Юрка Хмялеўскі. Ад Рэдактара.

Jerzy ChmielewskiПрызнаючы датацыю на выдаванне нашага штомесячніка ў гэтым годзе міністэрства запатрабавала павысіць крыху колькасць тэкстаў на беларускай мове. Дагэтуль складалі яны прыблізна трэцюю частку, а цяпер павінна быць іх як мінімум 40 прац. Я і мае рэдакцыйныя калегі і без гэтага ўвесь час намагаемся, каб у Часопісе беларускамоўнага слова было як мага больш. Нават свае адрэдактарскія фельетоны ад нейкага часу стаў пісаць я амаль выключна па-беларуску. Дасканала прытым ведаючы, што прачытае іх значна менш чытачоў, чымсьці калі б былі на польскай мове. На жаль, непаўстрыманая асіміляцыя нашага насельніцтва давяла да таго, што ў друку польскае слова стала больш камунікатыўным і зразумелым чымсьці беларускае нават для найбольш сведамых і шчырых беларусаў. Тым не менш, трэба нам усім намагацца, каб наша мова ў пісаным варыянце не астывала. Таму вельмі заахвочваю нашых аўтараў і чытачоў, каб больш пісалі і чыталі ў Часопісе па-беларуску. Тым больш, што наша мова надта багатая, прыгожая і смакавітая таксама ў пісаным варыянце, чаго не трэба, думаю, нікому даказваць.

Зберагчы і захоўваць сваю тоеснасць павінны мы яшчэ і таму, што жывой беларушчыны засталося ўжо няшмат і ў самой саветызаванай і русіфікаванай Беларусі. „Сапраўдны беларус у Польшчы пражывае” – спяваў яшчэ чвэрць стагоддзя таму Генусь Шэмет са сваім гуртом „Грамада”, які між іншым таму і перабраўся з сям’ёю з прырасійскага Віцебска ў Польшчу. На жаль, з тагу часу і ў нас жывая беларушчына прыціхла. Хтосьці звонку, скажам, прыезжы, ён можа і не заўважыць, што на Беласточчыне пражывае яшчэ няпольскае насяленне. Прытым улады Падляшскага ваяводства, а ўслед павятовыя і гмінныя моцна прапагандуюць „шматкультурнасць” нашых зямель. Чаму, аднак, не прымяняюць слоў „беларускі” і „беларусы”, і не надта ахвотна ўзгадваюць праваслаўных, якія прысутныя тут часта даўжэй за карэнных палякаў? Таму, што ў публічнай прасторы няма свядомасці і дазволу, каб адкрыта і нармальна пра гэта гаварыць. Сярод так польскай як і нашай беларускай грамадскасці пакутуюць яшчэ комплексы няпоўнавартаснасці і крыўды з мінулага. А за шматкультурнасць усе так ахвотна схапіліся, бо з’явілася яна – так менавіта, агульна, акрэслена – у прыярытэтах Еўрапейскага Саюза. У праектах і заяўках на дафінансаванне з гэтых фондаў пабудовы дарог і ўсякай камунальнай інфраструктуры самаўрады падымаюць такі козыр, але чыста фармальна, без унутранага пераканання. Толькі на паперы, бо ніхто шчыра і адкрыта пра беларусаў і праваслаўных не гаворыць.

Такі сухі падыход да свайго наглядаю ў нашых самаўрадах здаўна. Калі працаваў я дырэктарам дому культуры ў Гарадку, заўсёды адкрыта гаварыў пра тутэйшую сапраўдную шматкультурнасць. Напісаў я таксама шмат „унійных” праектаў, у якіх ніколі не хаваўся з беларускасцю і праваслаўем. І мабыць таксама таму амаль усе яны атрымалі дафінансаванне. У такі спосаб між іншым удалося абсталяваць увесь дом культуры новай мэбляй, камп’ютарамі і музычнай апаратурай. Цяпер, калі працую ў магістраце ў суседнім Міхалове, таксама стараюся, каб тутэйшая шматкультурнасць існавала не толькі ў тэорыі.

Козырам нашых абезлюднелых гмінаў ёсць таксма памежнае распалажэнне, прытым на ўскраіне Еўрасаюза. Аднак, ніхто і нідзе не гаворыць, што гэтая мяжа раздзяляе адзін гістарычны народ, у якога аднолькавае мінулае і быў даўней супольны лёс. Цяпер ці не ўсе нашы гміны маюць падпісаныя дагаворы аб транспамежным супрацоўніцтве з гарадамі або раёнамі ў Беларусі. Але не з увагі на супольныя карані, толькі найперш для грошай з „унійнай” праграмы Польшча – Беларусь – Украіна. На жаль, у папярэднім перыядзе з гэтага скарысталі толькі некаторыя нашы гміны. Мабыць і таму, што ўся дакументацыя прымаецца там толькі на англійскай мове.

Дагэтуль транспамежнае супрацоўніцтва нашых гмінаў з беларускімі партнёрамі зводзілася да культурнага абмену музыкальных калектываў або дэлегацый падчас мясцовых мерапрыемстваў. Але калі едуць прадстаўнікі, напрыклад, гміны Нараўка ў Свіслач, там прымаюць іх як палякаў, а не беларусаў. Я пераканаўся аб гэтым неаднойчы, працуючы як дырэктар дома культуры ў Гарадку. Прыходзілася мне даволі часта ездзіць з гарадоцкімі калектывамі ў Беларусь. Помню, неяк два гады таму былі мы ў пасёлку пад Кобрынам. У мясцовы дом культуры вяскоўцы тлумна прыбылі на „концерт поляков”. Яго кіраўнік пакуль прывітаў гасцей, паясніў публіцы, што перад імі выступяць не палякі, але беларусы, якія пражываюць у Польшчы. Вяскоўцы пра такое дзіва пачулі, мабыць, упершыню…

У палове студзеня пабываў я з рабочым візітам у Ваўкавыску дзеля падрыхтоўкі гмінай Міхалова трансгранічных праектаў у рамках той жа праграмы ў новай ужо фінансавай перспектыве. У Бруселі крыху з гэтым зацягнулі, бо прыём заявак пачнецца не хутчэй чымсьці ў канцы года. Але рыхтавацца трэба ўжо цяпер. Для Ваўкавыскага раёна, як партнёра, запрапанавалі мы шэсць інвестыцыйных дзеянняў у Міхалоўскай гміне дзеля прыдумання падобных у іх, бо такая ёсць ідэя гэтай праграмы. На тыдзень перад выездам паслалі мы партнёру ўвесь падрабязны спісак, у якім былі пералічаны нашы планы, такія як стварэнне трансгранічнага турыстычнага шляху з пабудовай гатэлю і даканчэннем пабудовы пляжа над Семяноўскім вадасховішчам, ці аднаўленне старадаўняга парку ў Ялоўцы. Прадбачваем тут таксама пакупку пажарных машын. З шасці нашых прапаноў мы запатрабавалі выбраць дзве найбольш нам і ім патрэбныя, і рэальныя для рэалізацыі. Мяне крыху здзівіла, што амаль усё з гэтага спіска дакладна падышло патрэбам і планам ваўкавыскага боку. Праўда, іх пакуль не цікавяць, скажам, сонечныя батарэі, паколькі падыход да электраэнергіі не надта ў іх яшчэ памяняўся як у Еўрасаюзе.

Тэму супольных праектаў на месцы ў Ваўкавыску нам удалося абмеркаваць  вельмі спраўна і рашуча. Заўважылі тое і нашы партнёры. Старшыня райвыканкама, знаёмы мне яшчэ з Бераставіцы (партнёра Гарадка) сказаў, што супрацоўніцтва з намі праходзіць вельмі добра, „ад душы”. А ў Ваўкавыска апрача Міхалова ёсць яшчэ некалькі іншых гарадоў-пабрацімаў, у Польшчы, Расіі і Украіне. Сапраўды, нягледзячы на палітычныя і цывілізацыйныя розніцы паміж намі, нам даволі лёгка супрацоўнічаць. Падчас сустрэчаў з імі я па сваёй натуры гавару па-беларуску, хаця і па-польску яны нават добра разумеюць. З намі размаўляюць пераважна, вядома, па-руску, але – за маім прыкладам – намагаюцца і па-беларуску. Так што такое супрацоўніцтва карыснае яшчэ і для захавання нашай мовы, з чым у сённяшняй Беларусі вялікая ж праблема.

Komentarze

  1. I like what you guys are up too. Such clever work and reporting! Keep up the excellent works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my website :).

  2. E-book Investimento Futebol – Descubra os segredos dos profissionais da
    bolsa esportiva” ensina quais são os 10 itens fundamentais
    que devem ser analisados para se resolver que melhor jogo e qual
    a melhor estratégia a ser usada para maximizar
    as chances de ganhar dinheiro e também minimizar nenhum gênero de ansa de perda.

  3. Hi every one, here every person is sharing these knowledge, thus it’s pleasant to read this website, and I used to pay a visit this website everyday.

  4. I think this is among the most vital information for
    me. And i am glad reading your article. But wanna remark
    on some general things, The website style is wonderful, the articles
    is really excellent : D. Good job, cheers

  5. I just like the valuable information you supply to your articles.
    I will bookmark your weblog and check once more right here regularly.

    I am quite sure I’ll be told many new stuff proper here!
    Best of luck for the following!

  6. Howdy! I’m at work browsing your blog from my new apple iphone!
    Just wanted to say I love reading your blog and look forward to all your posts!
    Keep up the great work!

  7. Thus…My spouse and i as a final point caved within & got a twosome and also about three in Smart Balance Wheel http://adf.ly/6249830/banner/www.fashionhoverboard.com. I possess the design and style within Grey-I as it & all with any fashionth & toughness, nonetheless its genuinely restricting/stiff…I know This wasn’t convey these products a few times to make these folks released, just how sometimes here’s I reckon that to give these products? I figure Most definitely i’ll only just maintain having individuals?!?

  8. Initially it seemed Corey Wilson Point Loma, of Glory MMA, CA
    could master Dematteis of the Pilot Built Oceanside,
    Instruction Centre, CA. Both his punches and a high end landed with accuracy.

  9. It’s the best time to make some plans for the future and it is time to
    be happy. I’ve read this post and if I could I want
    to suggest you few interesting things or tips.
    Maybe you can write next articles referring to this article.
    I desire to read even more things about it!

  10. Chaturbate and its ilk — every thing from My Free of charge Cams
    to the Gone Wild” novice porn thread on Reddit — might be
    the equivalent of the darkened porno theater of the 21st century, but locations much more welcoming to females, during which females could go to take note of their wishes, the place they might perceive what attracted
    people to them and to discern and establish what they recognized interesting.

  11. Hmm seems like like your site ate my first
    comment (it was extremely long) so I guess I’ll just sum
    it up what I wrote and say, I’m completely enjoying your blog.
    I as well am an ambitious blogger yet I’m still new to everything.
    Do you have any points for newbie blog writers?
    I’d certainly appreciate it.

  12. Every weekend i used to pay a visit this website, as i want enjoyment, for the
    reason that this this website conations in fact nice funny information too.

  13. Heyy there superb website! Doees runnng a blo similar to this take a massive amountt work?
    I’ve no expertise in computer programming however I
    had bedn hoping to start my own blog soon. Anyway, should
    you hae any idas or techniques for new blog owners please share.

    Iunderstand this is off topic nevertheless I simply needed to
    ask. Thank you!

  14. Thanks for one’s marvelous posting! I truly enjoyed reading it, you can be a great author.I will be sure to bookmark your blog and may come back down the road.
    I want to encourage you to definitely continue your great job,
    have a nice holiday weekend!