнах, а ў 2002 годзе прапанаваў ёй плаціць 19 долараў за кубаметр газу і заключыў з ёй дагавор, каб стварыць адну кампанію, у якую Беларусь перадасць свой газаправод ,,Белтрансгаз”. Беларусь не выканала дагавору. Паляцелі вострыя рэплікі прэзідэнтаў У. Пуціна і А. Лукашэнкі. Прэзідэнт У. Пуцін прапанаваў аддзяліць ,,мух” ад ,,катлетаў”, а А. Лукашэнка абвінаваціў Расію ў ,,газавым тэрарызме”. Прычынай канфлікту па версіі Расіі былі нетэрміновыя разлікі беларусаў за танна праданы расійскі газ, а Беларусія заявіла, што Расія хоча бясплатна атрымаць трубаправод ,,Белтрансгаз”. Стварэнне сумеснага прадпрыемства на базе ,,Белтрансгаза” было прадбачанае беларуска-расійскім пагадненнем аб пашырэнні супрацоўніцтва ў газавай сферы, падпісаным у красавіку 2002 года. Гэты праект павінен быў завяршыцца да 1 ліпеня 2004 года. Аднак яго не завяршылі. А. Лукашэнка пабаяўся прадаць Расіі трубаправод ,,Белтрансгаз”. Летам 2004 года ,,Газпром” і ,,Белтрансгаз” заключылі дагавор аб пастаўках газу ў Беларусь 10,2 мільярдаў кубаметраў па 46 долараў за кубаметр газу, а за транзіт газу Расія заплаціць 0,75 долараў за кубаметр газу высланага трубаправодам ,,Белтрансгаз” у Беларусь і суседам Беларусі.

18 мая пачэснае званне ,,Заслужаны дзеяч мастацтва Рэспублікі Беларусь – дэяржаўная ўзнагарода Беларусі, якая была заснаваная Пастановай Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь ад 13 красавіка 1995года № 3726-ХІІ было заменены Законам Беларусі ад 18 мая 2004 года №288-3.

У чэрвені была аб’яўлена галадоўка пратэста дэпутатаў парламенцкай групы ,,Рэспубліка” У. Парфяновіча, С. Скрэбца, В. Фралова. Да дэпутатаў далучыліся лідэры і актывісты недзяржаўных арганізацый Мінска і іншых гарадоў Беларусі. Галадаўшыя патрабавалі дэмакратызацыі Выбарчага Кодэкса і пратэставалі супраць планаў прэзідэнта балатавацца на трэці прэзідэнцкі тэрмін.

23 чэрвеня ў Баранавічах паўстаў Баранавіцкі Дзяржаўны Універсітэт.

Да ліпеня нічога цікавага на Беларусі не здарылася апрача арыштаў апазіцыянераў.

Расія

14 студзеня ў якуцкай вёсцы Таматор зафіксавалі самую нізкую тэмпературу – 72,2 градусаў С.

3 лютага прайшоў VIII Сусветны Расійскі Народны Сабор прысвячаны тэме ,,Расія і праваслаўны свет”.

6 лютага ў Маскве ў метро а гадзіне 8,23 тэрарыст смяротнік стварыў выбух, ад якога паўстаў пажар. Згінула 42 асобы разам з тэрарыстам, а 250 пасажыраў было параненых. У 2007 годзе суд пакараў пажыццёвым зняволеннем 3-х чачэнскіх тэрарыстаў, якія прыгатоўвалі гэты тэракт.

9 лютага паўстаў у Пецярбурзе вялікі шум з-за забойства таджыцкай дзяўчынкі Хуршэды Султонавай.

13 лютага ў Дохе ў Катары ў бомбавым замаху выкананым двума агентамі расійскай Федэральнай Службы Бяспекі згінуў былы прэзідэнт Чачні Зелімхан Яндарбіеў.

14 лютага заваліўся дах у маскоўскім аквапарку ,,Трансвааль-парк”. Згінула 28 асоб, а больш чым 100 прысутных было параненых. Абвінавачаны ў катастрофе быў аўтар праекта даха-купала і яго канструктар
Н. Канчэлі.

24 лютага прэзідэнт У. Пуцін паслаў у адстаўку ўрад Міхала Касьянава, а 5 сакавіка старшынёй урада быў назначаны Міхал Фрадкоў. Прычынай адстаўкі ўрада Касьянава была затрымка пры адміністрацыйных рэформах і не тымі спосабамі, якія жадаў прэзідэнт. Цяпер М. Фрадкоў меў рэалізаваць гэтыя рэформы. Прэзідэнт патрабаваў ад М. Фрадкова, каб у 2010 годзе ВВП было два разоў большае.

11 сакавіка ў шахце ,,Тайжынская” на Сібіры ад выбуху метана згінула 47 шахцёраў.

14 сакавіка прайшлі выбары прэзідэнта. У Пуцін атрымаў 71,3 % галасоў і стаў другі раз прэзідэнтам Расіі.

16 сакавіка наступіў выбух газу ў жылым будынку ў Архангельску. Згінула 58 асоб.

25 сакавіка У. Пуцін падпісаў федэральны канстытуцыйны закон аб стварэнні новага суб’екта Расійскай Федэрацыі ў сувязі са злучэннем Пермскай вобласці і Комі-Пермяцкай АА.

19 красавіка наступіў старт касмічнага карабля Саюз ТМА-4 з касманаўтамі Генадзіем Падалкай, касманаўтам ЗША Майклам Фінкам і касманаўтам з Нідэрландаў Андрэ Кейперсам. Карабель прыстыкаваўся да МКС.

30 красавіка наступіла прызямленне касмічнага карабля Саюза ТМА-3 з касманаўтамі Аляксандрам Келеры, касманаўтам ЗША Майклам Фоулам і касманаўтам з Нідэрландаў Андрэ Кейперсам.

5 мая Аслан Абанідзе падаў у адстаўку з паста кіраўніка Аджарыі і на наступны дзень яго вывезлі ў Маскву. Аджарыя падпарадкавалася Грузіі.

9 мая падчас святкавання 59–й гадавіны Дня Перамогі ў Грозным на трыбуне стадыёна, на якім праходзіў парад, наступіў выбух бомбы, падкладзенай чачэнскімі тэрарыстамі. Згінула 7 асоб, а больш чым 50 асоб было раненых. Тады згінуў прэзідэнт Чачні Ахмад Кадыраў, яго прыяцель старшыня Гарсавета Х. Ісаеў і яшчэ 5 асоб.

31 мая першы раз прайшла цырымонія ўручэння Прытцкероўскай прэміі ў Расіі ў будынку Эрмітажнага тэатра ў Пецярбурзе. Заха Хадыд стала першай жанчынай- архітэктарам узнагароджанай гэтай прэміяй.

4 чэрвеня наступіў выбух бомбы ў Самары. Згінула 10 асоб, а 59 было раненых. Як выказала следства, арганізатарам тэракта быў курсант Растоўскай ваеннай школы Павел Касалапаў, а выканаў тэракт жыхар Казахстана Еркінгалі Тайжанаў, які быў арыштаваны ў Казахстане і які павесіўся там у турме.

5 чэрвеня Анастасія Мыскіна перамагла ў Адкрытым чэмпіянаце Францыі па тэнісе і стала першай расійскай тэнісісткай, якая выйграла турнір Вялікага шлема.

Іншыя дзяржавы

2 студзеня Зонд НАСА Stardust узяў узоры пылу з касы каметы Вайлд 2.

3 студзеня наступіла катастрофа в Егіпце пад Шарм-эш-Шэйхам Боінга-737, які ўпаў у мора. Згінулі ўсе 148 французскіх турыстаў, пасажыраў самалёта.

4 студзеня ў выбарах прэзідэнта ў Грузіі лідэр Нацыянальнага руху Міхал Саакашвілі перамог, атрымаўшы 96,3 % галасоў.

4 студзеня на планету Марс прыляцеў і сеў Марсаход МЕР-А(Спірыт).

6 студзеня ў двайным бомбавым замаху ў афганскім Кандагары згінула 16 асоб і між імі 8 дзяцей.

6 студзеня ураган Хета, які веяў са скорасцю большай чым 300 км на гадзіну спустошыў востраў Ніуэ ў Палінезіі.

9 студзеня прайшоў судовы працэс у Санта Барбара над спеваком Майклам Джэксанам, якога абвінавачвалі ў сексуальных дамагацельствах ад непаўналетніх.

13 студзеня наступіла катастрофа Як-40 Узбецкіх авіяліній у Ташкенце. Згінула 37 асоб.

14 студзеня тэрарыстка смяротніца з Хамаса стварыла тэракт на гранічным пераходзе Эрэз з зоны Газы. Згінула трох ізраільскіх салдатаў і адзін ізраільскі грамадзянін, а 12 асоб атрымала раны.

18 студзеня ў замаху смяротніка ля брамы амерыканскай галоўнай кватэры ў Багдадзе ў Іраку згінула 31 асоба.

25 студзеня марсаход NASA Opportunity прысеў на планеце Марс.

25 студзеня Міхал Саакашвілі стаў прэзідэнтам Грузіі.

26 студзеня прэзідэнт Афганістана Хамід Карзай падпісаў новую канстытуцыю Афганістана.

29 студзеня ў бомбавым замаху смяротніка на аўтобус у Іерусаліме згінула 10 асоб, а 50 атрымала раны.

1 лютага ў час хаджа ў Мекцы згінулі 251 паломнік.

1 лютага ў двайным бомбавым замаху смяротнікаў на бюро Дэмакратычнай Парты Курдыстана і Патрыятычнай Уніі Курдыстана згінула ў горадзе Ірбіль у паўночным Іраку 109 асоб, а 100 асоб атрымала раны.

4 лютага пачаў працаваць Facebook.

5 лютага 19 кітайскіх лаўцоў слізнякоў утапіліся ад высокай хвалі ў Заліве Моркам ля Вялікабрытаніі.

9 лютага ў Азербайджане быў створаны Народны Парк Гіркан.

10 лютага французскі парламент забараніў насіць бачныя рэлігійныя ўборы і сімвалы.

10 лютага ў катастрофе іранскага самалёта ФОКЕР Ф-50 у Шарджы згінулі 43 асобы.

18 лютага ў Іране ў вёсцы Хайям ля Нішапуры наступіў выбух у цягніку, ад якога згінула 328 пасажыраў і між імі некалькі важных іранскіх палітыкаў.

21 лютага ў атацы мяцежнікаў з Арміі Божага Супраціўлення на лагер бежанцаў у паўночнай Угандзе згінула 337 асоб.

22 лютага ў бомбавым замаху смяротніка ў Іерусаліме згінула 8 асоб, а 50 асоб атрымала раны.

24 лютага ля свайго дома забілі швейцарскага дыспетчара Петэра Нільсена, які кіраваў сутыкнуўшыміся самалётамі. Забойцам быў Віталій Калоеў, асетынец, які памагаў уладам шукаць ахвяр з разбітых самалётаў.

26 лютага ў авіякатастрофе ў Босніі і Герцагавіне згінуў прэзідэнт Македоніі Барыс Грайкоўскі.

27 лютага ў Філіпінах ад выбуху бомбы на пасажырскім пароме згінула 116 асоб. Улады абвінавацілі ў замаху ісламскую тэрарыстычную арганізацыю Група Абу Саяфа.

27 лютага ў Японіі пакаралі смерцю Сёко Асагару, кіраўніка секты Аум Сінрыкё (Найвышэйшая Праўда) за газавую атаку ў такійскім метро ў 1995 годзе.

2 сакавіка вылецеў у космас еўрапейскі касмічны зонд Расета, які меў у лістападзе 2014 года сустрэцца з каметай 67P/Czuriumow–Gierasimienko.

2 сакавіка ў серыі бомбавых замахаў смяротнікаў у Багдадзе і Карбалі ў Іраку згінула 170 асоб, а больш чым 500 асоб было раненых.

3 сакавіка прэм’ер-міністрам Сербіі стаў Ваіслаў Каштуніца.

7 сакавіка ў Грэцыі перамагла ў выбарах кансерватыўная Новая Дэмакратыя.

10 сакавіка Костас Каараманліс стаў прэм’ер-міністрам Грэцыі.

11 сакавіка ў некалькі тэрактах на чыгунцы ў Мадрыдзе згінула 191 асоба.

12 сакавіка ў Каліфорніі ва Фрэсно Маркус Вессон застрэліў у вока ўсю сваю сям’ю.

17-19 сакавіка ў хваляваннях у Косаве між сербамі і албанцамі згінула 19 асоб, а 900 асоб атрымала раны.

19 сакавіка ля фінскага горада Аанекоскі ад сутыкнення аўтобуса з людзьмі з грузавіком з паперай згінулі 24 асобы, а 13 атрымала раны.

19 сакавіка ў горадзе Тайнань на Тайване ў апошні дзень выбарчай кампаніі быў падстрэлены прэзідэнт Дзян Суі-біан. 20 сакавіка перамог ён у выбарах і стаў прэзідэнтам Тайваня.

22 сакавіка ў атацы ізраільскіх ракет з верталётаў у Газе згінуў шэйк Ахмад Ясін, кіраўнік Хамаса.

28 сакавіка ў Грузіі ў парламенцкіх выбарах перамогу атрымаў Нацыянальны рух.

29 сакавіка прынялі ў НАТА Балгарыю, Эстонію, Латвію, Літву, Румынію, Славакію і Славенію.

29 сакавіка ў Ірландыі, у першай дзяржаве на свеце, увялі поўную забарону курыць цыгарэты і вырабы з тытуню, махоркі ў рэстаранах, піўных.

31 сакавіка ў Эль-Фалуджы ў Іраку мяцежнікі замардавалі 4-х працаўнікоў з амерыканскага прадпрыемства аховы Блевотэр, іх целы падпалілі і павесілі на мосце над Еўфратам.

3 красавіка падчас пробы арышту на вуліцы ў Мадрыдзе 5-ці ісламскіх тэрарыстаў з 11 сакавіка, яны ўзарваліся. Згінуў паліцыянт, які іх арыштаваў і 11 асоб на вуліцы атрымала раны.

4 красавіка балгарскі аўтобус, які вёз 34-х вучняў і 16 пасажыраў ссунуўся з дарогі ў раку і ўтапіўся ў рацэ Лім у сербскай вёсцы Гостун. Згінула 12 дзяцей.

4 красавіка пачатак збройнага паўстання шыітаў у Іраку пад кіраўніцтвам ісламскай арганізацыі ,,Армія Магдзі” супраць акупацыйных сіл ЗША і Еўропы. Пачатак бітвы за Фалуджу.

21 красавіка ад выбуху аўтамашыны-пасткі ў Іраку ў Басры згінулі 74 асобы, а больш чым 100 асоб было параненых.

22 красавіка ад сутыкнення двух цягнікоў і выбуху ў цягніку ў горадзе Йончхоне ў Кітаі згінула амаль 150 асоб.

25 красавіка ў выбарах прэзідэнта ў Аўстрыі перамог кандыдат Сацыял-дэмакратычнай Партыі Аўстрыі Хайнц Фішэр.

30 красавіка італьянскі парламент прыняў спрэчны закон аб сродках масавай інфармацыі, які дазваляў прэм’ер-міністру Сільвіё Берлусконі, медыя-магнату дзяржавы, кантраляваць 90% італьянскіх тэлеканалаў і браць на ўласнасць новыя друкаваныя выданні і радыёстанцыі. Крытыкі закона назвалі сітуацыю ,,канцом свабоды інфармацыі”.

30 красавіка амерыканская газета The New Yorker выкрыла і апублікавала, што ў амерыканскай турме Абу Грэйб амерыканцы катавалі палоннікаў з Афганістана і Ірака.

1мая былі прыняты ў Еўрасаюз Венгрыя, Кіпр, Латвія, Літва, Мальта, Польшча, Славакія, Славенія, Чэхія і Эстонія.

1 мая ЗША вывелі свае войска і закончылі першую бітву за Фалуджу з бастыёнам суніцкіх мяцежнікаў і тэрарыстаў з Аль-Каіды.

2 мая ў сутыкненнях хрысціян з мусульманамі ў нігерыйскім горадзе Ельва згінула амаль 700 асоб.

6 мая ад выбуху ў вёсцы Новабагданаўка на Украіне згінула 5 асоб і былі пашкоджаны многія будынкі ў Новабагданаўцы і блізкіх вёсках.

7 мая ў бомбавым замаху на шыіцкую мячэць у пакістанскім Карачы згінулі 22 асобы, а 100 асоб было раненых.

7 мая згінуў у Іраку польскі ваенны карэспандэнт тэлебачання Вальдэмар Мілевіч.

17 мая ў амерыканскім штаце Масачусетс легальнымі сталі шлюбы мужчыны з мужчынам і жанчыны з жанчынай.

19 мая ў амерыканскім налёце на ірацкую вёску Макр Аль-Дыб ля граніцы з Сірыяй згінула больш чым 40 вясельных гасцей на вяселлі.

23 мая новым прэзідэнтам Нямеччыны стаў Хорст Кэдер.

31 мая ў замаху смяротніка на шыіцкую мячэць у пакістанскім Карачы згінула 21 асоба і амаль 50 асоб было раненых.

5 чэрвеня ў замаху ў Багдадзе ў Іраку згінула двух польскіх салдат з падраздзялення ГРОМ і 2-х грамадзян ЗША.

11 чэрвеня зонд Cassini-Huigens праляцеў блізка месяца Сатурна Фебе.

13 чэрвеня на выбарах ў Еўрасаюз найбольш галасоў атрымаў блок кансерватыўных партый – 250, другое месца атрымаў блок сацыялістычных партый – амаль 200.

14 чэрвеня на астравах Каралавага мора абвясцілі Каралеўства геяў і лесбіянак

15 чэрвеня Іван Гаспаравіч стаў прэзідэнтам Славакіі.

21 чэрвеня вылецеў у космас першы прыватны субарбітальны касмічны карабель Space Ship One.

26 чэрвеня ў Славакіі знайшлі ў Татрах самую доўгую пячору, якую назвалі Цень Месяца.

28 чэрвеня пачалася перадача ўлады ў Іраку ад Часовай адміністрацыі міжнародных акупацыйных сіл часоваму ірацкаму ўраду.

29 чэрвеня наступіла катастрофа расійскага верталёта Мі-8 у Сьера-Леоне. Згінула 22 асобы, у іх ліку 14 пакістанскіх міратворцаў.

Дзмітры Шатыловіч
Працяг будзе

Успаміны з 2003 г.

2. Польшчa. У 2003 годзе прэм’ер-міністрам Польшчы быў Лешак Мілер з СЛД. Беспрацоўе ў студзені налічвала 20,6 % і да ліпеня паменшылася толькі да 19,5%, а да снежня вырасла да 20,0 %. Сярэдні заробак да снежня 2002 г. узрос з 2062 злотых да 2133 злотых. Кафіцыент нараджальнасці насельніцтва паменшыўся з (- 0,1) проміля ў 2002 г. да (- 0,4) проміля да 2003 года. Больш людзей памерла і ў 2002, і ў 2003 гадах, чым нарадзілася.

Важнай у 2003 годзе была спроба намесніка прэм’ер-міністра Е. Гаўзнера, міністра працы, паправіць фінансы дзяржавы, якія былі кепскія. Стараўся ён павялічыць экспарт прамысловай прадукцыі і паменшыць абавязковыя рэзервы Народнага Польскага Банка і давёў да абніжэння інфляцыі, якая налічвала нават 0,3%, ды пад канец года павялічылася.

18 ліпеня зусім выключылі камп’ютар Одэр 1305, які быў ужо стары, бо працаваў у прадпрыемстве Эльвра ва Вроцлаве ад 1971 г.

І прэм’ер-міністр Л. Мілер, і прэзідэнт А. Кваснеўскі згадзіліся памагаць прэзідэнту ЗША Д. Бушу ў яго інвазіі на Ірак супраць Гусейна і выслалі ваяваць у Ірак польскі вайсковы кантынгент. 31 ліпеня А. Кваснеўскі ўрачыста развітаўся ў Шчэціне з польскім кантынгентам салдат, які выехаў у Ірак.

4 жніўня паўстаў Краёвы Рэестр Даўгоў.

30 жніўня ў Варшаве адкрылі Тунель Вісластрада.

11 верасня на пратэсце ўзброеныя шахцёры на пляцу Трох Крыжоў у Варшаве пабіліся з паліцыяй. Шахцёры паранілі 8 паліцыянтаў, у тым ліку трох цяжка.

4 снежня наступіла ля Варшавы катастрофа верталёта Мі-8, у якім было 16 асоб і прэм’ер- міністр Л. Мілер. Ніхто не быў паранены.

20 снежня ў Варшаве адкрылі станцыю метро Гданьскі Вакзал.

Беларусь

У чэрвені 2003 г. паводле беларускіх даных сярэдні месячны заробак налічваў 256 593 рублёў, а ў студзені 2003 г. павялічыўся да 299 859 рублёў. Ды інфляцыя з’ела амаль усё павышэнне заробкаў.

Дзень 10 ліпеня стаў на Беларусі днём ,,вялікай чысткі” ва ўрадзе. Пастановай беларускага прэзідэнта былі скінуты з пасад прэм’ер-міністр Генадзій Навіцкі, намеснік прэм’ер-міністра Аляксандр Папкоў, міністр сельскай гаспадаркі Міхал Русы, старшыня ,,Белдзяржежпрома” Анатоль Кузьма. Апрача таго былі аб’яўлены вымовы кіраўніку Адміністрацыі прэзідэнта Уралу Латыпаву, старшыні Камітэту дзяржаўнага кантролю Анатолю Тозіку, кіраўнікам абласных адміністрацый мінскага гарадскога выканаўчага камітэта і іншым працаўнікам. Афіцыйнымі прычынамі былі названы несвоечасовыя выплаты заробкаў, затрымкі ў разлічэннях з вытворцамі сельскагаспадарчай прадукцыі. І прэзідэнту не падабаліся іх прыпіскі. І пасля ,,вялікай чысткі” прэм’ер-міністрам Беларусі стаў Сяргей Сідорскі.

У 2003 годзе згодна з дагаворам з Расіяй мелі будаваць Саюзную дзяржаву з адной валютай. Меў быць на Беларусі расійскі рубель. Аднак яшчэ саюзнікі не маглі дагаварыцца. А. Лукашэнка не хацеў згадзіцца, бо прадбачваў, што тады Беларусь стане залежнай ад Расіі. Аднак пад канец 2003 года дзяржаўны сакратар Саюза Беларусі і Расіі Павел Барадзін меў надзею, што гэта наступіць у 2004 годзе. Аднак пазіцыі саюзнікаў усё больш разыходзіліся і да сённяшняга дна гэта не наступіла. Таксама А. Лукашэнка заявіў, што акцыі ,,Белтрансгазу” не будуць праданы Расіі ніколі.

Прайшлі ў 2003 годзе ў Беларусі выбары ў мясцовыя Саветы. Аднак у сфальшаваных выбарах не дапусцілі, каб у іх была апазіцыя.

Многа шуму нарабіў тады судовы працэс супраць журналістак з ,,Народнай волі” Марыны Коктыш і тэлевядучай Элеаноры Езерскай. 26 верасня суд Ленінскага раёна Мінска судзіў іх за тое, што яны крытыкавалі кіраўніка Белтэлерадыёкампані, Ягора Рыбакова. Суд прысудзіў ім выплаціць Я. Рыбакову па 1 мільёне беларускіх рублёў, а газеце 10 мільёнаў беларускіх рублёў.

14 кастрычніка ў Беларусі запланавалі масавую дэмакратычную акцыю ,,Еўрапейскі марш”, каб ,,прадэманстраваць еўрапейскі выбар беларускага грамадства”. 9 кастрычніка Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт дазволіў правесці марш, аднак змяніў месца збору і акцыі а гадзіне 14:00 на Кастрычніцкай плошчы. Пасля марш меў ісці па праспекце Незалежнасці да будынка Нацыянальнай бібліятэкі. ,,Еўрапейскі марш” праходзіў пад лозунгамі: ,,Выкананне 12 прапаноў Еўрасаюза – гарантыя эканамічнай і энергетычнай бяспекі Беларусі”, ,,За свабоду! За Беларусь!”, ,,За Еўрапейскія вартасці!”, ,,Дыялог улады з апазіцыяй – умова дынамічнага развіцця дзяржавы” і іншыя. Ціск на актывістаў маршу з боку ўлады пачаўся яшчэ перад маршам. Быў выкарыстаны адміністрацыйны кодэкс для пакарання. Арыштавалі 25 апазіцыянераў за быццам бы нецэнзурную лаянку, што было хлуснёй. У сувязі з тым замежныя газеты яшчэ перад маршам абвінавацілі беларускія ўлады ў рэпрэсіях супраць апазіцыі і за мяжой былі пратэсты супраць беларускіх улад і патрабаванні закончыць праследаванне ўладамі Беларусі апазіцыі.

29 кастрычніка ў многіх рэгіёнах Беларусі прайшлі ,,Дні памяці сталінскіх ахвяр”. Аб усім гэтым можна прачытаць у інтэрнэце ў Артыкуле ,,Агляд-хроніка павялічэння парушэнняў праў чалавека ў Беларусі ў 2003 годзе”.

Расія

2 ліпеня арыштавалі старшыню рады дырэктараў Міжнароднага Фінансавага Аб’яднання ,,МЕНАТЭП” Платона Лебедзева ў сувязі з абвінавачваннем нафтавай кампаніі Міхала Хадаркоўскага ,,Юкос”, між іншымі за падаткі. МФА ,,Менатэп” быў створаны Міхалам Хадаркоўскім.

5 ліпеня наступіў тэракт у Маскве на рок-фестывалю ,,Крылья”. Ад выбуху бомбы згінула 20 асоб, а 40 асоб было параненых.

23 ліпеня прэзідэнт У. Пуцін падпісаў указ ,,Аб мерах правядзення адміністрацыйнай рэформы ў 2003-2004 гадах”. Рэформа была накіравана на ,,падняцце эфектыўнасці федэральных органаў улады і стварэнне спрыяльных умоў працы”.

27 ліпеня пачалі быць актуальнымі новыя стаўкі імпартных мытных пошлін на ўвоз замежных аўтамашын, якія маюць 3-7 год і на іншыя аўтамашыны.

1 жніўня ў Паўночнай Асеціі ўзарвалі чачэнцы будынак Маздокскага шпіталя. Згінула 50 асоб, а больш чым 60 асоб было параненых.

10 жніўня рускі касманаўт Юрый Маленчэнка, які быў на МКС, узяў шлюб з Екацерынай Дзмітрыевай, грамадзянкай ЗША рускай нацыянальнасці.

30 жніўня Расійская атамная падводная лодка К-159 ноччу затанула ля вострава Кальдын. Згінула 9 асоб.

3 верасня чачэнцы па заказу Доку Умарава бомбай падарвалі электрацягнік Кіславодск – Мінеральныя Воды. Згінула 7 асоб, а 80 асоб было параненых.

18 верасня 40 км. ад Энгельса разбіўся самалёт Ту-160. Згінуў пілот.

19 верасня на сустрэчы міністраў асветы еўрапейскіх дзяржаў у Берліне Расія афіцыяльна ўвайшла ў Балонскі працэс – адзіную еўрапейскую прастору асветы. Балонскі працэс быў створаны 25 мая 1998 г., калі ў Парыжы міністры асветы Вялікабрытаніі, Нямеччыны, Італіі, Францыі прынялі Сарбонскую дэкларацыю. А 19 чэрвеня 1999 г. 29 еўрапейскіх дзяржаў стварылі ,,зону Еўрапейскай вышэйшай асветы”. Балонскі працэс аб’яднаў ужо 47 дзяржаў.

5 кастрычніка прэзідэнтам Чачэнскай Рэспублікі быў выбраны Ахмат Кадыраў.

18 кастрычніка наступіў старт касмічнага карабля Саюз ТМА-3 з касманаўтамі Аляксандрам Калеры, касманаўтам ЗША Майклам Фпул і іспанскім касманаўтам П. Дуке. Даляцелі яны да МКС.

25 кастрычніка быў арыштаваны кіраўнік нафтавай кампаніі ,,Юкос” ў новасібірскім аэрапорце ,,Толмачэва”. Міхал Хадаркоўскі быў абвінавачаны за кражу і за незаплачаныя падаткі.

28 кастрычніка наступіла прызямленне касмічнага карабля ТМА-2 з касманаўтамі Юрыем Маленчэнкам, касманаўтам ЗША Эдвардам Цзан Лу і касманаўтам з Іспаніі П. Дуке.

5 снежня наступіў выбух ад чэчэнскай смяротніцы з групы чэчэнскіх тэрарыстаў Басаева пад электрацягніком Кіславодск – Мінеральныя Воды на станцыі Есентукі. Згінула 44 асобы, а было параненых 156 асоб.

5 снежня адкрылі самы доўгі ў Расіі Паўночна-Муйскі тунель, які мае больш чым 15 км даўжыні на Байкала-Амурскай магістралі.

7 снежня прайшлі выбары ў Дзяржаўную Думу РФ 4-га склікання. Папалі ў Думу 4 партыі: ,,Адзіная Расія” – атрымала 37,6% галасоў і 120 месцаў па спіску і 103 у аднамандатных акругах, КПРФ – 12,6 %, 40 і 12 месцаў, ЛДПР – 11,5%, 36 і 10 месцаў, блок ,,Родзіна” – 9%, 29 і 8 месцаў.

8 снежня з крымінальнага пакарання выключылі канфіскацыю маёмасці.

9 снежня ў Маскве ля атэля ,,Националь” ад дзвюх чачэнскіх тэрарыстак смяротніц згінула 6 асоб, а 14 было параненых.

9 снежня Расія падпісала канвенцыю ААН супраць карупцыі, якую Генеральная Асамблея ААН прыняла 31 кастрычніка. Аднак арт. 20 ,,Незаконнае ўзбагачанне” яшчэ не ратыфікавалі да сённяшняй пары. І калі расійскі чыноўнік купляе дарагую яхту ці палац, ніхто не мае права ў яго запытацца, адкуль ён узяў на куплю грошы.

24 снежня на чыгуначным перагоне Тулу-Утай цягнік сутыкнуўся з грузавой аўтамашынай. Згінулі 3 асобы.

Расія па колькасці згінуўшых самазабойцаў заняла ў свеце ў 2003 г. першае месца – 39 самазабойцаў на 100 тыс. жыхароў. У Польшчы ў 2003 г. налічылі 4634 самазабойцы.

Іншыя дзяржавы

8 ліпеня ў катастрофе самалёта Боінг 737 ля Порт- Судана згінула 117 асоб. Гэта была цяжкая катастрофа ў Судане.

12 ліпеня за непраўдзівае абвінавачанне Ірака ў студзеньскім выступленні прэзідэнта Джорджа Буша перад кангрэсам ЗША, дзе Буш фальшыва абвінаваціў Гусейна ў Іраку, што той хацеў атрымаць уран для атамнай бомбы з Афрыкі, узяў на сябе віну дырэктар ЦРУ Джордж Тэнет.

12 ліпеня Канада легалізавала марыхуану.

21 ліпеня тарнада разбурыла ў ЗША віядук Кінзу.

22 ліпеня ў Іраку забілі сыноў Садама Хусейна, Кусея і Удзея, падчас атакаў войска ЗША.

5 жніўня ад выбуху бомбы ў гасцініцы Марыот у Джакарце згінула 12 асоб, а 150 было параненых.

11 жніўня НАТА прыняло камандаванне над міжнароднымі мірнымі сіламі ў Афганістане.

11 жніўня ад спякоты ў Парыжы, дзе тэмпература налічыла 44 градусаў С, памерла 144 асобы. Я ў Індыі перажыў без клопатаў у сакавіку адзін дзень спякоту 51 градусаў С. Наш польскі кіраўнік пасля хварэў быў тры суткі.

14 жніўня ў ЗША і ў Канадзе была вялікая энергетычная аварыя. Спаралізавала яна гарады Нью-Йорк, Дэтройт і Таронта.

14 жніўня ў Косаве албанскія баявікі расстралялі малых сербскіх дзяцей, якія забаўляліся на беразе ракі.

19 жніўня наступіў выбух у штабе ААН у Багдадзе, ад якога згінула 22 працаўнікі ААН і спецпрадстаўнік генеральнага сакратара ААН Сержыу Віейра ды Мелу. Пасля гэтага тэракта ААН забрала на год сваіх людзей з Ірака.

19 жніўня ў Іерусаліме ад замаху смяротнікаў Хамаса на ізраільскі аўтобус згінулі 23 асобы.

22 жніўня ад выбуху ракеты на бразільскім касмадроме Алькантара згінула 21 асоба.

25 жніўня ў бомбавым замаху ў Бамбеі згінула 52 асобы.

29 жніўня ў бомбавым замаху ля мячэці ў Іраку ў Наджафе згінула 95 асоб і кіраўнік шыітаў Махамед Бакр Хакім.

10 верасня ў супермаркеце ў цэнтры Стакгольма нейкі злачынец зрабіў замах на міністра замежных спраў Анну Лінд. Ён нанёс ёй некалькі ўдараў нажом і скрыўся. Міністр памерла ў шпіталі.

13 верасня ў Паўднёвай Карэі ад урагана ,,Маэмі” згінула больш чым 100 асоб.

14 верасня ў рэферэндуме ў Швецыі шведы адмовіліся прыняць валюту еўра.

16 верасня ў пажары турмы ў Рыядзе ў Саудаўскай Аравіі згінула 67 вязняў.

14 верасня ў рэферэндуме ў Эстоніі больш чым 96 % прагаласавала за уваходам Эстоніі ў Еўрасаюз.

20 верасня ў Латвіі ў рэферэндуме 97% насельніцтва прагаласавала за ўваходам Латвіі ў Еўрасаюз.

21 верасня касмічны зонд Галілеа згарэў у атмасферы Юпітэра.

23-24 верасня ў Астане ў Казахстане прайшоў з’езд лідэраў міравых і традыцыйных рэлігій.

28 верасня наступіла аварыйнае адключэнне ад электраэнергіі ўсей тэрыторыі Італіі і часткова Швейцарыі ў раёне Жэневы на 3 гадзіны.

4 кастрычніка ад бомбавага замаху смяротніка на рэстаран у Хайфе ў Ізраілі згінула 21 асоба, а 51 было раненых.

12 кастрычніка ў Кітаі адкрылі першую хуткую чыгуначную магістраль – Ціньшэнскую.

15 кастрычніка наступіў старт кітайскага касмічнага карабля Шэньчжоў-5 з касманаўтам Янам Лівеям. Карабель быў у космасе 21 гадзіну. Гэта быў першы кітайскі касмічны карабель з касманаўтам.

15 кастрычніка ў Азербайджане выбралі прэзідэнтам Ільхама Аліева, сына Гейдара Аліева.

2 лістапада ў Грузіі ў прэзідэнцкіх выбарах па афіцыяльных даных перамог Эдуард Шэварнадзе. Аднак міжнародныя наглядальнікі не прызналі выбараў. Не прызнала іх апазіцыя і большасць выбаршчыкаў.

12 лістапада у бомбавым замаху смяротніка у Насірыі ў Іраку згінулі 23 асобы, між імі 19 італьянскіх салдат.

15 лістапада на французскай верфі Сайнт Назарэ згінула 18 асоб, а 27 было параненых, калі пад экскурсантамі сарваўся трап.

15 лістапада ад бомбавых тэрактаў у Стамбуле згінула 25 асоб, а больш чым 300 было параненых.

18 лістапада ў штаце Масачусетс у ЗША сталі прызнаваць шлюбы геяў законнымі.

20 лістапада ў Стамбуле некалькі бомбавых тэрактаў знішчыла англійскія будынкі і забілі 27 асоб.

22 лістапада ў Грузіі апазіцыянеры з ружамі ў руках захапілі парламент і выгналі прэзідэнта Э. Шэварнадзе, які 23 лістапада аддаў уладу апазіцыі. Наступіла там ,,рэвалюцыя руж”. Часовым прэзідэнтам стала Ніна Бундранадзе да прэзідэнцкіх выбараў 4 студзеня 2004 года.

29 лістапада ў тэрактах у Багдадзе ў Іраку згінула 7 іспанскіх агентаў разведкі, а ў Тыкрыце эгінула двух японскіх дыпламатаў.

13 снежня быў арыштаваны ля горада Тыкрыт у Іраку Садам Гусейн.

23 снежня Іва Санадэр стаў прэм’ер-міністрам Харватыі.

26 снежня ад землятрусу згінула 26 271 людзей у раёне іранскага горада Бам.

Дзмітры Шатыловіч
Працяг будзе

Успаміны з 2003 г.

1. Польшчa. 1 студзеня Валбжых на жаданне мясцовай улады СЛД уключылі да земскага павета і перастаў быць павятовым горадам.

1 студзеня Тарчын атрымаў гарадскія правы.

10 студзеня Сейм стварыў следчую камісію ў справе аферы Рывіна.

14 студзеня ўрад Лешка Мілера прыняў Нацыянальны План Развіцця.

28 студзеня ад снежнай лавіны ў гарах Рысах згінула 8 асоб са школьнай экскурсіі.

5 лютага прэм’ер-міністр Лешак Мілер адправіўся на 3 сутак з візітам у ЗША

5-6 сакавіка ў Магдаленцы паліцыя старалася затрымаць двух злачынцаў за забойства. Злачынцы забарыкадаваліся ў адным доме, а вакол дома зямлю замініравалі. Ноччу, падчас спробы іх арышту згінулі два паліцыянты, а некалькі паліцыянтаў было раненых. Падчас атакі паліцыі загарэўся дом, дзе былі злачынцы, і злачынцы згінулі, атруціўшыся дымам ад пажару.

13 сакавіка Рада горада Варшавы прыняла дзень 1 жніўня Днём Памяці Варшавы.

14 сакавіка ўвялі закон аб вучоных ступенях і тытулах.

20 сакавіка паліцыя разагнала ў Варшаве мірную дэманстрацыю супраць амерыканскай агрэсіі на Ірак. Паліцыя затрымала амаль 30 асоб.

28 сакавіка Сейм прыняў чыгуначны спецзакон.

10 красавіка Сейм прыняў дарожны спецзакон.

16 красавіка быў падпісаны трактат у Афінах, па якім Польшча ў 2004 годзе будзе членам Еўрасаюза.

26 красавіка адкрылі Глыбокую Пячору на Сілезскім Бескідзе.

9 мая ва Вроцлаве прайшла сустрэча кіраўнікоў дзяржаў Веймарскага трохвугольніка.

31 мая быў з візітам у Кракаве прэзідэнт ЗША Дж. Буш.

1 чэрвеня Дональд Туск стаў кіраўніком Грамадзянскай Платформы.

2 чэрвеня ў катастрофе самалёта Лет ЛЬ-200 Марава ля Зялёнай Гары згінулі два пілоты.

7 і 8 чэрвеня прайшоў рэферэндум аб уваходзе Польшчы ў Еўрасаюз. 7 чэрвеня галасавала толькі амаль
17 % выбаршчыкаў, 8 чэрвеня 58,83 %, а жадаючых увайсці ў Еўрасаюз было 77,45% галасуючых.

 

Беларусь

У снежні 2002 г. паводле беларускіх даных сярэдні месячны заробак налічваў 220 926 рублёў, а ў чэрвені 2003 г. павялічыўся да 256 593 рублёў.

Паводле індэксу Foundation Heritage Беларусь з 1998 году знаходзілася ў кампаніі краінаў, дзе стан эканамічнай свабоды быў найгоршы. Беларусь была ў групе краін, дзе эканамічнай свабоды ў 2003 годзе не было. Нармальны рост даходаў насельніцтва Беларусі ў 2003 годзе быў магчымы толькі пры ўмове прыцягнення вялікіх замежных інвестыцый, а ўмоў для гэтага пакуль не было з-за недахопу эканамічнай свабоды. Рост сярэдняга месячнага заробку ў Беларусі забіралі інфляцыя, рост цэн на прадукты.

8 студзеня на нарадзе ў прэзідэнта на тэму забеспячэння насельніцтва рыбай і прадуктамі мора А. Лукашэнка выступіў супраць спекуляцыі ў дзяржаве тымі прадуктамі з-за якой цяжка па нармальнай цане было купіць рыбу і яе прадукты. Тры месяцы пазней ён падпісаў указ № 164, які даваў прэзідэнту манапольнае права ў сферы імпарту рыбы, якое яшчэ пагоршыла сітуацыю на рынку гандлю рыбай.

У 2003 годзе ў Беларусі было 12 480 пажараў і 13 транспартных аварый, 46 аварый на электраэнергетычных сістэмах. У пажарах згінула 1261 людзей і тым ліку 57 дзяцей. Матэрыяльныя страты ад пажараў і іншых выпадкаў налічылі 12,5 мільярда беларускіх рублёў.

22 чэрвеня памёр беларускі пісьменнік Васіль Быкаў. Пахаванне народнага пісьменніка Беларусі, якое першапачаткова запланаванае як дзяржаўнае, ператварылася ў сапраўды народнае пахаванне пасля таго, як ад ягонай арганізацыі адмовілася дзяржаўная камісія на чале з міністрам культуры Леанідам Гулякам, бо родныя пісьменніка, перш за ўсё яго жонка, адмовіліся ад прапанаванага дзяржаўнай камісіяй чырвона-зялёнага лукашэнкаўскага сцяга, а сын Быкава Сяргей накрыў цела бацькі вялікім нацыянальным сцягам. Перад гэтым салдаты паклалі на труну пісьменніка вянок ад А. Лукашэнкі, які тады быў у Светлагорску. Пасля адыходу міністра Леаніда Гулякі адказнасць за арганізацыю пахавання прыняў на сябе грамадскі камітэт на чале са старшынёй Саюзу пісьменнікаў Алесем Пашкевічам. Усе ў Доме літаратара з палёгкай уздыхнулі, калі скончыліся канфрантацыйныя перамовы з дзяржаўнымі прадстаўнікамі. Алесь Пашкевіч вёў грамадзянскую паніхіду на пахаванні. Васіля Быкава адпяваў уніяцкі святар Андрэй Абламенка, праводзілі яго ў апошні шлях таксама каталіцкія і праваслаўныя святары. З Васілём Быкавым развіталіся дзесяткі тысяч грамадзян Беларусі, пісьменніцкія дэлегацыі з Расіі, Украіны, Літвы, Польшчы і іншыя. Гэта быў адзіны выпадак, калі міліцыя не хапала людзей, якія неслі бел-чырвона-белыя сцягі, яго неслі дзесяткі людзей. Аднак гэтыя сцягі не дазволілі дзяржаўнай камісіі прымаць удзел у дзяржаўным пахаванні Васіля Быкава.

Ад мая ўлады ўзмоцнілі ціскі на незалежныя арганізацыі, газеты і часопісы. Улады ліквідавалі невыгодныя ім незалежныя арганізацыі. Улады зліквідавалі грамадзянскае аб’яднанне,,Ратуша” ў Гродне і ,,ВАРУТА» ў Баранавічах і іншыя аб’яднанні планавалі ліквідаваць. Аб гэтым пішуць у інтэрнэце ў артыкуле ,,Агляд парушэнняў правоў чалавека ў Беларусі – май 2003 года. Таму я не буду тут гэтага паўтараць.

 

Расія

11 cтудзеня быў забіты расійскі футбольны агент і тэлекаментатар Юры Цішкоў. Яго цела з ранамі ад нажа знайшлі ў яго доме. Забойца не вядомы.

1 лютага ўступіў у сілу Грамадзянскі працэсуальны кодэкс РФ.

У лютым пачалася пастаўка газу па ,,Блакітнаму патоку” ў Турцыю. Гэты газаправод даўжынёй 446 км каштаваў 3,2 мільярдаў долараў і быў збудаваны па расійска-турэцкаму дагавору з 1997 года. Гэты газаправод для Газпрома аказаўся маларэнтабельным, бо Турцыя захацела панізіць цану газу.

3 красавіка ў Грозным наступіў бомбавы выбух ад чачэнскай бомбы пад пасажырскім аўтобусам. Згінула 8 асоб, а 7 асоб было параненых.

11-12 красавіка падчас візіта ў Санкт-Пецярбургу канцлера Нямеччыны Герхарда Шрэдэра прысвоілі яму званне Ганаровага доктара.

17 красавіка быў старт касмічнага карабля Саюза ТМА-2 з касманаўтамі Юрыем Маленчанкам і касманаўтам ЗША Эдвардам Цзан Лу.

2 мая ў Санкт-Пецярбурзе паставілі помнік акадэміку А. Сахараву.

4 мая прызямліўся касмічны карабель Саюз ТМА-1
з касманаўтамі Мікалаем Будуарным і касманаўтамі ЗША Кенетам Бауэрсоксам і Дональдам Петытам.

12 мая напоўнены ўзрыўчаткай «КАМАЗ» з чачэнскай смяротніцай выбух ля будынку раённага аддзела ФСБ ў Знаменскім у Чачні. Эгінула больш чым 60 асоб, я больш чым 200 было параненых.

31 мая наступіла адкрыццё адбудаванага Янтарнага пакоя ў Пушкіне.

 

Іншыя дзяржавы

4 студзеня ад замаху ісламскіх тэрарыстаў ў Алжыры ў Тэнет Эл Абед згінула 43 салдаты, а 19 было раненых.

5 студзеня ў двух бомбавых замахах у Тэль Авіве гіне 22 асобы, а больш чым сто асоб было параненых.

8 студзеня ў Паўночнай Караліне ў ЗША ў Чарлот ў катастрофе самалёта Бічкрафта1900 Д згінула 21 асоба.

8 студзеня ў Турцыі ў катастрофе турэцкага самалёта Avro RJ100 ў Діярбаку згінула 75 асоб, а 5 асоб было параненых.

16 студзеня наступіў 107 старт (STS-107) па праграме Спейс Шатл і 28 палёт шатла Калумбія з касманаўтамі Рыкам Хасбандам,Уільямам МакКулам, Майклам Андэрсонам, Капланай Чаўлай, Дэвідам Браўнам, Лорэлай Кларк і Іланам Рамонам.

18 студзеня ў пажары бушу ў Аўстраліі згінула 4 асобы і 500 дамоў згарэла ці было пашкоджаных.

23 студзеня атрымалі апошні сігнал ад ,,Піянера -10” касмічнага апарата НАСА, які быў высланы на Юпітэр.

31 студзеня ў Бельгіі наступіла легалізацыя гомасексуальных сужонстваў.

1 лютага наступіла катастрофа амерыканскага касмічнага шатла Калумбіі. Карабель разбурыўся, калі пачалася пасадка: усе пяць касманаўтаў і 2 касманаўткі згінулі.

1 лютага ў сутыкненні пасажырскага цягніка з таварным у Зімбабве ля горада Камбазуман згінула 40 асоб.

2 лютага ў Кіргізіі ў рэферэндуме прынялі новую канстытуцыю.

4 лютага замест Саюзнай Рэспублікі Югаславіі паўстала Суполка Сербіі і Чарнагорыі.

5 лютага Арменія ўступіла ў СТО (Сусветная Гандлёвая Арганізацыя).

14 лютага згінула17 асоб, а 30 было параненых у тэракце ў Калумбіі ў горадзе Неіва.

15 лютага аб’яўлены быў каардынаваны сусветны дзень пратэсту супраць прыгатаванай агрэсіі на Ірак кааліцыі ЗША і некаторых дзяржаў Еўропы. Пратэставалі ў 600 гарадах на свеце, а ў Лондане 4 мільёны асоб.

18 лютага паўстаў пажар у метро горада Тагу ў Паўднёвай Карэі.

19 лютага ў прэзідэнцкіх выбарах у першым туры ў Арменіі перамог Роберт Качаран.

19 лютага ля Кермана ў катастрофе Іл-76МД, які належаў да Корпуса стражы Ісламскай Рэвалюцыі, згінула 275 асоб. Гэта была цяжкая катастрофа ў Іране.

4 сакавіка ў Македоніі ля Куманава ад выбуху міны пад аўтамашынай згінула 2 польскіх салдат, а 2 было параненых з кантынгента Македоніі.

4 сакавіка ў бомбавым замаху на міжнародным аэрадроме Даваа на Філіпінах згінула 21 асоба, а больш чым сто атрымалі раны.

5 сакавіка ў Ізраіле ў Хайфе ў бомбавым замаху на аўтобус згінула 17 ізраільскіх грамадзян, а 53 было параненых.

5 сакавіка ў Арменіі ў другім туры выбараў выбралі прэзідэнтам Роберта Качарана.

6 сакавіка ў катастрофе самалёта Боінга737-200 у Алжыры згінула 102 асобы, толькі адна асоба засталася жывой.

7 сакавіка Вацлаў Клаус стаў прэзідэнтам Чэхіі.

8 сакавіка ў катастрофе аўтобуса ў Чэхіі ў Ніжыдле згінула 20 асоб.

12 сакавіка ў цэнтры Бялграда быў забіты прэм’ер-міністр Сербіі Зоран Джынджыч. Ён выдаў Гаагскаму трыбуналу Слабодана Мілошавіча.

20 сакавіка войска ЗША і кааліцыі з Еўропы (Англія, Аўстрыя, Польшча) увайшлі ў Ірак, каб зліквідаваць рэжым Саддама Хусейна.

20-21 сакавіка дзве секцыі польскага ,,Грому” ноччу ў іракскім порце Ум-Каср не дазволілі знішчыць партовага абсталявання.

27 сакавіка ў танкавай сутычцы брытанскіх і іракскіх войск ля Басры ў Іраку Ірак страціў 14 танкаў.

3 красавіка Сербія і Чарнагорыя ўступілі ў Савет Еўропы.

6 красавіка брытанскае войска ўвайшло ў Басру ў Іраку.

9 красавіка войска ЗША і кааліцыі ўвайшлі ў Багдад, ЗША аб’явілі аб ліквідацыі рэжыму Саддама Хусейна.

9 красавіка ў цэнтры Багдада зліквідавалі пастумент з Саддамам Хусейнам.

10 красавіка Джордж Буш аб’явіў аб заканчэнні баёў у Іраку.

28 красавіка амерыканскі касмічны тэлескоп Галекс быў вынесены ў космас на касмічную арбіту.

1 мая ў Манголіі пачалася прыватызацыя зямлі. Парламент прыняў закон, па якім кожная мангольская сям’я ў горадзе можа атрымаць бясплатна 0,07 гектара зямлі.

1 мая ў Турцыі ў землятрусе ў горадзе Бінгал згінула 176 асоб, а 520 было параненых.

9 мая Японія выпусціла ў космас касмічны зонд Ітакава.

10-11 мая ў Літве прайшоў рэферэндум аб уваходзе ў Еўрасаюз. У рэферэндуме галасавала 60% выбаршчыкаў Літвы і за ўваходам ў Еўрасаюз галасавала больш чым 90 % галасуючых.

13 мая ў атацы смяротнікаў з Аль-Каіды ў саудаўскім Рыядзе згінула 26 асоб і ў тым ліку 9 грамадзян ЗША.

16-17 мая ў Славакіі прайшоў рэферэндум аб уваходзе ў Еўрасаюз. У рэферэндуме брала ўдзел 52,15 % выбаршчыкаў і за ўваходам ў Еўрасаюз прагаласавала больш чым 90 % галасуючых.

20 мая наступіў першы палёт прыватнага касмічнага карабля.

21 мая ў землятрусе ў паўночным Алжыры згінула больш чым 2 тысячы людзей.

26 мая ў катастрофе ўкраінскага самалёта Як-42 у Турцыі згінула 75 асоб.

7 чэрвеня ў Кабуле ў Афганістане ў атацы на аўтобус згінула 4 нямецкіх салдат, а 31 было параненых.

13-14 чэрвеня ў Чэхіі прайшоў рэферэндум аб уваходзе ў Еўрасаюз. 77% выбаршчыкаў прагаласавала за ўваходам у Еўрасаюз.

 

Дзмітры Шатыловіч
Працяг будзе