Гайнаўка. Культура на музейных сходах, Міраслава Кастанчук

Музей і асяродак беларускай культуры ў Гайнаўцы 7 чэрвеня запрасіў гайнавян і гасцей прыпушчанскага горада на чарговае – адзінаннацатае – мерапрыемства з цыкла беларускіх этнаграфічных фэстаў пад назвай «Культура на сходах музея».

Першы белэтнафэст «Культура на музейных сходах» тычыўся ільняных кашуль – аўдыторыі быў запрэзентаваны калісьні працэс выканання кашуль, пачынаючы з апрацоўкі льну. На фэсце «Сонца ў саломцы» прэзентавалася саломапляценне, а ў час імпрэзы «Не святыя гаршкі лепяць» выраб глінянага посуду. Фэст «Свята беларускага хлеба» тычыўся традыцыйнай выпечкі хлеба, а падчас «Сто твараў лазы» паказвалі выплятанне з лазы. Былі яны ў пагоду арганізаваны на пляцы за музеем, а ў выпадку благога надвор’я – у будынку музея, як асенні «Бульбафэст». Фэсты праходзяць як заўжды пад знакам беларускай музыкі і традыцыйных рамёстваў. Майстры па салома- і лозапляценні, разьбяры, кавалі, ганчары і ткачыхі маюць нагоду прадставіць сваё майстэрства перад жыхарамі і турыстамі, тлумна сабранымі на пляцы каля сядзібы беларускага культурага цэнтра пасярод павятовага прыпушчанскага горада. Гледачы маглі паспрабаваць сваіх сіл, напрыклад, пры кроснах, за ганчарным кругом, а таксама пакаштаваць стравы з бульбы, між іншым смажаныя бульбяныя аладкі і бабку, запіўшы смакоцце кіслым малаком. На музейным пляцы сталі таксама крамкі з рукадзеллем і беларускай літаратурай. За сцэны заспявалі беларускія гурты: „Калебка» (Дзіцячы сад № 1 у Гайнаўцы), Сунічкі (Белавежа), Ручаёк (Белавежа), Мэтро (Гайнаўка), тэатральна-мызычная група яка працуе пры асацыяцыі АБ БА (Беласток), АРТ ПРОНАР (Нарва), RETRO BEATS (Гайнаўка), Нарва (Нарва), мінскі бойс-банд «Гурма» які выступіў у Польшчы ўпершыню і захапіў публіку. Зоркай беларускага этнафестывалю быў Зміцер Вайцюшкевіч са сваім гуртом «WZ ORKIESTRA». Партёрамі арганізатара з’яўляліся Культурны цэнтр Беларусі, Гайнаўскі дом культуры, улады гміны Нараўка, следчы арышт у Гайнаўцы, Культурнае Аб’яднанне TYBEL, а патранажам ахапілі яго Радыё Рацыя і Радыё Беласток ды аб’яднанне «Ніколі больш».

IMG_7397
Спявае гайнаўская „калебка”, Фота Міраславы Кастанчук

Распавядае дырэктар установы Тамаш Ціханюк: „Цэлы нядзельны сонечны дзень працягвалася беларуская імпрэза з беларускай музыкай, з беларускім словам, з беларускім рамяством. У рамках нашага фестывалю адбываюцца практычныя заняткі па розных жанрах, па розных рамёствах, традыцыйных для беларускага народа. Ткацтва, ганчарства, лазапляценне, саломапляценне і дрэваапрацоўка на даўні лад гэта ўжо рэдкасць не толькі сярод кампактна пражываючых на Беласточчыне беларусаў, але ўжо выконванне даўніх страў з мясцовай адметнасцю прынамсі на Гайнаўшчыне адраджаецца ў галіне турызму, як у агратурыстычных кватэрах, так і ў мясцовых рэстаранах і пунктах грамадскага харчавання”.
У рамках сёлетняга фестывалю адбылася яшчэ прэзентацыя выставы мастачкі беларускай выцінанкі Вольгі Бабурынай „Усеагульная дэкларацыя правоў чалавека ў выцінанцы”, якую можна наведаць у музеі да канца ліпеня 2015 г.

IMG_7408
Вучыцца ткаць у Ірэны Ігнацюк Паўліна Скепка, дырыжорка, Фота Міраславы Кастанчук

Пані Зоя Майстрвіч з Рэдут паказвае як плесці посуд з саломкі Клаўдзіі Сасне.
– Ты, відаць з тамашніх бакоў? – пытаюся ў вучаніцы чацвёртага класа ПШ н-р 4 з Беластока, якая спраўна ўтыкае металёвую вялікую іголку з працягнутым праз дзірку лыкам.
– Не, я з Беластока, але мой тата родам з Шарнёў. Наша пані ад беларускай мовы, Аліна Ваўранюк, таксама род вядзе з Шарнёў. А ў мяне ёсць беларускія кнігі для дзяцей, між іншым пра мышку Пік-Пік.
– Вядзі ігоку роўненька, каб не парвалася тая хлюбка, – раіць майстрыха і паэтэса спадарыня Зоя. – І цяпер пхай пад тое вочка, а сюдою выцягвай. А цяпер пад сіэтае вочка… А сіэтэ ўкрунуты…
За ганчарным колам сядзіць майстра Міраслаў Пяхоўскі з вёскі славутай чорным чарнавескім хлебам, кавальствам і чорным ганчарствам – з Чорнай Всі Касцельнай (тры кіламетры ад Чорнай-Беластоцкай) – са Шляху мастацкага народнага рукадзелля.
– Гэтую чару ты зрабіў хутка? – пытаюся ў хлопца, які сушыць на сонцы свой выраб.
– Хутка! – адказвае гайнавянін Дам’ян Сахарчук. – Ужо трэці раз бяруся за ганчарскую справу. Выпальваць тут не будзем. Высушу на сонцы, забяру выраб дахаты…
– А хто тут тчэ? Пані Ірэна Ігнацюк са Старога Ляўкова.

IMG_7401
Фота Міраславы Кастанчук
IMG_7417
Фота Міраславы Кастанчук

– І кожны тчэ хто хоча, – смяецца вядомая ткачыха, здунка і ўладальніца агратурыстычнай гаспадаркі, маці вядомых не толькі ў Ляўковае валейбалістаў. Яна за кроснамі – яны тутэйшыя, музейныя, а на імпрэзу ў Саколі ў сераду спадарыня Ірэна складзе і завязе свае, хатнія. – І агатурызм ідзе ў мяне добра, людзей шмат цікавіцца нашай ваколіцай. Сёння таксам дыван харошы добра я прадала.
За станком спадарыні Ірэны зусім спраўна тчэ калыровы ходнік-дыванок Паўліна Скепка, свежаспечаны дырыжор хароў пасля кіеўскай школы. Дапытваемся – з каторых Скепкаў яна: нараўчанскіх, ляўкоўскіх, альхоўскіх?.. А не, курашаўскіх, чыжоўскіх. Спраўна бегае чаўнычок з каляровай шматкай. А дзе Паўліна спявае? – бо ў такім прыгожым народным адзенні. – Дзе хочацца, там і спяваю, – смяецца.
– А мой унучак, Каміль, таксама дырыгентуру штудзіруе, – хваліцца пажылая глядачка. – Усе тут так любяць спяваць, музыку любяць…
З-за стэнду з кроснамі пах смажаных дранікаў, з палаткі пад зялёным дашком, вабіць вялікую чаргу аматараў бульбяных страў. Бабка ўжо знікла. Спраўна пякуць дранікі настаўніца беларускай мовы Анна Франкоўская і Магда Кос – «самыя лепшы кухаркі на Беласточчыне». Быў момант, калі прылавак пуставаў – яшчэ дзерлі новую бульбу (сёння машынай, дома – рукамі) і рыхтавалі склад да аладкаў – да бульбы – цыбулю, часнок, соль, перац, універсальны алей… – Расходавалі мы 60 кілаграмаў бульбы, але ўсё яшчэ стаіць чарга ахвотных пакаштаваць дранікі, – кажа зарумянелая ад патэльні Аня.
Дзеткі ад згуртавання АБ БА праспявалі песні між іншым рыхатвваныя да дыску «Кацячыя гісторыі». – Я яшчэ з імі не спяваю, бо я яшчэ канчаю толькі першы клас, – уздыхае Ніка Паўлоўская. – Такі харошы «аркестр» у нашай школе, у ПШ н-р 4 у Беластоку! А гэта тэатральны гурток «Гульня ў тэатр»! Кожны хоча ў ім выступаць!
Працаўнікі і сімпатыкамі музея прадавалі беларускія кніжкі, дыскі і сувеніры. Уладзімір Ціханюк частаваў вяндлінамі сваёй вытворчасці. Агнешцы Ціханюк найбольш падабаўся стэнд з выбарамі і заняткамі, якія папанавала аб’яднанне «Яны, гэта мы» з Гайнаўкі, дзе між іншым дзеці пад наглядам дарослых асоб размалёўваюць сумкі…

IMG_7409
І старыя, і малыя любяць родную песню, Фота Міраславы Кастанчук

У свойскай атмасферы, пры выдатным надвор’і, жыхары Гайнаўкі, іх сваякі і турысты гулялі да позняга вечара. Рышулі ў танец асбаліва старэйшыя, калі са сцэны пачалі выступаць калектывы «Метро», «Нарва» і «Арт-Пронар». Спевы і музыка весялілі публіку ў цэнтры Гайнаўкі аж шэсць гадзін. Мерапрыемства «Культура на музейных сходах» – зусім не «музейнае», а жывое-беларускае, Eжо ўрасло ў традыцыю цішэючага, даўней прамысловага горада на ўскраіне Белавежскай пушчы.

Komentarze

  1. Simply a smiling visitor here to share the love (:, btw great style. „Better by far you should forget and smile than that you should remember and be sad.” by Christina Georgina Rossetti.

  2. ghl6dH Wonderful blog! I found it while searching on Yahoo News. Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News? I ave been trying for a while but I never seem to get there! Appreciate it

  3. I’ve been browsing online more than three hours today, yet I never found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me. Personally, if all site owners and bloggers made good content as you did, the internet will be much more useful than ever before.
    [url=https://vestapugh.wordpress.com/]helenot[/url]