Юрка Хмялеўскі. Ад Рэдактара.

Jerzy ChmielewskiНядаўна пабываў я на асаблівым мерапрыемстве. У палове траўня ў Падляшскай кніжніцы ў Беластоку адбылася грандыёзная сустрэча ў рамках штогадовага тыдня бібліятэк. З’ехаліся ў той дзень многія бібліятэкары – пераважна, вядома, жанчыны – з усяго ваяводства. Я быў запрошаны туды разам з кіраўнічыхай бібліятэкі ў Міхалове. Гэтая гмінная ўстанова, якая цяпер падлягае мне па самаўрадавай функцыі, апынулася ў прэстыжнай групе ўзнагароджаных прызом Сярэбранай ружы за дасягненні ў галіне папулярызацыі чытальніцтва.

Падляшская кніжніца ад нядаўна працуе ў новым памяшканні – у быўшай універсітэцкай Бібліятэцы імя Ежы Гедройца. Гэты шматпавярховы будынак для сваёй установы адкупіў ад універсітэта ваяводскі самаўрад. У папярэднім месцы – у камяніцы па вуліцы Кілінскага, побач фарнага касцёла – ужо даўно не хапала месца на кніжныя паліцы. Таму ўжо некалькі гадоў таму Маршалкоўская ўправа ў Беластоку вырашыла пабудаваць для кніжніцы новы вялікі будынак. Былі выдаткаваныя нават немалыя грошы на праект і тэхнічную дакументацыю. Таксама праведзены былі дарагія спецыялістычныя экспертызы, паколькі шматпавярховы гмах да паловы меў быць пад зямлёю. Ваяводскі самаўрад сфінансаваць такую грандыёзную інвестыцыю планаваў з еўрасаюзных фондаў. Але аказалася, што на гэта атрымаць адтуль такія грошы проста немагчыма. Дарэчы, пакупка і кошт прыстасавання ўніверсітэцкага будынка атрымаліся амаль удвая таннейшымі, улічваючы ўжо выдаткаваныя грошы на планаваную інвестыцыю.

Падобная справа была ў выпадку падрыхтоўкі да пабудовы рэгіянальнага аэрапорту, для якога як адзінае магчымае месца – пасля многіх дарагіх розных экспертыз – канчаткова знайшлося за вёскай Тапаляны ў Міхалоўскай гміне. Але і ў гэтым выпадку, аказалася, што грошай з Еўрасаюза на аэрапорт ужо не будзе. Ваяводскі самаўрад два гады таму, як толькі ўпэніўся ў гэтым, выкрэсліў наогул інвестыцыю са сваіх планаў, паколькі іншых грошай на тое прыдбаць аказалася немагчымым. І нічога, што выдаткаваны былі ўжо на гэта нават больш як два мільёны злотых. Такое здараецца – тлумачыў папярэдні маршалак журналістам, якія заўважылі, што гэтыя мільёны пайшлі ўпустую, іх проста выкінулі.

Дарэчы, хаця ўжо даўно было вырашана, што аэрапорту ў Тапалянах, пакуль, не будзе, каштоўная дакументацыя, аднак, апрацоўвалася надалей. Вось толькі нядаўна ў Варшаве закончыліся працы над найважнейшым для такога віду інвестыцыі рапартам уплыву яе на прыроду. Займаўся гэтым нават Адміністрацыйны суд, вымушаны разглядаць пратэсты эколагаў. Але канчаткова згода ёсць і пад Тапалянамі аэрапорт будаваць можна. Абы толькі былі гошы.

Але вяртаюся да травеньскага свята бібліятэкараў у Беластоку. Сёлета мела яно асаблівы, узнёслы характар, бо прыз Сярэбранай ружы атрымаў таксама дырэктар Кніжніцы, Ян Леанчук, у сувязі з адыходам на пенсію. Каб выказаць яму словы прызнання і падзякі, уставілася ў зале даўжэзная чарга прамоўцаў з розных асяроддзяў – чыноўнікі, бібліятэкары, пісьменнікі, прафесары. Былі нават госці з Вільні. У зале, на жаль, не заўважыў я нікога ад нас, беларусаў. Стала мне крыху сумна, бо ж Ян Леанчук на працягу мінулых звыш трыццаці гадоў утрымліваў цесныя сувязі з беларускім асяроддзем на Беласточчыне, найперш з нашымі літаратарамі. Як выдатны польскі пісьменнік, паэт і фельетаніст у сваёй творчасці заклікаў, каб не парываць сваіх каранёў. Таму па душы было яму кантактавацца з аўтарамі з нашага літаб’яднання „Белавежа”. Як дырэктар Кніжніцы арганізаваў ім аўтарскія сустрэчы ў рамках „Літаратурных серадаў”, дапамагаў выдаваць кніжкі. Супрацоўнічаў таксама з беларускімі літаратарамі з Гродзеншчыны. А ў маладосці на польскую мову пераклаў адну ці дзве беларускія мініяцюры Сакрата Яновіча, г.зв. „сакраткі”.

За ўсё гэта падзякаваў я Яну Леанчуку ў сваёй прамове, выказваючы спадзяванне, што будучы на пенсіі і маючы больш часу надалей будзе ўзбагачаць літаратуру сваймі прыгожымі творамі з глыбокім сэнсам. Я нешта з яго творчасці прачытаў. І хаця мабыць не з’яўляюся аўтарытэтным знаўцам літаратуры, то даўно ўжо заўважыў найбольшае, думаю, багацце Леанчуковай творчасці – прыгожую пальшчызну. Піша ён на мове, праўда, крыху архаічнай, напаўмёртвай і прызабытай. Але параўноўваючы да сённяшняй штучнай нова-мовы з радыё ці тэлебачання, можна яе проста смакаваць. А ўжо ў канфрантацыі з хаатычнай дзіва-мовай, якая залівае мазгі праз інтэрнэт, словы як напрыклад „Жальнік” (загаловак аднаго з паэтычных зборнікаў Яна Леанчука) гэта проста моўны скарб.

Творчасць Яна Леанчука, тыя смакавітыя словы блізкія чамусьці і мне. Дадумваюся таму, што яго родныя Лубнікі пад Заблудавам і мой Востраў пад Крынкамі ад вякоў нічым асабліва не розніліся – ні выглядам і краявідамі навокал, ні менавіта мовай. У іх і ў нас стагоддзямі гудзеў свет жывой простай мовы. Доўгі час нашы продкі былі і аднолькавай уніяцкай яшчэ рэлігіі.

Пабываючы на травеньскім бібліятэкарскім свяце ў Беластоку ўспомніў я, як роўна два гады таму з гэтай жа нагоды Ян Леанчук як дырэктар Кніжніцы завітаў у гмінную бібліятэку ў Міхалове. Я тады яшчэ працаваў дырэктарам Дому культуры ў суседнім Гарадку. У той дзень, недзе ў поўдзень, нечакана з`явіўся ў дзвярах майго кабінета Ян Леанчук з супрацоўніцай. Расказаў мне – цёплымі словамі – пра сустрэчу ў міхалоўскай бібліятэцы і патлумачыў, чаму вяртаючыся вырашыў наведаць яшчэ гарадоцкі дом культуры і гмінную бібліятэку, што размешчана ў тым жа будынку. – Памалу развітваюся, бо адыходжу неўзабаве на пенсію, – сказаў мне. З той сімпатычнай сустрэчы маю нават на памятку здымак у сваім фотаальбоме.

Ян Леанчук яшчэ тады не ведаў, якія жудасныя падзеі адбыліся ў міхалоўскай бібліятэцы адразу пасля яго ад’езду. Пра гэта вечарам штосьці па тэлефоне расказаў мне Мікалай Грэсь. Усхваляваны і перапалоханы, дрыжачым голасам павядоміў, што тадышні бургамістр звольніў яго з пасады кіраўніка бібліятэкі. Не было гэта чымсьці нечаканым. Грэсь два месяцы раней збунтаваўся і дэманстратыўна зрокся функцыі галоўнага рэдактара гміннай „Газеты Міхалова”, якой змест поўнасцю асабіста кантраляваў бургамістр. Быў той жорсткім цэнзарам, дапускаючым выключна тэксты выхваляючыя яго самога або з крытыкай у адрас апанентаў (найчасцей хлуслівай, выдуманай). Бургамістр таксама пісаў – ананімна – артыкулы, каментары і лісты, у якіх сам сябе выхвальваў і аплёўваў тых, хто з ім не пагаджаўся.

Тады – у палове траўня 2014 г. я ўжо быў перакананы, што міхалоўскі бургамістр сваімі жудаснымі паводзінамі капае сабе яму ў самаўрадніцкай кар’еры. Пацвердзілі хутка гэта восеньскія выбары. Я толькі тады не мог прадбачваць яшчэ, што ў выніку менавіта тых жа падзей займу пасля адказную пасаду ў Міхалоўскай гміне.

Komentarze

  1. Hi there! This post couldn’t be written any better! Reading through this post reminds me of my previous room mate! He always kept talking about this. I will forward this article to him. Pretty sure he will have a good read. Thank you for sharing!

  2. It’s going to be finish of mine day, however before ending I am reading this great piece of writing to improve my know-how.

  3. I have read several just right stuff here. Definitely
    value bookmarking for revisiting. I wonder how a lot effort you place to
    create such a excellent informative website.

  4. I’m not sure where you are getting your information, but good
    topic. I needs to spend some time learning much more or understanding more.
    Thanks for wonderful info I was looking for this info for my mission.

  5. Hey there I am so happy I found your weblog,
    I really found you by mistake, while I was browsing on Google for something else,
    Regardless I am here now and would just like to say thanks
    for a remarkable post and a all round entertaining blog (I
    also love the theme/design), I don’t have time to go through it
    all at the minute but I have book-marked it and also included your RSS feeds,
    so when I have time I will be back to read a lot more, Please do keep up the superb
    job.

  6. Hi! I’m at work browsing your blog from my new iphone 3gs!
    Just wanted to say I love reading your blog and look forward to all your posts!

    Keep up the fantastic work!

  7. Unquestionably imagine that which you stated. Your favourite reason appeared to be at
    the web the easiest thing to understand of. I say to you,
    I certainly get annoyed while other folks think about concerns that they just don’t recognise about.
    You controlled to hit the nail upon the highest and also defined out the
    whole thing without having side effect , other people can take a signal.
    Will likely be again to get more. Thanks

  8. Excellent post. Keep writing such kind of info on your
    site. Im really impressed by your blog.
    Hello there, You’ve performed an incredible job.
    I will definitely digg it and in my opinion recommend to
    my friends. I am confident they’ll be benefited from this web
    site.

  9. Hello there! Would you mind if I share your blog with my twitter group?
    There’s a lot of people that I think would really enjoy your
    content. Please let me know. Many thanks

  10. Hi there! Someone in my Facebook group shared this site with us so I came
    to take a look. I’m definitely enjoying the information. I’m bookmarking and will be tweeting this to my followers!

    Outstanding blog and great design.

  11. Excellent blog here! Also your web site loads up very fast!
    What host are you using? Can I get your affiliate link to your host?
    I wish my web site loaded up as fast as yours lol

  12. Hello there, I do believe your site could possibly be having browser
    compatibility problems. When I take a look at
    your web site in Safari, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it’s got
    some overlapping issues. I merely wanted to give you a quick heads up!
    Aside from that, excellent website!

  13. It is appropriate time to make some plans for the future and it’s time to be happy.
    I’ve read this post and if I could I want to suggest you some interesting things or advice.
    Perhaps you can write next articles referring to this article.
    I want to read even more things about it!

  14. This is a really good tip especially to those new
    to the blogosphere. Simple but very accurate info… Thank you for
    sharing this one. A must read article!

  15. Aw, this was an exceptionally good post.
    Taking a few minutes and actual effort to produce a
    great article… but what can I say… I hesitate
    a lot and don’t seem to get anything done.

  16. I am curious to find out what blog platform you are working with?
    I’m experiencing some minor security issues with my latest website and I
    would like to find something more secure. Do you have any solutions?

  17. Nice post. I was checking constantly this weblog and I’m inspired!
    Extremely useful information specially the ultimate phase 🙂 I handle
    such information much. I used to be seeking this certain information for a long time.

    Thank you and good luck.

  18. What’s up it’s me, I am also visiting this web site daily, this web page is truly nice and the
    people are really sharing nice thoughts.

  19. Great items from you, man. I’ve have in mind your stuff prior to and you are just too great.

    I really like what you’ve obtained right here,
    certainly like what you are saying and the way in which wherein you are saying it.
    You are making it entertaining and you still care for to stay it wise.
    I can’t wait to learn much more from you. That is really a great website.

  20. Do you have a spam issue on this site; I also am a blogger,
    and I was wanting to know your situation; we have created some nice procedures and we
    are looking to trade methods with others, why not shoot me an email if interested.

  21. Thanks for another informative blog. Where else may just I am getting that kind of information written in such a perfect
    manner? I’ve a project that I’m simply now operating on, and I have been at the look out for such info.